Adhyaya 159: The Procedure and Merit of Circumambulating Mathurā
Mathurā-pradakṣiṇā-vidhiḥ
Ritual-Manual (Tīrtha-Māhātmya) with Sacred Geography
ບົດນີ້ເປັນການສົນທະນາແນວສອນທາງທຳມະລະຫວ່າງ ພຣິຖະວີ (ທະຣະນີ) ແລະ ພຣະວະຣາຫະ. ທະຣະນີກ່າວວ່າໄດ້ຟັງເລື່ອງຕີຣຖະຫຼາຍຢ່າງແລ້ວ ແລະຖາມວິທີປະຕິບັດທີ່ມະນຸດຈະໄດ້ບຸນອັນຍາກຈະບັນລຸ ເທົ່າກັບການໄປສັກກາລະສະຖານສັກສິດທັງໝົດ ແລະການປະທັກສິນາວຽນຮອບໂລກ. ພຣະວະຣາຫະອະທິບາຍຂະໜາດອັນກວ້າງໃຫຍ່ຂອງການວຽນຮອບແຜ່ນດິນທີ່ຖືກວັດເປັນຕົວເລກ ແລະກ່າວວ່າມີແຕ່ຜູ້ພິເສດ—ເທວະ, ຣິສີ, ແລະວີຣະບຸລຸດ—ເທົ່ານັ້ນທີ່ເຄີຍທຳໄດ້. ຕໍ່ມາພຣະອົງວາງຫຼັກທົດແທນວ່າ ການປະທັກສິນາເມືອງມະຖຸຣາໃຫ້ຜົນເທົ່າກັນ ຫຼືສູງກວ່າ ການຈາລິກທົ່ວສັບຕະດວີປ (saptadvīpa) ແລະທົ່ວພູມົນດົນ. ເມື່ອທະຣະນີຂໍລຳດັບພິທີຢ່າງຊັດເຈນ ພຣະວະຣາຫະຈຶ່ງເລີ່ມອ້າງອີງຕົວຢ່າງເກົ່າຂອງພຣະພຣະຫມາ ແລະ ສັບຕະຣິສີ ພ້ອມໝາຍກຳນົດວັນເວລາຕາມປະຕິທິນສຳລັບການປະກອບອນຸສະຖານ.
Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 159
Verse 1
अथ मथुराप्रदक्षिणा विध्यादिकम् ॥ धरण्युवाच ॥ श्रुतं सुबहुशो देव तीर्थानां गुणविस्तरम् ॥ प्रोच्यमानं तु पुण्याख्यं त्वत्प्रसादाज्जनार्दन ॥
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ເລີ່ມກ່າວເຖິງວິທີແລະກົດລະບຽບທີ່ກ່ຽວກັບການປະທັກສິນາ (ເດີນວົງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ) ຮອບເມືອງມະຖຸຣາ. ພຣະທຣະນີກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະເທວະ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງຫຼາຍເທື່ອເຖິງຄຸນວິເສດອັນລະອຽດຂອງທີຣຖະທັງຫຼາຍ ທີ່ຖືກປະກາດວ່າເປັນບຸນ—ໂດຍພຣະກະລຸນາຂອງພຣະອົງ, ໂອ ຊະນາຣະດະນະ”
Verse 2
न दानैर्न तपोभिश्च न यज्ञैस्तादृशं फलम् ॥ भूमेः प्रदक्षिणायाश्च यादृशं तीर्थसेवया ॥
ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍທານ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຕະປະ ແລະບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຍັດຍະ ຈຶ່ງຈະໄດ້ຜົນເທົ່າກັນກັບຜົນຈາກການປະທັກສິນາພຣະທຣະນີ ແລະການຮັບໃຊ້ທີຣຖະດ້ວຍຄວາມເຊື່ອມັ້ນ
Verse 3
भुवश्च चतुरन्तायास्तीर्थप्रक्रमणं हरे ॥ सर्वतीर्थाभिगमनमस्ति दुर्गतरे नृणाम् ॥
