अनुग्रह-स्वातन्त्र्य-प्रमाणविचारः | Inquiry into Pramāṇa, Divine Autonomy, and Grace

Verse 1

वायुरुवाच । स्थने संशयितं विप्रा भवद्भिर्हेतुचोदितैः । जिज्ञासा हि न नास्तिक्यं साधयेत्साधुबुद्धिषु

ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດຜົນເຈົ້າໄດ້ສົງໄສໃນບ່ອນທີ່ຄວນ. ເພາະການສືບສວນບໍ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມບໍ່ເຊື່ອພຣະເຈົ້າໃນໃຈຂອງຜູ້ມີຄຸນທຳແທ້»។

Verse 2

प्रमणमत्र वक्ष्यामि सताम्मोहनिवर्तकम् । असतां त्वन्यथाभावः प्रसादेन विना प्रभोः

«ໃນນີ້ ຂ້ອຍຈະປະກາດປະມານ—ເຄື່ອງມືແຫ່ງຄວາມຮູ້ທີ່ຖືກຕ້ອງ—ອັນຂັບໄລ່ຄວາມຫຼົງໃຫ້ແກ່ຜູ້ມີຄຸນທຳ. ແຕ່ສຳລັບຜູ້ບໍ່ດີ ມີແຕ່ຄວາມບິດເບືອນ ແລະຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດ—ນອກເສຍແຕ່ໄດ້ຮັບພຣະກະລຸນາຈາກພຣະເຈົ້າ»។

Verse 3

शिवस्य परिपूर्णस्य परानुग्रहमन्तरा । न किंचिदपि कर्तव्यमिति साधु विनिश्चितम्

ໄດ້ວິນິດໄສຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ ສໍາລັບພຣະສິວະຜູ້ສົມບູນພ້ອມທຸກປະການ ບໍ່ມີສິ່ງໃດຈໍາເປັນຕ້ອງເຮັດເລີຍ ນອກແຕ່ການປະທານພຣະກະລຸນາອັນສູງສຸດແກ່ຜູ້ອື່ນ।

Verse 4

स्वभाव एव पर्याप्तः परानुग्रहकर्मणि । अन्यथा निस्स्वभवेन न किमप्यनुगृह्यते

ສະພາບທໍາມະຊາດຂອງຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ ພຽງພໍສໍາລັບການອະນຸເຄາະແກ່ຜູ້ອື່ນ; ບໍ່ຊັ້ນແລ້ວ ຜູ້ທີ່ຂາດສະພາບນັ້ນ ບໍ່ອາດອະນຸເຄາະໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດໃດໆໄດ້ເລີຍ।

Verse 5

परं सर्वमनुग्राह्यं पशुपाशात्मकं जगत् । परस्यानुग्रहार्थं तु पत्युराज्ञासमन्वयः

ໂລກທັງໝົດນີ້ ອັນປະກອບດ້ວຍປາຊຸ (paśu) ຄືວິນຍານທີ່ຖືກຜູກມັດ ແລະ ປາຊະ (pāśa) ຄືເຄື່ອງຜູກມັດ ແທ້ຈິງແລ້ວເປັນຜູ້ຄວນຮັບພຣະກະລຸນາອັນສູງສຸດ. ແລະເພື່ອປະທານພຣະກະລຸນາສູງສຸດນັ້ນ ຈຶ່ງມີພຣະບັນຊາ ແລະອໍານາດປົກຄອງຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ (Pati).

Verse 6

पतिराज्ञापकः सर्वमनुगृह्णाति सर्वदा । तदर्थमर्थस्वीकारे परतंत्रः कथं शिवः

ພຣະເຈົ້າ (ປະຕິ) ເປັນຜູ້ອອກຄໍາສັ່ງສູງສຸດ ປະທານອະນຸຄຣາະແກ່ສັດທັງປວງຢູ່ເສມອ. ຖ້າເປັນແບບນັ້ນ ພຣະສິວະຈະເປັນຜູ້ພຶ່ງພາຜູ້ໃດໃນການຮັບເຄື່ອງບູຊາ ຫຼື ຊັບສິນເພື່ອຈຸດປະສົງນັ້ນໄດ້ຢ່າງໃດ?

Verse 7

अनुग्राह्यनपेक्षो ऽस्ति न हि कश्चिदनुग्रहः । अतः स्वातन्त्र्यशब्दार्थाननपेक्षत्वलक्षणः

ພຣະອົງດໍາລົງຢູ່ໂດຍບໍ່ຕ້ອງພຶ່ງພາຜູ້ທີ່ຈະໄດ້ຮັບອະນຸຄຣາະ; ເພາະແທ້ຈິງ ການປະທານພຣະກະລຸນາບໍ່ໄດ້ຂຶ້ນກັບຜູ້ອື່ນ. ດັ່ງນັ້ນ ຄໍາວ່າ “ສະວາຕັນຕຣະຍະ” ໝາຍເຖິງອິດສະລະອະທິປະໄຕ ອັນມີລັກສະນະບໍ່ພຶ່ງພາໂດຍສິ້ນເຊີງ.

Verse 8

एतत्पुनरनुग्राह्यं परतंत्रं तदिष्यते । अनुग्रहादृते तस्य भुक्तिमुक्त्योरनन्वयात्

ອີກຄັ້ງໜຶ່ງ ວິນຍານປະຈຳຕົວນີ້ຖືກກ່າວວ່າ ເປັນຜູ້ພຶ່ງພາ—ຄວນໄດ້ຮັບພຣະກະລຸນາ ແລະຢູ່ໃຕ້ພຣະປະສົງຂອງຜູ້ອື່ນ. ເພາະຫາກຂາດອະນຸກຣະຫາ (ພຣະກະລຸນາ) ຂອງພຣະສິວະ ກໍບໍ່ມີທາງເຖິງທັງຄວາມສຸກໃນໂລກ ແລະມຸກຕິ (ຫຼຸດພົ້ນ) ໄດ້ເລີຍ।

Verse 9

मूर्तात्मनो ऽप्यनुग्राह्या शिवाज्ञाननिवर्तनात् । अज्ञानाधिष्ठितं शम्भोर्न किंचिदिह विद्यते

ແມ່ນແຕ່ຜູ້ມີກາຍກໍຄວນໄດ້ຮັບພຣະກະລຸນາ ເພາະປັນຍາອັນແທ້ຂອງພຣະສິວະກຳຈັດອະວິດຍາ. ສຳລັບ ຊັມພຸ (ພຣະສິວະ) ແລ້ວ ໃນໂລກນີ້ບໍ່ມີສິ່ງໃດເລີຍທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງອະວິດຍາ।

Verse 10

येनोपलभ्यते ऽस्माभिस्सकलेनापि निष्कलः । स मूर्त्यात्मा शिवः शैवमूर्तिरित्युपचर्यते

ຄວາມເປັນຈິງອັນບໍ່ມີຮູບ (ນິດສະກະລ) ນັ້ນ ແຕ່ພວກເຮົາກໍຮັບຮູ້ໄດ້ຜ່ານຮູບປະກົດ (ສະກະລ) — ພຣະອົງນັ້ນແມ່ນ ພຣະສິວະ ຜູ້ມີສະພາບເປັນຮູບ; ແລະໃນຂົງເຂດການບູຊາ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ «ຮູບແຫ່ງໄສວະ» (śaivamūrti).

Verse 11

न ह्यसौ निष्कलः साक्षाच्छिवः परमकारणम् । साकारेणानुभावेन केनाप्यनुपलक्षितः

ພຣະສິວະ—ໃນສະພາບແທ້ ບໍ່ມີຮູບ ບໍ່ມີສ່ວນ—ເປັນເຫດສູງສຸດແຕ່ຜູ້ດຽວ. ແຕ່ໂດຍອານຸພາບທີ່ປາກົດເປັນຮູບ ບໍ່ແມ່ນໃຜກໍຈະຮູ້ຈັກໄດ້.

Verse 12

प्रमाणगम्यतामात्रं तत्स्वभावोपपादकम् । न तावतात्रोपेक्षाधीरुपलक्षणमंतरा

ການຮູ້ໄດ້ດ້ວຍປະມານອັນຖືກຕ້ອງເທົ່ານັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ສ້າງຕັ້ງສະພາບແທ້ຂອງສິ່ງນັ້ນ. ແຕ່ໃນເລື່ອງນີ້ ຈິດໃຈທີ່ເຉື່ອຍເຉີນບໍ່ຄວນມີ ຫາກບໍ່ມີການພິຈາລະນາແລະເຄື່ອງໝາຍຊີ້ບອກໃຫ້ຮູ້ຈັກ.

Verse 13

आत्मोपमोल्वणं साक्षान्मूर्तिरेव हि काचन । शिवस्य मूर्तिर्मूर्त्यात्मा परस्तस्योपलक्षणम्

ຮູບອັນປາກົດບາງຢ່າງ ຍ່ອມເຫັນໄດ້ໂດຍກົງ ແລະທຽບກັບຕົນເອງໄດ້. ຮູບຂອງພຣະສິວະ—ຜູ້ມີສະພາບເປັນຮູບເອງ—ເປັນເຄື່ອງຊີ້ບອກໃຫ້ຮູ້ຈັກພຣະສູງສຸດ (ສິວະອັນເຫນືອກວ່າ).

