Adhyaya 101: The Eulogy and Procedure of the ‘Rasadhenu’ (Sugarcane-Juice Cow) Donation
Rasadhenu-dāna-māhātmya
Ritual-Manual (Dāna-vidhi and Phalaśruti)
ໃນກອບການສອນລະຫວ່າງ ວະຣາຫະ–ປຣິຖະວີ ບົດນີ້ເປັນຄູ່ມືພິທີກຳ ທີ່ໂຫຕຣ (ຜູ້ປະກອບພິທີ) ກ່າວແກ່ພະຣາຊາ ວ່າດ້ວຍວິທີຖວາຍທານ “ຣະສະເທນຸ”। ອະທິບາຍການສ້າງຮູບ “ງົວ” ຈາກວັດຖຸພິທີ ໂດຍມີໝໍ້ນ້ຳອ້ອຍ (ikṣu-rasa) ເປັນໃຈກາງ ແລະມີລູກງົວຕາມສັດສ່ວນ; ກຳນົດການປະດັບເຊິ່ງໝາຍເຊັ່ນ ເຂົາຄຳ, ເຕົ້ານົມເຕັມດ້ວຍ ghee, ປາກແລະລີ້ນເຮັດດ້ວຍນ້ຳຕານ, ແຂ້ວຄ້າຍໝາກໄມ້, ຫຼັງທອງແດງ, ຕາຄ້າຍໄຂ່ມຸກ ແລະອື່ນໆ; ພ້ອມການວາງໂຄມໄຟ ແລະພາຊະນະງາ 4 ໃບຕາມທິດ. ເມື່ອສຳເລັດແລ້ວ ໃຫ້ຖວາຍແກ່ພຣາຫມັນຄອບຄົວຜູ້ຄວນ (śrotriya, kuṭumbin) ໂດຍຜູ້ໃຫ້ແລະຜູ້ຮັບຖືອຸປະວາສ. ຟະລະສຣຸຕິທ້າຍບົດກ່າວເຖິງການຊຳລະບາບ ແລະໄດ້ສະຖານະສູງຫຼັງມໍລະນະ ຊີ້ວ່າພິທີທີ່ເປັນລະບຽບຊ່ວຍຄ້ຳຈຸນທຳມະໃນໂລກ.
Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 101
Verse 1
अथ रसधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतॊवाच ॥ रसधेनुविधानं ते कथयामि समासतः ॥ अनु्लिप्ते महीपृष्ठे कृष्णाजिनकुशास्तरे
ບັດນີ້ເປັນການກ່າວເຖິງມະຫາຕະມະຍະ ຄືຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງການຖວາຍທານຣະສະເທນຸ। ໂຫຕຣຶກ່າວວ່າ: “ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໃຫ້ທ່ານຟັງໂດຍຫຍໍ້ເຖິງວິທີຣະສະເທນຸ—ເທິງພື້ນດິນທີ່ທາແລະຈັດການໄວ້ແລ້ວ ປູດ້ວຍໜັງກວາງດຳ (ກຣິສນາຊິນະ) ແລະຫຍ້າກຸສະເປັນອາສນະ”
Verse 2
रसस्य तु घटं राजन् सम्पूर्णं त्वैक्षवस्य तु ॥ तद्वत्ससङ्कल्पयेत्प्राज्ञश्चतुर्थांशेन वत्सकम् ॥
ໂອ ພະຣາຊາ ພຶງຈັດພາຊະນະໃຫ້ເຕັມດ້ວຍນ້ຳອ້ອຍ; ແລະຜູ້ຮູ້ພຶງປັ້ນລູກງົວໃຫ້ສອດຄ່ອງກັນ ໂດຍໃຊ້ມາດຕາສ່ວນໜຶ່ງໃນສີ່।
Verse 3
तुरीयांशेन वत्सं तु तत्पार्श्वे स्थापयेत्सुधीः ॥ इक्षुदण्डमयाः पादा रजतस्य खुरैर्युताः ॥
ໃຊ້ມາດຕາສ່ວນໜຶ່ງໃນສີ່ ຜູ້ຮູ້ພຶງວາງລູກງົວໄວ້ຂ້າງຄຽງ ຂາເຮັດດ້ວຍລຳອ້ອຍ ແລະຕິດກີບເງິນ
Verse 4
एवं कार्या रसैर्धेनुरिक्षुपादसमन्विता ।
ດັ່ງນີ້ພຶງສ້າງ ‘ງົວນ້ຳອ້ອຍ’ ດ້ວຍນ້ຳອ້ອຍ ແລະໃຫ້ມີຂາເຮັດຈາກອ້ອຍ
Verse 5
सुवर्णशृङ्गाभरणा वस्त्रपुच्छा घृतस्तनी ॥ पुष्पकम्बलसंयुक्ता शर्करामुखजिह्वका ॥
ພຶງປະດັບດ້ວຍເຂົາຄຳ ມີຫາງເປັນຜ້າ ມີເຕົ້ານົມເປັນເນີຍໃສ ມີຜ້າຫົ່ມດອກໄມ້ ແລະມີປາກກັບລິ້ນເຮັດດ້ວຍນ້ຳຕານ
Verse 6
