Adhyaya 41

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये अर्घ्यदानकथनं नाम चत्वारिंशो ऽध्यायः अथैकचत्वारिंशो ऽध्यायः शिलाविन्यासविधानं भगवानुवाच पादप्रतिष्ठां वक्षामि शिलाविन्यासलक्षणं अग्रतो मण्डपः कार्यः कुण्डलानान्तु चतुष्टयं

ഇങ്ങനെ ആദിമഹാപുരാണമായ ആഗ്നേയത്തിൽ ‘അർഘ്യദാനകഥനം’ എന്ന നാല്പതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി നാല്പത്തൊന്നാം അധ്യായം—‘ശിലാവിന്യാസവിധാനം’ ആരംഭിക്കുന്നു. ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—പാദപ്രതിഷ്ഠയും ശിലാവിന്യാസലക്ഷണങ്ങളും ഞാൻ വിശദീകരിക്കും. മുൻവശത്ത് മണ്ഡപം പണിയണം; കുണ്ഡലങ്ങളുടെ ചതുഷ്ടയവും ക്രമീകരിക്കണം।

Verse 2

कुम्भन्यासेष्टकान्यासो द्वारस्तम्भोच्छ्रयं शुभं पादोनं पूरयेत् खातं तत्र वास्तुं यजेत् समे

കുംഭന്യാസവും ഇഷ്ടകാന്യാസവും ചെയ്ത ശേഷം ദ്വാരസ്തംഭങ്ങളുടെ മംഗളകരമായ ഉയരം സ്ഥാപിക്കണം. ഖനിച്ച കുഴി പാദോനം (ഒരു നാലിലൊന്ന് കുറവ്) വരെ നിറച്ച്, പിന്നെ സമതലസ്ഥാനത്ത് അവിടെ വാസ്തുദേവനെ പൂജിക്കണം।

Verse 3

इष्टकाश् च सुपक्वाः स्युर्द्वादशाङ्गुलसम्मिताः सविस्तारत्रिभागेन वैपुल्येन समन्विताः

ഇഷ്ടകകൾ നന്നായി ചുട്ടതായിരിക്കണം; നീളം ദ്വാദശ അങ്കുലം. വീതി ആ നീളത്തിന്റെ മൂന്നിലൊന്ന് തുല്യമായും യുക്തമായ കട്ടിയോടെയും ഉണ്ടായിരിക്കണം।

Verse 4

करप्रमाणा श्रेष्ठा स्याच्छिलाप्यथ शिलामये नव कुम्भांस्ताम्रमयान् स्थापयेदिष्टकाघटान्

കരപ്രമാണം (കൈയുടെ വ്യാപ്തിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയ അളവ്) ശ്രേഷ്ഠമെന്നു പറയുന്നു; ശിലയ്ക്കും അതുപോലെ. നിർമ്മാണം ശിലാമയമാണെങ്കിൽ, ശിലാസ്ഥാപനത്തിൽ ഒമ്പത് താമ്രമയ കുംഭങ്ങളും ഇഷ്ടകാഘടങ്ങളും സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 5

अद्भिः पञ्चकषायेण सर्वौषधिजलेन च गन्धतोयेन च तथा कुम्भैस्तोयसुपूरितैः

ജലത്താൽ—പഞ്ചകഷായത്താൽ, സർവ്വൗഷധിജലത്താൽ, സുഗന്ധജലത്താലും; കൂടാതെ ജലം നിറഞ്ഞ കലശങ്ങളാൽ (അഭിഷേകം) നടത്തണം.

Verse 6

हिरण्यव्रीहिसंयुक्तैर् गन्धचन्दनचर्चितैः आपो हि ष्ठेति तिसृभिः शन्नो देवीति चाप्यथ

പിന്നീട് സ്വർണ്ണവും അരിമണികളും ചേർത്തതും, സുഗന്ധവും ചന്ദനലേപവും കൊണ്ടു സംസ്കൃതമാക്കിയതുമായ ജലത്താൽ, “ആപോ ഹി ഷ്ഠാ…” എന്നു തുടങ്ങുന്ന മൂന്ന് മന്ത്രങ്ങളും “ശം നോ ദേവീ…” മന്ത്രവും ജപിച്ച് കർമ്മം നടത്തണം.

