सर्गविभागवर्णनम् (Classification of Creation: the Nine Sargas and the Streams of Beings)

Verse 1

पद्भ्यां चाश्वान्समातंगान् शरभान् गवयान्मृगान् । उष्ट्रानश्वतरांश्चैव न्यंकूनन्याश्च जातयः

ດ້ວຍຕີນຂອງພວກເຂົາ ໄດ້ບັງເກີດມ້າ ແລະຊ້າງອັນກ້າແຂງ, ສະຣະພະ (śarabha), ງົວປ່າ, ກວາງ, ອູດ, ລາມ້າ (mule), ແລະຍັງມີສາຍພັນນະຍັງກູ (nyaṅku) ກັບອື່ນໆອີກຫຼາຍຊະນິດ।

Verse 3

पञ्चधा ऽवस्थितः सर्गो ध्यायतस्त्वभिमानिनः । सर्वतस्तमसातीव बीजकुम्भवदावृतः । बहिरन्तश्चाप्रकाशः स्तब्धो निःसंज्ञ एव च । तस्मात्तेषां वृता बुद्धिर्मुखानि करणानि च

ການສ້າງສັນຕັ້ງຢູ່ເປັນຫ້າສະພາບ ໃນຂະນະທີ່ຜູ້ມີອະຫັງກາຣພຽງແຕ່ພິຈາລະນາ. ຄວາມມືດໜາແນ່ນປົກຄຸມທົ່ວທິດ ເຫມືອນເມັດພືດຖືກຫຸ້ມໃນເປືອກ; ບໍ່ມີແສງທັງນອກທັງໃນ, ທຸກຢ່າງແຂງທື່ນດັ່ງບໍ່ຮູ້ສຶກ. ດັ່ງນັ້ນ ປັນຍາ, ປາກ ແລະອະວັຍະວະການກະທຳ-ການຮັບຮູ້ຂອງເຂົາເຈົ້າ ຖືກປິດບັງແລະຂັດຂວາງ.

Verse 5

तस्मात्ते संवृतात्मानो नगा मुख्याः प्रकीर्तिताः । तं दृष्ट्वाऽसाधकं ब्रह्मा प्रथमं सर्गमीदृशम् । अप्रसन्नमना भूत्वा द्वितीयं सो ऽभ्यमन्यत । तस्याभिधायतः सर्गं तिर्यक्स्रोतो ऽभ्यवर्तत

ດັ່ງນັ້ນ ເຂົາເຈົ້າຈຶ່ງຖືກກ່າວຂານວ່າເປັນ “ນາກ” ຜູ້ເປັນຫົວໜ້າ ເພາະມີສະພາບປິດຕົນ ແລະຫຸ້ມຕົນໄວ້. ພຣະພຣະຫມາເຫັນວ່າການສ້າງຄັ້ງທຳອິດນີ້ບໍ່ເໝາະຕໍ່ຈຸດປະສົງ ຈຶ່ງບໍ່ປິຕິໃນໃຈ ແລະຄິດການສ້າງຄັ້ງທີສອງ. ເມື່ອພຣະອົງເລີ່ມປະກາດການສ້າງນັ້ນ ກະແສ “ຕິຣະຍັກ-ສໂຣຕະສ” ຜູ້ມີຊີວິດໄຫຼໄປທາງຂ້າງ (ສັດແລະສັດຕ່ຳ) ກໍເກີດຂຶ້ນ.

Verse 7

अन्तःप्रकाशास्तिर्यंच आवृताश्च बहिः पुनः । पश्वात्मानस्ततो जाता उत्पथग्राहिणश्च ते । तमप्यसाधकं ज्ञात्वा सर्गमन्यममन्यत । तदोर्ध्वस्रोतसो वृत्तो देवसर्गस्तु सात्त्विकः

ແລ້ວຈຶ່ງເກີດມາບັນດາຜູ້ມີແສງຢູ່ພາຍໃນ ແຕ່ຖືກປົກຄຸມພາຍນອກ; ສະຕິຮູ້ຂອງເຂົາເຈົ້າເບື້ອງໄປທາງຂ້າງ. ຈາກນັ້ນເຂົາເຈົ້າເກີດເປັນວິນຍານສະພາບ “ປະສຸ” ແລະມັກຈັບທາງຜິດ. ພຣະພຣະຫມາຮູ້ວ່າການສ້າງນີ້ກໍບໍ່ນຳໄປສູ່ການບຳເນັດທາງວິນຍານ ຈຶ່ງຄິດການສ້າງອື່ນ. ໃນຂະນະນັ້ນ ກະແສຂຶ້ນເທິງໄດ້ເກີດຂຶ້ນ—ການສ້າງເທວະຜູ້ເປັນສາດຕະວິກ (sattva) ເປັນໃຫຍ່.

Verse 9

ते सुखप्रीतिबहुला बहिरन्तश्च नावृताः । प्रकाशा बहिरन्तश्चस्वभावादेव संज्ञिताः । ततो ऽभिध्यायतोव्यक्तादर्वाक्स्रोतस्तु साधकः । मनुष्यनामा सञ्जातः सर्गो दुःखसमुत्कटः

ເຂົາເຈົ້າເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກແລະຄວາມປິຕິຫຼາຍ ບໍ່ຖືກປິດບັງທັງນອກທັງໃນ. ໂດຍສະພາບທຳມະຊາດ ເຂົາເຈົ້າຖືກເອີ້ນວ່າ “ຜູ້ສະຫວ່າງ” ທັງພາຍນອກແລະພາຍໃນ. ຕໍ່ມາ ເມື່ອອະວະຍັກຕະ (ອັນບໍ່ປາກົດ) ຖືກພິຈາລະນາ ກະແສໄຫຼລົງລຸ່ມ—ກະແສຜູ້ພາກພຽນ—ກໍເກີດຂຶ້ນ; ການສ້າງທີ່ເອີ້ນວ່າ “ມະນຸດ” ເກີດຂຶ້ນ ປະສົມດ້ວຍທຸກຂ໌ຢ່າງແຮງກ້າ.

