Adhyaya 102: The Merit and Ritual Procedure of Donating a Jaggery Cow (Guḍadhenu)
Guḍadhenu-māhātmya
Ritual-Manual (Dāna-vidhi and Phalaśruti)
ໃນກອບການສອນລະຫວ່າງ ວະຣາຫະ–ປຣິຖະວີ ບົດນີ້ເປັນຄູ່ມືພິທີ guḍadhenu-dāna ຄືການສ້າງແລະຖວາຍທານ “ງົວ” ທີ່ປັ້ນຈາກນ້ຳຕານກ້ອນ/ກຸດ (guḍa) ເປັນຫຼັກ. ອະທິບາຍການຈັດເຕັມພື້ນທີ່ແລະບ່ອນນັ່ງພິທີ, ການປັ້ນຮູບງົວພ້ອມວັດຖຸລະອຽດສຳລັບເຂົາ, ໜ້າ, ແຂ້ວ, ຄໍ, ຫາງ, ກີບ, ຜ້າຄຸມ ແລະເຄື່ອງປະດັບ, ພ້ອມເພີ່ມລັກສະນະມົງຄຸນເຊັ່ນ “ເຕົ້ານົມເນີຍ” ແລະປະດັບຜົນໄມ້. ຈາກນັ້ນແບ່ງລະດັບທານເປັນສູງ–ກາງ–ຕ່ຳ ຕາມນ້ຳໜັກ/ກຳລັງຊັບ ເນັ້ນໃຫ້ຖວາຍຕາມສັດສ່ວນຂອງແຕ່ລະຄອບຄົວ. ກຳນົດໃຫ້ບູຊາດ້ວຍກິ່ນຫອມແລະດອກໄມ້, ຖວາຍແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ພຣະເວດ (śrotriya), ສວດມັນຕຣາພິເສດ ແລະມອບຂອງປະກອບເຊັ່ນ ຮົ່ມ ແລະເກີບ. ຜົນບຸນກ່າວວ່າທານນີ້ຂັບໄລ່ເຄາະຮ້າຍ, ໜຸນຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ ແລະນຳຜູ້ໃຫ້ໄປສູ່ໂລກຂອງພຣະວິສະນຸ; ແນະນຳເວລາມົງຄຸນ: ayana, viṣuva, vyatīpāta ແລະຍາມທ້າຍວັນ.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 102
Verse 1
गुडधेनुमाहात्म्यम् होतॊवाच— गुडधेनुं प्रवक्ष्यामि सर्वकामार्थसाधिनीम् । अनुलिप्ते महीपृष्ठे कृष्णाजिनकुशास्तृते ॥ १०२-१ ॥ तस्योपरिकृतं वस्त्रं गुडमानिय पुष्कलम् । कृत्वा गुडमयीं धेनुं सवसाङ्कास्यदेहिनीम् ॥
ໂຫຕຣິກ່າວວ່າ— “ຂ້າຈະອະທິບາຍມະຫາຕະມະຂອງ ‘ກຸດະເທນຸ’ ທີ່ກ່າວກັນວ່າສາມາດສໍາເລັດຄວາມປາຖະໜາແລະປະໂຫຍດທຸກປະການ. ເທິງພື້ນດິນທີ່ທາແລະຈັດເຕັມແລ້ວ ໃຫ້ປູໜັງກວາງດໍາ (ກຣິສນາຈິນ) ແລະຫຍ້າກຸຊະ ແລ້ວປູຜ້າທັບໄວ້; ຈາກນັ້ນນໍາກຸດ (ນ້ໍາຕານອ້ອຍກ້ອນ) ມາໃຫ້ຫຼາຍ ແລະປັ້ນເປັນງົວທີ່ເຮັດດ້ວຍກຸດ ມີຮູບກາຍພ້ອມອະວະຍະຄົບຖ້ວນ.”
Verse 2
सौवर्णे मुखशृङ्गे च दन्ताश्च मणिमौक्तिकैः । ग्रीवा रत्नमयी त्वस्या घ्राणं गन्धमयं तथा ॥
ໃບໜ້າແລະເຂົາຄວນເຮັດດ້ວຍຄຳ; ແຂ້ວຄວນເຮັດດ້ວຍແກ້ວມະນີແລະໄຂ່ມຸກ. ຄໍຄວນເປັນຮັດນະ ແລະດັ່ງນັ້ນດັ່ງກັນ ດັ່ງຈົກກໍຄວນປັ້ນດ້ວຍວັດຖຸຫອມ.