ໂອ ຮະຣິ, ການເລີ່ມເດີນທາງໄປຫາທີຣຖະທົ່ວພື້ນພິພົບທີ່ມີສີ່ທິດ—ການໄປເຖິງທີຣຖະທັງປວງ—ເປັນເລື່ອງຍາກຢ່າງຍິ່ງສໍາລັບມະນຸດ
Verse 4
अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र येन सम्यगवाप्यते ॥ प्रसादसुमुखो भूत्वा तत्सर्वं कथयस्व मे ॥
ໃນນີ້ມີອຸບາຍໃດບໍ ເພື່ອໃຫ້ບັນລຸໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ? ຂໍພຣະອົງໂປຣດເມດຕາ ແລະມີພຣະພັກຕຣ໌ອັນເມດຕາ ແລ້ວກ່າວບອກທັງໝົດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ
Verse 5
श्रीवराह उवाच ॥ भद्रे शृणु महत्पुण्यं पृथिव्यां सर्वतोदिशम् ॥ परिक्रम्य यथाध्वानं प्रमाणगणितं शुभम् ॥
ພຣະສີວະຣາຫະກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ເປັນມົງຄຸນ, ຈົ່ງຟັງ—ບຸນອັນໃຫຍ່ມີຢູ່ໃນພື້ນພິພົບທຸກທິດ; ໂດຍການປະທັກສິນາ ຈຶ່ງຄໍານວນກໍານົດມາດຕະຖານເສັ້ນທາງອັນເປັນມົງຄຸນໄດ້ຢ່າງໃດ”
Verse 6
भूम्याः परिक्रमॆ सम्यक्योजनानां प्रमाणकम् ॥ षष्टिकोṭिसहस्राणि षष्टिकोṭिशतानि च ॥
ໃນການປະທັກສິນາ (ເວັນອ້ອມ) ໂລກຢ່າງຖືກຕ້ອງ ມາດຕາເປັນໂຍຊະນະຄື: ຫົກສິບໂກຕິແຫ່ງພັນ ແລະ ຫົກສິບໂກຕິແຫ່ງຮ້ອຍດ້ວຍ.
Verse 7
तीर्थान्येतानि देवाश्च तारकाश्च नभस्थले ॥ गणितानि समस्तानि वायुना जगदायुषा ॥
ຕີຣຖະທັງຫຼາຍນີ້ ເທວະທັງຫຼາຍ ແລະ ດາວໃນນະພາກາດ—ທັງໝົດນີ້ ວາຍຸ ຜູ້ເປັນລົມຫາຍໃຈແຫ່ງໂລກ ໄດ້ນັບແລະຄຳນວນໄວ້ແລ້ວ.
Verse 8
ब्रह्मणा लोमशेनैव नारदेन ध्रुवेण च ॥ जाम्बवत्याश्च पुत्रेण रावणेन हनूमता ॥
ການ(ນັບຄຳນວນ/ປະຕິບັດ)ນີ້ ໄດ້ກະທຳໂດຍ ພຣະພຣົມ ໂດຍ ໂລມະຊະ ໂດຍ ນາຣະດະ ແລະ ໂດຍ ທຣຸວະ; ອີກທັງໂດຍ ບຸດແຫ່ງຈາມບະວະຕີ ໂດຍ ຣາວະນະ ແລະ ໂດຍ ຫນຸມານ ດ້ວຍ.
Verse 9
एतैरनेकधा देवैः ससागरवना मही ॥ क्रमिता बलिना चैव बाह्यमण्डलरेखया ॥
ໂດຍເທວະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ໃນຫຼາຍວິທີ ໂລກ—ພ້ອມທັງມະຫາສະໝຸດ ແລະ ປ່າໄມ້—ໄດ້ຖືກເດີນທາງຜ່ານ; ແລະ ບະລີ ກໍໄດ້ເດີນຕາມເສັ້ນວົງນອກ (ຂອບເຂດ) ເຊັ່ນກັນ.
Verse 10
योगसिद्धैस्तथा कैश्चिन्मार्कण्डेयमुखैरपि ॥ क्रमिता न क्रमिष्यन्ति न पूर्वे नापरे जनाः ॥
ມັນຍັງໄດ້ຖືກເດີນທາງຜ່ານໂດຍຜູ້ສຳເລັດໂຍຄະບາງທ່ານ ເຊັ່ນ ມາຣະກັນເດຍ ແລະ ອື່ນໆ; ແຕ່ຜູ້ຄົນທົ່ວໄປ—ທັງໃນການກ່ອນ ແລະ ໃນການພາຍຫຼັງ—ໂດຍທົ່ວໄປຈະບໍ່ສາມາດເດີນທາງໄດ້ຄົບຖ້ວນ.