Verse 14

यथा काष्ठेष्वनारूढो न वह्निरुपलभ्यते । एवं शिवो ऽपि मूर्त्यात्मन्यनारूढ इति स्थितिः

ເຫມືອນໄຟຢູ່ໃນໄມ້ ແຕ່ຖ້າຍັງບໍ່ລຸກຂຶ້ນ ກໍບໍ່ອາດຮັບຮູ້ໄດ້. ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ພຣະສິວະກໍບໍ່ຖືກຮັບຮູ້ ເມື່ອພຣະອົງຍັງບໍ່ປາກົດໃນຮູບອັນມີຮູບ—ນີ້ແມ່ນຫຼັກທີ່ຕັ້ງໄວ້ແນ່ນອນ.

Verse 15

यथाग्निमानयेत्युक्ते ज्वलत्काष्ठादृते स्वयम् । नाग्निरानीयते तद्वत्पूज्यो मूर्त्यात्मना शिवः

ເຫມືອນເມື່ອຖືກສັ່ງວ່າ «ນໍາໄຟມາ» ໄຟບໍ່ອາດນໍາມາໄດ້ໂດຍລໍາພັງ ຫາກບໍ່ມີໄມ້ທີ່ກໍາລັງໄໝ້. ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ພຣະສິວະ—ແມ່ນແທ້ຢູ່ເຫນືອຄຸນລັກສະນະທັງປວງ—ຄວນຖືກບູຊາໃນຮູບມູຣຕິ (mūrti) ອັນປາກົດ ເພື່ອພະກະຕິແລະການຮູ້ແຈ້ງ.

Verse 16

अत एव हि पूजादौ मूर्त्यात्मपरिकल्पनम् । मूर्त्यात्मनि कृतं साक्षाच्छिव एव कृतं यतः

ດັ່ງນັ້ນ ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນແຫ່ງການບູຊາ ຄວນນຶກເຫັນພຣະເທວະມີຮູບ ແລະເປັນອາດຕະຂອງຕົນ. ເພາະສິ່ງໃດທີ່ຖວາຍ ແລະການໃດທີ່ເຮັດແກ່ອາດຕະທີ່ມີຮູບນັ້ນ ແທ້ຈິງແມ່ນເຮັດແກ່ພຣະສິວະໂດຍກົງ.

Verse 17

लिंगादावपि तत्कृत्यमर्चायां च विशेषतः । तत्तन्मूर्त्यात्मभावेन शिवो ऽस्माभिरुपास्यते

ແມ່ນແຕ່ໃນການບູຊາລິງຄະ ແລະຮູບອັນສັກສິດອື່ນໆ—ໂດຍສະເພາະໃນອາຣຈາ (arcā) ທີ່ຖືກປະດິດສະຖານ—ພວກເຮົານະມັດສະການພຣະສິວະ ໂດຍຕັ້ງຈິດວ່າ ພຣະອົງສະຖິດເປັນອາດຕະຂອງຮູບນັ້ນແທ້ໆ.

Verse 18

यथानुगृह्यते सो ऽपि मूर्त्यात्मा पारमेष्ठिना । तथा मूर्त्यात्मनिष्ठेन शिवेन पशवो वयम्

ເຊັ່ນດຽວກັນກັບຜູ້ມີຮ່າງກາຍນັ້ນທີ່ໄດ້ຮັບພຣະກະລຸນາຈາກພຣະປະຣະເມດຖິນ (ພຣະພຣະຫມາ) ພວກເຮົາ—ຜູ້ເປັນປະສຸ (ວິນຍານຖືກຜູກມັດ)—ກໍໄດ້ຮັບພຣະກະລຸນາຈາກພຣະສິວະ ຜູ້ຕັ້ງມັ່ນໃນຮູບປະກົດ (ສະກຸນ) ເຊັ່ນກັນ.

Verse 19

लोकानुग्रहणायैव शिवेन परमेष्ठिना । सदाशिवादयस्सर्वे मूर्त्यात्मनो ऽप्यधिष्ठिताः

ເພື່ອປະທານພຣະກະລຸນາແກ່ໂລກທັງຫຼາຍ ພຣະສິວະ—ພຣະເຈົ້າສູງສຸດ—ເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງຮູບປະກົດເທວະທັງປວງ; ແທ້ຈິງ ນັບແຕ່ສະດາສິວະເປັນຕົ້ນໄປ ທຸກຫຼັກການທີ່ມີຮູບກາຍລ້ວນຖືກພຣະອົງອະທິສະຖານ ແລະໃຫ້ພະລັງ.

Verse 20

आत्मनामेव भोगाय मोक्षाय च विशेषतः । तत्त्वातत्त्वस्वरूपेषु मूर्त्यात्मसु शिवान्वयः

ເພື່ອການເສບສຸກປະສົບການ (bhoga) ແລະໂດຍພິເສດເພື່ອຄວາມຫຼຸດພົ້ນ (mokṣa) ນັ້ນ ຖືກກ່າວເຖິງອາດຕະມັນ (ຕົນ) ເທົ່ານັ້ນ; ແລະໃນຮູບແບບທັງຕັດຕະວະ ແລະ ອະຕັດຕະວະ—ໃນຮູບກາຍທີ່ມີວິນຍານ—ມີສາຍສຳພັນອັນແຜ່ຊາຍຂອງພຣະສິວະສະຖິດຢູ່ທົ່ວໄປ.

Verse 21

भोगः कर्मविपाकात्मा सुखदुःखात्मको मतः । न च कर्म शिवो ऽस्तीति तस्य भोगः किमात्मकः

ປະສົບການ (bhoga) ຖືກເຂົ້າໃຈວ່າເປັນຜົນສຸກງອກຂອງກຳ ມີຮູບເປັນສຸກແລະທຸກ. ແຕ່ເພາະພຣະສິວະ (Śiva) ບໍ່ຢູ່ໃຕ້ກຳ ແລ້ວ “ປະສົບການ” ສຳລັບພຣະອົງຈະມີສະພາບແນວໃດ?

Verse 22

सर्वं शिवो ऽनुगृह्णाति न निगृह्णाति किंचन । निगृह्णतां तु ये दोषाश्शिवे तेषामसंभवात्

ພຣະສິວະ (Śiva) ປະທານພຣະອະນຸຄຣະຫ໌ແກ່ທຸກສິ່ງ ບໍ່ລົງໂທດຜູ້ໃດເລີຍ. ເພາະຄວາມບົກພ່ອງຂອງຜູ້ລົງໂທດ ບໍ່ອາດເກີດໃນພຣະສິວະໄດ້ ເນື່ອງຈາກຂໍ້ບົກພ່ອງນັ້ນເປັນໄປບໍ່ໄດ້ໃນພຣະອົງ.

Verse 23

ये पुनर्निग्रहाः केचिद्ब्रह्मादिषु निदर्शिताः । ते ऽपि लोकहितायैव कृताः श्रीकण्ठमूर्तिना

ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ການຂົ່ມຄວບຫຼືການຕັກເຕືອນລົງໂທດໃດໆ ທີ່ຖືກສະແດງແມ່ນແຕ່ຕໍ່ພຣະພຣະຫມາ ແລະເທວະອື່ນໆ ນັ້ນກໍຖືກກະທໍາໂດຍພຣະສຣີກັນຖະ (ພຣະສິວະ) ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ໂລກທັງປວງເທົ່ານັ້ນ।

Verse 24

ब्रह्माण्डस्याधिपत्यं हि श्रीकण्ठस्य न संशयः । श्रीकण्ठाख्यां शिवो मूर्तिं क्रीडतीमधितिष्ठति

ແທ້ຈິງແລ້ວ ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສວ່າ ອຳນາດເປັນເຈົ້າເຫນືອພຣະພຣະຫມັນດະທັງປວງ ເປັນຂອງພຣະສຣີກັນຖະ. ພຣະສິວະປະທັບຢູ່ໃນມູຣຕິທີ່ເອີ້ນວ່າ ສຣີກັນຖະ ຊື່ນຊົມໃນລີລາທິພະ ພ້ອມກັບທົດທຽນ ແລະປົກຄອງສາກົນ।

Verse 25

सदोषा एव देवाद्या निगृहीता यथोदितम् । ततस्तेपि विपाप्मानः प्रजाश्चापि गतज्वराः

ດັ່ງນັ້ນ ເທວະທັງຫຼາຍແລະອື່ນໆ ຍັງມີຂໍ້ບົກພ່ອງຢູ່ ຈຶ່ງຖືກຂົ່ມຄວບຕາມທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້. ຕໍ່ມາ ພວກເຂົາກໍກາຍເປັນຜູ້ພົ້ນບາບ; ແລະສັດທັງປວງກໍພົ້ນຈາກໄຂ້ຮ້ອນຮົ່ມຮ້າຍຂອງຕົນເຊັ່ນກັນ।

Verse 26

निग्रहो ऽपि स्वरूपेण विदुषां न जुगुप्सितः । अत एव हि दण्ड्येषु दण्डो राज्ञां प्रशस्यते

ແມ່ນແຕ່ການຄວບຄຸມແລະການແກ້ໄຂ ຕາມສະພາບແທ້ຂອງມັນ ບໍ່ໄດ້ຖືກນັກປັນຍາຕິຕຽນວ່າເປັນຄວາມຜິດ. ດັ່ງນັ້ນ ໂທດທີ່ກະສັດລົງແກ່ຜູ້ຄວນຖືກລົງໂທດ ຈຶ່ງໄດ້ຮັບການສັນລະເສີນແທ້.

