Adhyaya 65: The Sovereignty Vow and the Cycle of Tithi-Based Observances
Sārvabhauma-vrata tathā Tithi-vratāni
Ritual-Manual
ໃນກອບການສອນລະຫວ່າງ ວຣາຫະ–ປຣິຖະວີ ບົດນີ້ເປັນຄູ່ມືພິທີກຳຢ່າງຫຍໍ້ ກ່ຽວກັບວຣະຕະ (vrata) ທີ່ຜູກກັບ ຕິຖິ (tithi) ແລະເດືອນຈຳເພາະ. ກ່າວເຖິງ “ສາຣວະພອມ-ວຣະຕະ” ເລີ່ມໃນ ກາຣຕຕິກ ຂ້າງຂຶ້ນ ວັນທີ 10: ອົດອາຫານຕອນກາງວັນ, ຖວາຍບະລີທີ່ຊຳລະແລ້ວໄປຕາມທິດ, ບູຊາພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ດ້ວຍດອກໄມ້, ສວດຄຳອະທິຖານຕາມທິດເພື່ອຄວາມສຳເລັດຂ້າມຊາດ, ແລ້ວກິນອາຫານຕອນຄ່ຳທີ່ຈັດເຕັມ (ໂດດເດັ່ນແມ່ນ ເຂົ້າກັບນົມສົ້ມ). ຕໍ່ມາຂະຫຍາຍເປັນປະຕິທິນຕິຖິ-ວຣະຕະ: ເອກາດະຊີ, ຕຣະໂຢດະຊີ, ຈະຕຸຣດະຊີ, ປອຣນະມາສີ ແລະ ອະມາວາສະຍາ ເຊື່ອມກັບຄວາມຮັ່ງມີ, ການຊຳລະບາບ, ແລະ “ດິກວິຊະຍະ” ຂອງພຣະຣາຊາ. ການປະພຶດຍາວນານເພີ່ມບຸນ ແລະກ່າວວ່າເທົ່າກັບຍັດຍະເວດໃຫຍ່ ພ້ອມຍົກອຸດົມຄະຕິຄວາມບໍລິສຸດທາງສິນທຳ-ພິທີ ເພື່ອໜຸນການປົກຄອງເປັນລະບຽບ ແລະຄວາມມັ່ນຄົງຂອງແຜ່ນດິນຜ່ານການບໍລິໂພກແລະການຖວາຍຢ່າງມີວິໄນ.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 65
Verse 1
अगस्त्य उवाच । सार्वभौमव्रतं चान्यत् कथयामि समासतः । येन सम्यक्कृतेनाशु सार्वभौमो नृपो भवेत् ॥ ६५.१ ॥
ອະກັດສະຕະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໂດຍຫຍໍ້ ວຣະຕະອື່ນໜຶ່ງ ຊື່ວ່າ ສາຣວະພາວມະ-ວຣະຕະ; ຜູ້ໃດປະຕິບັດຢ່າງຖືກຕ້ອງ ກະສັດຈະກາຍເປັນຈັກກະວັດ (ອະທິຣາດສາກົນ) ໄດ້ໄວ»។
Verse 2
कार्तिकस्य तु मासस्य दशमी शुक्लपक्षिका । तस्यां नक्ताशनो नित्यं दिक्षु शुद्धबलिं हरेत् ॥ ६५.२ ॥
ໃນເດືອນກາຣຕິກະ ວັນທີ 10 (ດະຊະມີ) ໃນຂ້າງຂຶ້ນ ຄວນກິນອາຫານແຕ່ຕອນກາງຄືນເປັນນິດ ແລະຄວນຖວາຍບະລິ (ເຄື່ອງບູຊາ) ອັນບໍລິສຸດໃຫ້ແກ່ທິດທັງຫຼາຍ।
Verse 3
विचित्रैः कुसुमैर्भक्त्या पूजयित्वा द्विजोत्तमान् । दिशां तु प्रार्थनां कुर्यान् मन्त्रेणानेन सुव्रतः । सर्वा भवन्त्यः सिद्ध्यन्तु मम जन्मनि जन्मनि ॥ ६५.३ ॥
ເມື່ອໄດ້ບູຊາດ້ວຍສັດທາ ແກ່ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງຜູ້ປະເສີດ ດ້ວຍດອກໄມ້ຫຼາກສີ ແລ້ວ, ຜູ້ຖືວຣະຕະຜູ້ມີວິໄນ ຄວນອະທິຖານຕໍ່ທິດທັງຫຼາຍ ດ້ວຍມັນຕຣານີ້ວ່າ: «ຂໍໃຫ້ກິດທັງປວງຈົ່ງສຳເລັດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ໃນຊາດແລ້ວຊາດເລົ່າ»।
Verse 4
एवमुक्त्वा बलिं तासु दत्त्वा शुद्धेन चेतसा । ततो रात्रौ तु भुञ्जीत दध्यन्नं तु सुसंस्कृतम् ॥ ६५.४ ॥
ເມື່ອກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ແລະໄດ້ຖວາຍບະລິໃຫ້ແກ່ທິດເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍໃຈອັນບໍລິສຸດ, ຈາກນັ້ນໃນຕອນກາງຄືນ ຄວນຮັບປະທານເຂົ້າຄຸກນົມສົ້ມ (ດະທິ) ທີ່ປຸງແຕ່ງຢ່າງດີ।
Verse 5
पूर्वं पश्चाद्यथेष्टं तु एवं संवत्सरं नृप । यः करोति नरो नित्यं तस्य दिग्विजयो भवेत् ॥ ६५.५ ॥
ໂອ ພະຣາຊາ, ຜູ້ໃດປະຕິບັດເປັນນິດຕະຫຼອດໜຶ່ງປີ ຕາມວິທີນີ້—ໄປທາງທິດຕາເວັນອອກກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກ ຕາມທີ່ປາດຖະໜາ—ຜູ້ນັ້ນຈະມີຊັຍຊະນະໃນທິດທັງປວງ (ດິກວິຊະຍະ).