Verse 11
अल्पसत्त्वबलोपेतैः प्राणिभिश्चाल्पबुद्धिभिः ॥ मनसापि न शक्यंते गमनस्य च का कथा ॥
ສຳລັບສັດມີຊີວິດທີ່ມີພະລັງຊີວິດແລະແຮງກາຍນ້ອຍ ແລະປັນຍາກໍນ້ອຍ ແມ່ນແຕ່ຄິດເຖິງການເດີນທາງນັ້ນກໍບໍ່ສາມາດ—ຈະເວົ້າເຖິງການໄປຈິງໄດ້ແນວໃດ
Verse 12
सप्तद्वीपे च तीर्थानां भ्रमणाद्यत्फलं भवेत् ॥ प्राप्यते चाधिकं तस्मान्मथुरायाः परिक्रमॆ ॥
ຜົນບຸນໃດໆທີ່ເກີດຈາກການທ່ອງທ່ຽວໄປຫາທີ່ທິຣຖະທົ່ວເຈັດທະວີບ ຜົນທີ່ຍິ່ງກວ່ານັ້ນຍ່ອມໄດ້ຈາກການປະຣິກຣະມາຮອບເມືອງມະຖຸຣາ
Verse 13
मथुरां समनुप्राप्य यस्तु कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥ प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुन्धरा ॥
ແຕ່ຜູ້ໃດໄປຮອດມະຖຸຣາແລ້ວເຮັດປະທັກສິນາ ຜູ້ນັ້ນປານດັ່ງໄດ້ວຽນປະທັກສິນາໂລກທັງໝົດພ້ອມເຈັດທະວີບ
Verse 14
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सर्वकामानभीप्सुभिः ॥ कर्तव्या मथुरां प्राप्य नरैः सम्यक्प्रदक्षिणा ॥
ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ທີ່ປາຖະໜາບັນລຸເປົ້າໝາຍທັງປວງ ຄວນພາກພຽນຢ່າງເຕັມທີ່ ເມື່ອໄປຮອດມະຖຸຣາແລ້ວ ຈົ່ງເຮັດປະທັກສິນາໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມພິທີ
Verse 15
धरण्युवाच ॥ यथाविधानक्रमणं मथुरायामवाप्यते ॥ प्रदक्षिणाफलं सम्यगनुक्रमविधिं वद ॥
ທ່ານທະຣະນີກ່າວວ່າ: “ຂໍທ່ານຈົ່ງອະທິບາຍວິທີການຕາມລຳດັບຢ່າງຖືກຕ້ອງ ວ່າການປະທັກສິນາໃນມະຖຸຣາຕາມຂໍ້ກຳນົດພຶງເຮັດແນວໃດ ແລະຜົນຂອງມັນແມ່ນຫຍັງ”
Verse 16
श्रीवराह उवाच ॥ पुरा सप्तर्षिभिः पृष्टो ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ इदमेव पुरा प्रोक्तं यथा पृष्टा त्वया ह्यहम् ॥
ພຣະສີວຣາຫະກ່າວວ່າ: ໃນການກ່ອນ ພຣະພຣະຫມາ—ປິຕາມະຫະແຫ່ງໂລກທັງປວງ—ຖືກພວກລຶສີເຈັດອົງຖາມ; ແລະຄໍານີ້ເຄີຍຖືກອະທິບາຍໄວ້ແຕ່ໂບຮານ ດັ່ງທີ່ເຈົ້າຖາມຂ້າໃນບັດນີ້।
Verse 17
श्रुत्वा सर्वपुराणोक्तं तीर्थानुक्रमणं परम् ॥ पृथिव्याश्चतुरन्तायास्तथा तद्वक्तुमुद्यतः ॥
ເມື່ອໄດ້ຟັງການລຽງລໍາດັບອັນສູງສຸດແຫ່ງທີຣຖະ ຕາມທີ່ກ່າວໄວ້ໃນປຸຣານະທັງຫຼາຍແລ້ວ ທ່ານຈຶ່ງພ້ອມຈະປະກາດມັນ—ພ້ອມທັງອ້າງອີງເຖິງແຜ່ນດິນທີ່ແຜ່ກວ້າງໄປຈົນຮອດສີ່ທິດ।
Verse 18
सर्वदेवेषु यत्पुण्यं सर्वतीर्थेषु यत्फलम् ॥ सर्वदानॆषु यत्प्रोक्तमिष्टापूर्त्तेषु चैव हि ॥
ບຸນກຸສົນໃດທີ່ມີຕໍ່ເທວະທັງປວງ, ຜົນໃດທີ່ມີໃນທີຣຖະທັງປວງ, ແລະສິ່ງໃດທີ່ຖືກກ່າວໄວ້ໃນດານທຸກປະເພດ—ທັງໃນກິດຈະກໍາ ອິດສະຕະ ແລະ ປູຣຕະ ດ້ວຍ—
Verse 19