Verse 27

यत्सिद्धिरीश्वरत्वेन कार्यवर्गस्य कृत्स्नशः । न स चेदीशतां कुर्याज्जगतः कथमीश्वरः

ຖ້າຄວາມສຳເລັດຂອງພຣະອົງໃນຖານະ “ພຣະເຈົ້າ” ແມ່ນການຄອບຄອງຢ່າງສົມບູນເຫນືອສິ່ງທີ່ເກີດຜົນທັງປວງ, ແລ້ວຖ້າພຣະອົງບໍ່ໃຊ້ອຳນາດເຫນືອໂລກ ຈະເອີ້ນວ່າ “ພຣະເຈົ້າ” ໄດ້ແນວໃດ?

Verse 28

ईशेच्छा च विधातृत्वं विधेराज्ञापनं परम् । आज्ञावश्यमिदं कुर्यान्न कुर्यादिति शासनम्

ພຣະປະສົງຂອງພຣະເຈົ້າ (Īśa) ນັ້ນເອງ ກາຍເປັນອໍານາດແຫ່ງການກໍານົດ; ສໍາລັບພຣະພຣະຫມາ (vidhi) ພຣະບັນຊາຂອງພຣະອົງແມ່ນສູງສຸດ. ພາຍໃຕ້ພຣະບັນຊານັ້ນເທົ່ານັ້ນ ຄວນເຮັດນີ້ ຫຼືບໍ່ຄວນເຮັດນີ້—ນີ້ແມ່ນກົດບັນຍັດປົກຄອງ.

Verse 29

तच्छासनानुवर्तित्वं साधुभावस्य लक्षणम् । विपरीतसमाधोः स्यान्न सर्वं तत्तु दृश्यते

ການດໍາເນີນຕາມຄໍາສັ່ງສອນທີ່ຖືກຕ້ອງນັ້ນ ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍຂອງຈິດໃຈສາທຸ. ແຕ່ໃນຜູ້ທີ່ສະມາທິກັບກັນ (ຜິດທາງ) ນັ້ນ ບໍ່ປາກົດໃຫ້ເຫັນຄົບຖ້ວນ.

Verse 30

साधु संरक्षणीयं चेद्विनिवर्त्यमसाधु यत् । निवर्तते च सामादेरंते दण्डो हि साधनम्

ຖ້າຈະປົກປ້ອງຜູ້ດີ ກໍຕ້ອງຫ້າມປາມສິ່ງທີ່ຊົ່ວ. ຖ້າບໍ່ຫັນກັບດ້ວຍການປະນີປະນອມແລະອື່ນໆ ການລົງໂທດໃນທ້າຍສຸດແມ່ນວິທີການທີ່ໄດ້ຜົນແທ້.

Verse 31

हितार्थलक्षणं चेदं दण्डान्तमनुशासनम् । अतो यद्विपरीतं तदहितं संप्रचक्षते

ຄຳສອນນີ້—ເມື່ອຈຳເປັນຈຶ່ງສິ້ນສຸດດ້ວຍການລົງໂທດເພື່ອຫ້າມປາມ—ເປັນລັກສະນະແຫ່ງປະໂຫຍດແທ້. ດັ່ງນັ້ນ ສິ່ງໃດທີ່ຂັດກັບມັນ ຖືກກ່າວວ່າເປັນໂທດເປັນພິດ.

Verse 32

हिते सदा निषण्णानामीश्वरस्य निदर्शनम् । स कथं दुष्यते सद्भिरसतामेव निग्रहात्

ນີ້ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍປະຈັກຂອງພຣະເຈົ້າ ສຳລັບຜູ້ທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນປະໂຫຍດຂອງສັດທັງປວງເສມອ. ພຣະອົງຈະຖືກມອງວ່າມີມົນທິນໂດຍຄົນດີໄດ້ແນວໃດ ໃນເມື່ອການກະທຳຂອງພຣະອົງແມ່ນການຫ້າມປາມຄົນຊົ່ວເທົ່ານັ້ນ?

Verse 33

अयुक्तकारिणो लोके गर्हणीयाविवेकिता । यदुद्वेजयते लोकन्तदयुक्तं प्रचक्षते

ໃນໂລກນີ້ ຜູ້ທຳການບໍ່ຖືກການສົມຄວນ ຖືກຕຳນິວ່າຂາດປັນຍາແຍກແຍະ. ສິ່ງໃດທີ່ເຮັດໃຫ້ຊາວໂລກຫວັ່ນໄຫວ ແລະກະວົນກະວາຍ ສິ່ງນັ້ນຖືກກ່າວວ່າບໍ່ສົມຄວນ।

Verse 34

सर्वो ऽपि निग्रहो लोके न च विद्वेषपूर्वकः । न हि द्वेष्टि पिता पुत्रं यो निगृह्याति शिक्षयेत्

ໃນໂລກນີ້ ການຫ້າມປະຕິບັດ ຫຼືການຕັກເຕືອນແກ້ໄຂ ບໍ່ໄດ້ເກີດຈາກຄວາມຊັງ. ພໍ່ບໍ່ຊັງລູກ; ແຕ່ຫ້າມແລະຕັກເຕືອນເພື່ອຝຶກຝົນ ແລະສອນສັ່ງເທົ່ານັ້ນ।

Verse 35

माध्यस्थेनापि निग्राह्यान्यो निगृह्णाति मार्गतः । तस्याप्यवश्यं यत्किंचिन्नैर्घृण्यमनुवर्तते

ແມ່ນແຕ່ຜູ້ຢູ່ກາງໆ ກໍອາດຈະຫ້າມຜູ້ທີ່ຄວນຖືກຫ້າມ ຕາມທາງທີ່ຖືກຕ້ອງ; ແຕ່ສໍາລັບຜູ້ນັ້ນເອງ ກໍຈະມີຮ່ອງຮອຍແຫ່ງຄວາມແຂງກະດ້າງ ຫຼືຄວາມບໍ່ປານີ ຕິດຕາມມາຢ່າງຫຼີກບໍ່ພົ້ນ।

Verse 36

अन्यथा न हिनस्त्येव सदोषानप्यसौ परान् । हिनस्ति चायमप्यज्ञान्परं माध्यस्थ्यमाचरन्

ຖ້າບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນ ລາວຈະບໍ່ເຮັດຮ້າຍຜູ້ອື່ນເລີຍ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ມີຜິດກໍຕາມ. ແຕ່ເມື່ອຍຶດຄວາມກາງແບບສຸດຂົນາດ ກໍກາຍເປັນເຮັດຮ້າຍແມ່ນແຕ່ຜູ້ບໍ່ຜິດ ແລະຜູ້ບໍ່ຮູ້ດ້ວຍ.

Verse 37

तस्माद्दुःखात्मिकां हिंसां कुर्वाणो यः सनिर्घृणः । इति निर्बंधयंत्येके नियमो नेति चापरे

ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດທີ່ເຮັດຮ້າຍດ້ວຍຄວາມໂຫດຮ້າຍ ແລະຮຸນແຮງທີ່ເປັນທາດແທ້ແຫ່ງຄວາມທຸກ ບາງພວກຍືນຍັນວ່າຜູ້ນັ້ນຖືກຜູກມັດດ້ວຍຜົນກຳແລະວິໄນ; ແຕ່ອີກພວກໜຶ່ງກ່າວວ່າ “ບໍ່, ນີ້ບໍ່ແມ່ນນິຍະມະ (niyama) ເລີຍ.”

Verse 38

निदानज्ञस्य भिषजो रुग्णो हिंसां प्रयुंजतः । न किंचिदपि नैर्घृण्यं घृणैवात्र प्रयोजिका

ເມື່ອໝໍຜູ້ຮູ້ເຫດແຫ່ງໂລກ ນຳວິທີການທີ່ເຈັບປວດມາໃຊ້ກັບຄົນເຈັບ ກໍບໍ່ມີຄວາມໂຫດຮ້າຍແມ່ນແຕ່ນ້ອຍ; ໃນກໍລະນີນີ້ ຄວາມເມດຕາກະລຸນາເທົ່ານັ້ນເປັນແຮງຈູງໃຈ.

Verse 39

घृणापि न गुणायैव हिंस्रेषु प्रतियोगिषु । तादृशेषु घृणी भ्रान्त्या घृणान्तरितनिर्घृणः

ແມ່ນແຕ່ຄວາມເມດຕາກະລຸນາກໍບໍ່ແມ່ນຄຸນຄ່າ ເມື່ອນຳໄປໃຫ້ແກ່ຜູ້ຮຸນແຮງທີ່ເປັນຄູ່ຕໍ່ສູ້. ຜູ້ໃດສົງສານຄົນແບບນັ້ນດ້ວຍຄວາມຫຼົງ ຜູ້ນັ້ນຈະກາຍເປັນໂຫດຮ້າຍຢູ່ພາຍໃນ ເພາະປັນຍາຖືກບັງດ້ວຍຄວາມກະລຸນາຜິດທີ່.

Verse 40

उपेक्षापीह दोषाह रक्ष्येषु प्रतियोगिषु । शक्तौ सत्यामुपेक्षातो रक्ष्यस्सद्यो विपद्यते

ໃນທີ່ນີ້ເຊັ່ນກັນ ການເມີນເຉີຍເປັນຄວາມຜິດ ຕໍ່ຜູ້ທີ່ຄວນຖືກປົກປ້ອງ ແລະຕໍ່ຜູ້ທີ່ຕໍ່ສູ້ກັບເຂົາ. ເມື່ອມີກຳລັງຢູ່ ຖ້າເມີນເຉີຍ ຜູ້ຢູ່ໃນການປົກປ້ອງຈະພິນາດໄວ.

Verse 41

सर्पस्यास्यगतम्पश्यन्यस्तु रक्ष्यमुपेक्षते । दोषाभासान्समुत्प्रेक्ष्य फलतः सो ऽपि निर्घृणः

ແມ່ນແຕ່ເຫັນງູຢູ່ໃກ້ມື ຜູ້ໃດທີ່ລະເລີຍບໍ່ປົກປ້ອງສິ່ງທີ່ຄວນປົກປ້ອງ ໂດຍຄິດວ່າເປັນແຕ່ «ເງົາຄວາມຜິດ» ຜູ້ນັ້ນຕາມຜົນກໍກາຍເປັນຄົນໃຈແຂງບໍ່ມີເມດຕາເຊັ່ນກັນ।

Verse 42

तस्माद्घृणा गुणायैव सर्वथेति न संमतम् । संमतं प्राप्तकामित्वं सर्वं त्वन्यदसम्मतम्

ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ຖືກຍອມຮັບວ່າ ຄວາມເມດຕາສົງສານ (ghṛṇā) ເປັນຄຸນຄ່າໃນທຸກກໍລະນີ. ທີ່ຖືກອະນຸມັດແມ່ນການບັນລຸເຈດຈຳນົງໃຫ້ຖືກທາງ; ສິ່ງອື່ນທັງໝົດບໍ່ຖືກອະນຸມັດ.

Verse 43

अग्नावपि समाविष्टं ताम्रं खलु सकालिकम् । इति नाग्निरसौ दुष्येत्ताम्रसंसर्गकारणात्

ແມ່ນແຕ່ນຳທອງແດງໃສ່ໃນໄຟ ມັນກໍຈະຖືກຄວັນດຳເກາະຈິງ; ແຕ່ໄຟນັ້ນບໍ່ເຄີຍຖືກເປື້ອນເພາະການສຳຜັດກັບທອງແດງ. ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ພຣະປະຕິ—ພຣະເຈົ້າສູງສຸດ—ບໍ່ເຄີຍດ່າງພ້ອຍໂດຍການຄົວຄົງກັບໂລກ.

Verse 44

नाग्नेरशुचिसंसर्गादशुचित्वमपेक्षते । अशुचेस्त्वग्निसंयोगाच्छुचित्वमपि जायते

ໄຟບໍ່ໄດ້ກາຍເປັນບໍ່ບໍລິສຸດເພາະສຳຜັດກັບຂອງບໍ່ບໍລິສຸດ; ຂອງທີ່ບໍ່ບໍລິສຸດນັ້ນແຫຼະຖືກນັບວ່າບໍ່ບໍລິສຸດ. ແຕ່ເມື່ອສິ່ງບໍ່ບໍລິສຸດມາສຳຜັດກັບໄຟ ຄວາມບໍລິສຸດກໍເກີດຂຶ້ນແທ້ (ຖືກໄຟຊຳລະ).

Verse 45

एवं शोध्यात्मसंसर्गान्न ह्यशुद्धः शिवो भवेत् । शिवसंसर्गतस्त्वेष शोध्यात्मैव हि शुध्यति

ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍການສຳຜັດກັບອາດຕະທີ່ຄວນຊຳລະ ພຣະສິວະບໍ່ເຄີຍເປື້ອນ. ແຕ່ໂດຍການສຳຜັດກັບພຣະສິວະ ອາດຕະທີ່ຊຳລະໄດ້ນັ້ນເອງຈຶ່ງບໍລິສຸດ.

Verse 46

अयस्यग्नौ समाविष्टे दाहो ऽग्नेरेव नायसः । मूर्तात्मन्येवमैश्वर्यमीश्वरस्यैव नात्मनाम्

ເມື່ອເຫຼັກຖືກນຳໃສ່ໄຟ ການເຜົາໄໝ້ເປັນຂອງໄຟເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຂອງເຫຼັກ. ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ແມ່ນແຕ່ອຳນາດຂອງພຣະເຈົ້າປາກົດໃນອາດຕະທີ່ມີຮ່າງ ອຳນາດອັນເປັນເຈົ້ານັ້ນເປັນຂອງອີສະວະຣະເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຂອງອາດຕະປະຈຳຕົວ.

Verse 47

न हि काष्ठं ज्वलत्यूर्ध्वमग्निरेव ज्वलत्यसौ । काष्ठस्यांगारता नाग्नेरेवमत्रापि योज्यताम्

ບໍ່ແມ່ນໄມ້ທີ່ເຜົາໄໝ້ຢ່າງແທ້; ແມ່ນໄຟເທົ່ານັ້ນທີ່ລຸກໂຊດ. ການທີ່ໄມ້ກາຍເປັນຖ່ານ ບໍ່ແມ່ນການປ່ຽນແປງຂອງໄຟ. ຈົ່ງນຳເຫດຜົນນີ້ໄປໃຊ້ທີ່ນີ້ດ້ວຍ: ການປ່ຽນແປງເປັນຂອງເຄື່ອງມື, ບໍ່ແມ່ນຂອງພຣະອົງຜູ້ປະທານພະລັງ.

Verse 48

अत एव जगत्यस्मिन्काष्ठपाषाणमृत्स्वपि । शिवावेशवशादेव शिवत्वमुपचर्यते

ດັ່ງນັ້ນ ໃນໂລກນີ້ ແມ່ນແຕ່ໃນໄມ້, ຫີນ, ແລະ ດິນເຜົາ ກໍຖືກເອີ້ນວ່າມີ «ຄວາມເປັນຊິວະ»—ເນື່ອງຈາກການສະຖິດຢູ່ອັນແຮງກ້າຂອງພຣະຊິວະ.

Verse 49

मैत्र्यादयो गुणा गौणास्तस्मात्ते भिन्नवृत्तयः । तैर्गुणैरुपरक्तानां दोषाय च गुणाय च

ຄຸນທຳເຊັ່ນ ຄວາມເມດຕາ ແລະອື່ນໆ ເປັນຄຸນທຳຮອງ (gauna) ດັ່ງນັ້ນ ວິທີການເຮັດວຽກຂອງມັນຈຶ່ງແຕກຕ່າງກັນ. ສຳລັບຜູ້ທີ່ຈິດຖືກຍ້ອມດ້ວຍຄຸນເຫຼົ່ານັ້ນ ຄຸນດຽວກັນອາດເປັນທັງໂທດ ແລະ ທັງຄຸນ.

Verse 50

यत्तु गौणमगौणं च तत्सर्वमनुगृह्णतः । न गुणाय न दोषाय शिवस्य गुणवृत्तयः

ສິ່ງໃດທີ່ຖືກເວົ້າວ່າເປັນ «ຮອງ» (gauṇa) ຫຼື «ຫຼັກ» (agauṇa) ພຣະສິວະກໍຮັບໄວ້ທັງໝົດດ້ວຍພຣະກະລຸນາ. ແຕ່ການປາກົດຜ່ານຄຸນະທັງຫຼາຍຂອງພຣະອົງ ບໍ່ແມ່ນບຸນຫຼືບາບ ເພາະພຣະອົງຢູ່ເຫນືອຄຸນະ ບໍ່ຖືກກະທົບ.

Verse 51

न चानुग्रहशब्दार्थं गौणमाहुर्विपश्चितः । संसारमोचनं किं तु शैवमाज्ञामयं हितम्

ນັກປັນຍາບໍ່ເຫັນວ່າຄໍາ «ອະນຸຄຣະຫະ» (anugraha) ເປັນແຕ່ນັຍຮອງ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ມັນແມ່ນພຣະບັນຊາອັນມົງຄຸນຂອງພຣະສິວະ ອັນເປັນປະໂຫຍດ ແລະນໍາໃຫ້ພົ້ນຈາກສັງສາຣະ.

