Adhyaya 111: The Eulogy of Donating a Tawny (Kapilā) Cow
Kapilādhenudāna-māhātmya
Ritual-Manual (Dāna-vidhi and Phalaśruti) with Ethical-Discourse on bovine care
ໃນກອບການສອນລະຫວ່າງ ວະຣາຫະ–ປຣິຖະວີ ບົດນີ້ກ່າວສັນລະເສີນ “ກະປິລາເທນຸດານ” ຄືການຖວາຍ/ບໍລິຈາກ ງົວແມ່ສີກະປິລາ (ນ້ຳຕານອອກທອງ) ອັນມີບຸນຫຼາຍ. ກ່າວວ່າຄວນໃຫ້ງົວພ້ອມລູກງົວ ປະດັບເຄື່ອງປະດັບແລະແກ້ວມະນີ ຕາມວິທີພິທີ (ວິທານ) ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແດ່ພຣາຫມັນ. ຕໍ່ມາລະບຸການປະພຶດບັກຕິປະຈຳວັນກັບງົວ ເຊັ່ນ ນົບນ້ຳທີ່ຢອດຈາກຫົວງົວ, ເດີນປະທັກສິນາ, ແລະອາບດ້ວຍນ້ຳປັດສະວະງົວ ເຊິ່ງກ່າວວ່າຊຳລະບາບທີ່ສະສົມມາຍາວນານ. ການໃຫ້ງົວກະປິລາ 1 ໂຕ ຖືກທຽບເທົ່າກັບການໃຫ້ງົວ 1,000 ໂຕ ແລະບຸນຍັງຄອບຄຸມການດູແລ—ຫວີຂົນ, ປົກປ້ອງ, ແລະໃຫ້ອາຫານແກ່ງົວທີ່ຫິວ. ມີການລາຍຊື່ປະເພດສີຂອງງົວ ແລະສະຫຼຸບວ່າ ຖວາຍແດ່ພຣາຫມັນແລ້ວໄດ້ທັງຄວາມສຸກໂລກີ ແລະ ໂມກສະ ພ້ອມເຊື່ອມດານກັບການອຸປະຖຳງົວເພື່ອຄວາມຜາສຸກຂອງແຜ່ນດິນ.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 111
Verse 1
अथ कपिलाधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतॊवाच ॥ अथातः सम्प्रवक्ष्यामि कपिलां धेनुमुत्तमाम् ॥ यत्प्रदानान्नरो याति विष्णुलोकमनुत्तमम् ॥
ບັດນີ້ເລີ່ມກ່າວເຖິງມະຫິມາແຫ່ງການຖວາຍທານໂຄກະປິລາ (ໂຄສີທອງແດງ)។ ໂຫຕາກ່າວວ່າ: “ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະອະທິບາຍໂຄກະປິລາອັນປະເສີດ; ຜູ້ໃດຖວາຍນາງ ຍ່ອມໄປຮອດໂລກຂອງພຣະວິສນຸອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້।”
Verse 2
पूर्वोक्तेन विधानॆन दद्याद्धेनुं सवत्सकाम् ॥ सर्वालङ्कारसंयुक्तां सर्वरत्नसमन्विताम् ॥
ຕາມວິທີການທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ກ່ອນ ພຶງຖວາຍທານໂຄພ້ອມລູກໂຄ; ໃຫ້ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງອາພອນທັງປວງ ແລະພ້ອມດ້ວຍຮັດນະທຸກຊະນິດ।
Verse 3
कपिलायाः शिरो ग्रीवा सर्वतीर्थानि भामिनि ॥ पितामहनीयॊगाच्च निवसन्ति हि निश्चयः ॥
ໂອ ຜູ້ສະຫວ່າງໄສ ໃນຫົວແລະຄໍຂອງໂຄກະປິລາ ມີຕີຣຖະ (ສະຖານທີ່ສັກສິດ) ທັງປວງສະຖິດຢູ່—ແນ່ນອນ—ຕາມບັນຍັດຂອງປິຕາມະຫະ (ພຣະພຣົມ)
Verse 4
प्रातरुत्थाय यो मर्त्यः कपिलागलमस्तकात् ॥ च्युतं तु भक्त्या पानीयं शिरसा वन्दते शुचिः ॥
ຜູ້ໃດຕື່ນຂຶ້ນຕອນເຊົ້າ ແລ້ວດ້ວຍພັກຕິ ນ້ອມສະຫວັດດີດ້ວຍສີສະ ຕໍ່ນ້ຳທີ່ດື່ມໄດ້ທີ່ຢອດລົງຈາກຄໍແລະຫົວຂອງໂຄກະປິລາ ໂດຍຮັກສາຄວາມບໍລິສຸດໃນວັດຕະ (ຍ່ອມໄດ້ບຸນ)
Verse 5
स तेन पुण्यतोयेन तत्क्षणाद्दग्धकिल्बिषः ॥ त्रिंशद्वर्षकृतं पापं दहत्यग्निरिवेन्धनम् ॥
