Adhyaya 1

Verse 1

ञानं समाधिः ब्रह्मज्ञानं अद्वैतब्रह्मज्ञानं गीतासारः यमगीता आग्नेयपुराणमाहात्म्यं ॐ नमो भगवते वासुदेवाय अग्निपुराणम् अथ प्रथमो ऽध्यायः ग्रन्थप्रस्तावना श्रियं सरस्वतीं गौरीं गणेशं स्कन्दमीश्वरम् ब्रह्माणं वह्निमिन्द्रादीन् वासुदेवं नमाम्यहम्

ജ്ഞാനം, സമാധി, ബ്രഹ്മജ്ഞാനം, അദ്വൈത-ബ്രഹ്മജ്ഞാനം, ഗീതാസാരം, യമഗീത, ആഗ്നേയപുരാണമാഹാത്മ്യം—ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ। ഇതാണ് അഗ്നിപുരാണം. ഇനി ആദ്യ അധ്യായം, ഗ്രന്ഥപ്രസ്താവന ആരംഭിക്കുന്നു. ശ്രീ (ലക്ഷ്മി), സരസ്വതി, ഗൗരി, ഗണേശൻ, സ്കന്ദൻ, ഈശ്വരൻ, ബ്രഹ്മാവ്, വഹ്നി (അഗ്നി), ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ, വാസുദേവൻ—ഇവർക്കെല്ലാം ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 2

नैमिषे हरिमीजाना ऋषयः शौनकादयः तीर्थयात्राप्रसङ्गेन स्वागतं सूतमब्रुवन्

നൈമിഷത്തിൽ ഹരിഭക്തരായ ശൗനകാദി ഋഷിമാർ തീർത്ഥയാത്രയുടെ പ്രസംഗത്തിൽ സൂതനെ സ്വാഗതം ചെയ്ത് അവനോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 3

ऋषय ऊचुः सूत त्वं पूजितो ऽस्माभिः सारात्सारं वदस्व नः येन विज्ञानमात्रेण सर्वज्ञत्वं प्रजायते

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ! ഞങ്ങൾ നിന്നെ പൂജിച്ചു; ഞങ്ങൾക്ക് സാരങ്ങളുടെ സാരമായതു പറയുക; അതിന്റെ ജ്ഞാനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ സർവ്വജ്ഞത ഉദിക്കുന്നു.

Verse 4

सूत उवाच सारात्सारो हि भगवान् विष्णुः सर्गादिकृद्विभुः ब्रह्माहमस्मि तं ज्ञात्वा सर्वज्ञत्वं प्रजायते

സൂതൻ പറഞ്ഞു—സാരങ്ങളുടെ സാരമായത് ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവാണ്; സൃഷ്ടി മുതലായ പ്രവർത്തികളുടെ കര്‍ത്താവായ സർവ്വവ്യാപി പ്രഭു. അവനെ അറിഞ്ഞാൽ ‘ഞാൻ ബ്രഹ്മം’ എന്ന ബോധം ഉദിച്ച് സർവ്വജ്ഞത ജനിക്കുന്നു.

Verse 5

द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत् द्वे विद्ये वेदितव्ये हि इति चाथर्वणी श्रुतिः

അറിയേണ്ട ബ്രഹ്മം രണ്ടാണ്—ശബ്ദബ്രഹ്മവും പരബ്രഹ്മവും. അതുപോലെ അറിയേണ്ട വിദ്യകളും രണ്ടാണ്—എന്ന് അഥർവണീ ശ്രുതി പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 6

अहं शुकश् च पैलाद्या गत्वा वदरिकाश्रमम् व्यासं नत्वा पृष्टवन्तः सो ऽस्मान् सारमथाब्रवीत्

ഞാൻ ശുകനും പൈലാദികളും കൂടെ ബദരീ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി. വ്യാസനെ നമസ്കരിച്ചു ചോദിച്ചപ്പോൾ, അദ്ദേഹം ഉപദേശത്തിന്റെ സാരസംഗ്രഹം ഞങ്ങൾക്ക് പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 7

व्यास उवाच शुकाद्यैः शृणु सूत त्वं वशिष्ठो मां यथाब्रवीत् ब्रह्मसारं हि पृच्छन्तं मुनिभिश् च परात्परम्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ, കേൾക്കുക; ശുകാദി മുനികളോടൊപ്പം ഞാൻ പരാത്പരമായ ബ്രഹ്മസാരത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ വസിഷ്ഠൻ എനിക്ക് പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്.

Verse 8

लक्ष्मीमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः विज्ञातमात्रेण इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः अपरञ्च परञ्च यदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः यदब्रवीदिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः वसिष्ठ उवाच द्वैविध्यं ब्रह्म वक्ष्यामि शृणु व्यासाखिलानुगम् यथाग्निर्मां पुरा प्राह मुनिभिर्दैवतैः सह

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ദ്വിവിധ സ്വഭാവം ഞാൻ വിശദീകരിക്കും; ഹേ വ്യാസാ, സമസ്ത പരമ്പരയുടെ അനുഗാമിയേ, കേൾക്കുക. മുനികളും ദേവന്മാരും സന്നിഹിതരായിരിക്കെ അഗ്നി മുൻപ് എനിക്ക് പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ് ഞാൻ നിനക്കു പറയുന്നത്.

Verse 9

पुराणं परमाग्नेयं ब्रह्मविद्याक्षरं परम् ऋग्वेदाद्यपरं ब्रह्म सर्वदेवसुखावहम्

ഈ പരമ ആഗ്നേയ പുരാണം പരമ അക്ഷരമായ ബ്രഹ്മവിദ്യയാണ്. ഇത് ഋഗ്വേദാദികളെയും അതീതമായ പരബ്രഹ്മം; സർവദേവന്മാർക്കും സുഖവും ക്ഷേമവും നൽകുന്നതാണ്.

