पशुपाशपतिज्ञान-प्राप्तिः (Acquisition of Paśupati–Pāśa Knowledge)

Verse 1

सूत उवाच । तत्र पूर्वं महाभागा नैमिषारण्यवासिनः । प्रणिपत्य यथान्यायं पप्रच्छुः पवनं प्रभुम्

ສູຕະໄດ້ກ່າວວ່າ: ໃນການນັ້ນ ບັນດາລິດສີຜູ້ມີບຸນວາສະນາຍິ່ງ ຜູ້ພັກອາໄສໃນນາຍມິສາຣັນຍະ ໄດ້ກາບນົບຕາມພິທີອັນຄວນກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງຖາມພຣະປະວະນະ (ວາຍຸ) ຜູ້ເປັນອະທິປະຕີ.

Verse 2

नैमिषीया ऊचुः । भवान् कथमनुप्राप्तो ज्ञानमीश्वरगोचरम् । कथं च शिवभावस्ते ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

ລິສີແຫ່ງໄນມິສາຣັນຍະກ່າວວ່າ: «ທ່ານໄດ້ບັນລຸປັນຍາອັນມີຂອບເຂດເຖິງພຣະເຈົ້າເອງໄດ້ແນວໃດ? ແລະທ່ານໄດ້ມີສະພາວະແຫ່ງພຣະສິວະໄດ້ແນວໃດ ແມ່ນແຕ່ທ່ານເປັນພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ເກີດຈາກອະວຍັກຕະ (ອັນບໍ່ປາກົດ)?»

Verse 3

वायुरुवाच । एकोनविंशतिः कल्पो विज्ञेयः श्वेतलोहितः । तस्मिन्कल्पे चतुर्वक्त्रस्स्रष्टुकामो ऽतपत्तपः

ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ກັລປະທີ່ສິບເກົ້າ ມີນາມວ່າ ສະເວຕະ-ໂລຫິຕະ. ໃນກັລປະນັ້ນ ຜູ້ມີສີ່ໜ້າ (ພຣະພຣະຫມາ) ປາດຖະນາຈະສ້າງສັນ ໄດ້ບຳເນັດຕະປະ (ຕະປັສຍາ) ຢ່າງເຂັ້ມງວດ.

Verse 4

तपसा तेन तीव्रेण तुष्टस्तस्य पिता स्वयम् । दिव्यं कौमारमास्थाय रूपं रूपवतां वरः

ດ້ວຍຕະປະອັນເຂັ້ມງວດນັ້ນ ພຣະບິດາຂອງລາວເອງກໍພໍພຣະໄທ. ພຣະອົງຜູ້ສູງສຸດໃນບັນດາຜູ້ມີຮູບ ໄດ້ຮັບຮູບກຸມານອັນສະຫວ່າງໄສ ແລະປາກົດຕໍ່ໜ້າລາວ.

Verse 5

श्वेतो नाम मुनिर्भूत्वा दिव्यां वाचमुदीरयन् । दर्शनं प्रददौ तस्मै देवदेवो महेश्वरः

ໂດຍຮັບຮູບເປັນມຸນີນາມ ສເວຕາ (Śveta) ແລະເວົ້າວາຈາອັນທິບພະ, ມະຫາເທວະ—ມະເຫສວະ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະທັງປວງ—ໄດ້ປະທານດາຣຊະນະ (darśana) ໃຫ້ແກ່ເຂົາ.

Verse 6

तं दृष्ट्वा पितरं ब्रह्मा ब्रह्मणो ऽधिपतिं पतिम् । प्रणम्य परमज्ञानं गायत्र्या सह लब्धवान्

ເມື່ອພຣະພຣະຫມາໄດ້ເຫັນພຣະບິດາ—ພຣະສິວະ ຜູ້ເປັນເຈົ້ານາຍແລະຜູ້ປົກຄອງແມ່ນແຕ່ພຣະພຣະຫມາ—ກໍໄດ້ກົ້ມກາບນົບນ້ອມ ແລະໄດ້ຮັບປັນຍາສູງສຸດ ພ້ອມກັບຄາຖາ ກາຍະຕຣີ (Gāyatrī).

Verse 7

ततस्स लब्धविज्ञानो विश्वकर्मा चतुर्मुखः । असृजत्सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च

ຕໍ່ມາ ພຣະພຣະຫມາຜູ້ມີສີ່ໜ້າ—ວິສະວະກັມມະ—ເມື່ອໄດ້ຮັບປັນຍາອັນແທ້ ກໍໄດ້ສ້າງສັດທັງປວງ ທັງທີ່ຢູ່ນິ່ງ ແລະ ທີ່ເຄື່ອນໄຫວ.

Verse 8

यतश्श्रुत्वामृतं लब्धं ब्रह्मणा परमेश्वरात् । ततस्तद्वदनादेव मया लब्धं तपोबलात्

ພຣະພຣະຫມາໄດ້ຮັບນ້ຳອະມຣິຕແຫ່ງປັນຍາອະມະຕະ ໂດຍຟັງຈາກພຣະປະເມສະວະຣະ (ພຣະສິວະ)។ ຕໍ່ມາ ຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ຮັບອະມຣິຕນັ້ນຈາກປາກພຣະພຣະຫມາ ໂດຍພະລັງທີ່ເກີດຈາກຕະປະສະຍາ।

Verse 9

मुनय ऊचुः । किं तज्ज्ञानं त्वया लब्धं तथ्यात्तथ्यंतरं शुभम् । यत्र कृत्वा परां निष्ठां पुरुषस्सुखमृच्छति

ພວກລະສີກ່າວວ່າ: «ຄວາມຮູ້ອັນເປັນມົງຄຸນໃດທີ່ທ່ານໄດ້ຮັບ—ຖືກຕ້ອງຕາມສັດຈະ ແລະເກີນກວ່າຄວາມຈິງແຫ່ງໂລກ—ດ້ວຍການຕັ້ງນິດທາອັນສູງສຸດ (ໃນພຣະສິວະ) ມະນຸດຈຶ່ງໄດ້ຮອດຄວາມສຸກສະງົບແທ້?»