दन्ताः फलमयास्तस्याः पृष्ठं ताम्रमयं शुभम् ॥ पुष्परोमां तु राजेन्द्र मुक्ताफलकृतेक्षणाम् ॥
ແຂ້ວຂອງມັນພຶງເຮັດດ້ວຍໝາກໄມ້ ແລະຫຼັງອັນເປັນມົງຄຸນພຶງເຮັດດ້ວຍທອງແດງ ໂອ ຈອມກະສັດ ‘ຂົນ’ ພຶງເປັນດອກໄມ້ ແລະຕາພຶງເຮັດຈາກໄຂ່ມຸກ
Verse 7
सप्तव्रीहिसमायुक्तां चतुर्दिक्षु च दीपिताम् ॥ सर्वोपस्करसयुक्तां सर्वगन्धादिवासिताम् ॥
ຄວນຈັດໃຫ້ປະກອບດ້ວຍເຂົ້າ/ທັນຍາຫານ 7 ຊະນິດ ໃຫ້ສະຫວ່າງໄສໃນສີ່ທິດ ພ້ອມດ້ວຍເຄື່ອງປະກອບຈໍາເປັນທັງປວງ ແລະອົບອວນດ້ວຍກິ່ນຫອມທຸກປະການເປັນຕົ້ນ।
Verse 8
चत्वारि तिलपात्राणि चतुर्दिक्षु निवेशयेत् ॥ सर्वलक्षणयुक्ताय श्रोत्रियाय कुटुम्बिने ॥
ພຶງວາງພາຊະນະໃສ່ງາ 4 ໃບໄວ້ໃນສີ່ທິດ ແລ້ວ(ຈຶ່ງຖວາຍ)ແກ່ຄະຫັດຜູ້ເປັນ śrotriya ຜູ້ມີຄຸນສົມບັດຄົບຖ້ວນທຸກປະການ।
Verse 9
रसधेनुः प्रदातव्या स्वर्गकामेन नित्यदा ॥ दाता स्वर्गमवाप्नोति सर्वपापविवर्जितः ॥
ຜູ້ປາຖະໜາສະຫວັນ ຄວນຖວາຍທານ ‘ຣະສະທະເຫນຸ’ ເປັນນິດ; ຜູ້ໃຫ້ທານຈະໄດ້ຮອດສະຫວັນ ໂດຍພົ້ນຈາກບາບທັງປວງ।
Verse 10
दीयमानां तु पश्यन्ति ते च यान्ति परां गतिम् ॥ धेनुं च पूजयित्वाग्रे गन्धधूपस्रगादिभिः ॥
ຜູ້ໃດເຫັນໃນຂະນະທີ່ກໍາລັງຖວາຍທານ ຜູ້ນັ້ນກໍຈະໄດ້ໄປສູ່ຄະຕິອັນສູງສຸດເຊັ່ນກັນ। ແລະເມື່ອບູຊາໂຄກ່ອນ ດ້ວຍກິ່ນຫອມ ທູບ ພວງມາລາ ເປັນຕົ້ນ,
Verse 11
पूर्वोक्तैरेव मन्त्रैस्तु ततस्तां प्रार्थयेत्सुधीः ॥ प्रार्थनापूर्वकं भक्त्या द्विजाग्र्याय निवेदयेत् ॥
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ຜູ້ມີປັນຍາພຶງໃຊ້ມົນຕຣາທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ກ່ອນນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ແລ້ວອະທິຖານພ້ອມຄໍາວິງວອນ; ແລະດ້ວຍພັກຕິທີ່ມີການອ້ອນວອນນໍາໜ້າ ພຶງນ້ອມນໍາໄປນິເວດນແກ່ທະວິຊະຜູ້ປະເສີດ (ພຣາຫມັນຜູ້ເລີດ)។
Verse 12
दशपूर्वान्परांश्चैव आत्मानं चैकविंशकम् ॥ प्रापयेत्परमं स्थानं स्वर्गान्नावर्त्तते पुनः ॥
ລາວຍ່ອມນໍາບັນພະບຸລຸດສິບຊົ່ວ ແລະຜູ້ທີ່ຈະມາພາຍຫຼັງດ້ວຍ ພ້ອມທັງຕົນເອງເປັນຄົນທີ່ຊາວເອັດ ໄປສູ່ສະຖານອັນສູງສຸດ; ເມື່ອໄດ້ຮອດສະຫວັນແລ້ວ ບໍ່ຫວນກັບອີກ.
Verse 13
एषा ते कथिता राजन् रसधेनुरनुत्तमा ॥ ददस्व च महाराज परं स्थानमवाप्नुहि ॥
ໂອ ພະຣາຊາ, ຂ້າໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ພະອົງແລ້ວ ກ່ຽວກັບ ‘ຣະສະເທນຸ’ ອັນຍອດຢ່າງຫາທຽບບໍ່ໄດ້. ໂອ ມະຫາຣາຊາ, ຈົ່ງຖວາຍທານນັ້ນ ແລະຈົ່ງບັນລຸສະຖານອັນສູງສຸດ.