Verse 6
एकादश्यां तु यत्नेन नरः कुर्याद् यथाविधि । मार्गशीर्षे शुक्लपक्षादारभ्याब्दं विचक्षणः । तद् व्रतं धनदस्येष्टं कृतं वित्तं प्रयच्छति ॥ ६५.६ ॥
ແຕ່ໃນວັນເອກາດະສີ ຄົນຄວນປະຕິບັດວຣະຕະດ້ວຍຄວາມພາກພຽນ ຕາມກົດລະບຽບທີ່ກໍານົດ. ເລີ່ມຈາກຂ້າງເດືອນສວ່າງໃນເດືອນມາຣກະຊີຣສະ ຜູ້ຮູ້ທັນຄວນຮັກສາໃຫ້ຄົບໜຶ່ງປີ. ວຣະຕະນັ້ນເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງທ່ານທະນະດະ (ກຸເບຣ) ແລະເມື່ອປະຕິບັດຈະປະທານຊັບສິນ.
Verse 7
एकादश्यां निराहारो यो भुङ्क्ते द्वादशीदिने । शुक्ले वाऽप्यथवा कृष्णे तद्व्रतं वैष्णवं महत् ॥ ६५.७ ॥
ຜູ້ໃດທີ່ອົດອາຫານໃນວັນເອກາດະສີ ແລ້ວຈຶ່ງກິນໃນວັນດວາດະສີ—ຈະເປັນຂ້າງເດືອນສວ່າງຫຼືຂ້າງເດືອນມືດກໍຕາມ—ວຣະຕະນັ້ນເອີ້ນວ່າ ວຣະຕະໄວສະນະວະອັນຍິ່ງໃຫຍ່.
Verse 8
एवं चीर्णसुघोराणि हन्ति पापानि रपार्थिव । त्रयोदश्यां तु नक्तेन धर्मव्रतमथोच्यते ॥ ६५.८ ॥
ດັ່ງນີ້ ເມື່ອໄດ້ປະຕິບັດວຣະຕະອັນເຂັ້ມງວດຢ່າງຍິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ມັນຈະທໍາລາຍບາບທັງປວງ, ໂອ ແມ່ພື້ນດິນ. ແລະໃນວັນຕຣະໂຢດະສີ ວຣະຕະທີ່ກິນອາຫານແຕ່ຕອນກາງຄືນ ເອີ້ນວ່າ ທັມມະວຣະຕະ.
Verse 9
शुक्लपक्षे फाल्गुनस्य तथारभ्य विचक्षणः । रौद्रं व्रतं चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे विशेषतः । माघमासादथारभ्य पूर्णं संवत्सरं नृप ॥ ६५.९ ॥
ໂອ ກະສັດຜູ້ຮູ້ທັນ, ເລີ່ມຈາກຂ້າງເດືອນສວ່າງໃນເດືອນພາລກຸນະ ຄວນເລີ່ມປະຕິບັດ “ຣາວດຣະ-ວຣະຕະ” (Raudra-vrata). ໂດຍພິເສດໃນວັນຈະຕຸຣດະສີ ໃນຂ້າງເດືອນມືດ. ເລີ່ມຈາກເດືອນມາຄະ ແລະປະຕິບັດໃຫ້ຄົບໜຶ່ງປີ.