Verse 10

वयुरुवाच । पशुपाशपतिज्ञानं यल्लब्धं तु मया पुरा । तत्र निष्ठा परा कार्या पुरुषेण सुखार्थिना

ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຄວາມຮູ້ເກືອບກ່ຽວກັບ ປະຊຸ (ວິນຍານທີ່ຖືກຜູກ), ປາຊະ (ພັນທະ), ແລະ ປະຕິ (ພຣະເຈົ້າຜູ້ເປັນນາຍ) ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບມາແຕ່ກ່ອນ; ຜູ້ໃດປາຖະໜາຄວາມສຸກແທ້ ຄວນຕັ້ງນິດທາອັນສູງສຸດ ແລະຄວາມໝັ້ນຄົງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ໃນຄວາມຮູ້ນັ້ນ»

Verse 11

अज्ञानप्रभवं दुःखं ज्ञानेनैव निवर्तते । ज्ञानं वस्तुपरिच्छेदो वस्तु च द्विविधं स्मृतम्

ຄວາມທຸກເກີດຈາກອະວິຊາ ແລະຖືກດັບໄດ້ດ້ວຍປັນຍາແທ້ເທົ່ານັ້ນ. ຄວາມຮູ້ແມ່ນການຈຳແນກໃຫ້ຊັດເຈນເຖິງຄວາມເປັນຈິງ; ແລະຄວາມເປັນຈິງນັ້ນ ຖືກຈື່ຈຳໃນຄຳສອນນີ້ວ່າມີສອງປະເພດ.

Verse 12

अजडं च जडं चैव नियंतृ च तयोरपि । पशुः पाशः पतिश्चेति कथ्यते तत्त्रयं क्रमात्

ວິນຍານຜູ້ຮູ້ສຶກ (ບໍ່ແມ່ນອະຈະດ) ແລະຫຼັກການອັນບໍ່ຮູ້ສຶກ (ຈະດ) ພ້ອມທັງຜູ້ຄວບຄຸມທັງສອງ—ສາມປະການນີ້ ຖືກສອນຕາມລຳດັບວ່າ ປະສຸ (ວິນຍານຖືກຜູກ), ປາສະ (ພັນທະ), ແລະ ປະຕິ (ພຣະເຈົ້າຜູ້ເປັນນາຍ).

Verse 13

अक्षरं च क्षरं चैव क्षराक्षरपरं तथा । तदेतत्त्रितयं भूम्ना कथ्यते तत्त्ववेदिभिः

ອັກສະຣະ (ອະມະຕະ) ແລະ ກະສະຣະ (ອະນິດຈັງ) ທັງຍັງມີ «ສິ່ງທີ່ເກີນພົ້ນທັງອັກສະຣະແລະກະສະຣະ»—ສາມປະການນີ້ ຖືກນັກຮູ້ຕັດຕະວະ ປະກາດໃນຄວາມກວ້າງໃຫຍ່ຂອງມັນ।

Verse 14

अक्षरं पशुरित्युक्तः क्षरं पाश उदाहृतः । क्षराक्षरपरं यत्तत्पतिरित्यभिधीयते

ອັກສະຣະ ເອີ້ນວ່າ ປະສຸ (Paśu); ກະສະຣະ ຖືກກ່າວວ່າ ປາສະ (Pāśa). ສິ່ງທີ່ເກີນພົ້ນທັງກະສະຣະແລະອັກສະຣະ ເອີ້ນວ່າ ປະຕິ (Pati)—ພຣະເຈົ້າ ພຣະສິວະ।

Verse 15

मुनय ऊचुः । किं तदक्षरमित्युक्तं किं च क्षरमुदाहृतम् । तयोश्च परमं किं वा तदेतद्ब्रूहि मारुत

ບັນດາມຸນີກ່າວວ່າ: «ອັນໃດເອີ້ນວ່າ ອັກສະຣະ? ແລະ ອັນໃດເອີ້ນວ່າ ກະສະຣະ? ທີ່ສູງສຸດເກີນພົ້ນທັງສອງນັ້ນແມ່ນອັນໃດ? ໂອ ມາຣຸຕະ, ຂໍຈົ່ງບອກໃຫ້ແຈ້ງ»।

Verse 16

वायुरुवाच । प्रकृतिः क्षरमित्युक्तं पुरुषो ऽक्षर उच्यते । ताविमौ प्रेरयत्यन्यस्स परा परमेश्वरः

ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ປະກຣິຕິ ຖືກກ່າວວ່າເປັນ ກະສະຣະ; ປຸຣຸສະ ຖືກເອີ້ນວ່າ ອັກສະຣະ. ແຕ່ຍັງມີອີກຜູ້ໜຶ່ງ ຜູ້ຂັບເຄື່ອນແລະປົກຄອງທັງສອງ—ພຣະອົງນັ້ນແມ່ນ ປະຣະເມສະວະຣະ (Parameśvara) ຜູ້ສູງສຸດ»។

Verse 17

मुनय ऊचुः । कैषा प्रकृतिरित्युक्ता क एष पुरुषो मतः । अनयोः केन सम्बन्धः कोयं प्रेरक ईश्वरः

ພວກມຸນີກ່າວວ່າ: «ສິ່ງໃດແທ້ທີ່ເອີ້ນວ່າ ປຣະກຣິຕິ (Prakṛti)? ແລະ ຜູ້ໃດທີ່ນັບວ່າເປັນ ປຸຣຸຊະ (Puruṣa)? ຄວາມສຳພັນຂອງສອງນີ້ຖືກຕັ້ງຂຶ້ນໂດຍສິ່ງໃດ? ແລະ ພຣະເຈົ້າຜູ້ຜັກດັນ (Īśvara) ນີ້ແມ່ນໃຜ?»