Verse 3
शृङ्गे त्वगुरुकाष्ठेन पृष्ठं ताम्रमयं तथा । पुच्छं क्षौममयं तस्याः सर्वाभरणभूषिताम् ॥
ເຂົາຄວນເຮັດດ້ວຍໄມ້ອະກະຣູ (agaru) ແລະຫຼັງຄວນເຮັດດ້ວຍທອງແດງ. ຫາງຄວນເຮັດດ້ວຍຜ້າລິນິນ; ດັ່ງນີ້ແລ້ວຈຶ່ງປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບທັງປວງ.
Verse 4
इक्षुपादां रौप्यखुरां कम्बलं पट्टसूत्रकम् । आच्छाद्य पट्टवस्त्रेण घण्टाचामरभूषिताम् ॥
ໃຫ້ມີຂາເປັນອ້ອຍ ແລະກີບເປັນເງິນ ພ້ອມຜ້າຫົ່ມແລະເຄື່ອງປະດັບດ້ວຍເສັ້ນໄໝ; ຄຸ້ມດ້ວຍຜ້າໄໝແລ້ວ ຈຶ່ງປະດັບດ້ວຍກະດິ່ງ ແລະຈາມະຣະ (ພັດຫາງຈາມຣີ).
Verse 5
प्रशस्तपत्रश्रवणां नवनीतस्तनीं बुधः । फलैर्नानाविधैस्तस्या उपशोभाम्प्रकल्पयेत् ॥
ຜູ້ຮູ້ຄວນປັ້ນໃຫ້ມີຫູງາມດັ່ງໃບໄມ້ ແລະມີເຕົ້ານົມເປັນເນີຍສົດ; ແລ້ວໃຊ້ໝາກໄມ້ຫຼາຍຊະນິດ ຈັດແຕ່ງຄວາມງາມເພີ່ມເຕີມໃຫ້ມັນ.
Verse 6
उत्तमा गुडधेनुः स्यात्सदा धाराचतुष्टयम् । भागार्धेन तु तौल्येन चतुर्थांशेन वत्सकम् ॥
ກຸດທະເທນູຊະນິດ ‘ຍອດຢ່າງ’ ກ່າວກັນວ່າມີສາຍນ້ຳກຸດ (ນ້ຳຕານອ້ອຍແຂງ) ໄຫຼຕໍ່ເນື່ອງ 4 ສາຍເສມອ. ຕາມນ້ຳໜັກ ຄວນເຮັດລູກງົວດ້ວຍສ່ວນ 1/4 ແລະເຮັດ (ກາຍຫຼັກ) ດ້ວຍສ່ວນ 1/2 ຕາມມາດຕາທີ່ກຳນົດ.
Verse 7
मध्यमाच तदर्धेन भारेणैकेन चाधमा । वित्तहीनो यथाशक्त्या शतैरष्टाभिरेव च ॥
ຜູ້ຖວາຍລະດັບກາງພຶງຖວາຍເພີ່ງຄຶ່ງໜຶ່ງຂອງປະລິມານນັ້ນ, ຜູ້ຖວາຍລະດັບຕ່ຳພຶງຖວາຍ 1 ບາຣາ (bhāra). ຜູ້ບໍ່ມີຊັບພຶງຖວາຍຕາມກຳລັງ ແມ່ນຈະເຖິງແປດຮ້ອຍກໍຕາມທີ່ເຮັດໄດ້.
Verse 8
अत ऊर्ध्वन्तु कर्तव्या गृहीवित्तानुसारतः । गन्धपुष्पादिभिः पूज्य ब्राह्मणाय निवेदयेत् ॥ श्रोत्रियाय प्रदातव्या सहस्रकनकेन तु । तदर्धेन महाराज तस्याप्यर्धेन वा पुनः ॥
ນັບແຕ່ນີ້ໄປ ພຶງປະຕິບັດຕາມຊັບສິນຂອງຄະຫັດຖະ. ເມື່ອບູຊາດ້ວຍກິ່ນຫອມ ດອກໄມ້ ແລະອື່ນໆ ແລ້ວ ພຶງນ້ອມນຳໄປນິເວດນາແກ່ພຣາຫມັນ. ຄວນຖວາຍແກ່ຜູ້ເປັນສຣໂຕຣິຍະ (śrotriya) ດ້ວຍຄຳ 1,000; ຫຼືເຄິ່ງໜຶ່ງນັ້ນ ໂອ ມະຫາຣາຊ, ຫຼືອີກເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງເຄິ່ງນັ້ນ.