Verse 10

अग्निनोक्तं पुराणम् यद् आग्नेयं ब्रह्मसम्मितम् भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं पठतां शृण्वतां नृणाम्

അഗ്നി പ്രസ്താവിച്ച ആ ആഗ്നേയ പുരാണം ബ്രഹ്മം (വേദം) തുല്യമായ പ്രമാണമാണ്. അത് ദിവ്യമാണ്; പാരായണം ചെയ്യുന്നവർക്കും ശ്രവിക്കുന്നവർക്കും ഭോഗവും മോക്ഷവും രണ്ടും നൽകുന്നു.

Verse 11

कालाग्निरूपिणम् विष्णुं ज्योतिर्ब्रह्म परात्परम् मुनिभिः पृष्टवान् देवं पूजितं ज्ञानकर्मभिः

മുനിമാർ കാലാഗ്നിരൂപനായ വിഷ്ണുവിനെ—പരാത്പരമായ പരമ ജ്യോതി-ബ്രഹ്മത്തെ—ജ്ഞാനവും കർമവും ഇരണ്ടിനാലും പൂജിക്കപ്പെടുന്ന ദേവനെ ചോദ്യം ചെയ്തു।

Verse 12

वसिष्ठ उवाच संसारसागरोत्तार- नावं ब्रह्मेश्वरं वद विद्यासारं यद्विदित्वा सर्वज्ञो जायते नरः

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—സംസാരസാഗരം കടത്തുന്ന നാവുപോലെയുള്ള പരമേശ്വര ബ്രഹ്മനെ വിവരിക്കൂ; അതറിഞ്ഞാൽ മനുഷ്യൻ സർവ്വജ്ഞനാകുന്ന വിദ്യാസാരവും ഉപദേശിക്കൂ।

Verse 13

अग्निर् उवाच विष्णुः कालाग्निरुद्रो ऽहं विद्यासारं वदामि ते विद्यासारं पुराणं यत् सर्वं सर्वस्य कारणं

അഗ്നി പറഞ്ഞു—ഞാൻ വിഷ്ണു; ഞാൻ കാലാഗ്നിരൂപനായ രുദ്രൻ. ഞാൻ നിന്നോട് വിദ്യാസാരം പറയുന്നു—സകല വിദ്യകളുടെയും സാരമായ പുരാണം; അത് സർവ്വവും, സർവ്വകാരണമുമാണ്।

Verse 14

सर्गस्य प्रतिसर्गस्य वंशमन्वन्तरस्य च वंशानुचरितादेश् च, मत्स्यकूर्मादिरूपधृक्

മത്സ്യ, കൂർമ മുതലായ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു (ഭഗവാൻ) സൃഷ്ടി, പ്രതിസൃഷ്ടി, വംശം, മന്വന്തരങ്ങൾ, കൂടാതെ വംശാനുചരിതങ്ങളും ഉപദേശങ്ങളും പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 15

द्वे विद्ये भगवान् विष्णुः परा चैवापरा च ह ऋग्यजुःसामाथर्वाख्या वेदाङ्गानि च षड् द्विज

ഹേ ദ്വിജാ! ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന് രണ്ട് വിദ്യകൾ—പരാ എന്നും അപരാ എന്നും. അപരാവിദ്യയിൽ ഋഗ്, യജുസ്, സാമ, അഥർവ എന്ന വേദങ്ങളും ആറു വേദാംഗങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു।

Verse 16

अयपाठः पुण्यमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः यद् गदित्वा इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ज्ञानसन्दीपनादेव इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ब्रह्माग्नेयं पुराणमिति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः यद् द्विज इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं ज्योतिषाङ्गतिः छन्दो ऽभिधानं मीमांसा धर्मशास्त्रं पुराणकम्

ശിക്ഷാ, കല്പം, വ്യാകരണം, നിരുക്തം, ജ്യോതിഷം (വേദാംഗം), ഛന്ദസ്, അഭിധാനം (കോശം), മീമാംസ, ധർമ്മശാസ്ത്രം, പുരാണം—ഇവയാണ് വിദ്യയുടെ ശാഖകളായി പ്രസ്താവിച്ചത്.

Verse 17

न्यायवैद्यकगान्धर्वं धनुर्वेदो ऽर्थशास्त्रकम् अपरेयं परा विद्या यया ब्रह्माभिगम्यते

ന്യായം, വൈദ്യകം, ഗാന്ധർവ്വം (സംഗീതം), ധനുർവേദം, അർത്ഥശാസ്ത്രം—ഇവ അപര വിദ്യ; ബ്രഹ്മനെ പ്രാപിപ്പിക്കുന്നത് പരാ വിദ്യയാണ്.

Verse 18

यत्तददृश्यमग्राह्यम् अगोत्रचरणम् ध्रुवम् विष्णुनोक्तं यथा मह्यं देवेभ्यो ब्रह्मणा पुरा तथा ते कथयिष्यामि हेतुं मत्स्यादिरूपिणम्

അദൃശ്യവും ഗ്രഹിക്കാനാവാത്തതും ഗോത്ര-ചരണരഹിതവും ധ്രുവവുമായ ആ തത്ത്വം—വിഷ്ണു എനിക്കു പറഞ്ഞതുപോലെയും ബ്രഹ്മാവ് പണ്ടു ദേവന്മാർക്കു പറഞ്ഞതുപോലെയും—മത്സ്യാദി രൂപം ധരിക്കുന്ന (ഭഗവാന്റെ) ഹേതു ഞാൻ നിങ്ങളോട് വിശദീകരിക്കും.