ດ້ວຍນ້ຳບຸນອັນສັກສິດນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມມີມົນທິນຖືກເຜົາຜານໃນທັນທີ; ບາບທີ່ສະສົມມາສາມສິບປີ ຖືກເຜົາດັ່ງໄຟເຜົາເຊື້ອໄຟ
Verse 6
कल्यमुत्थाय यो मर्त्यः कुर्यात्तासां प्रदक्षिणम् ॥ प्रदक्षिणी कृता तेन पृथिवी स्याद्वसुन्धरे ॥
ຜູ້ໃດຕື່ນຂຶ້ນຍາມອະຮຸນ ແລ້ວເຮັດປະທັກສິນາວຽນຮອບ (ງົວເຫຼົ່ານັ້ນ) ໂອ ວະສຸນທະຣາ ກໍເສມືອນໄດ້ວຽນຮອບແຜ່ນດິນເອງ।
Verse 7
प्रदक्षिणेन चैकेन श्रद्धायुक्तेन तत्क्षणात् ॥ दशजन्मकृतं पापं तस्य नश्यत्यसंशयम् ॥
ແລະດ້ວຍການເຮັດປະທັກສິນາພຽງຄັ້ງດຽວ ດ້ວຍສັດທາ ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ບາບທີ່ສະສົມມາສິບຊາດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມສິ້ນໄປ ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ।
Verse 8
कपिलायास्तु मूत्रेण स्नायाच्चैव शुचिव्रतः । स गङ्गादिषु तीर्थेषु स्नातो भवति मानवः ॥
ຜູ້ຖືພຣະວຣະຕ໌ແຫ່ງຄວາມບໍລິສຸດ ຄວນອາບນ້ຳດ້ວຍນ້ຳປັດສະວະຂອງງົວກະປິລາ (ສີນ້ຳຕານແດງ) ດ້ວຍ; ຜູ້ນັ້ນເສມືອນໄດ້ອາບໃນທີຣຖະ ເຊັ່ນ ຄົງຄາ।
Verse 9
तेन स्नानेन चैकेन भावयुक्तेन वै नरः ॥ यावज्जीवकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः ॥
ແລະດ້ວຍການອາບນ້ຳພຽງຄັ້ງດຽວນັ້ນ ເມື່ອເຮັດດ້ວຍພາວະອັນຖືກຕ້ອງ ບຸກຄົນຍ່ອມພົ້ນຈາກບາບທີ່ເຮັດຕະຫຼອດຊີວິດ; ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ।
Verse 10
गवामस्थि ततोऽप्येतन्मृतगन्धेन दूषयेत् ॥ यावज्जिघ्रति तं गन्धं तावत्पुण्यैस्तु पूर्यते ॥
ແມ່ນແຕ່ກະດູກຂອງງົວກໍອາດຖືກເປື້ອນໂດຍກິ່ນສົບ; ແຕ່ຕາມເວລາທີ່ຜູ້ໃດດົມກິ່ນນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນກໍຖືກເຕີມເຕັມດ້ວຍບຸນ (ປຸນຍະ) ຕະຫຼອດເວລານັ້ນ।
Verse 11
गवां कण्डूयनं श्रेष्ठं तथा च परिपालनम् ॥ तुल्यं गोशतदानस्य भयरोगादिपालने ॥
ການຮັບໃຊ້ງົວທີ່ປະເສີດທີ່ສຸດ ແມ່ນຊ່ວຍບັນເທົາອາການຄັນ ແລະປົກປ້ອງດູແລລ້ຽງຮັກສາ; ການປົກປ້ອງຈາກຄວາມຢ້ານ, ໂລກໄພ ແລະອື່ນໆ ຖືກກ່າວວ່າເທົ່າກັບການຖວາຍທານງົວຮ້ອຍຕົວ.
Verse 12
तृणादिकानि यो दद्यात्क्षुधितेन गवाऽह्निकम् ॥ गोमेधस्य फलं दिव्यं लभते मानवोत्तमः ॥
ຜູ້ໃດໃຫ້ຫຍ້າ ແລະສິ່ງຄ້າຍກັນ ເປັນອາຫານປະຈໍາວັນແກ່ງົວທີ່ຫິວໂຫຍ, ໂອ ບຸລຸດຜູ້ປະເສີດ, ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຜົນບຸນອັນເທວະດາທີ່ເກີ່ຍວກັບຍັດຍະ «ໂກເມທ» (gomedha).
Verse 13
विमानैर्विविधैर्दिव्यैः कन्याभिरभितोऽर्पितैः ॥ सेव्यमानः सुगन्धैर्वै दीप्यमान इवाग्नयः ॥
ຜູ້ນັ້ນຖືກສັກກາລະດ້ວຍວິມານທິບຫຼາຍປະເພດ; ມີນາງກັນຍາທີ່ຖວາຍມາລ້ອມຮອບທຸກທິດ; ໄດ້ຮັບການປະຄົບປະງົມດ້ວຍກິ່ນຫອມ ແລະສ່ອງສະຫວ່າງດຸດໄຟທີ່ລຸກໂຊດ.