Verse 52

हितं तदाज्ञाकरणं यद्धितं तदनुग्रहः । सर्वं हिते नियुञ्जावः सर्वानुग्रहकारकः

ການເຊື່ອຟັງພຣະບັນຊາຂອງພຣະອົງ ແມ່ນຄວາມດີທີ່ແທ້; ແລະສິ່ງໃດທີ່ເປັນຄວາມດີ ນັ້ນໂດຍແທ້ແມ່ນພຣະອະນຸຄຣະຫະຂອງພຣະອົງ. ດັ່ງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ເຮົານຳທຸກສິ່ງໄປໃຊ້ເພື່ອຄວາມດີສູງສຸດ—ເພາະພຣະອົງແມ່ນຜູ້ກະທຳພຣະກະລຸນາແກ່ທຸກຜູ້.

Verse 53

यस्तूपकारशब्दार्थस्तमप्याहुरनुग्रहम् । तस्यापि हितरूपत्वाच्छिवः सर्वोपकारकः

ສິ່ງທີ່ຄຳວ່າ “ການຊ່ວຍເຫຼືອ” ຊີ້ເຖິງ ນັ້ນກໍເອີ້ນວ່າ “ອະນຸຄຣະຫະ” ເຊັ່ນກັນ. ແລະເນື່ອງຈາກມັນມີຮູບແບບເປັນຄວາມດີແທ້ ພຣະຊິວະ—ຜູ້ມີສານະເປັນການເກື້ອກູນ—ຈຶ່ງເປັນຜູ້ເກື້ອກູນສາກົນແກ່ທຸກຜູ້.

Verse 54

हिते सदा नियुक्तं तु सर्वं चिदचिदात्मकम् । स्वभावप्रतिबन्धं तत्समं न लभते हितम्

ສິ່ງທັງປວງທີ່ມີຢູ່—ທັງທີ່ມີຈິດຮູ້ ແລະທີ່ບໍ່ມີຈິດ—ຖືກນຳໃຫ້ມຸ່ງຫາຄວາມດີຢູ່ເສມອ. ແຕ່ເນື່ອງຈາກຖືກຂັດຂວາງໂດຍສະພາວະທີ່ຖືກຈຳກັດຂອງຕົນ ມັນຈຶ່ງບໍ່ອາດບັນລຸ “ຄວາມດີແທ້” ທີ່ສົມຄວນ ແລະເທົ່າທຽມກັບສະພາວະທີ່ແທ້ຂອງຕົນໄດ້.

Verse 55

यथा विकासयत्येव रविः पद्मानि भानुभिः । समं न विकसन्त्येव स्वस्वभावानुरोधतः

ເຫມືອນດັ່ງພຣະອາທິດດ້ວຍລຳແສງ ເຮັດໃຫ້ດອກບົວບານ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ບານເທົ່າກັນທັງໝົດ ຕາມສະພາບທຳມະຊາດຂອງແຕ່ລະດອກ; ດັ່ງນັ້ນພຣະກະລຸນາ ແລະການຕື່ນຮູ້ທາງຈິດ ກໍໃຫ້ຜົນຕາມຄວາມເໝາະສົມຂອງແຕ່ລະສັດຕະວະ।

Verse 56

स्वभावो ऽपि हि भावानां भाविनो ऽर्थस्य कारणम् । न हि स्वभावो नश्यन्तमर्थं कर्तृषु साधयेत्

ແທ້ຈິງແລ້ວ ສະພາບທຳມະຊາດ (svabhāva) ຂອງສິ່ງທັງຫຼາຍ ກໍອາດເປັນເຫດໃຫ້ເກີດຜົນທີ່ຈະມາ. ແຕ່ svabhāva ບໍ່ອາດສ້າງໃຫ້ຜົນທີ່ກຳລັງສູນສະລາຍ ຫຼືບໍ່ໝັ້ນຄົງ ກາຍເປັນການສຳເລັດແທ້ໂດຍຜູ້ກະທຳ; ສິ່ງທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ອາດຖືກເຮັດໃຫ້ເປັນຄວາມຈິງສູງສຸດ ໂດຍ “ທຳມະຊາດ” ແລະຄວາມເປັນຜູ້ກະທຳເທົ່ານັ້ນ।

Verse 57

सुवर्णमेव नांगारं द्रावयत्यग्निसंगमः । एवं पक्वमलानेव मोचयेन्न शिवपरान्

ເມື່ອພົບໄຟ ມີແຕ່ຄຳເທົ່ານັ້ນທີ່ລະລາຍ ບໍ່ແມ່ນຖ່ານ. ດັ່ງນັ້ນພຣະເຈົ້າຈຶ່ງປົດປ່ອຍແຕ່ຜູ້ບູຊາພຣະສິວະທີ່ມົນທິນໄດ້ສຸກງອມພ້ອມຖືກຊຳລະ; ບໍ່ແມ່ນຜູ້ທີ່ບໍ່ຫັນໄປຫາພຣະສິວະ.

Verse 58

यद्यथा भवितुं योग्यं तत्तथा न भवेत्स्वयम् । विना भावनया कर्ता स्वतन्त्रस्सन्ततो भवेत्

ແມ່ນແຕ່ສິ່ງໃດທີ່ຄວນເກີດໃນຮູບແບບໃດ ມັນກໍບໍ່ເກີດເປັນແບບນັ້ນໂດຍຕົນເອງ. ຖ້າບໍ່ມີການພິຈາລະນາພາວະນາ (bhāvanā) ຜູ້ກະທຳ (kartā) ຈະບໍ່ຢູ່ໃນຄວາມເປັນເອກະລາດຢ່າງໝັ້ນຄົງ; ອຳນາດການກະທຳຈະຫວັ່ນໄຫວ.

Verse 59

स्वभावविमलो यद्वत्सर्वानुग्राहकश्शिवः । स्वभावमलिनास्तद्वदात्मनो जीवसंज्ञिताः

ດັ່ງທີ່ພຣະສິວະເປັນຜູ້ບໍລິສຸດໂດຍທຳມະຊາດ ແລະເປັນຜູ້ປະທານພຣະກະລຸນາແກ່ສັບພະສັດທັງປວງ, ດັ່ງນັ້ນດ້ວຍ ອາຕະມາທີ່ເອີ້ນວ່າ «ຊີວະ» ກໍມີຄວາມມົນທິນໂດຍທຳມະຊາດ; ຈຶ່ງຕ້ອງພຶ່ງພາພຣະເມດຕາປົດປ່ອຍຂອງພຣະອົງ.

Verse 60

अन्यथा संसरन्त्येते नियमान्न शिवः कथम् । कर्ममायानुबन्धोस्य संसारः कथ्यते बुधैः

ຖ້າບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນ ສັດທັງຫຼາຍຈະພາກັນພະເວີນໃນສັງສານຕາມນິຍົມໄດ້ແນວໃດ ຖ້າບໍ່ມີພຣະສິວະເປັນຜູ້ຄວບຄຸມສູງສຸດ? ນັກປັນຍາກ່າວວ່າ ສັງສານແມ່ນພັນທະຈາກການຜູກພັນກັບກຳ ແລະ ມາຍາ।

Verse 61

अनुबन्धो ऽयमस्यैव न शिवस्येति हेतुमान् । स हेतुरात्मनामेव निजो नागन्तुको मलः

ພັນທະນີ້ເປັນຂອງອາຕະມາປະຈຳຕົວເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຂອງພຣະສິວະ—ນັກປັນຍາຜູ້ມີເຫດຜົນກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້. ເພາະເຫດແຫ່ງພັນທະແມ່ນມົນທິນ (ມະລະ) ຂອງອາຕະມາເອງ ເປັນຂອງເດີມ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ຖືກນຳມາຈາກພາຍນອກໃໝ່ໆ।

Verse 62

आगन्तुकत्वे कस्यापि भाव्यं केनापि हेतुना । यो ऽयं हेतुरसावेकस्त्वविचित्रस्वभावतः

ຖ້າສິ່ງໃດຖືກກ່າວວ່າເກີດຂຶ້ນແບບມາຈາກພາຍນອກ ກໍຕ້ອງມີເຫດປັດໃຈບາງຢ່າງ. ແຕ່ເຫດນັ້ນ—ເປັນອັນດຽວ ແລະມີສະພາບບໍ່ຫຼາກຫຼາຍ—ບໍ່ອາດອະທິບາຍຄວາມເກີດຈາກພາຍນອກໄດ້ໂດຍລຳພັງ.