Verse 14
य इदं पठते नित्यं शृणुयादथ भक्तितः ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते ॥
ຜູ້ໃດອ່ານສວດນີ້ເປັນນິດ ຫຼືຟັງດ້ວຍຄວາມເຊື່ອມສັດທາ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມພົ້ນຈາກບາບທັງປວງ ແລະໄດ້ຮັບການສັນລະເສີນໃນໂລກຂອງພຣະວິດສະນຸ.
Verse 15
दाता च ग्राहकश्चैव एककालमभोजनः ॥ सोमपानफलं तस्य सर्वत्र तु फलं भवेत् ॥
ທັງຜູ້ໃຫ້ແລະຜູ້ຮັບ ເມື່ອຖືອຸປະວາສະ ງົດອາຫານເພີງໜຶ່ງເວລາກິນ ຍ່ອມໄດ້ຜົນເທົ່າກັບຜົນແຫ່ງການດື່ມໂສມ; ແລະກ່າວວ່າຜົນນັ້ນເກີດຂຶ້ນໃນທຸກກໍລະນີ.
Inside Adhyaya 101
How it unfolds
- Where it opens
Within the Varāha–Pṛthivī instructional frame, the discourse shifts into a ritual-manual register: a hotṛ addresses a rājan, positioning dāna as a regulated, priest-guided act that stabilizes dharma.
- Central event
Detailed specification of the rasadhenu (ikṣu-rasa ‘cow’) construction: a central pot of sugarcane juice is iconographically transformed into a cow with a proportionate calf, embellished with prescribed substances and metals, and arranged with directional ritual placements (lamps and four sesame vessels).
- Climax resolution
The rite culminates in the formal gifting of the completed rasadhenu to a qualified brāhmaṇa householder (śrotriya-kuṭumbin), with both donor and recipient observing ekakāla (single-meal/fasting discipline), sealing the transfer as a sanctified redistribution rather than mere charity.
- Closing phalashruti
Phalaśruti emphasizes pāpa-śodhana (purification from sin), moral uplift through disciplined generosity, and attainment of elevated post-mortem states; the orderly performance is implicitly tied to sustaining dharmic terrestrial balance (pṛthivī-dhāraṇa).
Geographical context
No explicit toponyms or river systems are mentioned in this excerpt; the setting is a royal-ritual context (rājan) without named locations.
Ritual instructions
- Primary RitualRasadhenu-dāna (donation of a sugarcane-juice ‘cow’ icon constructed from ritual substances)
- BenefitPurification from pāpa, reinforcement of disciplined dāna as dharmic self-regulation, and attainment of elevated post-mortem states; the rite models orderly circulation of agricultural wealth as a support of social and terrestrial order.
The narrative frame
- Hotṛ (ritual officiant), within the broader Varāha–Pṛthivī pedagogical frameRājan (king) as immediate addressee; Pṛthivī as the overarching interlocutor in the text’s frame · Prescriptive, technical, and laudatory (vidhi + stuti), with an authoritative ritual-manual cadence
The emotional journey
- Dominant RasaŚānta (ritual calm, order, and purification) with a secondary Bhakti/Śraddhā tone
- Emotional ProgressionFrom didactic instruction → meticulous crafting and consecratory arrangement → solemn transfer to a worthy recipient → reassurance through phalaśruti of purification and higher destiny
Planning a pilgrimage
- Visit FeasibilityNot tirtha-specific; practice is feasible as a household/temple-adjacent dāna-rite where qualified priestly guidance and a śrotriya recipient are available.
Frequently Asked Questions
The passage frames disciplined giving (dāna) to a qualified recipient as a mechanism for moral self-regulation and social order: the text instructs constructing a ritually specified gift (rasadhenu) and offering it with reverence, presenting donation as a purificatory act (pāpa-vivarjana) that reinforces dharmic conduct.
No tithi, lunar month, nakṣatra, or seasonal marker is specified in the excerpt. The only timing-related observance stated is ekakāla-amabhojana (single-time eating/fasting) for both donor and recipient.
While it does not explicitly discuss ecology, the adhyāya implicitly links terrestrial stability (Pṛthivī’s well-being in the broader Varāha–Pṛthivī frame) to dharmic resource circulation: agricultural products (ikṣu-rasa, ghṛta, tila, phala, puṣpa, gandha) are ritualized and redistributed through regulated gifting, portraying orderly consumption and offering as a form of maintaining social-terrestrial equilibrium.
No genealogies or named historical lineages appear here. The only culturally specific roles invoked are the hotṛ (Vedic ritual priest) as narrator and a rājan (king) as addressee, with the intended recipient defined as a śrotriya kuṭumbin (learned brāhmaṇa householder).
Ask anything about Adhyaya 101 of the Varaha Purana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.