Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 29

Devanagari script

इति विविधविधानैस्तीर्थयात्रांक्रमेण प्रथितगुणविकासः प्राप्तपुण्योविधाय । हरिमुपहृतभावः पूजयन्सर्वतीर्थं व्रजति परमधाम न्यस्तपापः कथञ्चित्

Transliteration

iti vividhavidhānaistīrthayātrāṃkrameṇa prathitaguṇavikāsaḥ prāptapuṇyovidhāya | harimupahṛtabhāvaḥ pūjayansarvatīrthaṃ vrajati paramadhāma nyastapāpaḥ kathañcit

Translation

ດັ່ງນີ້ ໂດຍການເດີນທາງຈາລິກໄປຫາຕີຣະຖະທັງຫຼາຍຕາມລຳດັບ ແລະປະພຶດຕາມພິທີກຳນົດຫຼາຍປະການ ຄຸນຄ່າຄວາມດີຈະເຕີບໃຫຍ່ຢ່າງໂດດເດັ່ນ ແລະໄດ້ບຸນ. ດ້ວຍໃຈທີ່ຖວາຍແດ່ພຣະຫຣິ ບູຊາທຸກຕີຣະຖະ ຜູ້ນັ້ນ—ວາງບາບລົງ—ກໍບັນລຸພຣະທຳອັນສູງສຸດ (ປະຣະມະທາມ) ໄດ້ໃນທີ່ສຸດ.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: समाप्ति/उद्धरणसूचक अव्यय

• विविधविधानैः: by various methods
• विविधविधानैः: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: विविध + विधान (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय; नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करणवाचक

• तीर्थयात्राक्रमेण: in the sequence of pilgrimage
• तीर्थयात्राक्रमेण: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ + यात्रा + क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (तीर्थयात्रायाः क्रमः); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• प्रथितगुणविकासः: one whose virtues have become manifest and expanded
• प्रथितगुणविकासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रथित + गुण + विकास (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• प्राप्तपुण्यः: having obtained merit
• प्राप्तपुण्यः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राप्त (धातु √आप्) + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (प्राप्तं पुण्यं यस्य); कृदन्त (क्त/PPP) 'प्राप्त'; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ-विशेषण

• विधाय: having performed
• विधाय: Purva-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वि-धा (धातु √धा)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया

• हरिम्: Hari (Vishnu)
• हरिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• उपहृतभावः: with devotion offered (to Him)
• उपहृतभावः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उप-हृत (धातु √हृ) + भाव (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (उपहृतो भावो यस्य); कृदन्त (क्त/PPP) 'उपहृत'; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• पूजयन्: worshipping
• पूजयन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु √पूज्)
• Form: वर्तमान कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सहक्रिया

• सर्वतीर्थम्: all sacred places (as one whole)
• सर्वतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; पूजयन् इति कर्म

• व्रजति: goes, attains
• व्रजति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु √व्रज्)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• परमधाम: the supreme abode
• परमधाम: Gati/Karma (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परम + धाम (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायां लक्ष्य

• न्यस्तपापः: having laid aside sins, sinless
• न्यस्तपापः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि-स्त (धातु √स्था/√स्त?) + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (न्यस्तं पापं यस्य); कृदन्त (क्त/PPP) 'न्यस्त' (from √न्यस्/नि+अस् 'to place down'); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कथञ्चित्: somehow, in some manner
• कथञ्चित्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथञ्चित् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (somehow/at any rate)

Speaker

Unspecified (concluding statement of the Ayodhyāmāhātmya passage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā tīrtha-krama (collective)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: a brāhmaṇa interlocutor (vipra)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim procession moving from one Ayodhyā tīrtha to another in orderly sequence, offering flowers and lamps to Hari at each ford; the final panel shows the pilgrim’s sins falling away as a radiant path opens toward Paramadhāma.

Characters & Entities

• Hari
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is framed as a structured dharmic path: observance + devotion to Hari + worship at tīrthas culminates in liberation-oriented attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The collective tīrthas of Ayodhyā, approached in an ordered pilgrimage circuit (krameṇa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform tīrtha-yātrā in sequence with prescribed observances and worship Hari at each tīrtha.