Verse 7

तरत् समन्दीरिति च पावमानीभिरेव च उदुत्तमं वरुणमिति कथानश् च तथैव च

കൂടാതെ “തരത് സമന്ദീരി…” എന്ന സൂക്തവും പാവമാനീ സൂക്തങ്ങളോടൊപ്പം; അതുപോലെ “ഉദുത്തമം വരുണം…” എന്നും “കഥാ നഃ…” എന്നും തുടങ്ങുന്ന സൂക്തങ്ങളും അതേവിധം പാരായണം ചെയ്യണം.

Verse 8

सुविस्तारं विभागेन नैपुण्यनेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शिला स्यान्न शिलामये इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः भवतत्समन्दीरितीति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः वरुणस्येति मन्त्रेण हंसः शुचिषदित्यपि श्रीसूक्तेन तथा शिलाः संस्थाप्य संघटाः

വിശദമായ വിഭജനവും നൈപുണ്യമുള്ള ക്രമവും അനുസരിച്ച് (ചിഹ്നിത പാണ്ഡുലിപാഠപ്രകാരം), ശിലകൾ സ്ഥാപിച്ച് അവയെ ദൃഢമായി കൂട്ടിച്ചേർക്കണം; “വരുണസ്യ…” മന്ത്രത്താൽ, കൂടാതെ “ഹംസഃ…”, “ശുചിഷദ്…” മന്ത്രങ്ങളാലും ശ്രീസൂക്തത്താലും (ഈ സ്ഥാപനം) നടത്തണം.

Verse 9

शय्यायां मण्डपे प्राच्यां मण्डले हरिमर्चयेत् जुहुयाज्जनयित्वाग्निं समिधो द्वादशीस्ततः

മണ്ഡപത്തിൽ കിഴക്കുഭാഗത്ത്, മണ്ഡലത്തിലും ശയ്യ (ആസനം/വേദി) യിലും ഹരി (വിഷ്ണു)യെ അർച്ചിക്കണം. തുടർന്ന് അഗ്നി ജ്വലിപ്പിച്ച് ഹോമം നടത്തണം; പിന്നെ പന്ത്രണ്ട് സമിധകൾ അർപ്പിക്കണം.

Verse 10

आघारावाज्यभागौ तु प्रणवेनैव कारयेत् अष्टाहुतीस् तथाष्टान्तैर् आज्यं व्याहृतिभिः क्रमात्

രണ്ട് ആഘാര ആഹുതികളും രണ്ട് ആജ്യ-ഭാഗങ്ങളും പ്രണവം ‘ഓം’ മാത്രം ഉച്ചരിച്ച് നടത്തണം. തുടർന്ന് ക്രമമായി വ്യാഹൃതികളോടെ നെയ്യിന്റെ എട്ട് ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച്, അവസാനം അന്ത്യ വ്യാഹൃതി-സഹിത സമാപന ആഹുതികളും നൽകണം.

Verse 11

लोकेशानामग्नये वै सोमायावग्रहेषु च पुरुषोत्तमायेति च व्याहृतीर्जुहुयात्ततः

അതിനുശേഷം വ്യാഹൃതികൾ ഉച്ചരിച്ച് അഗ്നിയിൽ ആഹുതി അർപ്പിക്കണം—‘അഗ്നയേ വൈ’, ‘സോമായ’, ‘അവഗ്രഹേഷു’, ‘പുരുഷോത്തമായ’ എന്നിങ്ങനെ.