Verse 63

आत्मतायाः समत्वे ऽपि बद्धा मुक्ताः परे यतः । बद्धेष्वेव पुनः केचिल्लयभोगाधिकारतः

ແມ່ນແທ້ວ່າ ສະພາບແທ້ຂອງອັດຕາ ເທົ່າກັນ ແຕ່ກໍຍັງມີຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງຜູ້ຖືກຜູກມັດ ແລະຜູ້ຫຼຸດພົ້ນ ເນື່ອງຈາກພຣະສູງສຸດ (ພຣະສິວະ) ຊົງກຳນົດໄວ້. ແລະໃນຫມູ່ວິນຍານທີ່ຖືກຜູກມັດນັ້ນ ບາງພວກມີສິດສຳລັບການລະລາຍກັບ (ລະຍະ) ແລະການເສບສຸກ ຕາມສິດທິຂອງຕົນ.

Verse 64

ज्ञानैश्वर्यादिवैषम्यं भजन्ते सोत्तराधराः । केचिन्मूर्त्यात्मतां यान्ति केचिदासन्नगोचराः

ສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີຊັ້ນສູງແລະຊັ້ນຕ່ຳ ຍ່ອມຮັບຄວາມແຕກຕ່າງໃນປັນຍາ, ອຳນາດ, ແລະອື່ນໆ. ບາງພວກເຖິງສະພາບມີຮູບ (ສະກຸນ), ແຕ່ບາງພວກເປັນສິ່ງທີ່ເຂົ້າເຖິງໄດ້ພຽງແຕ່ດ້ວຍການຮັບຮູ້ທີ່ໃກ້ຊິດແລະລະອຽດ.

Verse 65

मूर्त्यात्मसु शिवाः केचिदध्वनां मूर्धसु स्थिताः । मध्ये महेश्वरा रुद्रास्त्वर्वाचीनपदे स्थिताः

ໃນຫມູ່ຫຼັກການທີ່ມີຮູບ (ມູຣຕິ) ແລະອັດຕານັ້ນ ບາງພວກເອີ້ນວ່າ “ສິວະ” ສະຖິດຢູ່ເທິງສຸດແຫ່ງເສັ້ນທາງຈັກກະວານ (ອັດວັນ). ທາງກາງແມ່ນ “ມະເຫສະວະຣະ” ແລະ “ຣຸດຣະ” ສະຖິດຢູ່ໃນຖານະຕ່ຳກວ່າ.

Verse 66

आसन्ने ऽपि च मायायाः परस्मात्कारणात्त्रयम् । तत्राप्यात्मा स्थितो ऽधस्तादन्तरात्मा च मध्यतः

ແມ່ນແຕ່ມາຍາຢູ່ໃກ້ ແຕ່ຈາກພຣະເຫດສູງສຸດ ກໍເກີດເປັນສາມພາກ. ໃນນັ້ນເອງ ຈີວາຕະມາຢູ່ຂ້າງລຸ່ມ ແລະອັນຕະຣາຕະມາ—ພຣະເຈົ້າຜູ້ສະຖິດພາຍໃນ—ຕັ້ງຢູ່ກາງ ຄຸ້ມຄອງ ແລະສ່ອງແສງຈາກພາຍໃນ.

Verse 67

परस्तात्परमात्मेति ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । वर्तन्ते वसवः केचित्परमात्मपदाश्रयाः

ດ້ວຍການສະຖິດຢູ່ໃນພະສະຖານະແຫ່ງພຣະອາດຕະມັນສູງສຸດ ອັນຢູ່ເຫນືອທຸກສິ່ງ—ພຣະບຣະຫມາ, ພຣະວິສນຸ, ແລະພຣະມະເຫສະວະຣະ ດຳເນີນພາລະກິດແຫ່ງຈັກກະວານ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ວະສຸບາງພວກກໍດຳເນີນການ ໂດຍອາໄສພະຕຳແໜ່ງແຫ່ງພຣະອາດຕະມັນສູງສຸດ.

Verse 68

अन्तरात्मपदे केचित्केचिदात्मपदे तथा । शान्त्यतीतपदे शैवाः शान्ते माहेश्वरे ततः

ຊາຍວະບາງພວກສະຖິດຢູ່ໃນພະສະຖານະແຫ່ງອາດຕະມັນພາຍໃນ; ບາງພວກກໍຢູ່ໃນພະສະຖານະແຫ່ງອາດຕະມັນ. ອື່ນໆສະຖິດຢູ່ໃນພະສະຖານະທີ່ເຫນືອກວ່າຄວາມສະຫງົບ; ແລ້ວຕໍ່ມາ ຢູ່ໃນພະສະຖານະອັນສະຫງົບເຢັນ ແຫ່ງມະເຫສະວະຣະ.

Verse 69

विद्यायान्तु यथा रौद्राः प्रतिष्ठायां तु वैष्णवाः । निवृत्तौ च तथात्मानो ब्रह्मा ब्रह्मांगयोनयः

ໃນຂອບເຂດແຫ່ງວິທະຍາ (vidyā) ອຳນາດຮູບແບບຮຸດຣະ (Raudra) ເປັນຜູ້ຄອງ. ໃນພາກແຫ່ງປະຕິສະຖາ (pratiṣṭhā) ອັນເປັນການສະຖາປະນາແລະຄ້ຳຈຸນ ພະລັງວາຍສະນະວະ (Vaiṣṇava) ເດັ່ນຊັດ. ໃນເສັ້ນທາງແຫ່ງນິວຣິດຕິ (nivṛtti) ຄືການຖອນຄືນແລະດັບສິ້ນ ຜູ້ຮູ້ອາດຕະມັນສະຖິດຢູ່. ແລະໃນຫຼັກການແຫ່ງການສ້າງ ມີພຣະບຣະຫມາ—ຜູ້ເກີດຈາກອະວະຍະຂອງພຣະບຣະຫມາ.

Verse 70

देवयोन्यष्टकं मुख्यं मानुष्यमथ मध्यमम् । पक्ष्यादयो ऽधमाः पञ्चयोनयस्ताश्चतुर्दश

ໃນບັນດາຍົນິ 14 ປະເພດ ຍົນິເທວະ 8 ແມ່ນສູງສຸດ; ການເກີດເປັນມະນຸດຢູ່ຂັ້ນກາງ; ແລະຍົນິຕ່ຳ 5 ປະເພດ ເລີ່ມຈາກນົກເປັນຕົ້ນ ຖືກນັບວ່າອະທົມ।

Verse 71

उत्तराधरभावो ऽपि ज्ञेयस्संसारिणो मलः । यथामभावो मुक्तस्य पूर्वं पश्चात्तु पक्वता

ຄວາມຮູ້ສຶກວ່າ «ສູງ» ແລະ «ຕ່ຳ» ກໍຄວນຮູ້ວ່າເປັນມະລະ (ມົນທິນ) ຂອງຜູ້ທ່ອງທ່ຽວໃນສັງສານ. ສໍາລັບຜູ້ຫຼຸດພົ້ນ ຄືກັບບໍ່ມີແນວຄິດນັ້ນ; ກ່ອນໜ້າເປັນຄວາມບໍ່ສຸກງອມ ແຕ່ພາຍຫຼັງເປັນຄວາມສຸກງອມສົມບູນ।

Verse 72

मलो ऽप्यामश्च पक्वश्च भवेत्संसारकारणम् । आमे त्वधरता पुंसां पक्वे तूत्तरता क्रमात्

ແມ່ນແຕ່ມົນທິນ (mala) ບໍ່ວ່າຈະເປັນດິບ (āma) ຫຼືສຸກງອມ (pakva) ກໍກາຍເປັນເຫດໃຫ້ຕິດພັນໃນສັງສານ. ເມື່ອດິບ ມັນນຳຄົນໄປສູ່ສະພາບຕ່ຳ; ເມື່ອສຸກງອມ ມັນນຳໄປສູ່ສະພາບສູງຂຶ້ນຕາມລຳດັບ.

Verse 73

त्रिमलास्त्वधमा ज्ञेया यथोत्तरमधिष्ठिताः । त्रिमलानधितिष्ठंति द्विमलैकमलाः क्रमात्

ຜູ້ທີ່ຖືກຜູກມັດດ້ວຍມະລະສາມປະການ ພຶງຮູ້ວ່າເປັນຂັ້ນຕ່ຳສຸດ ຕາມລຳດັບການຕິດພັນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນ. ຕາມລຳດັບ ຜູ້ມີມະລະສອງ ແລະຜູ້ມີມະລະຫນຶ່ງ ຍ່ອມກ້າວພົ້ນ ແລະບໍ່ຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຂອງມະລະສາມນັ້ນອີກ.

Verse 74

इत्थमौपाधिको भेदो विश्वस्य परिकल्पितः । एकद्वित्रिमलान्सर्वाञ्छिव एको ऽधितिष्ठति

ດັ່ງນີ້ ຄວາມແຕກຕ່າງຫຼາກຫຼາຍຂອງຈັກກະວານ ຖືກຈິນຕະນາວ່າເກີດຈາກອຸປາທິ (upādhi) ອັນເປັນເງື່ອນໄຂຈຳກັດ. ແຕ່ພຣະສິວະ (Śiva) ພຽງອົງດຽວ ຊົງເປັນຜູ້ອະທິປະໄຕເຫນືອສັດທັງປວງ—ຈະຖືກຜູກດ້ວຍມະລະຫນຶ່ງ ສອງ ຫຼືສາມກໍຕາມ.