Verse 11

प्रकाशाबहिरन्तस्ते तमोद्रिक्ता रजो ऽधिकाः । पञ्चमोनुग्रहः सर्गश्चतुर्धा संव्यवस्थितः । विपर्ययेण शक्त्या च तुष्ट्यासिद्ध्या तथैव च । ते ऽपरिग्राहिणः सर्वे संविभागरताः पुनः

ສັດເຫຼົ່ານີ້ສະຫວ່າງທັງນອກທັງໃນ ແຕ່ມີຕະມັດຫນາແນ່ນ ແລະຣະໂຈມາກກວ່າ. ການສ້າງຄັ້ງທີຫ້າ ທີ່ເອີ້ນວ່າ “ອະນຸຄຣະຫະ” (ພຣະກະລຸນາ) ຖືກຈັດໄວ້ເປັນສີ່ຮູບແບບ: ໂດຍ “ວິປະຣະຍະ” (ການກັບຄືນ/ຜິດກັນ), ໂດຍ “ສັກຕິ” (ພະລັງ), ໂດຍ “ຕຸດຕິ” (ຄວາມພໍໃຈ), ແລະໂດຍ “ສິດທິ” (ຄວາມສຳເລັດ). ເຂົາເຈົ້າທັງໝົດເປັນຜູ້ບໍ່ຍຶດຄອງ (aparigrāhiṇaḥ) ແລະຍັງຍິນດີໃນການແບ່ງປັນຢ່າງຖືກຕ້ອງ (saṃvibhāga).

Verse 13

खादनाश्चाप्यशीलाश्च भूताद्याः परिकीर्तिताः । प्रथमो महतः सर्गो ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गः स उच्यते । वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्ग ऐन्द्रियकः स्मृतः

ພວກຊັ້ນທີ່ເລີ່ມດ້ວຍ «ຄາດະນະ» ແລະ «ອະຊີລະ» ຖືກກ່າວວ່າເປັນພວກພູຕາດິ (ສັດທາດ)។ ການສ້າງຄັ້ງທຳອິດແມ່ນການວິວັດຂອງ ມະຫັດ (Mahat) ທີ່ພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ເປັນອົງສູງສຸດໃນລະບຽບສັດສ້າງ ຊົງບັນດານໃຫ້ເກີດ. ຄັ້ງທີສອງແມ່ນການສ້າງຕັນມາຕຣາ (tanmātra) ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ພູຕະ-ສັກ (bhūta-sarga)។ ຄັ້ງທີສາມ ເອີ້ນວ່າ ໄວກາຣິກ (vaikārika) ແມ່ນການສ້າງອິນທຣິຍະ (aindriyaka) ອຳນາດແຫ່ງອາຍະຕະນະ।

Verse 15

इत्येष प्रकृतेः सर्गः सम्भृतो ऽबुद्धिपूर्वकः । मुख्यसर्गश्चतुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः । तिर्यक्स्रोतस्तु यः प्रोक्तस्तिर्यग्योनिः स पञ्चमः । तदूर्ध्वस्रोतसः षष्ठो देवसर्गस्तु स स्मृतः

ດັ່ງນີ້ ການສ້າງຈາກ ປຣະກຣິຕິ (Prakṛti) ຖືກພັນລະນາວ່າ ເກີດຂຶ້ນໃນເບື້ອງຕົ້ນໂດຍບໍ່ມີປັນຍາແຍກແຍະນຳໜ້າ. ຄັ້ງທີສີ່ເອີ້ນວ່າ «ມຸຂຍະ-ສັກ» (mukhya-sarga) ໃນນັ້ນ ສັດຢູ່ນິ່ງ (ພືດແລະອື່ນໆ) ຖືກນັບວ່າເປັນຫຼັກ. ຄັ້ງທີຫ້າ ທີ່ກ່າວວ່າ «ຕິຣຍັກ-ສໂຣຕັສ» (tiryak-srotas) ແມ່ນການເກີດເປັນສັດ (ຕິຣຍັກຍົນິ). ເຫນືອຂຶ້ນໄປ ຄັ້ງທີຫົກ «ອູຣທະວະ-ສໂຣຕັສ» (ūrdhva-srotas) ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນ ເທວະ-ສັກ (deva-sarga) ການສ້າງເທວະດາ।

Verse 17

ततो ऽर्वाक्स्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मानुषः । अष्टमो ऽनुग्रहः सर्गः कौमारो नवमः स्मृतः । प्राकृताश्च त्रयः पूर्वे सर्गास्ते ऽबुद्धिपूर्वकाः । बुद्धिपूर्वं प्रवर्तन्ते मुख्याद्याः पञ्च वैकृताः

ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ມີການສ້າງຄັ້ງທີເຈັດ ຊື່ «ອັຣວາກ-ສໂຣຕັສ» (arvāk-srotas) ແມ່ນການສ້າງມະນຸດ. ຄັ້ງທີແປດ ເອີ້ນວ່າ ການສ້າງແຫ່ງພຣະກະລຸນາ (anugraha) ອັນເກີດຈາກພຣະເມດຕາ. ຄັ້ງທີເກົ້າ ຖືກຈື່ຈຳວ່າ ການສ້າງເກົາມາຣະ (Kaumāra). ສາມການສ້າງກ່ອນໜ້າເປັນ ປຣາກຣິຕະ (Prākṛta) ແລະເກີດໄປໂດຍບໍ່ມີປັນຍາແຍກແຍະນຳໜ້າ; ແຕ່ຫ້າການສ້າງແບບ ໄວກຣິຕະ (Vaikṛta) ທີ່ເລີ່ມຈາກ «ມຸຂຍະ» ນັ້ນ ດຳເນີນໄປໂດຍມີປັນຍາເປັນຕົ້ນ.