Verse 12

प्रायश्चित्तं ततः पूर्णां मूर्तिमांसघृतांस्तिलान् वेदाद्यैर् द्वादशान्तेन कुम्भेषु च पृथक् पृथक्

അതിനുശേഷം പ്രായശ്ചിത്തത്തിനായി ഓരോന്നും വേർതിരിച്ച് കുംഭങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി നിറച്ച് സ്ഥാപിക്കണം—മൂർത്തി/പ്രതിനിധി-രൂപം, മാംസം, നെയ്യ്, എള്ള്. വേദാദി പാരായണത്തോടെ ആരംഭിച്ച് ദ്വാദശാന്ത (പന്ത്രണ്ടക്ഷര സമാപനം) വരെ വൈദിക മന്ത്രജപത്തോടെ കർമ്മം നിർവഹിക്കണം; ഓരോ ദ്രവ്യവും താന്താന്റെ പാത്രത്തിൽ വേർതിരിച്ചിരിക്കണം.

Verse 13

प्राङ्मुखस्तु गुरुः कुर्यादष्टदिक्षु विलिप्य च मध्ये चैकां शिलां कुम्भं न्यसेदेतान् सुरान् क्रमात्

ഗുരു കിഴക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് കർമ്മവിന്യാസം നടത്തണം. എട്ട് ദിക്കുകളിലും ലേപനം/ചിഹ്നീകരണം ചെയ്ത്, നടുവിൽ ഒരു ശിലയും കുംഭവും സ്ഥാപിക്കണം; തുടർന്ന് ഈ ദേവതകളെ ക്രമമായി പ്രതിഷ്ഠിക്കണം.

Verse 14

पद्मं चैव महापद्मं मकरं कच्छपं तथा कुमुदञ्च तथा नन्दं पद्मं शङ्खञ्च पद्मिनीं

കൂടാതെ പദ്മം, മഹാപദ്മം, മകരം, കച്ഛപം; കൂടാതെ കുമുദം, നന്ദം; വീണ്ടും പദ്മം, ശംഖം, പദ്മിനീ—ഇവയും വിന്യാസം/ആലേഖനം ചെയ്യണം.

Verse 15

कुम्भान्न चालयेत्तेषु इष्टकानान्तु देवताः ईशानान्ताश् च पूर्वादाविष्टकां प्रथमं न्यसेत्

കുംഭങ്ങളെ ഇളക്കരുത്. ആ വിന്യാസങ്ങളിൽ ദേവതകളെ ഇഷ്ടകകളിൽ (വേദി-ഇഷ്ടികകളിൽ) പ്രതിഷ്ഠിക്കണം—ഈശാനാദികളെ അവരുടെ അവരുടെ ദിക്കുസ്ഥാനങ്ങളിൽ; കിഴക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ആദ്യം ഇഷ്ടക സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 16

शक्तयो विमलाद्यास्तु इष्टकानान्तु देवताः न्यसनीया यथा योगं मध्ये न्यस्या त्वनुग्रहा

വിമലാദി ശക്തികളെയും ഇഷ്ടകകളുടെ ദേവതകളെയും യഥായോഗ്യം യഥാക്രമം ന്യാസമായി പ്രതിഷ്ഠിക്കണം; മദ്ധ്യത്തിൽ അനുഗ്രഹാ (കൃപാശക്തി)യെ ന്യസിക്കണം.

Verse 17

अव्यङ्गे चाक्षत पूर्णं मुनेरङ्गिरसः सुते इष्टके त्वं प्रयच्छेष्टं प्रतिष्ठां कारयाम्यहं

അവ്യംഗമായ (നിർദോഷമായ) അവയവത്തിൽ അക്ഷതം (അഖണ്ഡ അരി) നിറച്ച് സ്ഥാപിക്കണം. അങ്ഗിരസ് മുനിയുടെ പുത്രനേ—ഹേ ഇഷ്ടകേ—ഇഷ്ടഫലം നൽകുക; ഞാൻ നിന്റെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിക്കും.