Verse 75

अशिवात्मकमप्येतच्छिवेनाधिष्ठितं यथा । अरुद्रात्मकमित्येवं रुद्रैर्जगदधिष्ठितम्

ເຊັ່ນດຽວກັນ ໂລກນີ້ແມ່ນແມ່ນບໍ່ເປັນສະພາບຂອງພຣະສິວະໂດຍຕົນເອງ ແຕ່ກໍຖືກພຣະສິວະຊົງແຜ່ຊຶມແລະປົກຄອງ. ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ແມ່ນຈະກ່າວວ່າບໍ່ເປັນສະພາບຂອງຣຸດຣະ ແຕ່ຈັກກະວານກໍຖືກຣຸດຣະທັງຫຼາຍຄ້ຳຈຸນແລະອະທິປະໄຕ.

Verse 76

अण्डान्ता हि महाभूमिश्शतरुद्राद्यधिष्ठिता । मायान्तमन्तरिक्षं तु ह्यमरेशादिभिः क्रमात्

ພາຍໃນໄຂ່ຈັກກະວານ (ອັນດະ) ແຜ່ນດິນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ມີສະຕະຣຸທຣະ ແລະ ຣຸທຣະອື່ນໆ ເປັນຜູ້ອະທິສະຖານ. ສ່ວນອາກາດກາງ ຈົນເຖິງຂອບເຂດມາຍາ ຖືກປົກຄອງຕາມລຳດັບໂດຍ ອິນທຣະ ແລະ ເຈົ້າແຫ່ງເທວະອື່ນໆ.

Verse 77

अंगुष्ठमात्रपर्यन्तैस्समंतात्संततं ततम् । महामायावसाना द्यौर्वाय्वाद्यैर्भुवनाधिपैः

ມັນແຜ່ຂະຫຍາຍຕໍ່ເນື່ອງໄປທົ່ວທິດ ແຕ່ມີຂອບເຂດເພີຍເທົ່າຂະໜາດນິ້ວໂປ້ງ. ເກີນຈາກຈຸດສິ້ນສຸດຂອງ ມະຫາມາຍາ ແມ່ນດິນແດນສະຫວັນ ມີເຈົ້າໂລກເລີ່ມຈາກ ວາຍຸ ເປັນຜູ້ອະທິປະໄຕ.

Verse 78

अनाश्रितान्तैरध्वान्तर्वर्तिभिस्समधिष्ठिताः । ते हि साक्षाद्दिविषदस्त्वन्तरिक्षसदस्तथा

ພວກເຂົາຖືກອະທິສະຖານໂດຍຜູ້ທີ່ເຄື່ອນໄຫວຢູ່ໃນເສັ້ນທາງແຫ່ງໂລກ ບໍ່ພຶງພາຂອບເຂດອັນໃດ ຫຼື ຖານທີ່ຕາຍຕົວ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ພວກເຂົາແມ່ນເທວະຜູ້ຢູ່ໃນສະຫວັນ ແລະ ຜູ້ຢູ່ໃນພາກກາງ (ອາກາດ) ເຊັ່ນດຽວກັນ.

Verse 79

पृथिवीपद इत्येवं देवा देवव्रतैः स्तुता । एवन्त्रिभिर्मलैरामैः पक्वैरेव पृथक्पृथक्

ດັ່ງນັ້ນ ເທວະທັງຫຼາຍຜູ້ຖືພຣະວຣະຕະ ໄດ້ສັນລະເສີນນາງວ່າ “ປຣຶຖິວີປະດະ”. ໃນທຳນອງດຽວກັນ ໂດຍມະລະສາມປະເພດ—ທັງທີ່ຍັງດິບ ແລະ ທີ່ສຸກງອມ—ວິນຍານແຕ່ລະດວງຖືກຜູກມັດແຍກກັນຢ່າງຊັດເຈນ.

Verse 80

निदानभूतैस्संसाररोगः पुंसां प्रवर्तते । अस्य रोगस्य भैषज्यं ज्ञानमेव न चापरम्

ເນື່ອງຈາກເຫດປັດໃຈອັນເປັນຮາກຖານ ໂຣກແຫ່ງສັງສາຣະ (ການຜູກມັດໃນໂລກ) ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນໃນມະນຸດ. ຢາຮັກສາໂຣກນີ້ມີແຕ່ “ຍານ” ເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ມີຢາອື່ນໃດ.

Verse 81

भिषगाज्ञापकः शम्भुश्शिवः परमकारणम् । अदुःखेना ऽपि शक्तो ऽसौ पशून्मोचयितुं शिवः

ພຣະສຳພູ (Śambhu)—ພຣະສິວະ ຜູ້ເປັນເຫດສູງສຸດ—ປະພຶດເປັນດັ່ງໝໍ ແລະຜູ້ອອກໃບສັ່ງຢາ. ແມ່ນແຕ່ບໍ່ມີຄວາມທຸກ ພຣະອົງຜູ້ເປັນມງຄຸນນັ້ນກໍສາມາດປົດປ່ອຍປະຊຸ (paśu) ຜູ້ຖືກຜູກມັດ ອອກຈາກພັນທະໄດ້.

Verse 82

कथं दुःखं करोतीति नात्र कार्या विचारणा । दुःखमेव हि सर्वो ऽपि संसार इति निश्चितम्

ບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງພິຈາລະນາວ່າ ມັນເຮັດໃຫ້ເກີດທຸກແນວໃດ. ເພາະໄດ້ສະຫຼຸບແນ່ນອນແລ້ວວ່າ ສັງສານ (saṃsāra) ທັງໝົດ ບໍ່ແມ່ນຫຍັງນອກຈາກທຸກເທົ່ານັ້ນ.

Verse 83

कथं दुःखमदुःखं स्यात्स्वभावो ह्यविपर्ययः । न हि रोगी ह्यरोगी स्याद्भिषग्भैषज्यकारणात्

ສິ່ງທີ່ເປັນທຸກຢ່າງແທ້ ຈະກາຍເປັນບໍ່ທຸກໄດ້ແນວໃດ? ເພາະສະພາບດັ່ງເດີມບໍ່ກັບຄືນຜິດກັນ. ຄົນເຈັບບໍ່ກາຍເປັນຄົນບໍ່ເຈັບ ເພີຍແຕ່ເພາະມີໝໍແລະຢາເປັນເຫດ.

Verse 84

रोगार्तं तु भिषग्रोगाद्भैषजैस्सुखमुद्धरेत् । एवं स्वभावमलिनान्स्वभावाद्दुःखिनः पशून्

ດັ່ງແພດຍົກຄົນເຈັບທີ່ຖືກໂລກຮຸກຮານໃຫ້ພົ້ນທຸກດ້ວຍຢາ ສິວະອົງພຣະເຈົ້າກໍຍົກດວງວິນຍານທີ່ຖືກຜູກມັດ—ທໍາມະຊາດຖືກມົນທິນ ແລະທຸກເພາະທໍາມະຊາດນັ້ນ—ໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມທຸກດ້ວຍພຣະກະລຸນາ ແລະວິທີແຫ່ງມົກຂະ.

Verse 85

स्वाज्ञौषधविधानेन दुःखान्मोचयते शिवः । न भिषक्कारणं रोगे शिवः संसारकारणम्

ດ້ວຍກົດບັນຍັດແຫ່ງຢາຂອງພຣະອົງເອງ—ພຣະບັນຊາ ແລະພຣະກະລຸນາ—ພຣະສິວະປົດປ່ອຍສັດທັງຫຼາຍຈາກຄວາມທຸກ. ພຣະອົງບໍ່ແມ່ນແພດຜູ້ກາຍເປັນເຫດໃຫ້ໂລກ; ແທ້ຈິງ ພຣະສິວະແມ່ນເຫດແຫ່ງສັງສາຣ ແລະດັ່ງນັ້ນພຣະອົງເທົ່ານັ້ນທີ່ຊົງທໍາໃຫ້ມັນດັບໄດ້.

Verse 86

इत्येतदपि वैषम्यं न दोषायास्य कल्पते । दुःखे स्वभावसंसिद्धे कथन्तत्कारणं शिवः

ດັ່ງນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ຄວາມບໍ່ເທົ່າທຽມທີ່ເບິ່ງຄືມີນີ້ ກໍບໍ່ເປັນໂທດໃນພຣະອົງ. ເມື່ອຄວາມທຸກເກີດຈາກທຳມະຊາດຂອງສັດ (ແລະພັນທະທີ່ຖືກຜູກມັດ) ຈະໃຫ້ພຣະສິວະເປັນເຫດໄດ້ແນວໃດ?

Verse 87

स्वाभाविको मलः पुंसां स हि संसारयत्यमून् । संसारकारणं यत्तु मलं मायाद्यचेतनम्

ມະລະ (ຄວາມມົນທິນ) ທີ່ເກີດມາພ້ອມກັບມະນຸດຜູ້ມີກາຍ ແມ່ນສິ່ງທີ່ຂັບດັນໃຫ້ເຂົາເຈົ້າວຽນວ່າຍໃນສັງສານ. ມະລະນັ້ນ—ເປັນອະເຈຕະນະ ແລະເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍມາຍາ—ແມ່ນເຫດແທ້ຂອງສັງສານ.