Verse 19

अग्रे ससर्ज वै ब्रह्मा मानसानात्मनः समान् । सनन्दं सनकञ्चैव विद्वांसञ्च सनातनम् । ऋभुं सनत्कुमारञ्च पूर्वमेव प्रजापतिः । सर्वे ते योगिनो ज्ञेया वीतरागा विमत्सराः

ໃນປະຖົມການ ພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ເປັນປຣະຊາປະຕິ ໄດ້ສ້າງຂຶ້ນກ່ອນ ຈາກຈິດຂອງພຣະອົງ ບັນດາຜູ້ທີ່ຄ້າຍພຣະອົງເອງ: ສະນັນດະ (Sananda) ສະນະກະ (Sanaka) ສະນາຕະນະ (Sanātana) ຜູ້ຮູ້, ຣິພຸ (Ṛbhu) ແລະ ສະນັດກຸມາຣະ (Sanatkumāra). ທຸກອົງພວກນັ້ນ ຄວນຮູ້ວ່າເປັນໂຍຄີ—ປາສະຈາກຄວາມຕິດພັນ ແລະ ບໍ່ມີຄວາມອິດສາ.

Verse 21

ईश्वरासक्तमनसो न चक्रुः सृष्टये मतिम् । तेषु सृष्ट्यनपेक्षेषु गतेषु सनकादिषु । स्रष्टुकामः पुनर्ब्रह्मा तताप परमं तपः । तस्यैवं तप्यमानस्य न किंचित्समवर्तत

ເນື່ອງຈາກຈິດໃຈຂອງພວກເຂົາຜູກພັນຢູ່ກັບ ອີສະວະຣະ (Īśvara) ພວກເຂົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຕັ້ງໃຈເພື່ອການສ້າງ. ເມື່ອສະນະກະ ແລະຜູ້ອື່ນໆ ໄດ້ຈາກໄປ ໂດຍບໍ່ໃສ່ໃຈຕໍ່ວຽກສ້າງ, ພຣະພຣະຫມາຜູ້ປາຖະໜາຈະສ້າງອີກ ຈຶ່ງບຳເນັດຕະປະ (tapas) ອັນສູງສຸດ. ແຕ່ເມື່ອພຣະອົງບຳເນັດຢູ່ດັ່ງນັ້ນ ກໍບໍ່ມີສິ່ງໃດເກີດປາກົດຂຶ້ນເລີຍ.

Verse 23

ततो दीर्घेण कालेन दुःखात्क्रोधो व्यजायत । क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः । ततस्तेभ्यो ऽश्रुबिन्दुभ्यो भूताः प्रेतास्तदाभवन् । सर्वांस्तानश्रुजान्दृष्ट्वा ब्रह्मात्मानमनिंदत

ຕໍ່ມາເມື່ອເວລາຜ່ານໄປດົນ ຈາກຄວາມໂສກເສົ້າ ຄວາມໂກດກໍເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອຖືກຄວາມໂກດຄອບງຳ ນ້ຳຕາຫຍອດລົງຈາກດວງຕາ. ຈາກຫຍອດນ້ຳຕານັ້ນ ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ສັດທີ່ເປັນ ພູຕາ ແລະ ເປຣຕາ ກໍເກີດຂຶ້ນ. ເຫັນຜູ້ເກີດຈາກນ້ຳຕາທັງປວງ ພຣະພຣະຫມາຈຶ່ງຕຳນິຕົນເອງ.

Verse 25

तस्य तीव्रा ऽभवन्मूर्छा क्रोधामर्षसमुद्भवा । मूर्छितस्तु जहौ प्राणान्क्रोधाविष्टः प्रजापतिः । ततः प्राणेश्वरो रुद्रो भगवान्नीललोहितः । प्रसादमतुलं कर्तुं प्रादुरासीत्प्रभोर्मुखात्

ດ້ວຍຄວາມໂກດ ແລະ ຄວາມຖືຕົນທີ່ຖືກກະທົບ ຄວາມມືດມົນອັນຮຸນແຮງໄດ້ຄອບງຳລາວ. ພຣະປຣະຊາປະຕິ ຜູ້ຖືກຄວາມໂກດຄອບງຳ ສະຫຼົບໄປ ແລະຍັງປ່ອຍລົມຫາຍໃຈຊີວິດອອກ. ແລ້ວພຣະຣຸດຣາ ອົງເຈົ້າແຫ່ງປຣານະ, ພຣະພະຄະວານ ນີລະໂລຫິຕະ ກໍປາກົດຈາກພຣະພັກຂອງອົງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ເພື່ອປະທານພຣະກະຣຸນາອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້.

