Verse 0
Paramahansaparivrajaka
सर्वेषु कालेषु लाभालाभौ समौ कृत्वा परपात्रमधूकरेणान्नमश्नन् मेदोवृद्धिमकुर्वन् कृशीभूत्वा “ब्रह्माहमस्मि” इति भावयन् गुर्वर्थं ग्राममुपेत्य ध्रुवशीलोऽष्टौ मास्येकाकी चरेद् द्वावेवाचरेत् ।
यदालम्बुद्धिर्भवेत् तदा कुटीचको वा बहूदको वा हंसो वा परमहंसो वा तत्तन्मन्त्रपूर्वकं कटिसूत्रं कौपीनं दण्डं कमण्डलुं सर्वमप्सु विसृज्याथ जातरूपधरश्चरेत् ।
ग्राम एकरात्रं तीर्थे त्रिरात्रं पत्तने पञ्चरात्रं क्षेत्रे सप्तरात्रम् अनिकेतः स्थिरमतिरनग्निसेवी निर्विकारो नियमानियाममुत्सृज्य प्राणसन्धारणार्थम् अयमेव लाभालाभौ समौ कृत्वा गोवृत्त्या भैक्षमाचरन् उदकस्थलकमण्डलुरबाधकरहस्यस्थलवासो न पुनर्लाभालाभरतः शुभाशुभकर्मनिर्मूलनपरः सर्वत्र भूतलशयनः क्षौरकर्मपरित्यक्तो युक्तचातुर्मास्यव्रतनियमः शुक्लध्यानपरायणोऽर्थस्त्रीपुरपराङ्मुखोऽनुन्मत्तोऽप्युन्मत्तवदाचरन् अव्यक्तलिङ्गोऽलिङ्गोऽव्यक्ताचारो दिवानक्तसमत्वेनास्वप्नः स्वरूपानुसन्धानब्रह्मप्रणवध्यानमार्गेणावहितः संन्यासेन देहत्यागं करोति स परमहंसपरिव्राजको भवति ॥३-ग॥
सर्वेषु । कालेषु । लाभ-अलाभौ । समौ । कृत्वा । पर-पात्र-मधूकरेण । अन्नम् । अश्नन् । मेदः-वृद्धिम् । अकुर्वन् । कृशी-भूत्वा । ब्रह्म । अहम् । अस्मि । इति । भावयन् । गुरोः-अर्थम् । ग्रामम् । उपेत्य । ध्रुव-शीलः । अष्टौ । मासि । एकाकी । चरेत् । द्वौ । एव । आचरेत् ।
यदा । आलम्बुद्धिः । भवेत् । तदा । कुटीचकः । वा । बहूदकः । वा । हंसः । वा । परमहंसः । वा । तत्-तत् । मन्त्र-पूर्वकम् । कटि-सूत्रम् । कौपीनम् । दण्डम् । कमण्डलुम् । सर्वम् । अप्सु । विसृज्य । अथ । जातरूप-धरः । चरेत् ।
ग्रामे । एक-रात्रम् । तीर्थे । त्रि-रात्रम् । पत्तने । पञ्च-रात्रम् । क्षेत्रे । सप्त-रात्रम् । अनिकेतः । स्थिर-मतिः । अनग्नि-सेवी । निर्विकारः । नियम-अनियामम् । उत्सृज्य । प्राण-सन्धारण-अर्थम् । अयम् । एव । लाभ-अलाभौ । समौ । कृत्वा । गो-वृत्त्या । भैक्ष्यम् । आचरन् । उदक-स्थल-कमण्डलुः । अबाधक-रहस्य-स्थल-वासः । न । पुनः । लाभ-अलाभ-रतः । शुभ-अशुभ-कर्म-निर्मूलन-परः । सर्वत्र । भूतल-शयनः । क्षौर-कर्म-परित्यक्तः । युक्त-चातुर्मास्य-व्रत-नियमः । शुक्ल-ध्यान-परायणः । अर्थ-स्त्री-पुर-पराङ्मुखः । अनुन्मत्तः । अपि । उन्मत्त-वत् । आचरन् । अव्यक्त-लिङ्गः । अलिङ्गः । अव्यक्त-आचारः । दिवा-नक्त-समत्वेन । अस्वप्नः । स्वरूप-अनुसन्धान । ब्रह्म-प्रणव-ध्यान-मार्गेण । अवहितः । संन्यासेन । देह-त्यागम् । करोति । सः । परमहंस-परिव्राजकः । भवति ।