Verse 18

वायुरुवाच । माया प्रकृतिरुद्दिष्टा पुरुषो मायया वृतः । संबन्धो मूलकर्मभ्यां शिवः प्रेरक ईश्वरः

ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ມາຍາ ຖືກປະກາດວ່າເປັນ ປຣະກຣິຕິ; ປຸຣຸຊະ (ຈິດວິນຍານປະຈຳຕົວ) ຖືກມາຍາປົກຄຸມ. ຄວາມຜູກມັດເກີດຈາກ ກຳມະມູນ (mūla-karmas); ແຕ່ ພຣະສິວະ (Śiva) ແມ່ນອີສະວະຣະ (Īśvara) ຜູ້ຜັກດັນ ແລະເປັນຜູ້ເຄື່ອນໄຫວພາຍໃນ.»

Verse 19

मुनय ऊचुः । केयं माया समा ख्याता किंरूपो मायया वृतः । मूलं कीदृक्कुतो वास्य किं शिवत्वं कुतश्शिवः

ພວກມຸນີກ່າວວ່າ: «ມາຍານີ້ທີ່ເວົ້າກັນນັ້ນ ແທ້ໆແມ່ນຫຍັງ? ຮູບລັກສະນະຂອງມັນເປັນແນວໃດ ແລະ ໃຜຖືກມາຍາປົກຄຸມ? ຮາກຖານຂອງມັນແມ່ນຫຍັງ ມັນເປັນຊະນິດໃດ ແລະເກີດຈາກໃສ? ແລະ ‘ຄວາມເປັນສິວະ’ (śivatva) ແມ່ນຫຍັງ, ແລະຈະຮູ້ຈັກພຣະສິວະໄດ້ຈາກໃສ?»

Verse 20

वायुरुवाच । माया माहेश्वरी शक्तिश्चिद्रूपो मायया वृतः । मलश्चिच्छादको नैजो विशुद्धिश्शिवता स्वतः

ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ມາຍາ ແມ່ນພະລັງງານຂອງພຣະມະເຫສະວະຣະ (Māheśvarī śakti). ຕົນແທ້ເປັນຈິດຮູບ (chid-rūpa) ຄືຄວາມຮູ້ສຶກບໍລິສຸດ ແຕ່ຖືກມາຍາປົກຄຸມ. ມະລະ (mala) ແມ່ນຄວາມມົນທິນແຕ່ເກີດ ທີ່ປິດບັງຈິດ; ແຕ່ຄວາມບໍລິສຸດແມ່ນສິວະຕາ (Śivatā) ໂດຍທຳມະຊາດຂອງມັນເອງ.»

Verse 21

मुनय ऊचुः । आवृणोति कथं माया व्यापिनं केन हेतुना । किमर्थं चावृतिः पुंसः केन वा विनिवर्तते

ພວກມຸນີກ່າວວ່າ: «ມາຍາປົກຄຸມຄວາມຈິງອັນແຜ່ຊາຍທົ່ວທຸກແຫ່ງໄດ້ແນວໃດ ແລະເພາະເຫດໃດ? ການປົກຄຸມນີ້ເກີດຂຶ້ນເພື່ອຫຍັງສຳລັບມະນຸດ? ແລະດ້ວຍວິທີໃດຈຶ່ງຖອນອອກໄດ້?»

Verse 22

वायुरुवाच । आवृतिर्व्यपिनो ऽपि स्याद्व्यापि यस्मात्कलाद्यपि । हेतुः कर्मैव भोगार्थं निवर्तेत मलक्षयात्

ວາຍຸກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ຜູ້ທີ່ແຜ່ຊາຍທົ່ວທັງປວງ ກໍອາດມີການປິດບັງຫຼືຈໍາກັດໄດ້, ເພາະອໍານາດຄຸ້ມຄອງທີ່ເລີ່ມຈາກ «ກະລາ» ແລະອື່ນໆ ກໍແຜ່ຊາຍເຊັ່ນກັນ. ເພື່ອການສຳຜັດປະສົບ (ພໂພກ) ກຳມະເອງເປັນເຫດ; ແລະເມື່ອມະລະຫຼຸດລົງ ກຳມະນັ້ນກໍຢຸດການຜູກມັດ.

Verse 23

मुनय ऊचुः । कलादि कथ्यते किं तत्कर्म वा किमुदाहृतम् । तत्किमादि किमन्तं वा किं फलं वा किमाश्रयम्

ພວກມຸນີກ່າວວ່າ: «ສິ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ກະລາ’ ແລະອື່ນໆ ນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ມັນແມ່ນກຳມະບໍ, ຫຼືຖືກປະກາດວ່າເປັນຫຍັງ? ມັນເລີ່ມຈາກຫຍັງ ແລະສິ້ນສຸດທີ່ຫຍັງ? ຜົນຂອງມັນແມ່ນຫຍັງ ແລະອາໄສຢູ່ເທິງຫຍັງ?»

Verse 24

कस्य भोगेन किं भोग्यं किं वा तद्भोगसाधनम् । मलक्षयस्य को हेतुः कीदृक्क्षीणमलः पुमान्

ດ້ວຍການສຳຜັດປະສົບຂອງໃຜ ຈຶ່ງເກີດການເພີດເພີນ? ອັນໃດແມ່ນສິ່ງທີ່ຖືກເພີດເພີນ, ແລະອັນໃດແມ່ນເຄື່ອງມືໃຫ້ການເພີດເພີນນັ້ນສຳເລັດ? ເຫດໃດເຮັດໃຫ້ມະລະຖືກທຳລາຍ, ແລະຄົນຜູ້ທີ່ມະລະຫມົດສິ້ນແລ້ວ ເປັນແນວໃດ?