Verse 27

दशधा चैकधा चक्रे स्वात्मानं प्रभुरीश्वरः । ते तेनोक्ता महात्मानो दशधा चैकधा कृताः । यूयं सृष्टा मया वत्सा लोकानुग्रहकारणात् । तस्मात्सर्वस्य लोकस्य स्थापनाय हिताय च

ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ອີສະວະຣະສູງສຸດ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ພຣະອາດຕະມະຂອງພຣະອົງ ປາກົດທັງເປັນໜຶ່ງ ແລະເປັນສິບປະການ. ມະຫາອາດຕະມະເຫຼົ່ານັ້ນ ຖືກພຣະອົງຊີ້ນຳ ກໍກາຍເປັນສິບປະການ ແລະເປັນໜຶ່ງເຊັ່ນກັນ. “ພວກເຈົ້າຖືກສ້າງໂດຍເຮົາ ໂອ້ລູກນ້ອຍ, ເພື່ອເປັນເຫດແຫ່ງການເກື້ອກູນແກ່ໂລກ; ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງກະທຳເພື່ອຄວາມຕັ້ງມັ່ນ ແລະຄວາມຜາສຸກຂອງໂລກທັງປວງ.”

Verse 29

प्रजासन्तानहेतोश्च प्रयतध्वमतन्द्रिताः । एवमुक्ताश्च रुरुदुर्दुद्रुवुश्च समन्ततः । रोदनाद्द्रावणाच्चैव ते रुद्रा नामतः स्मृताः । ये रुद्रास्ते खलु प्राणा ये प्राणास्ते महात्मकाः

“ເພື່ອເຫດແຫ່ງການສືບພັນປະຊາ ຈົ່ງພາກພຽນຢ່າງບໍ່ປະມາດ” ພຣະອົງກ່າວ. ເມື່ອຖືກກ່າວດັ່ງນັ້ນ ພວກເຂົາຮ້ອງໄຫ້ ແລະວິ່ງວຸ່ນໄປທົ່ວທິດ. ເນື່ອງຈາກການຮ້ອງໄຫ້ (rodana) ແລະການເຮັດໃຫ້ສິ່ງຕ່າງໆ ໜີ (drāvaṇa) ພວກເຂົາຈຶ່ງຖືກຈື່ຈຳດ້ວຍນາມ “ຣຸດຣາ”. ແທ້ຈິງແລ້ວ ຣຸດຣາເຫຼົ່ານັ້ນແມ່ນປຣານະ; ແລະປຣານະເຫຼົ່ານັ້ນແມ່ນພະລັງອັນມະຫາອາດຕະມະ ທີ່ຄ້ຳຈຸນຊີວິດໃນກາຍ.

Verse 31

ततो मृतस्य देवस्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । घृणी ददौ पुनः प्राणान्ब्रह्मपुत्रो महेश्वरः । प्रहृष्टवदनो रुद्रः प्राणप्रत्यागमाद्विभोः । अभ्यभाषत विश्वेशो ब्रह्माणं परमं वचः

ຕໍ່ມາ ຕໍ່ພຣະເທວະ ພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ເປັນປະຣະເມດຖິນ ທີ່ນອນນິ່ງດັ່ງຄົນຕາຍ ພຣະມະເຫສະວະຣະ ມະຫາເທວະ ຜູ້ຖືກເອີ້ນວ່າ “ບຸດຂອງພຣະພຣະຫມາ” (ຣຸດຣາ) ໄດ້ປະທານຄວາມເມດຕາ ຄືນປຣານະໃຫ້ອີກຄັ້ງ. ຣຸດຣາມີໃບໜ້າປິຕິ ເມື່ອລົມຫາຍໃຈກັບຄືນສູ່ຜູ້ມີລິດນັ້ນ; ແລ້ວ ວິສະເວສະວະຣະ ອົງເຈົ້າແຫ່ງສາກົນ ໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳອັນສູງສຸດແກ່ພຣະພຣະຫມາ.

Verse 33

माभैर्माभैर्महाभाग विरिंच जगतां गुरो । मया ते प्राणिताः प्राणाः सुखमुत्तिष्ठ सुव्रत । स्वप्नानुभूतमिव तच्छ्रुत्वा वाक्यं मनोहरम् । हरं निरीक्ष्य शनकैर्नेत्रैः फुल्लाम्बुजप्रभैः

ຢ່າຢ້ານ ຢ່າຢ້ານ ໂອ ວິຣິນຈະ (ພຣະພຣະຫມາ) ຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ອາຈານແຫ່ງໂລກທັງປວງ. ໂດຍເຮົາ ລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດຂອງເຈົ້າຖືກຟື້ນຄືນ—ຈົ່ງລຸກຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມສຸກ ໂອ ຜູ້ຖືວຣະຕະອັນດີ. ເມື່ອໄດ້ຍິນພຣະວາຈາອັນໄພຣະນັ້ນ ດັ່ງປະສົບໃນຄວາມຝັນ ລາວຈຶ່ງເບິ່ງຫາ ຮະຣະ ຢ່າງຊ້າໆ ດ້ວຍດວງຕາສະຫວ່າງດັ່ງດອກບົວບານ.

Verse 35

तथा प्रत्यागतप्राणः स्निग्धगम्भीरया गिरा । उवाच वचनं ब्रह्मा तमुद्दिश्य कृताञ्जलिः । त्वं हि दर्शनमात्रेण चानन्दयसि मे मनः । को भवान् विश्वमूर्त्या वा स्थित एकादशात्मकः

ແລ້ວພຣະພຣະຫມາ ດັ່ງຜູ້ທີ່ໄດ້ລົມຫາຍໃຈກັບຄືນ ໄດ້ກ່າວດ້ວຍສຽງອ່ອນໂຍນແຕ່ເລິກຊຶ້ງ ພ້ອມປະນົມມືບູຊາວ່າ: «ແຕ່ເຫັນພຣະອົງເທົ່ານັ້ນ ໃຈຂ້າພະເຈົ້າກໍເຕັມໄປດ້ວຍອານັນດາ. ພຣະອົງແມ່ນໃຜ—ຜູ້ດຳລົງເປັນຮູບແຫ່ງສາກົນ ແລະຕັ້ງຢູ່ໃນສະພາບອັນເປັນສິບເອັດ?»