Verse 14
सुवर्णकपिला पूर्वं द्वितीया गौरपिङ्गला ॥ तृतीया चैव रक्ताक्षी चतुर्थी गुडपिङ्गला ॥
ຕົວທຳອິດແມ່ນ «ສຸວັນນະ-ກະປິລາ» ສີທອງອົມນ້ຳຕານ; ຕົວທີສອງແມ່ນ «ເກົາຣະ-ປິງກະລາ» ສີເຫຼືອງນ້ຳຕານ; ຕົວທີສາມແມ່ນ «ຣັກຕາກຊີ» ຕາແດງ; ຕົວທີສີ່ແມ່ນ «ກຸຑ-ປິງກະລາ» ສີນ້ຳຕານຄ້າຍນ້ຳອ້ອຍຂົ້ນ (ກຸຑ).
Verse 15
पञ्चमी बहुवर्णा स्यात्षष्ठी च श्वेतपिङ्गला ॥ सप्तमी श्वेतपिङ्गाक्षी त्वष्टमी कृष्णपिङ्गला ॥
ຕົວທີຫ້າຄວນເປັນ «ພະຫຸວັນນາ» ມີຫຼາຍສີ; ຕົວທີຫົກແມ່ນ «ສະເວຕະ-ປິງກະລາ» ຂາວອົມນ້ຳຕານ; ຕົວທີເຈັດແມ່ນ «ສະເວຕະ-ປິງກາກຊີ» ຕາຂາວອົມນ້ຳຕານ; ຕົວທີແປດແມ່ນ «ກຣິດສະນະ-ປິງກະລາ» ດຳອົມນ້ຳຕານ.
Verse 16
नवमी पाटला ज्ञेया दशमी पुच्छपिङ्गला ॥ एकादशी खुरश्वेता त्वेतासां सर्वलक्षणाः ॥
ອັນທີ 9 ພຶງຮູ້ວ່າເປັນ “ປາຏະລາ” ສີກຸຫຼາບ; ອັນທີ 10 ມີຫາງສີນ້ຳຕານທອງ; ອັນທີ 11 ມີກີບຕີນສີຂາວ—ນີ້ແມ່ນລັກສະນະຈຳແນກໂດຍສະຫຼຸບທັງໝົດ។
Verse 17
सर्वलक्षणसंयुक्ता सर्वालङ्कृतसुन्दरी ॥ ब्राह्मणाय प्रदातव्या भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी ॥
ນາງ (ງົວ) ຜູ້ປະກອບດ້ວຍລັກສະນະຄົບຖ້ວນ ແລະງາມດ້ວຍອາພອນທັງປວງ ພຶງຖວາຍເປັນທານແກ່ພຣາຫມັນ; ກ່າວກັນວ່າທານນີ້ໃຫ້ທັງ ພຸກຕິ (ຄວາມສຸກໂລກີຍ) ແລະ ມຸກຕິ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ)។
Verse 18
भुक्तिमुक्तिप्रदा तेषां विष्णुमार्गप्रदायिनी ॥
ສຳລັບເຂົາທັງຫຼາຍ ທານນີ້ໃຫ້ທັງພຸກຕິ ແລະ ມຸກຕິ ແລະຍັງຖືກກ່າວວ່າໃຫ້ “ວິສນຸມາກ” ຄືເສັ້ນທາງແຫ່ງພຣະວິສນຸ।
Verse 19
गोसहस्रं च यो दद्यादेकां वा कपिलां नरः ॥ सममेतत्पुरा प्राह ब्रह्मा लोकपितामहः ॥
ບໍ່ວ່າຊາຍຄົນໜຶ່ງຈະໃຫ້ທານງົວໜຶ່ງພັນຕົວ ຫຼືໃຫ້ພຽງງົວກະປິລາ (ສີນ້ຳຕານແດງ) ຕົວດຽວ—ທັງສອງຖືກກ່າວວ່າເທົ່າກັນ ດັ່ງທີ່ພຣະພຣົມາ ປິຕາມະຫະແຫ່ງໂລກ ໄດ້ປະກາດໄວ້ແຕ່ກ່ອນ।
Frequently Asked Questions
The text instructs that merit is generated not only through formal dāna (donation) but also through sustained go-sevā: protecting, grooming, and feeding cattle. This frames moral action as both ritual correctness (vidhāna) and practical care, presenting an ethics of responsibility toward living beings that indirectly supports terrestrial well-being (Pṛthivī-centered stewardship).
No tithi, nakṣatra, māsa, or seasonal timing is specified. The practices are presented as daily or situational actions (e.g., prātaḥ—morning rising; kalyam utthāya—rising at an auspicious time; feeding when cattle are hungry), indicating a routine discipline rather than calendar-fixed observance.
While not explicitly ecological in modern terms, the chapter valorizes protection and maintenance of cattle (paripālana, kaṇḍūyana, feeding), which implies a model of terrestrial balance: sustaining domesticated animals as part of agrarian life and resource cycles. In a Varāha–Pṛthivī interpretive frame, these prescriptions function as practical stewardship supporting the stability and productivity of the Earth.
The chapter references Brahmā as lokapitāmaha and invokes Pitāmaha-niyoga (assignment by the Grandfather figure) regarding sacred presences associated with the kapilā cow. No royal dynasties or administrative lineages are named in the provided passage.