Verse 25

वायुरुवाच । कला विद्या च रागश्च कालो नियतिरेव च । कलादयस्समाख्याता यो भोक्ता पुरुषो भवेत्

ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ກະລາ (ອໍານາດການກະທໍາທີ່ຈໍາກັດ), ວິດຍາ (ຄວາມຮູ້ທີ່ຈໍາກັດ), ຣາກະ (ຄວາມຕິດພັນ), ກາລະ (ເວລາ), ແລະ ນິຍະຕິ (ຄວາມຈໍາເປັນ/ຂໍ້ຈໍາກັດ) — ທັງໝົດນີ້ເອີ້ນຮວມວ່າ ‘ກະລາ ແລະອື່ນໆ’. ຜູ້ທີ່ເປັນຜູ້ເສບສຳຜັດ (ໂພກຕາ) ຂອງມັນ ແມ່ນ ປຸຣຸສະ (ອັດຕາປະຈໍາຕົວ)»

Verse 26

पुण्यपापात्मकं कर्म सुखदुःखफलं तु यत् । अनादिमलभोगान्तमज्ञानात्मसमाश्रयम्

ກຳທີ່ມີທັງບຸນແລະບາບ ມີຜົນເປັນຄວາມສຸກແລະຄວາມທຸກ ເລີ່ມຈາກມົນທິນອັນບໍ່ມີຕົ້ນ ແລະສິ້ນສຸດທີ່ການເສບສົມປະສົບການ ອາໄສອັດຕາໃນຮູບອະວິຊາ—ນັ້ນແມ່ນກຳທີ່ຜູກມັດວິນຍານ।

Verse 27

भोगः कर्मविनाशाय भोगमव्यक्तमुच्यते । बाह्यांतःकरणद्वारं शरीरं भोगसाधनम्

ພົບປະສົບການ (ໂພກະ) ເກີດເພື່ອໃຫ້ກຳມະສຶກຫຼ່ອນ; ດັ່ງນັ້ນ ໂພກະຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ອະວະຍັກຕະ’ (ລະອຽດລຶກລັບໃນຮາກ). ຮ່າງກາຍເປັນປະຕູຂອງອາຍະຕະນະພາຍນອກ ແລະ ອຸປະກອນພາຍໃນ (ໃຈ) ເປັນເຄື່ອງມືໃຫ້ເກີດການສົບຜົນໂພກະ।

Verse 28

भावातिशयलब्धेन प्रसादेन मलक्षयः । क्षीणे चात्ममले तस्मिन् पुमाञ्च्छिवसमो भवेत्

ໂດຍພຣະກະລຸນາ (ປຣະສາດ) ທີ່ໄດ້ມາຈາກການຍົກສູງແຫ່ງພັກຕິອັນແຮງກ້າ ມະລະ (ຄວາມມົນທິນ) ຖືກກຳຈັດໃຫ້ຫຼຸດຫາຍ. ແລະເມື່ອມະລະໃນອາດຕະມານັ້ນສິ້ນໄປ ວິນຍານຜູ້ມີຮ່າງກາຍຈະເທົ່າທຽມພຣະສິວະໃນສະພາບ (ບໍລິສຸດ ແລະ ເສຣີ) ແຕ່ບໍ່ເທົ່າກັນໃນອຳນາດເປັນຈອມເຈົ້າ।

Verse 29

मुनय ऊचुः । कलादिपञ्चतत्त्वानां किं कर्म पृथगुच्यते । भोक्तेति पुरुषश्चेति येनात्मा व्यपदिश्यते

ບັນດາມຸນີກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ຫຼັກຕັດຕະວະຫ້າປະການ ທີ່ເລີ່ມຈາກ ກະລາ (Kalā) ນັ້ນ ໜ້າທີ່ກຳມະອັນແຍກຕ່າງຖືກກ່າວວ່າຢ່າງໃດ? ແລະໂດຍຫຍັງ ອາດຕະມາຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ຜູ້ເສບສົບ’ ແລະ ‘ປຸຣຸສະ (Puruṣa)’?»

Verse 30

किमात्मकं तदव्यक्तं केनाकारेण भुज्यते । किं तस्य शरणं भुक्तौ शरीरं च किमुच्यते

«ອະວະຍັກຕະ (ບໍ່ປາກົດ) ນັ້ນມີສະພາບແນວໃດ? ມັນຖືກເສບສົບ/ຮັບຮູ້ໂດຍຮູບແບບໃດ? ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງເສບສົບ ມັນອາໄສພຶ່ງພາຫຍັງ? ແລະສິ່ງໃດແທ້ໆທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ຮ່າງກາຍ’?»

Verse 31

वायुरुवाच । दिक्क्रियाव्यंजका विद्या कालो रागः प्रवर्तकः । कालो ऽवच्छेदकस्तत्र नियतिस्तु नियामिका

ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ວິທະຍາ (ຄວາມຮູ້ຈຳກັດ) ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ທິດທາງ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການກະທຳ ປາກົດ. ກາລ (ເວລາ) ແມ່ນພະລັງທີ່ຜັກດັນ ໃນຮູບຂອງ ຣາກະ (ຄວາມຕິດພັນ). ໃນນັ້ນ ກາລເຮັດໜ້າທີ່ເປັນຜູ້ຈຳກັດ ແລະ ນິຍະຕິ (ລະບຽບແຫ່ງສາກົນ) ເປັນຜູ້ຄວບຄຸມ.»