Verse 37

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा व्याजहार महेश्वरः । स्पृशन् काराभ्यां ब्रह्माणं सुसुखाभ्यां सुरेश्वरः । मां विद्धि परमात्मानं तव पुत्रत्वमागतम् । एते चैकादश रुद्रास्त्वां सुरक्षितुमागताः

ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳນັ້ນ ພຣະມະເຫສະວະຣະ ຈຶ່ງຕອບ. ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະທັງປວງ ໄດ້ແຕະພຣະພຣະຫມາຢ່າງອ່ອນໂຍນດ້ວຍມືທັງສອງອັນເປັນມົງຄຸນ ແລະກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ເຮົາແມ່ນປະຣະມາດມາ ຜູ້ມາຫາເຈົ້າໃນສາຍສຳພັນເປັນບຸດ. ແລະ ຣຸດຣະສິບເອັດອົງນີ້ ກໍມາເພື່ອປົກປ້ອງເຈົ້າ»

Verse 39

तस्मात्तीव्रामिमाम्मूर्छां विधूय मदनुग्रहात् । प्रबुद्धस्व यथापूर्वं प्रजा वै स्रष्टुमर्हसि । एवं भगवता प्रोक्तो ब्रह्मा प्रीतमना ह्यभूत् । नानाष्टकेन विश्वात्मा तुष्टाव परमेश्वरम्

«ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍພຣະກະຣຸນາຂອງເຮົາ ຈົ່ງສັດສະຫຼັດອາການມືດມົນອັນຮຸນແຮງນີ້. ຈົ່ງຕື່ນຂຶ້ນເຊັ່ນເກົ່າ—ເຈົ້າຄວນຄ່າແກ່ການສ້າງປະຊາສັດທັງປວງ.» ເມື່ອພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າກ່າວດັ່ງນີ້ ພຣະພຣະຫມາກໍປິຕິຍິນດີໃນໃຈ ແລະ ວິສະວາດມາ ໄດ້ສັນລະເສີນພຣະປະຣະເມສະວະຣະ ດ້ວຍບົດສັນລະເສີນຫຼາຍປະເພດແບບອັດສະຕະກະ (ແປດບົດ).

Verse 41

ब्रह्मोवाच । नमस्ते भगवन् रुद्र भास्करामिततेजसे । नमो भवाय देवाय रसायाम्बुमयात्मने । शर्वाय क्षितिरूपाय नन्दीसुरभये नमः

ພຣະພຣະຫມາກ່າວວ່າ: ຂໍນະມະສະການແດ່ພຣະອົງ ໂອ ຣຸດຣະ ຜູ້ມີຣັດສະມີຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ ດັ່ງພຣະອາທິດ. ນະໂມແດ່ ພະວະ ພຣະເທວະ ຜູ້ມີອາດມາແຜ່ຊຶມໃນສານະແລະນ້ຳ. ນະໂມແດ່ ຊັຣວະ ຜູ້ມີຮູບເປັນແຜ່ນດິນ; ແລະ ນະໂມແດ່ ນັນດີ ຜູ້ກ້າຫານບໍ່ຢ້ານໃນຫມູ່ເທວະທັງປວງ.

Verse 42

ईशाय वसवे तुभ्यं नमस्स्पर्शमयात्मने । पशूनां पतये चैव पावकायातितेजसे । भीमाय व्योमरूपाय शब्दमात्राय ते नमः । उग्रायोग्रस्वरूपाय यजमानात्मने नमः । महादेवाय सोमाय नमोस्त्वमृतमूर्तये

ນະໂມຕໍ່ພຣະອີຊະ ພຣະວະສຸ—ພະລັງອັນສະຖິດພາຍໃນ ຜູ້ມີອາຕະມາເປັນການສຳຜັດ. ນະໂມຕໍ່ພຣະປະຊຸປະຕິ ເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ—ໄຟອັນສະຫວ່າງເກີນປະມານ. ນະໂມຕໍ່ພຣະພີມະ ຜູ້ນ່າຢ້ານ—ຮູບເປັນຟ້າກວ້າງ ແລະເປັນແກ່ນແທ້ແຫ່ງສຽງ. ນະໂມຕໍ່ພຣະອຸກຣະ ຜູ້ດຸຮ້າຍ—ອາຕະມາພາຍໃນຂອງຜູ້ບູຊາ. ນະໂມຕໍ່ພຣະມະຫາເທວະ ພຣະໂສມະ—ຮູບແຫ່ງອະມຣິຕະ ນ້ຳອະມະຕະ.

Verse 44

एवं स्तुत्वा महादेवं ब्रह्मा लोकपितामहः । प्रार्थयामास विश्वेशं गिरा प्रणतिपूर्वया । भगवन् भूतभव्येश मम पुत्र महेश्वर । सृष्टिहेतोस्त्वमुत्पन्नो ममांगे ऽनंगनाशनः

ເມື່ອສັນລະເສີນພຣະມະຫາເທວະແລ້ວ ພຣະພຣະຫມາ—ປິຕາມະຫາແຫ່ງໂລກ—ໄດ້ອ້ອນວອນພຣະວິສເວສະ ດ້ວຍຖ້ອຍຄຳແຫ່ງການກົ້ມນົບວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະພະຄະວັນ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງອະດີດແລະອະນາຄົດ, ຂ້າແຕ່ມະເຫສະວະຣະ ບຸດຂອງຂ້າ, ຂ້າແຕ່ອະນັງຄະນາສະນະ ຜູ້ທຳລາຍກາມະ—ເພື່ອເຫດແຫ່ງການສ້າງ ພຣະອົງໄດ້ປາກົດອອກຈາກກາຍຂອງຂ້າ.”