Verse 18

मन्त्रेणानेन विन्यस्य इष्टका देशक्रमोत्तमः सम्युता इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अष्टाहुतीप्लथा पूर्णैर् आज्यमिति ग, घ, ङ, इति पुस्तकत्रयपाठः सोमाय च ग्रहाय चेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः द्वादशार्णेन इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः गर्भाधानं ततः कुर्यान्मध्यस्थाने समाहितः

ഈ മന്ത്രംകൊണ്ട് ഇഷ്ടകകൾ വിന്യസിച്ച്, സ്ഥാനക്രമമനുസരിച്ച് ഉത്തമമായി യഥാസ്ഥാനം ശരിയായി സംയോജിപ്പിക്കണം; തുടർന്ന് ഏകാഗ്രനായി മദ്ധ്യസ്ഥാനത്ത് ‘ഗർഭാധാന’ എന്ന കര്‍മ്മം നടത്തണം. (പാഠാന്തരത്തിൽ പൂർണ്ണ അഷ്ടാഹുതികളോടെ ആജ്യാഹുതി, ‘സോമായ ച ഗ്രഹായ ച’ എന്ന ആഹ്വാനം, കൂടാതെ ദ്വാദശാക്ഷര മന്ത്രപ്രയോഗവും പറയപ്പെടുന്നു.)

Verse 19

कुम्भोपरिष्ठादेवेशं पद्मिनीं न्यस्य देवतां मृत्तिकाश् चैव पुष्पाणि धातवो रत्नमेव च

കുംഭത്തിന്റെ മുകളിൽ ദേവേശനെയും പദ്മിനി (ലക്ഷ്മി) ദേവിയെയും ന്യസിക്കണം. അവിടെയേ മൃത്തികകൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, ധാതുക്കൾ, കൂടാതെ ഒരു രത്നവും സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 20

लौहानि दिक्पतेरस्त्रं यजेद्वै गर्भभाजने द्वादशाङ्गुलविस्तारे चतुरङ्गुलकोच्छ्रये

ദിക്കുകളുടെ അധിപനായ ദിക്പതിയുടെ ഇരുമ്പായുധം വിധിപൂർവ്വം സംസ്കരിച്ചു ഗർഭ-ഭാജനത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച് പൂജിക്കണം. ആ പാത്രം പന്ത്രണ്ട് അങ്കുല വീതിയും നാല് അങ്കുല ഉയരവും ഉള്ളതാകണം.

Verse 21

पद्माकारे ताम्रमये भाजने पृथिवीं यजेत् एकान्ते सर्वभूतेशे पर्वतासनमण्डिते

പദ്മാകൃതിയിലുള്ള താമ്രപാത്രത്തിൽ പൃഥിവീ-തത്ത്വത്തെ പൂജിക്കണം. ഇത് ഏകാന്തസ്ഥാനത്ത്, സർവഭൂതേശൻ (സകല ജീവികളുടെ അധിപൻ) സന്നിധിയിൽ, പർവത-ആസനത്താൽ അലങ്കരിച്ച് നടത്തണം.

Verse 22

समुद्रपरिवारे त्वं देवि गर्भं समाश्रय नन्दे नन्दय वासिष्ठे वसुभिः प्रजया सह

ഹേ ദേവീ! സമുദ്രപരിവാരത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട നീ ഗർഭത്തെ ആശ്രയിച്ച് അതിനെ സംരക്ഷിക്കൂ. ഹേ നന്ദാ! വസുക്കളോടും സന്തതിയോടും കൂടി വാസിഷ്ഠ വംശത്തെ ആനന്ദിപ്പിച്ച് അനുഗ്രഹിക്കൂ.

Verse 23

जये भार्गवदायादे प्रजानां विजयावहे पूर्णेङ्गिरसदायादे पूर्णकामं कुरुष्व मां

ഹേ ജയാ! ഭൃഗുവംശത്തിന്റെ ദായാദേ, പ്രജകൾക്ക് വിജയം നൽകുന്നവളേ; ഹേ പൂർണാ! അങ്ഗിരസവംശത്തിന്റെ ദായാദേ—എന്നെ പൂർണകാമനാക്കി, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സഫലമാക്കൂ.