इत्युक्त्वा ऋषयो जग्मुरभिवाद्य स्वयम्भुवम् ॥ आगत्य मथुरां देवीमाश्रमांश्चक्रिरे द्विजाः ॥
ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພວກລຶສີໄດ້ນົບນ້ອມສະກາລະແດ່ ສະວະຍັມພູ (ພຣະພຣະຫມາ) ແລ້ວຈາກໄປ। ຕໍ່ມາເມື່ອມາຮອດ ມະຖຸຣາ ອັນເປັນເທວີສັກສິດ ພວກດວິຊະໄດ້ສ້າງອາສຣົມໄວ້ທີ່ນັ້ນ।
Verse 20
ध्रुवेण सहिताश्चासन्कामयाना स्तु तद्दिनम् ॥ कुमुदस्य तु मासस्य नवम्यां शुक्लपक्षके ॥
ແລະໃນວັນນັ້ນ ພວກເຂົາຢູ່ຮ່ວມກັບ ທຣຸວະ ໂດຍປາຖະໜາຈະປະຕິບັດວັດຕະ/ອນຸສະຖານໃນວັນນັ້ນ—ໃນວັນນະວະມີ (ວັນທີ 9) ແຫ່ງສຸກລະປັກສະ (ຂ້າງຂຶ້ນ) ຂອງເດືອນທີ່ຊື່ ກຸມຸດ।
Verse 21
मथुरोपक्रमं कृत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते।
ເມື່ອໄດ້ປະຕິບັດອນຸດຖານແຫ່ງມະຖຸຣາ (ພິທີ/ການເລີ່ມຕົ້ນການຈາລິກທີ່ກຳນົດ) ແລ້ວ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມພົ້ນຈາກບາບທັງປວງ.
Verse 22
अन्तरा भ्रमणेनैव सुग्रीवेण महात्मना ॥ तथा च पूर्वं देवेन्द्रैः पञ्चभिः पाण्डुनन्दनैः।
ແທ້ຈິງ ແຕ່ພຽງການປະທັກສິນາ (ວຽນຮອບ) ຊ່ວງກາງເທົ່ານັ້ນ—ທີ່ມະຫາອາດຕະມະ ສຸກຣີວ ໄດ້ປະຕິບັດ; ແລະເຊັ່ນດຽວກັນໃນການກ່ອນ ບຸດທັງຫ້າຂອງປານຑຸ ຜູ້ດຸດດັ່ງອິນທຣາໃນໝູ່ເທວະ ກໍໄດ້ປະຕິບັດແລ້ວ.
Verse 23
यत्फलं लभ्यते विप्रास्तस्माच्छतगुणोत्तरम् ॥ प्रक्रमान्मथुरायास्तु सत्यमेतद्वदामि वः।
ໂອ ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍ ຜົນບຸນໃດໆທີ່ໄດ້ດ້ວຍວິທີອື່ນ ຈາກການເລີ່ມປະກຣະມະແຫ່ງມະຖຸຣາ ຜົນນັ້ນຍ່ອມເພີ່ມຂຶ້ນເຖິງຮ້ອຍເທົ່າ। ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວແກ່ທ່ານທັງຫຼາຍວ່າ ນີ້ແມ່ນຄວາມຈິງ.
Inside Adhyaya 159
How it unfolds
- Where it opens
Pṛthivī (Dharaṇī), having heard many tīrtha-māhātmyas, asks Varāha for a practical method by which ordinary humans can gain the otherwise hard-to-attain merit of visiting all sacred places and circumambulating the entire earth.
- Central event
Varāha explains the immense, numerically conceived scale of terrestrial circumambulation (earth with oceans and forests; saptadvīpa scope) and notes that such feats are achievable only by extraordinary beings; he then teaches a compensatory principle: Mathurā-pradakṣiṇā yields the fruit of (or surpasses) pilgrimage across the seven continents and the whole earth.