Verse 46

तस्मान्महति कार्येस्मिन् व्यापृतस्य जगत्प्रभो । सहायं कुरु सर्वत्र स्रष्टुमर्हसि स प्रजाः । तेनैषां पावितो देवो रुद्रस्त्रिपुरमर्दनः । बाढमित्येव तां वाणीं प्रतिजग्राह शंकरः

“ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະເຈົ້າແຫ່ງຈັກກະວານ, ເມື່ອພຣະອົງກຳລັງພົວພັນກັບກິດການໃຫຍ່ນີ້ ຂໍໃຫ້ຊ່ວຍເປັນຜູ້ອຸປະຖຳທຸກແຫ່ງ; ພຣະອົງສົມຄວນທີ່ຈະສ້າງປະຊາເຫຼົ່ານີ້.” ດ້ວຍຄຳຂໍນັ້ນ ພຣະຣຸດຣະ—ຜູ້ປະຫານຕຣິປຸຣະ—ພໍໃຈ ແລະຊຳລະເຈດຈຳນົງຂອງເຂົາເຈົ້າ; ແລ້ວພຣະສັງກະຣະຮັບຖ້ອຍຄຳນັ້ນວ່າ “ເປັນດັ່ງນັ້ນ.”

Verse 48

ततस्स भगवान् ब्रह्मा हृष्टं तमभिनंद्य च । स्रष्टुं तेनाभ्यनुज्ञातस्तथान्याश्चासृजत्प्रजाः । मरीचिभृग्वंगिरसः पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् । दक्षमत्रिं वसिष्ठं च सो ऽसृजन्मनसैव च

ຕໍ່ມາ ພຣະພຣະຫມາຜູ້ມີພຣະພອນ ມີຄວາມປິຕິ ແລະສັນລະເສີນພຣະອົງນັ້ນ. ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ສ້າງໂລກ ພຣະພຣະຫມາກໍໄດ້ສ້າງປະຊາອື່ນໆອີກ. ດ້ວຍໃຈລ້ວນໆ ພຣະອົງສ້າງ ມະຣີຈິ, ພຣຶກຸ, ອັງຄິຣະສ, ປຸລັສຕະຍະ, ປຸລະຫະ, ກຣະຕຸ, ທັກສະ, ອະຕຣິ, ແລະ ວະສິດຖະ.

Verse 49

पुरस्तादसृजद्ब्रह्मा धर्मं संकल्पमेव च । इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा द्वादशादौ प्रकीर्तिताः । सह रुद्रेण संभूताः पुराणा गृहमेधिनः

ໃນປະຖົມການ ພຣະພຣະຫມາໄດ້ສ້າງ ທັມມະ ແລະ ສັງກັລປະ (ພະລັງແຫ່ງຄວາມຕັ້ງໃຈ) ດ້ວຍ. ພວກນີ້ຖືກກ່າວຂານວ່າເປັນບຸດສິບສອງອັນສຳຄັນຂອງພຣະພຣະຫມາ. ພວກເຂົາໄດ້ປາກົດພ້ອມກັບພຣະຣຸດຣະ—ເປັນປູ່ຍ່າບັນພະບຸລຸດໂບຮານ ຜູ້ຄ້ຳຈຸນທາງແຫ່ງຄົນຄອບຄົວ (gṛhamedhin).

Verse 51

तेषां द्वादश वंशाः स्युर्दिव्या देवगणान्विताः । प्रजावन्तः क्रियावन्तो महर्षिभिरलंकृताः । अथ देवासुरपित्ःन्मनुष्यांश्च चतुष्टयम् । सह रुद्रेण सिसृक्षुरंभस्येतानि वै विधिः

ຈາກພວກເຂົາໄດ້ເກີດຂຶ້ນວົງສາ 12 ສາຍ—ອັນເປັນທິບພະ ມີຫມູ່ເທວະອ້ອມຂ້າງ—ອຸດົມດ້ວຍລູກຫລານ ຂະຫຍັນໃນກິດທຳອັນສັກສິດ ແລະປະດັບດ້ວຍມະຫາຣິສີ. ຕໍ່ມາ ພຣະວິທີ (ພຣະພຣະຫມາ) ພ້ອມກັບພຣະຣຸດຣະ ປາດຖະນາຈະສ້າງສີ່ພວກ—ເທວະ, ອະສຸຣະ, ປິຕຣຶ (ບັນພະບຸລຸດ) ແລະມະນຸດ—ອອກຈາກນ້ຳດັ້ງເດີມ.

Verse 53

स सृष्ट्यर्थं समाधाय ब्रह्मात्मानमयूयुजत् । मुखादजनयद्देवान् पित्ःंश्चैवोपपक्षतः । जघनादसुरान् सर्वान् प्रजनादपि मानुषान् । अवस्करे क्षुधाविष्टा राक्षसास्तस्य जज्ञिरे

ເພື່ອຈຸດປະສົງແຫ່ງການສ້າງ ພຣະອົງເຂົ້າສູ່ສະມາທິອັນເລິກ ແລະຜູກພຣະອົງເຂົ້າກັບສະພາວະພຣະພຣະຫມາ (ຫຼັກການສ້າງ). ຈາກພຣະໂອດ ພຣະອົງໃຫ້ກຳເນີດເທວະ; ຈາກຂ້າງກາຍ ພຣະອົງໃຫ້ກຳເນີດປິຕຣຶ (ບັນພະບຸລຸດ). ຈາກສະໂພກ ພຣະອົງສ້າງອະສຸຣະທັງປວງ; ແລະຈາກອະວັຍະວະແຫ່ງການກຳເນີດ ພຣະອົງສ້າງມະນຸດ. ຈາກຂີ້ເຫຍື້ອ ຣາກສະສະຜູ້ຖືກຄວາມຫິວໂຫຍຄອບງຳ ໄດ້ເກີດຈາກພຣະອົງ.