Verse 10
इन्दुव्रतं पञ्चदश्यां शुक्लायां नक्तभोजनम् । पितृव्रतममावास्यामिति राजन् तथेरितम् ॥ ६५.१० ॥
“ອິນດຸ-ວຣະຕະ (Indu-vrata) ປະຕິບັດໃນວັນທີ 15 ຂອງຂ້າງເດືອນສວ່າງ ໂດຍກິນອາຫານແຕ່ຕອນກາງຄືນ; ແລະ ປິຕຣະ-ວຣະຕະ (Pitṛ-vrata) ປະຕິບັດໃນວັນອະມາວາສະຍາ (ວັນເດືອນດັບ)” ດັ່ງນີ້ ໂອ ກະສັດ ໄດ້ກ່າວໄວ້.
Verse 11
दश पञ्च च वर्षाणि य एवṃ कुरुते नृप । तिथिव्रतानि कस्तस्य फलं व्रतप्रमाणतः ॥ ६५.११ ॥
ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ຜູ້ໃດປະພຶດຕາມນີ້ຕະຫຼອດສິບແລະຫ້າປີ ຜົນຂອງວຣະຕະຕາມວັນຕິຖິ (ວັນຈັນທະຄະຕິ) ນັ້ນ ຜູ້ໃດຈະກ່າວໄດ້ຄົບຖ້ວນ ຕາມມາດຕະຖານຂອງວຣະຕະ?
Verse 12
अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च । यष्टानि तेन राजेन्द्र कल्पोक्ताः क्रतवस्तथा ॥ ६५.१२ ॥
ໂອ ພຣະຣາຊາຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, ຜູ້ນັ້ນໄດ້ປະກອບຍັດຍາ ອັດສະວະເມດະ ນັບພັນ ແລະ ພິທີ ຣາຊະສູຍະ ນັບຮ້ອຍ; ພ້ອມທັງກະຕຸ (ພິທີບູຊາ) ອື່ນໆຕາມທີ່ກຳນົດໃນຄັລປະ (kalpa) ກໍໄດ້ຖືກປະຕິບັດດ້ວຍ.
Verse 13
एकमेव कृतं हन्ति व्रतं पापानि नित्यशः । यः पुनः सर्वमेतद्धि कुर्यान्नरवरात्मज । स शुद्धो विरजो लोकानाप्नोति सकलं नृप ॥ ६५.१३ ॥
ວຣະຕະພຽງຢ່າງດຽວເມື່ອປະຕິບັດ ຍ່ອມທຳລາຍບາບໄດ້ເປັນນິດ. ແຕ່ຜູ້ໃດ, ໂອ ບຸດແຫ່ງນະຣະວະຣະ, ທີ່ປະຕິບັດທັງໝົດນີ້ແທ້ໆ—ຜູ້ນັ້ນບໍລິສຸດ ໄຮ້ມົນທິນ ແລະບັນລຸໂລກທັງປວງ, ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ.
Frequently Asked Questions
The text foregrounds disciplined, repeatable ritual conduct—fasting regulations, purified offerings, honoring learned persons, and calendrical consistency—as a means to cultivate personal purity (pāpa-kṣaya) and social order. Within the narrative’s didactic frame, sovereignty and prosperity are presented as outcomes of self-regulation and correct ritual timing rather than mere force, implying that stable governance is rooted in restrained consumption and structured obligations.
The sārvabhauma-vrata begins on Kārttika śukla-daśamī (bright tenth of Kārttika) with naktāśana and directional bali. Additional tithi-vratas are assigned to Ekādaśī (with observance patterns spanning śukla and kṛṣṇa pakṣa), Trayodaśī (naktāśana as “dharma-vrata”), Caturdaśī (raudra-vrata, emphasized in kṛṣṇa pakṣa, described as beginning from Māgha and continuing for a year), Paurṇamāsī (indu-vrata with night eating on the bright fifteenth), and Amāvāsyā (pitṛ-vrata). A separate instruction mentions commencing from Mārgaśīrṣa śukla pakṣa and continuing for a year for a wealth-yielding observance.
Although explicit ecological sites are not named, the chapter’s practices imply an ethic of terrestrial balance through restraint and regularization: naktāśana limits consumption, and offerings to the directions acknowledge a spatially distributed cosmology in which humans interact with the environment through measured, purified exchanges. In the Varāha–Pṛthivī frame, such disciplined cycles can be read as supporting orderly human–Earth relations by reducing excess and embedding conduct in seasonal-lunar rhythms.
The passage is voiced by the sage Agastya (Agastya uvāca) as the immediate instructor within the transmitted narration. It also addresses a royal recipient (nṛpa/rājendra), but no specific dynastic lineage or named king is identified here. Learned brāhmaṇas (dvijottama) appear as recipients of honor within the ritual procedure.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.