- Climax resolution
Pressed for exact procedure, Varāha begins to anchor the practice in authoritative precedent—Brahmā (Svayambhū) and the Saptarṣis—introducing a specific calendrical starting point (navamī, śukla-pakṣa, month Kumuda) as the ritual’s proper marker and legitimizing the substitute-practice as scripturally transmitted.
Geographical context
Mathurā; pṛthivī/caturantā-bhūmi (the four-cornered earth); saptadvīpa (the seven continents/island-continents); sāgara-vanā mahī (earth with oceans and forests); nabhas (celestial sphere, in reference to tārakāḥ).
Tirtha focus
- Primary TirthaMathurā
- Associated RegionMathura (Braj/Madhyadeśa; Yamunā-region implied by Mathurā’s identity)
- Pilgrimage MeritMathurā-pradakṣiṇā is taught as a concentrated substitute for exhaustive global tīrtha-travel: its merit equals or exceeds the fruit of circumambulating the entire earth and wandering across the saptadvīpas, making universal pilgrimage accessible to alpa-sattva (limited-strength) humans.
Ritual instructions
- Primary RitualMathurā-pradakṣiṇā (circumambulation/parikramā of Mathurā)
- BenefitAttains the difficult merit of circumambulating the earth and visiting all tīrthas—equated to (or surpassing) saptadvīpa-bhramaṇa—through a localized, feasible practice.
The narrative frame
- VarāhaPṛthivī (Dharaṇī) · Pedagogical, reassuring, and authority-establishing (moving from cosmic measurement to accessible ritual prescription).
The emotional journey
- Dominant RasaŚānta (serene devotional assurance) with undertones of Adbhuta (wonder at cosmic scale).
- Emotional ProgressionFrom Pṛthivī’s concern for human feasibility → awe at the earth’s vastness and the rarity of completing its circuit → relief and confidence through the Mathurā substitute-principle → renewed trust via Brahmā–Saptarṣi authorization and calendrical precision.
Planning a pilgrimage
- Visit FeasibilityHighly feasible as a localized pilgrimage: the chapter explicitly frames Mathurā-pradakṣiṇā as an accessible alternative to world-circumambulation for ordinary devotees; plan for a walkable parikramā route and basic travel logistics.
- Best SeasonŚukla-pakṣa navamī in the month named Kumuda (as stated in the chapter); climatically, cooler months are generally more comfortable for walking.
- Modern Location NameMathura, Uttar Pradesh, India
- Related FestivalNavamī observances in bright fortnight; locally, major Mathurā–Vraja cycles such as Janmāṣṭamī and Holī are prominent (not specified by the chapter but relevant for crowd/ritual context).
Frequently Asked Questions
The text frames an accessibility principle in sacred practice: because full terrestrial and multi-tīrtha pilgrimage is portrayed as impracticable for most humans, Mathurā-pradakṣiṇā is taught as a concentrated substitute that yields comparable or greater merit. In the dialogue form, this also functions as an Earth-centered ethic, where honoring a specific terrestrial locus (Mathurā) is presented as reverence toward Pṛthivī and her sacred geography.
A specific calendrical marker is given: navamī (the ninth lunar day) in the śukla-pakṣa (bright fortnight) of the month Kumuda. The narrative also situates the practice in a precedent episode involving sages arriving and commencing the Mathurā undertaking on that day.
Through Pṛthivī’s inquiry and Varāha’s response, the chapter treats the earth as a measurable, sacred whole (with oceans and forests) and links human movement (pradakṣiṇā/parikramaṇa) to honoring terrestrial integrity. By shifting from exhaustive resource-intensive travel to a localized circumambulation, the text implicitly promotes a model of devotion that reduces the burden of traversing the entire world while still affirming the sanctity of Pṛthivī’s landscapes.
The chapter references Brahmā (Svayambhū) and the Saptarṣis as transmitters of the ritual account, and names multiple exemplary figures associated with cosmic/terrestrial circumambulation or measurement: Lomāśa, Nārada, Dhruva, Jāmbavatī’s son, Rāvaṇa, Hanūmat, Bali, Sugrīva, and the five Pāṇḍava brothers (Pāṇḍu-nandanāḥ).
Ask anything about Adhyaya 159 of the Varaha Purana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