Verse 55

पुत्रास्तमोरजःप्राया बलिनस्ते निशाचराः । सर्पा यक्षास्तथा भूता गंधर्वाः संप्रजज्ञिरे । वयांसि पक्षतः सृष्टाः पक्षिणो वक्षसो ऽसृजत् । मुखतोजांस्तथा पार्श्वादुरगांश्च विनिर्ममे

“ລູກຊາຍຂອງເຈົ້າມີຕະມະ ແລະ ຣາຊະ ເປັນຫຼັກ—ເປັນຜູ້ມີກຳລັງ ເຄື່ອນໄຫວໃນຍາມຄ່ຳຄືນ. ງູ, ຢັກສະ, ພູຕະ, ແລະ ຄັນທັຣວະ ກໍເກີດຂຶ້ນຢ່າງສົມບູນ. ນົກເກີດຈາກປີກ; ສັດມີປີກພຣະອົງສ້າງຈາກອົກ. ຈາກພຣະໂອດ ພຣະອົງປັ້ນມະນຸດ; ແລະຈາກຂ້າງກາຍ ພຣະອົງກໍສ້າງສັດຈຳພວກງູ.”

Verse 57

औषध्यः फलमूलानि रोमभ्यस्तस्य जज्ञिरे । गायत्रीं च ऋचं चैव त्रिवृत्साम रथंतरम्

ຈາກຂົນຂອງພຣະເຈົ້າສູງສຸດນັ້ນ ໄດ້ເກີດເປັນພືດຢາ ແລະຜົນໄມ້ກັບຮາກທັງປວງ; ພ້ອມທັງຄາຖາອັນສັກສິດ ກາຍະຕຣີ, ບົດ Ṛk, ສາມັນ ຕຣິວຣິດ, ແລະບົດຂັບຮ້ອງ ຣະຖັນຕະຣະ.

Verse 59

अग्निष्टोमं च यज्ञानां निर्ममे प्रथमान्मुखात् । यजूंषि त्रैष्टुभं छंदःस्तोमं पञ्चदशं तथा । बृहत्साम तथोक्थं च दक्षिणादसृजन्मुखात् । सामानि जगतीछंदः स्तोमं सप्तदशं तथा

ຈາກພຣະໂອດອັນເປັນປາກຫຼັກ ພຣະອົງສ້າງອັກນິສໂຕມະ ເປັນຍັນຍະອັນທຳອິດໃນບັນດາຍັນຍະ; ແລະຍັງໃຫ້ກຳເນີດມົນຕຣາຍະຊຸສ ພ້ອມດ້ວຍສັນທະສະຕຣິສຕຸບ ແລະສະໂຕມ 15 ປະການ. ຈາກພຣະໂອດຂ້າງຂວາ ພຣະອົງສ້າງ ບຣິຫັດສາມັນ ແລະ ອຸກຖະ; ແລະຍັງໃຫ້ກຳເນີດບົດສາມັນ, ສັນທະສະຈະກະຕີ, ແລະສະໂຕມ 17 ປະການ.

Verse 61

वैरूप्यमतिरात्रं च पश्चिमादसृजन्मुखात् । एकविंशमथर्वाणमाप्तोर्यामाणमेव च । अनुष्टुभं स वैराजमुत्तरादसृजन्मुखात् । उच्चावचानि भूतानि गात्रेभ्यस्तस्य जज्ञिरे

ຈາກພະໂອດທາງຕາເວັນຕົກ ພຣະອົງໄດ້ປະກົດພິທີ Vairūpya ແລະ Atirātra; ພ້ອມທັງ Ekaviṃśa ແລະ Āptoryāma ຄຽງຄູ່ກັບປະເພນີ Atharvan. ຈາກພະໂອດທາງເໜືອ ພຣະອົງໄດ້ສ້າງສັນສັນທະ Vairāja Anuṣṭubh. ແລະຈາກອະວະຍະວະຂອງພຣະອົງ ສັດທັງຫຼາຍຫຼາຍຊະນິດ ທັງສູງແລະຕ່ຳ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນ។

Verse 63

यक्षाः पिशाचा गंधर्वास्तथैवाप्सरसां गणाः । नरकिन्नररक्षांसि वयःपशुमृगोरगाः । अव्ययं चैव यदिदं स्थाणुस्थावरजंगमम् । तेषां वै यानि कर्माणि प्राक्सृष्टानि प्रपेदिरे

ຍັກສາ, ປິຊາຈາ, ກັນທະວະ ແລະຫມູ່ອັບສະຣາ; ມະນຸດ, ກິນນະຣາ ແລະຣາກສະສາ; ນົກ, ສັດລ້ຽງ, ສັດປ່າ ແລະງູ—ແທ້ຈິງແລ້ວ ສັບພະສິ່ງອັນບໍ່ເສື່ອມສູນນີ້ ທັງອະຈົນ, ສະຖາວອນ ແລະເຄື່ອນໄຫວ—ແຕ່ລະຕົນໄດ້ເຂົ້າສູ່ກິດຈະກຳແລະໜ້າທີ່ ທີ່ຖືກກຳນົດໄວ້ແຕ່ເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງການສ້າງ.