Verse 32

अव्यक्तं कारणं यत्तत्त्रिगुणं प्रभवाप्ययम् । प्रधानं प्रकृतिश्चेति यदाहुस्तत्त्वचिंतकाः

ຫຼັກການເຫດປັດໃຈອັນບໍ່ປາກົດນັ້ນ ປະກອບດ້ວຍສາມກຸນ ແລະ ເປັນທັງແຫຼ່ງກຳເນີດແລະທີ່ລະລາຍຂອງໂລກ; ນັກພິຈາລະນາຕັດຕະວະເອີ້ນມັນວ່າ «ປຣະທານ» ແລະ ອີກນາມໜຶ່ງວ່າ «ປຣະກຣິຕິ».

Verse 33

कलातस्तदभिव्यक्तमनभिव्यक्तलक्षणम् । सुखदुःखविमोहात्मा भुज्यते गुणवांस्त्रिधा

ຈາກກະລາຂອງພຣະອົງ—ການປາກົດຢ່າງຈຳກັດ—ເກີດສິ່ງທີ່ປາກົດຂຶ້ນ ແຕ່ຍັງຖືລັກສະນະຂອງຄວາມບໍ່ປາກົດໄວ້. ອາດຕາທີ່ຖືກກຸນຄອບງຳ ຍ່ອມສຳຜັດສາມປະການ: ສຸກ, ທຸກ, ແລະ ຄວາມຫຼົງ.

Verse 34

सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसंभवाः । प्रकृतौ सूक्ष्मरूपेण तिले तैलमिव स्थिताः

ສັດຕະວະ, ຣະຊະ, ແລະ ຕະມະ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນກຸນທີ່ເກີດຈາກປຣະກຣິຕິ. ພວກມັນສະຖິດຢູ່ໃນປຣະກຣິຕິຢ່າງລະອຽດ ດຸດດັ່ງນ້ຳມັນທີ່ຢູ່ໃນເມັດງາ.

Verse 35

सुखं च सुखहेतुश्च समासात्सात्त्विकं स्मृतम् । राजसं तद्विपर्यासात्स्तंभमोहौ तु तामसौ

ຄວາມສຸກ ແລະ ເຫດປັດໃຈແຫ່ງຄວາມສຸກ ໂດຍຫຍໍ້ ຖືກຈື່ຈຳວ່າ «ສາຕຕະວິກ». ຈາກສິ່ງທີ່ກົງກັນຂ້າມ ເກີດ «ຣາຊະສ». ສ່ວນຄວາມຊາງຊື່ນແຂງທື່ ແລະ ຄວາມຫຼົງຜິດ ແທ້ໆແມ່ນ «ຕາມະສ».

Verse 36

सात्त्विक्यूर्ध्वगतिः प्रोक्ता तामसी स्यादधोगतिः । मध्यमा तु गतिर्या सा राजसी परिपठ्यते

ເສັ້ນທາງຂຶ້ນເທິງ ຖືກປະກາດວ່າເປັນ «ສາຕຕະວິກ». ເສັ້ນທາງລົງຕ່ຳ ກ່າວວ່າເປັນ «ຕາມະສິກ». ແລະເສັ້ນທາງກາງໆ ຖືກສວດວ່າເປັນ «ຣາຊະສິກ».

Verse 37

तन्मात्रापञ्चकं चैव भूतपञ्चकमेव च । ज्ञानेंद्रियाणि पञ्चैक्यं पञ्च कर्मेन्द्रियाणि च

ມີຕັນມາຕຣາ 5 ແລະ ພູຕະ 5; ຍັງມີອິນທຣິຍະແຫ່ງຄວາມຮູ້ 5 ແລະອິນທຣິຍະແຫ່ງການກະທຳ 5 ດ້ວຍ—ທັງໝົດນີ້ແມ່ນພື້ນທີ່ປະສົບການຂອງຜູ້ມີກາຍ ທີ່ຖືກຜູກມັດດ້ວຍ pāśa; ເຫນືອສິ່ງນີ້ ພຣະສິວະ ຜູ້ເປັນ Pati ແມ່ນອົງຈອມເຈົ້າສູງສຸດ.

Verse 38

प्रधानबुद्ध्यहंकारमनांसि च चतुष्टयम् । समासादेवमव्यक्तं सविकारमुदाहृतम्

ປຣະທານ (ທຳມະຊາດດັ້ງເດີມ), ພຸດທິ (ປັນຍາ), ອະຫັງກາຣະ (ຫຼັກອັດຕາ), ແລະ ມະນັສ (ໃຈ) — ສີ່ປະການນີ້ ເມື່ອສະຫຼຸບຮວມກັນ ຖືກເອີ້ນວ່າ Avyakta (ອະປະກົດ) ອັນມີວິການ.

Verse 39

तत्कारणदशापन्नमव्यक्तमिति कथ्यते । व्यक्तं कार्यदशापन्नं शरीरादिघटादिवत्

ສິ່ງໃດທີ່ເຂົ້າສູ່ສະພາບເປັນເຫດ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ «ອະວະຍັກຕະ» (ບໍ່ປາກົດ). ສິ່ງໃດທີ່ເຂົ້າສູ່ສະພາບເປັນຜົນ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ «ວະຍັກຕະ» (ປາກົດ)—ເຊັ່ນ ຮ່າງກາຍ, ໄຫ, ແລະອື່ນໆ.

Verse 40

यथा घटादिकं कार्यं मृदादेर्नातिभिद्यते । शरीरादि तथा व्यक्तमव्यक्तान्नातिभिद्यते

ເຊັ່ນ ໄຫແລະອື່ນໆທີ່ເປັນຜົນ ບໍ່ແທ້ຈິງຈະແຍກອອກຈາກດິນເຜົາແລະອື່ນໆ (ເຫດວັດຖຸ) ໄດ້; ດັ່ງນັ້ນ ສິ່ງທີ່ປາກົດ—ເລີ່ມຈາກຮ່າງກາຍ—ກໍບໍ່ແທ້ຈິງຈະແຍກຈາກສິ່ງບໍ່ປາກົດ (ອະວະຍັກຕະ) ໄດ້.