Verse 24

भद्रे काश्यपदायादे कुरु भद्रां मतिं मम सर्ववीजसमायुक्ते सर्वरत्नौषधीवृते

ഹേ ഭദ്രേ! കാശ്യപവംശത്തിന്റെ ദായാദേ, എന്റെ മതിയെ ഭദ്രമാക്കി—കല്യാണമയമാക്കി തരൂ. ഹേ സർവ ബീജമന്ത്രങ്ങളാൽ യുക്തയായവളേ, സർവ രത്നങ്ങളും ഔഷധികളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയ ദേവീ!

Verse 25

जये सुरुचिरे नन्दे वासिष्ठे रम्यतामिह प्रजापतिसुते देवि चतुरस्रे महीयसि

ഹേ ജയദായിനീ, ഹേ സുരുചിരേ, ഹേ നന്ദേ, ഹേ വാസിഷ്ഠീ—ഇവിടെ പ്രസന്നയായി രമ്യമായി വിരാജിക്കണമേ. ഹേ പ്രജാപതിസുതേ ദേവി, ഹേ ചതുരസ്രേ, ഹേ മഹീയസി, കൃപ ചെയ്യണമേ.

Verse 26

सुभगे सुप्रभे भद्रे गृहे काश्यपि रम्यतां पूजिते परमाश् चर्ये गन्धमाल्यैर् अलङ्कृते

ഹേ സുഭഗേ, ഹേ സുപ്രഭേ, ഹേ ഭദ്രേ (ഗൃഹദേവി), ഹേ കാശ്യപീ—ഈ ഗൃഹത്തിൽ രമ്യമായി വസിക്കണമേ. പൂജിതവും പരമാശ്ചര്യകരവും സുഗന്ധമാല്യങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവുമായ (ഈ ഗൃഹത്തിൽ) പ്രസന്നയായി ഇരിക്കണമേ.

Verse 27

भवभूतिकरी देवि गृहे भार्गवि रम्यतां देशस्वामिपुरस्वामिगृहस्वामिपरिग्रहे

ഹേ ദേവി ഭാർഗവീ, ഭവഭൂതി (ക്ഷേമവും സമൃദ്ധിയും) നൽകുന്നവളേ, ഈ ഗൃഹത്തിൽ രമ്യമായി വസിക്കണമേ. ദേശസ്വാമി, പുരസ്വാമി, ഗൃഹസ്വാമി എന്നിവരുടെ അധികാരപരിധിയിൽ (ഇവിടെ) പ്രസന്നയായി ഇരിക്കണമേ.

Verse 28

मनुष्यादिकतुष्ट्यर्थं पशुवृद्धिकरी भव एवमुक्त्वा ततः खातं गोमूत्रेण तु सेचयेत्

“മനുഷ്യാദികളുടെ തൃപ്തിക്കായും പശുവൃദ്ധി വരുത്തുന്നതിനായും കാരണമാകുക”—എന്ന് പറഞ്ഞ ശേഷം, കുഴിച്ച കുഴി ഗോ മൂത്രംകൊണ്ട് സേചിക്കണം.

Verse 29

कृत्वा निधापयेद्गर्भं गर्भाधानं भवेन्निशि गोवस्त्रादि प्रदद्याच्च गुरवेन्येषु भोजनं

വിധി നിർവഹിച്ചു ഗർഭനിധാന (സങ്കൽപ)ം സ്ഥാപിക്കണം; ഗർഭാധാന സംസ്കാരം രാത്രിയിൽ നടത്തണം. ഗോവും വസ്ത്രാദികളും ദാനം നൽകി, ഗുരുവിനും മറ്റുള്ളവർക്കും ഭോജനം നൽകണം.