Verse 9
शतेन वा शतार्धेन यथाशक्त्या निवेदयेत् । गन्धपुष्पादिभिः पूज्य मुद्रिकाकर्णपत्रकैः ॥
ຫຼືຖວາຍດ້ວຍ 100 ຫຼື 50 ຕາມກຳລັງ ພຶງນ້ອມນຳໄປນິເວດນາ ຫຼັງຈາກບູຊາດ້ວຍກິ່ນຫອມ ດອກໄມ້ ແລະອື່ນໆ ພ້ອມທັງແຫວນ ແລະເຄື່ອງປະດັບຫູ.
Verse 10
छत्रिकापादुके दत्त्वा इमं मन्त्रं उदीरयेत् । गुडधेनो महावीर्ये सर्वसम्पत्प्रदे शुभे ॥
ເມື່ອຖວາຍຮົ່ມ ແລະ ປາດຸກາ (pādukā) ແລ້ວ ພຶງເວົ້າມົນຕຣານີ້ວ່າ: “ໂອ ກຸຑະເທນູ (Guḍadhenu) ຜູ້ມີິດທານຸພາບຍິ່ງ, ຜູ້ເປັນມົງຄຸນ, ຜູ້ປະທານສົມບັດທັງປວງ!”
Verse 11
दानादस्माच्च भो देवि भक्ष्यभोज्यं प्रयच्छ मे । प्राङ्मुखोऽपि दाता च ब्राह्मणाय निवेदयेत् ॥
“ແລະດ້ວຍທານນີ້ ໂອ ເທວີ, ຂໍໃຫ້ປະທານອາຫານທີ່ກິນໄດ້ ແລະອາຫານສຳລັບບໍລິໂພກແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ” ຜູ້ຖວາຍພຶງຫັນໜ້າໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ ແລ້ວນ້ອມນຳໄປນິເວດນາແກ່ພຣາຫມັນ.
Verse 12
वाचा कृतं कर्मकृतं मनसा यद्विचिन्तितम् । मानकूटं तुलाकूटं कन्यागोऽर्थे उदाहृतम् ॥
ສິ່ງທີ່ເຮັດດ້ວຍວາຈາ, ສິ່ງທີ່ເຮັດດ້ວຍການກະທຳ, ແລະສິ່ງທີ່ຄິດໃນໃຈ—ການໂກງໃນມາດຕາວັດ ແລະການໂກງໃນຕາຊັ່ງ ຖືກກ່າວໄວ້ທີ່ນີ້ເປັນຕົວຢ່າງແຫ່ງຄວາມຜິດເພື່ອຫາກຳໄລ.
Verse 13
अनृतं नाशमायाति गुडधेनो द्विजार्पिता । दीयमानां प्रपश्यन्ति ते यान्ति परमां गतिम् ॥ यत्र क्षोरवहा नद्यः घृतपायसकर्दमाः । ऋषयो मुनयः सिद्धास्तत्र गच्छन्ति धेनुदाः ॥
ເມື່ອຖວາຍ “ກຸດະເທນູ” ແກ່ທະວິຊະ (ພຣາຫມະນ) ຄວາມເທັດຈະເຖິງຄວາມພິນາດ. ຜູ້ທີ່ເຫັນການໃຫ້ທານນັ້ນກໍໄດ້ບັນລຸຄະຕິອັນສູງສຸດ. ບ່ອນທີ່ແມ່ນ້ຳໄຫຼດ້ວຍນົມ ແລະຕົມຕົມເປັນເນີຍໃສກັບຂ້າວຫວານນົມ—ທີ່ນັ້ນຣິສິ, ມຸນິ, ແລະສິດທະໄປ; ຜູ້ໃຫ້ນົວກໍໄປສູ່ໂລກນັ້ນ.
Verse 14
दश पूर्वान्दश परानात्भानञ्चैकविंशतिम् । विष्णुलोकं नयत्याशु गुडधेनोः प्रसादतः ॥
ໂດຍພຣະອະນຸເຄາະຂອງກຸດະເທນູ ມັນນຳບັນພະບຸລຸດ 10 ຄົນ, ລູກຫຼານ 10 ຄົນ, ແລະຕົນເອງເປັນຄົນທີ 21—ໄປສູ່ວິສນຸໂລກໂດຍໄວ.