Verse 41

तस्मादव्यक्तमेवैक्यकारणं करणानि च । शरीरं च तदाधारं तद्भोग्यं चापि नेतरत्

ດັ່ງນັ້ນ «ອະວະຍັກຕະ» ແຕ່ພຽງອັນດຽວເປັນເຫດໃຫ້ເກີດຄວາມເປັນໜຶ່ງ. ອິນທຣີຍະ, ຮ່າງກາຍທີ່ເປັນຖານຮອງ, ແລະວັດຖຸແຫ່ງການເສບສົມກໍລ້ວນອາໄສຢູ່ໃນນັ້ນ—ບໍ່ມີສິ່ງໃດນອກເໜືອຈາກມັນ.

Verse 42

मुनय ऊचुः । बुद्धीन्द्रियशरीरेभ्यो व्यतिरेकस्य कस्यचित् । आत्मशब्दाभिधेयस्य वस्तुतो ऽपि कुतः स्थितिः

ພຣະມຸນີທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: «ຖ້າມີສິ່ງໃດໜຶ່ງທີ່ແທ້ຈິງແຍກອອກຈາກປັນຍາ, ອິນທຣີຍະ ແລະຮ່າງກາຍ, ແລ້ວຈະມີຖານະອັນແທ້ຈິງອັນໃດສຳລັບການດຳລົງຢູ່ຂອງສິ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ອາດມັນ’?»

Verse 43

वायुरुवाच । बुद्धीन्द्रियशरीरेभ्यो व्यतिरेको विभोर्ध्रुवम् । अस्त्येव कश्चिदात्मेति हेतुस्तत्र सुदुर्गमः

ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຄວາມແຍກຕ່າງຢ່າງແນ່ນອນຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຈາກປັນຍາ, ອິນທຣີຍະ ແລະຮ່າງກາຍ ແມ່ນແນ່ນອນຢ່າງຖາວອນ. ແຕ່ເຫດຜົນອັນລະອຽດທີ່ໃຫ້ຮູ້ວ່າ ‘ອາດມັນພາຍໃນມີຢູ່ແທ້’ ນັ້ນ ຍາກຢ່າງຍິ່ງທີ່ຈະເຂົ້າໃຈ.»

Verse 44

बुद्धीन्द्रियशरीराणां नात्मता सद्भिरिष्यते । स्मृतेरनियतज्ञानादयावद्देहवेदनात्

ນັກປັນຍາບໍ່ຍອມຮັບ ປັນຍາ, ອິນທຣີຍະ ແລະ ຮ່າງກາຍ ເປັນ «ອາດມັນ»; ເພາະຄວາມຈື່ຈຳແລະອື່ນໆ ຮູ້ຢ່າງບໍ່ແນ່ນອນ ແລະ ປະສົບການທາງກາຍ ຈຳກັດພຽງເທົ່າທີ່ຮູ້ສຶກຮ່າງກາຍເທົ່ານັ້ນ।

Verse 45

अतः स्मर्तानुभूतानामशेषज्ञेयगोचरः । अन्तर्यामीति वेदेषु वेदांतेषु च गीयते

ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ທີ່ລະລຶກພຣະອົງ ແລະ ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍປະສົບການຕົວຈິງ ພຣະອົງຈະເປັນຂອບເຂດແຫ່ງສິ່ງທີ່ຮູ້ໄດ້ທັງປວງ—ເປັນພະຍານພາຍໃນອັນສະຖິດຢູ່ໃນໃຈ. ເພາະສະນັ້ນ ໃນເວດ ແລະ ເວດານຕະ ຈຶ່ງສັນລະເສີນພຣະອົງວ່າ «ອັນຕະຣະຍາມິນ» ພຣະເຈົ້າຜູ້ສະຖິດພາຍໃນ।

Verse 46

सर्वं तत्र स सर्वत्र व्याप्य तिष्ठति शाश्वतः । तथापि क्वापि केनापि व्यक्तमेष न दृश्यते

ພຣະອົງຢູ່ທີ່ນັ້ນເປັນທຸກສິ່ງ; ພຣະອົງສະຖິດຢູ່ຕະຫຼອດການ ແຜ່ຊຶມທົ່ວທຸກບ່ອນ. ແຕ່ກໍບໍ່ມີໃຜ ເຫັນພຣະອົງທີ່ໃດໆ ເປັນສິ່ງທີ່ປາກົດພາຍນອກໄດ້।

Verse 47

नैवायं चक्षुषा ग्राह्यो नापरैरिन्द्रियैरपि । मनसैव प्रदीप्तेन महानात्मावसीयते १

ພຣະອາຕະມາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ສູງສຸດ (ພຣະເຈົ້າ) ບໍ່ອາດຈັບໄດ້ດ້ວຍຕາ, ແມ່ນແຕ່ດ້ວຍອິນທຣີຍອື່ນໆກໍບໍ່ໄດ້. ພຣະອົງຖືກຮູ້ແນ່ຊັດໄດ້ພຽງແຕ່ດ້ວຍຈິດທີ່ຖືກຈຸດໃຫ້ສະຫວ່າງ—ດ້ວຍວິໄນພາຍໃນ ແລະ ພັກຕິ.

Verse 48

न च स्त्री न पुमानेष नैव चापि नपुंसकः । नैवोर्ध्वं नापि तिर्यक्नाधस्तान्न कुतश्चन

ພຣະອົງບໍ່ແມ່ນຍິງ, ບໍ່ແມ່ນຊາຍ, ແລະ ບໍ່ແມ່ນເພດກາງ. ພຣະອົງບໍ່ຢູ່ເທິງ, ບໍ່ຢູ່ຂ້າງ, ບໍ່ຢູ່ລຸ່ມ—ແລະ ບໍ່ອາດພົບໄດ້ຈາກທິດໃດໆເລີຍ.