Verse 30

रसमेव चेति ग घ ङ चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः प्रिययेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः गर्भं न्यस्येष्टका न्यस्य ततो गर्भं प्रपूरयेत् पीठबन्धमतः कुर्यान्मितप्रासादमानतः

ഗർഭം (അടിത്തറ-ഗുഹ) സ്ഥാപിച്ച് ഇഷ്ടകകൾ വെച്ച ശേഷം ആ ഗർഭം പൂർണ്ണമായി നിറയ്ക്കണം. തുടർന്ന് അളന്ന പ്രാസാദ-മാനത്തിന് അനുസരിച്ച് പീഠബന്ധം (അടിത്തറ-ബന്ധം) നിർമ്മിക്കണം.

Verse 31

पीठोत्तमञ्चोच्छ्रयेण प्रासादस्यार्धविस्तरात् पदहीनं मध्यमं स्यात् कनिष्ठं चोत्तमार्धतः

പീഠത്തിന്റെയും ഉത്തമഞ്ചത്തിന്റെയും ഉയരമാനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രാസാദത്തിന്റെ വീതി സാധാരണയായി അർദ്ധമായി നിശ്ചയിക്കുന്നു. ഒരു പാദം കുറച്ചാൽ അത് ‘മധ്യമം’; ‘കനിഷ്ഠം’ ‘ഉത്തമ’ത്തിന്റെ അർദ്ധമായി കണക്കാക്കുന്നു.

Verse 32

पीठबन्धोपरिष्ठात्तु वास्तुयागं पुनर्यजेत् पादप्रतिष्ठाकारी तु निष्पापो दिवि मोदते

പീഠബന്ധം പൂർത്തിയായ ശേഷം വീണ്ടും വാസ്തു-യാഗം നടത്തണം. പാദ-പ്രതിഷ്ഠ ചെയ്യുന്നവൻ പാപരഹിതനായി സ്വർഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 33

देवागारं करोमीति मनसा यस्तु चिन्तयेत् तस्य कायगतं पापं तदह्ना हि प्रणश्यति

ആൾ മനസ്സിൽ മാത്രം—“ഞാൻ ദേവാലയം പണിയും” എന്ന് സംकल्पിച്ചാൽ, അവന്റെ ദേഹത്തിൽ സഞ്ചിതമായ പാപം അതേ ദിവസം തന്നെ നശിക്കുന്നു.

Verse 34

कृते तु किं पुनस्तस्य प्रासादे विधिनैव तु अष्टेष्टकसमायुक्तं यः कुर्याद्देवतालयं

കൃതയുഗത്തിൽ അതിന്റെ ഫലം അതിലും മഹത്തരം—വിധിപ്രകാരം ആ പ്രാസാദത്തിൽ അഷ്ടേഷ്ടക (എട്ട് ഇഷ്ടക) സഹിതമായ ദേവതാലയം നിർമ്മിക്കുന്നവന്.

Verse 35

न तस्य फलसम्पत्तिर्वक्तुं शक्येत केनचित् अनेनैवानुमेयं हि फलं प्रासादविस्तरात्

അതിന്റെ ഫലസമ്പത്തിന്റെ സമൃദ്ധി പൂർണ്ണമായി ആരാലും പറയാൻ കഴിയില്ല. ഈ പ്രാസാദത്തിന്റെ (ക്ഷേത്രത്തിന്റെ) വിസ്താരത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ആ പുണ്യഫലം അനുമാനിക്കണം.

Verse 36

ग्राममध्ये च पूर्वे च प्रत्यग्द्वारं प्रकल्पयेत् विदिशासु च सर्वासु ग्रामे प्रत्यङ्मुखो भवेत् दक्षिणे चोत्तरे चैव पश्चिमे प्राङ्मुखो भवेत्

ഗ്രാമത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിലും കിഴക്കുഭാഗത്തും പടിഞ്ഞാറോട്ടു മുഖമുള്ള കവാടം നിർമ്മിക്കണം. എല്ലാ ഇടത്തിശകളിലും പ്രവേശനം പടിഞ്ഞാറോട്ടു മുഖമുള്ളതാകണം. എന്നാൽ തെക്ക്, വടക്ക്, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗങ്ങളിൽ അത് കിഴക്കോട്ടു മുഖമുള്ളതാകണം.