Verse 88

तत्स्वयं न प्रवर्तेत शिवसान्निध्यमन्तरा । यथा मणिरयस्कांतस्सान्निध्यादुपकारकः

ສິ່ງນັ້ນ (ພະລັງ/ວິທີ) ບໍ່ເຮັດວຽກໂດຍຕົນເອງ ຫາກບໍ່ມີຄວາມໃກ້ຊິດຂອງພຣະສິວະ—ເຫມືອນແມ່ເຫຼັກຈະເປັນປະໂຫຍດໄດ້ ກໍຕໍ່ເມື່ອຢູ່ໃກ້ເຫຼັກ.

Verse 89

अयसश्चलतस्तद्वच्छिवो ऽप्यस्येति सूरयः । न निवर्तयितुं शक्यं सान्निध्यं सदकारणम्

ນັກປັນຍາກ່າວວ່າ: «ເຫຼັກເຄື່ອນໄຫວຖືກດຶງໂດຍແມ່ເຫຼັກ ສັນໃດ, ຜູ້ນີ້ກໍເຄື່ອນໄຫວໄປຫາພຣະສິວະສັນນັ້ນ». ຄວາມໃກ້ຊິດອັນສັກສິດຕໍ່ພຣະສິວະ—ເກີດຈາກເຫດທີ່ແທ້ (ເຫດທາງທຳ ແລະບຸນກຸສົນ)—ບໍ່ອາດຖືກຫັນກັບ ຫຼືຖືກຂັດຂວາງໄດ້.

Verse 90

अधिष्ठाता ततो नित्यमज्ञातो जगतश्शिवः । न शिवेन विना किंचित्प्रवृत्तमिह विद्यते

ດັ່ງນັ້ນ ພຣະສິວະ ຜູ້ສະຖິດຢູ່ຕະຫຼອດການ ເປັນອະທິປະຕີທີ່ບໍ່ປາກົດ ແລະເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງພາຍໃນຂອງສາກົນ. ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດຈະດຳເນີນໄດ້ ຫາກບໍ່ມີພຣະສິວະ.

Verse 91

तत्प्रेरितमिदं सर्वं तथापि न स मुह्यति । शक्तिराज्ञात्मिका तस्य नियन्त्री विश्वतोमुखी

ແມ່ນແທ້ວ່າທຸກສິ່ງນີ້ເຄື່ອນໄຫວຕາມການດົນໃຈຂອງພຣະອົງ ແຕ່ພຣະອົງບໍ່ຫຼົງມົວ. ພະລັງສັກຕິຂອງພຣະອົງ—ມີສະພາບເປັນພຣະບັນຊາ—ເປັນຜູ້ຄວບຄຸມສາກົນ ຫັນໜ້າຄຸ້ມຄອງທຸກທິດ।

Verse 92

तया ततमिदं शश्वत्तथापि स न दुष्यति । अनिदं प्रथमं सर्वमीशितव्यं स ईश्वरः

ໂດຍພະລັງຂອງພຣະອົງ ຈັກກະວານທັງໝົດຖືກແຜ່ຊຶມຢູ່ຕະຫຼອດການ; ແຕ່ພຣະອົງບໍ່ຖືກເປື້ອນໂດຍມັນ. ພຣະອົງບໍ່ແມ່ນຜົນຜະລິດຂອງສິ່ງໃດ—ພຣະອົງແມ່ນປະຖົມ; ທຸກສິ່ງພຶງຖືກປົກຄອງໂດຍພຣະອົງ; ພຣະອົງເທົ່ານັ້ນແມ່ນອີສະວະຣະ (Īśvara).

Verse 93

ईशनाच्च तदीयाज्ञा तथापि स न दुष्यति । यो ऽन्यथा मन्यते मोहात्स विनष्यति दुर्मतिः

ເນື່ອງຈາກມັນເປັນສິ່ງທີ່ປະທານໂດຍອີສານະ (Īśāna) ແລະເປັນພຣະບັນຊາຂອງພຣະອົງເອງ ຈຶ່ງບໍ່ເກີດໂທດ. ແຕ່ຜູ້ມີຄວາມຫຼົງ ຄິດຜິດໄປອື່ນ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມພິນາດ।

Verse 94

तच्छक्तिवैभवादेव तथापि स न दुष्यति । एतस्मिन्नंतरे व्योम्नः श्रुताः वागरीरिणी

ດ້ວຍພຣະອານຸພາບແຫ່ງພະລັງອັນທິບນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ລາວກໍບໍ່ຖືກເປື້ອນ. ໃນຂະນະນັ້ນ ມີສຽງບໍ່ມີຮ່າງກາຍດັງມາຈາກຟ້າ.

Verse 95

सत्यमोममृतं सौम्यमित्याविरभवत्स्फुटम् । ततो हृष्टतराः सर्वे विनष्टाशेषसंशयाः

ຖ້ອຍຄຳອັນສັກສິດປາກົດຢ່າງແຈ້ງຊັດວ່າ: “ຄວາມຈິງ—ໂອມ—ອະມະຕະ—ຜູ້ອ່ອນໂຍນອັນເປັນມງຄຸນ.” ແລ້ວທຸກຄົນຍິນດີຢ່າງຫຼາຍ ເພາະສົງໄສທີ່ເຫຼືອຖືກກຳຈັດໝົດ.

Verse 96

मुनयो विस्मयाविष्टाः प्रेणेमुः पवनं प्रभुम् । तथा विगतसन्देहान्कृत्वापि पवनो मुनीन्

ບັນດາມຸນີທັງຫຼາຍ ຖືກຄວາມພິສົດປະຫລາດຄອບງຳ ແລ້ວກໍກົ້ມກາບນົບນ້ອມຕໍ່ພຣະອົງປະວະນະ ຜູ້ເປັນເຈົ້າ. ແລະພຣະປະວະນະເອງ—ເມື່ອໄດ້ຂັບໄລ່ຄວາມສົງໄສຂອງພວກເຂົາແລ້ວ—ກໍໄດ້ໃຫ້ກຽດນົບນ້ອມມຸນີທັງຫຼາຍຕອບແທນ।

Verse 97

नैते प्रतिष्ठितज्ञाना इति मत्वैवमब्रवीत् । वायुरुवाच्व । परोक्षमपरोक्षं च द्विविधं ज्ञानमिष्यते

ພຣະອົງຄິດວ່າ “ພວກນີ້ຍັງບໍ່ຕັ້ງຢູ່ໃນປັນຍາອັນແທ້” ແລ້ວຈຶ່ງກ່າວດັ່ງນີ້. ວາຍຸກ່າວວ່າ: ປັນຍາຖືກຍອມຮັບວ່າມີສອງປະເພດ—ຄວາມຮູ້ແບບອ້ອມ (parokṣa) ແລະຄວາມຮູ້ແບບປະຈັກພົບພາ (aparokṣa)।

Verse 98

परोक्षमस्थिरं प्राहुरपरोक्षं तु सुस्थिरम् । हेतूपदेशगम्यं यत्तत्परोक्षं प्रचक्षते

ພວກເຂົາກ່າວວ່າ ຄວາມຮູ້ແບບອ້ອມ (parokṣa) ບໍ່ໝັ້ນຄົງ; ແຕ່ຄວາມຮູ້ແບບປະຈັກພົບພາ (aparokṣa) ໝັ້ນຄົງຢ່າງຍິ່ງ. ສິ່ງໃດທີ່ເຂົ້າເຖິງໄດ້ດ້ວຍເຫດຜົນ ແລະຄຳສອນ ສິ່ງນັ້ນຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ “parokṣa” ຫຼືຄວາມຮູ້ທາງອ້ອມ।

Verse 99

अपरोक्षं पुनः श्रेष्ठादनुष्ठानाद्भविष्यति । नापरोक्षादृते मोक्ष इति कृत्वा विनिश्चयम्

ປັນຍາເຫັນຈິງໂດຍກົງ (aparokṣa-jñāna) ຈະເກີດຂຶ້ນອີກຈາກອະນຸສະຖານອັນສູງສຸດ. ເມື່ອຕັດສິນໃຈແນ່ນອນວ່າ ບໍ່ມີໂມກສະ ຫາກຂາດການຮູ້ເຫັນໂດຍກົງນີ້ ຄວນຕັ້ງຢູ່ໃນຄວາມໝັ້ນໃຈນັ້ນ.

Verse 100

श्रेष्ठानुष्ठानसिद्ध्यर्थं प्रयतध्वमतन्द्रिताः

ເພື່ອໃຫ້ອະນຸສະຖານອັນສູງສຸດສຳເລັດຜົນ ຈົ່ງພາກພຽນດ້ວຍໃຈຈິງ—ຈົ່ງຕື່ນຮູ້ ແລະຢ່າປະມາດ.