Verse 49

अशरीरं शरीरेषु चलेषु स्थाणुमव्ययम् । सदा पश्यति तं धीरो नरः प्रत्यवमर्शनात्

ດ້ວຍການພິຈາລະນາພາຍໃນ ຜູ້ມີປັນຍາອັນໝັ້ນຄົງ ຍ່ອມເຫັນພຣະອົງເປັນນິດ—ພຣະສິວະຜູ້ບໍ່ມີຮ່າງ ສະຖິດໃນຜູ້ມີຮ່າງ, ເປັນຄວາມນິ່ງທ່າມກາງສິ່ງທີ່ເຄື່ອນ, ແລະເປັນຜູ້ບໍ່ເສື່ອມສະຫຼາຍ।

Verse 50

किमत्र बहुनोक्तेन पुरुषो देहतः पृथक् । अपृथग्ये तु पश्यंति ह्यसम्यक्तेषु दर्शनम्

ຈະເວົ້າຫຼາຍໄປເພື່ອຫຍັງ? ປຸຣຸສະ—ຕົນຮູ້—ແຍກຕ່າງຈາກຮ່າງກາຍ. ແຕ່ຜູ້ທີ່ເຫັນບໍ່ແຍກ ທັດສະນະຂອງເຂົາບໍ່ໝັ້ນຄົງ ແລະບໍ່ຖືກຕ້ອງ; ຈຶ່ງຍັງຢູ່ໃນຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດ।

Verse 51

यच्छरीरमिदं प्रोक्तं पुरुषस्य ततः परम् । अशुद्धमवशं दुःखमध्रुवं न च विद्यते

ຮ່າງກາຍນີ້ທີ່ເວົ້າວ່າເປັນຂອງປຸຣຸສະ ແທ້ຈິງແລ້ວແມ່ນອື່ນຈາກຕົນ. ມັນບໍ່ບໍລິສຸດ, ຢູ່ໃຕ້ອຳນາດແຫ່ງພັນທະ, ເປັນຖານແຫ່ງທຸກຂ໌, ແລະບໍ່ຖາວອນ—ບໍ່ມີຄວາມໝັ້ນຄົງເລີຍ।

Verse 52

विपदां वीजभूतेन पुरुषस्तेन संयुतः । सुखी दुःखी च मूढश्च भवति स्वेन कर्मणा

ປຸຣຸສະຜູ້ມີຮ່າງ ຖືກຜູກພັນກັບເມັດພັນທີ່ເປັນຕົ້ນຕໍແຫ່ງວິບັດ; ໂດຍກຳຂອງຕົນເອງ ຈຶ່ງເປັນທັງຜູ້ສຸກ, ຜູ້ທຸກ, ແລະຜູ້ຫຼົງມົວ।

Verse 53

अद्भिराप्लवितं क्षेत्रं जनयत्यंकुरं यथा । आज्ञानात्प्लावितं कर्म देहं जनयते तथा

ເຫມືອນນາທີ່ຖືກນ້ຳຖ້ວມແລ້ວເກີດງອກຂຶ້ນ, ກຳທີ່ຖືກອະວິຊາຖ້ວມທັບ ກໍ່ໃຫ້ເກີດການມີຮ່າງກາຍ (ການເກີດໃໝ່) ເຊັ່ນນັ້ນເອງ।

Verse 54

अत्यंतमसुखावासास्स्मृताश्चैकांतमृत्यवः । अनागता अतीताश्च तनवो ऽस्य सहस्रशः

ເຂົາຖືກຈື່ຈຳວ່າ ອາໄສຢູ່ໃນຄວາມທຸກທໍລະມານຢ່າງຫນັກ ແລະມີຄວາມຕາຍທີ່ຫລີກບໍ່ພົ້ນ. ຮ່າງກາຍຂອງລາວນັບບໍ່ຖ້ວນ ມີທັງທີ່ຍັງຈະມາ ແລະທີ່ຜ່ານໄປແລ້ວ ເປັນພັນໆ.

Verse 55

आगत्यागत्य शीर्णेषु शरीरेषु शरीरिणः । अत्यंतवसतिः क्वापि न केनापि च लभ्यते

ວິນຍານຜູ້ມີຮ່າງ ມາແລະໄປຊ້ຳໆ ທ່າມກາງຮ່າງກາຍທີ່ເສື່ອມສະລາຍ. ບໍ່ມີທີ່ໃດເປັນຖິ່ນຢູ່ອັນຖາວອນຢ່າງແທ້ ທີ່ໃຜຈະໄດ້ຮັບ ນອກເສຍແຕ່ພຶ່ງພາພຣະສິວະຜູ້ສູງສຸດ ພຣະປະຕິ ຜູ້ປົດພັນຈາກພາສະ.

Verse 56

छादितश्च वियुक्तश्च शरीरैरेषु लक्ष्यते । चंद्रबिंबवदाकाशे तरलैरभ्रसंचयैः

ໃນສັດຜູ້ມີຮ່າງເຫຼົ່ານີ້ ອາຕະມາຖືກຮັບຮູ້ດັ່ງຖືກປົກຄຸມ ແລະດັ່ງຖືກແຍກອອກໂດຍຮ່າງກາຍ. ເຫມືອນດວງຈັນໃນຟ້າ ບາງຄັ້ງຖືກກຸ່ມເມກທີ່ເຄື່ອນໄຫວບັງ ແລະບາງຄັ້ງກໍປາກົດແຈ້ງ.