sarveṣu kāleṣu lābhālābhau samau kṛtvā parapātramadhūkareṇānnam aśnan medovṛddhim akurvan kṛśībhūtvā “brahmāhamasmi” iti bhāvayan gurvarthaṃ grāmam upetya dhruvaśīlo'ṣṭau māsy ekākī cared dvāvevācared |
yadālambuddhir bhavet tadā kuṭīcako vā bahūdako vā haṃso vā paramahaṃso vā tattanmantrapūrvakaṃ kaṭisūtraṃ kaupīnaṃ daṇḍaṃ kamaṇḍaluṃ sarvam apsu visṛjyātha jātārūpadharaś caret |
grāma ekarātraṃ tīrthe trirātraṃ pattane pañcarātraṃ kṣetre saptarātram aniketaḥ sthiramatir anagnisevī nirvikāro niyamāniyāmam utsṛjya prāṇasaṃdhāraṇārtham ayameva lābhālābhau samau kṛtvā govṛttyā bhaikṣyam ācaran udakasthalakamaṇḍalur abādhakarahasyasthalavāso na punar lābhālābharataḥ śubhāśubhakarmanirmūlanaparaḥ sarvatra bhūtalśayanaḥ kṣaurakarmaparityakto yuktacāturmāsyavrataniyamaḥ śukladhyānaparāyaṇo'rthastrīpuraparāṅmukho'nunmatto'py unmatta-vad ācarann avyaktaliṅgo'liṅgo'vyaktācāro divānaktasamatvenāsvapnaḥ svarūpānusandhāna-brahmapraṇavadhyānamārgeṇāvahitaḥ saṃnyāsena dehatyāgaṃ karoti sa paramahaṃsaparivrājako bhavati ||3-ga||
ໃນກາລະທັງປວງ ເມື່ອເຮັດໃຫ້ລາບແລະອາລາບເທົ່າກັນ ກິນອາຫານດຸດຜຶ້ງ—ຮັບແຕ່ນ້ອຍຈາກພາຊະນະຂອງຜູ້ອື່ນ—ບໍ່ໃຫ້ໄຂມັນເພີ່ມ ກາຍເປັນຄົນຜອມ ແລະພາວະນາວ່າ «ຂ້ອຍແມ່ນພຣະຫມັນ» (ພຣະຫມາຫັມ ອະສມິ); ເພື່ອກິດຂອງຄູຈຶ່ງເຂົ້າໄປບ້ານ ມີຈິດປະພຶດໝັ້ນຄົງ—ຄວນຈາລິກຜູ້ດຽວ 8 ເດືອນ ແລະອີກ 2 ເດືອນ (ອາດຈາລິກ) ແບບອື່ນໄດ້. ເມື່ອຈິດເກີດຄວາມຍຶດຕິດ ບໍ່ວ່າເປັນກຸຕີຈະກະ ບະຫູທະກະ ຫັງສະ ຫຼື ປະຣະມະຫັງສະ—ຫຼັງຈາກປະຕິບັດພິທີມົນຕາມຂັ້ນນັ້ນໆ ຄວນປ່ອຍລົງນ້ຳ ສາຍຄາດແອວ ຜ້າຄາວປີນ ໄມ້ເທົ້າ ແລະກະມັນດະລຸທັງໝົດ ແລ້ວຈາລິກໃນສະພາບ «ຊາຕະຣູປະ» (ອາກາດວັດ/ເປືອຍ). ໃນບ້ານຢູ່ 1 ຄືນ ທີ່ຕີຣຖະຢູ່ 3 ຄືນ ໃນເມືອງຢູ່ 5 ຄືນ ໃນສະຖານທີ່ສັກສິດຢູ່ 7 ຄືນ; ບໍ່ມີເຮືອນ ຈິດໝັ້ນຄົງ ບໍ່ຮັກສາໄຟ ບໍ່ມີຄວາມແປປ່ຽນ; ລະທິ້ງທັງນິຍົມແລະອະນິຍົມ ດຳລົງຊີວິດເພື່ອຄ້ຳຈຸນປຣານເທົ່ານັ້ນ—ເຮັດໃຫ້ລາບອາລາບເທົ່າກັນອີກ—ຂໍບິນດະບາດດຸດໂຄ (ກິນໂດຍບໍ່ເລືອກ) ມີກະມັນດະລຸໃຊ້ທັງນ້ຳແລະພື້ນດິນແຫ້ງ ຢູ່ບ່ອນລັບທີ່ບໍ່ກີດຂວາງ; ບໍ່ຫຼົງໃນລາບອາລາບ ມຸ່ງຖອນຮາກກຳດີກຳຊົ່ວ; ນອນກັບພື້ນດິນເປົ່າທຸກແຫ່ງ; ລະການໂກນ; ຮັກສາວັດຈາຕຸຣມາສຍະຢ່າງຖືກຕ້ອງ; ອຸທິດໃຈໃນສະມາທິອັນບໍລິສຸດ; ຫັນຫນ້າອອກຈາກຊັບສິນ ຍິງ ແລະເມືອງ; ບໍ່ບ້າແຕ່ປະພຶດຄືຄົນບ້າ; ມີເຄື່ອງໝາຍບໍ່ປາກົດ ໄຮ້ເຄື່ອງໝາຍ ມີຈັຣຍາບໍ່ປາກົດ; ບໍ່ນອນເນື່ອງຈາກຄວາມເທົ່າກັນຂອງກາງວັນແລະກາງຄືນ; ຕັ້ງໃຈໃນມັກຄະແຫ່ງການສືບຄົ້ນສະພາບຕົນ ແລະການເພ່ງພຣະຫມັນເປັນພຣະນະວະ—ດ້ວຍສັນນະຍາສະຈຶ່ງສະລະກາຍ; ຜູ້ນັ້ນເປັນປະຣະມະຫັງສະ-ປະຣິວຣາຈະກະ.
At all times, having made gain and loss equal, eating food like a bee (taking little) from another’s vessel, not increasing fat, becoming lean, contemplating “I am Brahman,” going to a village for the teacher’s sake, steady in conduct—he should wander alone for eight months, and for two months he may wander (otherwise). When attachment-mindedness arises, then—whether as a kuṭīcaka, bahūdaka, haṃsa, or paramahaṃsa—having performed the respective mantra-rite, he should cast into water the waist-cord, loincloth, staff, and water-pot, and then wander as one bearing only what is ‘born of gold’ (i.e., the naked/sky-clad state). In a village (he stays) one night, at a tīrtha three nights, in a town five nights, in a sacred place seven nights; houseless, steady-minded, not maintaining fire, without modifications; abandoning observances and non-observances, sustaining life only—again making gain and loss equal—he practices alms like a cow (grazing without choice), with a water-pot for water and for dry ground, dwelling in unobstructive secluded places; not delighting in gain and loss, intent on uprooting auspicious and inauspicious karma; sleeping on the bare ground everywhere; abandoning shaving; observing the cāturmāsya vow-regulations appropriately; devoted to pure meditation; turned away from wealth, women, and towns; not mad yet behaving like one mad; with unmanifest marks, markless, with unmanifest conduct; without sleep through equality of day and night; attentive by the path of inquiry into one’s own nature and meditation on Brahman as praṇava—he relinquishes the body through renunciation; he becomes a paramahaṃsa-parivrājaka.