Verse 15
अयने विषुवे पुण्ये व्यतीपाते दिनक्षये । सर्वदैव प्रदातव्या पात्रं दृष्ट्वा महामते ॥
ໃນເວລາອາຍນະ, ໃນວັນວິສຸວະອັນເປັນມົງຄຸນ, ໃນວະຍະຕີປາຕະອັນສັກສິດ, ແລະໃນຍາມສິ້ນວັນ—ແທ້ຈິງແລ້ວທຸກເວລາ—ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາໃຫຍ່, ເມື່ອເຫັນຜູ້ຮັບທີ່ສົມຄວນ ຄວນໃຫ້ທານນີ້.
Verse 16
श्रद्धान्वितेन दातव्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदा । सर्वकामप्रदा नित्यं सर्वपापहरास्मृता ॥
ຄວນໃຫ້ທານນີ້ດ້ວຍສັດທາ; ມັນປະທານຜົນແຫ່ງພຸກຕິ (ຄວາມສຸກໂລກີ) ແລະມຸກຕິ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ). ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນຜູ້ປະທານຄວາມປາດຖະໜາທັງປວງເສມອ ແລະລົບລ້າງບາບທັງຫມົດ.
Verse 17
गुडधेनोः प्रसादात्तु सौभाग्यमखिल भवेत् । वैष्णवं पदमाप्नोति दौर्गत्यन्तस्य नश्यति ॥
ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງພຣະພອນຂອງ “ກຸຑ-ເຘນຸ” (ການຖວາຍໂຄທີ່ປັ້ນຈາກນ້ຳຕານອ້ອຍ) ຄວາມໂຊກດີທັງປວງເກີດຂຶ້ນ; ຜູ້ນັ້ນບັນລຸສະຖານະໄວສະນະວະ ແລະເຄາະຮ້າຍຖືກທຳລາຍ।
Verse 18
दशद्वादशसाहस्रा दश चाष्टौ च जन्मनि । न शोकदुःखदौर्गत्यं तस्य सञ्जायते क्वचित् ॥
ຕະຫຼອດສິບພັນ ຫຼື ສິບສອງພັນປີ ແລະຕະຫຼອດສິບກັບແປດຊາດດ້ວຍ ຄວາມໂສກ ຄວາມທຸກ ແລະເຄາະຮ້າຍ ບໍ່ເກີດແກ່ຜູ້ນັ້ນເລີຍ।
Verse 19
इति पठति शृणोति चेह सम्यक् मतिमपि ददाति योजनानाम् । स इह विभवैश्चिरं वसित्वा वसति चिरं दिवि देवतादिपूज्यः ॥
ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດໃນໂລກນີ້ອ່ານສວດ ແລະຟັງຢ່າງຖືກຕ້ອງ—ທັງຍັງໃຫ້ຄວາມເຂົ້າໃຈທີ່ແຜ່ໄກເຖິງຍົຊະນະ—ຜູ້ນັ້ນຢູ່ໃນໂລກນີ້ດົນນານດ້ວຍຄວາມຮັ່ງມີ ແລ້ວຢູ່ໃນສະຫວັນດົນນານ ເປັນທີ່ບູຊາຂອງເທວະດາ ແລະຜູ້ອື່ນໆ।
Frequently Asked Questions
The text frames prosperity and social stability as outcomes of disciplined redistribution: household resources are converted into a structured donation (guḍadhenu) and transferred to a qualified recipient (śrotriya brāhmaṇa). The internal logic emphasizes proportional giving (yathā-śakti), ritual accountability (warnings about deceit in measures), and the conversion of private wealth into public merit through regulated generosity—an ethic that can be read as sustaining communal welfare and reducing hardship.
The chapter recommends giving at ayana (solstitial transition points), viṣuva (equinox), vyatīpāta (a calendrical/astronomical conjunction regarded as potent), and dina-kṣaya (the close of the day). It also states that the gift may be offered “always,” provided a worthy recipient (pātra) is identified.
Although the passage is primarily a donation-ritual manual, its earth-centered implication lies in regulating consumption and converting agricultural/food-value goods (guḍa, dairy symbolism, fruits, textiles) into a socially redistributed offering. The repeated emphasis on measured, means-based giving (gṛha-vitta-anusāra) and avoidance of fraudulent weighing (tulā-kūṭa) can be interpreted as an early normative framework for sustainable household economy that indirectly supports terrestrial well-being—consistent with the Varāha–Pṛthivī discourse tradition.
No dynastic lineages are specified in the provided passage. Cultural roles invoked include the donor (dātā), the qualified Vedic recipient (śrotriya brāhmaṇa), and generalized sacred communities (ṛṣayaḥ, munayaḥ, siddhāḥ) in the phalaśruti’s otherworldly landscape. A royal addressee is implied by the vocative “mahārāja,” but without identification.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.