Verse 57

अनेकदेहभेदेन भिन्ना वृत्तिरिहात्मनः । अष्टापदपरिक्षेपे ह्यक्षमुद्रेव लक्ष्यते

ໃນໂລກນີ້ ການເຄື່ອນໄຫວຂອງອາດມັນ ປານດັ່ງຖືກແບ່ງອອກ ເນື່ອງຈາກຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຮ່າງກາຍຫຼາຍຮ່າງ. ເມື່ອຂວ້າງໃນກະດານແປດຊ່ອງ ມັນຖືກເຫັນເຫມືອນຮອຍລູກເຕົ໋າອັນດຽວ ທີ່ປາກົດໄດ້ຫຼາຍຢ່າງ।

Verse 58

नैवास्य भविता कश्चिन्नासौ भवति कस्यचित् । पथि संगम एवायं दारैः पुत्रैश्च बंधुभिः

ບໍ່ມີໃຜເປັນຂອງເຂົາຢ່າງແທ້ຈິງ ແລະ ເຂົາກໍບໍ່ເປັນຂອງໃຜຢ່າງແທ້ຈິງ. ກັບເມຍ, ລູກ, ແລະ ຍາດພີ່ນ້ອງ ນີ້ເປັນພຽງການພົບກັນຕາມທາງ—ການຮ່ວມທາງຊົ່ວຄາວໃນສັງສາຣະ.

Verse 59

यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महोदधौ । समेत्य च व्यपेयातां तद्वद्भूतसमागमः

ດັ່ງໄມ້ທ່ອນໜຶ່ງ ແລະ ໄມ້ອີກທ່ອນໜຶ່ງ ລອຍມາພົບກັນໃນມະຫາສະໝຸດ ແລ້ວພົບແລ້ວກໍແຍກຈາກກັນອີກ—ການພົບພາຂອງສັດມີກາຍກໍເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ເປັນການຮ່ວມກັນຊົ່ວຄາວ ຢູ່ໃຕ້ພັນທະແຫ່ງກຳ ບໍ່ແມ່ນການຮ່ວມອັນນິລັນດອນ।

Verse 60

स पश्यति शरीरं तच्छरीरं तन्न पश्यति । तौ पश्यति परः कश्चित्तावुभौ तं न पश्यतः

ຜູ້ນັ້ນເຫັນກາຍ ແຕ່ກາຍນັ້ນບໍ່ເຫັນຜູ້ນັ້ນ. ແຕ່ຍັງມີຜູ້ອື່ນອັນສູງສຸດ ເຫັນທັງສອງ—ໃນຂະນະທີ່ທັງສອງນັ້ນ ຄືຜູ້ຮູ້ ແລະ ກາຍທີ່ຖືກຮູ້ ບໍ່ເຫັນພຣະຜູ້ເຫັນອັນສູງສຸດນັ້ນ.

Verse 61

ब्रह्माद्याः स्थावरांतश्च पशवः परिकीर्तिताः । पशूनामेव सर्वेषां प्रोक्तमेतन्निदर्शनम्

ແຕ່ພຣະພຣະຫມາເປັນຕົ້ນ ຈົນເຖິງສັດທີ່ຢູ່ນິ່ງບໍ່ເຄື່ອນ (ສະຖາວະຣະ) ທັງປວງ ຖືກກ່າວວ່າເປັນ «ປະຊຸ» ຄືວິນຍານທີ່ຖືກຜູກມັດ. ນີ້ແມ່ນຄຳອຸປະມາສຳລັບປະຊຸທັງໝົດ—ຊີ້ວ່າສັດມີກາຍທຸກຊະນິດ ຈາກສູງສຸດຮອດຕ່ຳສຸດ ຍັງຄົງຖືກຜູກມັດ ຫາກບໍ່ໄດ້ຮັບພຣະກະລຸນາປົດປ່ອຍຈາກປະຕິ (ພຣະສິວະ).

Verse 62

स एष बध्यते पाशैः सुखदुःखाशनः पशुः । लीलासाधनभूतो य ईश्वरस्येति सूरयः

ຈີວະນີ້—ປະຊຸ (paśu) ຜູ້ຖືກຜູກ—ຖືກຜູກມັດດ້ວຍປາຊະ (pāśa) ແລະຖືກໃຫ້ຮັບຮູ້ສຸກແລະທຸກ ດັ່ງກັບການກິນ. ບັນດາຜູ້ຮູ້ກ່າວວ່າ ຈີວະແບບນີ້ ເປັນເຄື່ອງມືໃນລີລາ (līlā) ອັນສັກສິດຂອງອີສະວະຣະ (Īśvara).

Verse 63

अज्ञो जंतुरनीशो ऽयमात्मनस्सुखदुःखयोः । ईश्वरप्रेरितो गच्छेत्स्वर्गं वा श्वभ्रमेव वा

ສັດມີກາຍນີ້ ໂງ່ເຂົາ ແລະບໍ່ແມ່ນເຈົ້ານາຍເຫນືອສຸກແລະທຸກຂອງຕົນ. ໂດຍແຮງດົນໃຈຂອງອີສະວະຣະ (Īśvara) ມັນໄປ—ບໍ່ວ່າຈະໄປສະຫວັນ ຫຼືຕົກລົງສູ່ສະພາບທຸກທ້ອນ ດັ່ງຫຼຸມລຶກ.

Verse 64

सूत उवाच । इत्याकर्ण्यानिलवचो मुनयः प्रीतमानसाः । प्रोचुः प्रणम्य तं वायुं शैवागमविचक्षणम्

ສູຕະກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄໍາຂອງວາຍຸແລ້ວ ບັນດາມຸນີມີໃຈປິຕິ. ພວກເຂົາກໍໄດ້ກາບນົບວາຍຸ ຜູ້ຊໍານານໃນອາຄະມະໄສວະ ແລ້ວຈຶ່ງກ່າວຂຶ້ນ.