Verse 65

तान्येव ते प्रपद्यंते सृज्यमानाः पुनः पुनः । हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मावृतानृते । तद्भाविताः प्रपद्यंते तस्मात्तत्तस्य रोचते । महाभूतेषु नानात्वमिंद्रियार्थेषु मुक्तिषु

ເມື່ອຖືກສ້າງຂຶ້ນຊ້ຳໆ ພວກເຂົາກໍເຂົ້າຫາແຕ່ສະພາບເກົ່ານັ້ນ—ຮຸນແຮງແລະບໍ່ຮຸນແຮງ, ອ່ອນໂຍນແລະໂຫດຮ້າຍ, ຖືກຫໍ້ຫຸ້ມດ້ວຍທັມມະແລະອະທັມມະ, ຄວາມຈິງແລະຄວາມບໍ່ຈິງ. ຖືກຫຼໍ່ຫຼອມດ້ວຍນິໄສນັ້ນໆ ພວກເຂົາຈຶ່ງໄປຕາມທາງທີ່ສອດຄ່ອງ; ເພາະສະນັ້ນ ແຕ່ລະຕົນຈຶ່ງພໍໃຈໃນສິ່ງທີ່ກົງກັບການປູກຝັງຂອງຕົນ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມຫຼາກຫຼາຍຈຶ່ງເກີດໃນມະຫາພູດ, ໃນອາຣົມຂອງອິນທຣີຍ, ແລະແມ່ນແຕ່ໃນເສັ້ນທາງແຫ່ງມຸກຕິ.

Verse 67

विनियोगं च भूतानां धातैव व्यदधत्स्वयम् । नाम रूपं च भूतानां प्राकृतानां प्रपञ्चनम् । वेदशब्देभ्य एवादौ निर्ममे ऽसौ पितामहः । आर्षाणि चैव नामानि याश्च वेदेषु वृत्तयः

ຜູ້ສ້າງ (ພຣະພຣະຫມາ) ໄດ້ຈັດວາງໜ້າທີ່ຂອງສັດທັງປວງດ້ວຍພຣະອົງເອງ ແລະໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍຄວາມຫຼາກຫຼາຍອັນປະຈັກຂອງທາດທຳມະຊາດ ໂດຍກຳນົດນາມແລະຮູບ. ໃນປະຖົມການ ປິຕາມະຫາແຫ່ງໂລກນັ້ນ ໄດ້ປັ້ນແຕ່ງການເອີ້ນຂານເຫຼົ່ານີ້ຈາກຖ້ອຍຄຳແຫ່ງເວດາໂດຍກົງ—ທັງນາມຂອງລະສີ (ārṣa) ແລະວິທີໃຊ້ຖ້ອຍຄຳທີ່ປາກົດໃນເວດາທັງຫຼາຍ.

Verse 69

शर्वर्यंते प्रसूतानां तान्येवैभ्यो ददावजः । यथर्तावृतुलिंगानि नानारूपाणि पर्यये । दृश्यंते तानि तान्येव तथा भावा युगादिषु । इत्येष करणोद्भूतो लोकसर्गस्स्वयंभुवः

ເມື່ອຄືນແຫ່ງການລະລາຍສິ້ນສຸດ ພຣະອົງຜູ້ບໍ່ເກີດ (Aja) ໄດ້ປະທານໃຫ້ແກ່ສັດທັງຫຼາຍ ເຄື່ອງມືແລະຄວາມສາມາດເກົ່າໆ ທີ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ. ດັ່ງເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງລະດູການທີ່ຫວນຄືນ ປາກົດໃນຮູບຫຼາຍຢ່າງຕາມລຳດັບ, ສະພາບເກົ່າໆນັ້ນກໍຖືກເຫັນວ່າຫວນກັບມາໃນຕົ້ນຍຸກທັງຫຼາຍ. ດັ່ງນີ້ແມ່ນການພັນລະນາການສ້າງໂລກຂອງຜູ້ເກີດດ້ວຍຕົນເອງ (Svayambhū) ອັນເກີດຈາກເຫດປັດໃຈແຫ່ງການກະທຳ (ເຄື່ອງມືແຫ່ງການປະກົດ).

Verse 71

महदाद्योविशेषांतो विकारः प्रकृतेः स्वयम् । चंद्रसूर्यप्रभाजुष्टो ग्रहनक्षत्रमंडितः । नदीभिश्च समुद्रैश्च पर्वतैश्च स मंडितः । परैश्च विविधैरम्यैस्स्फीतैर्जनपदैस्तथा

ແຕ່ມະຫັດ (Mahat) ໄປຈົນເຖິງວິເສສະອັນຫຍາບ ຈັກກະວານທັງປວງນີ້ແມ່ນການແປປ່ຽນຂອງປຣະກຣິຕິ (Prakṛti) ໂດຍຕົນເອງ. ມັນຖືກປະດັບດ້ວຍຮັດສະຫມີຂອງດວງຈັນແລະດວງອາທິດ ແລະຕົກແຕ່ງດ້ວຍດາວເຄາະແລະກຸ່ມດາວ. ມັນງາມດ້ວຍແມ່ນ້ຳ ມະຫາສະໝຸດ ແລະພູເຂົາ ພ້ອມທັງແດນດິນແລະປະເທດອັນຫຼາກຫຼາຍ ງາມແລະອຸດົມສົມບູນ.

Verse 73

तस्मिन् ब्रह्मवने ऽव्यक्तो ब्रह्मा चरति सर्ववित् । अव्यक्तबीजप्रभव ईश्वरानुग्रहे स्थितः । बुद्धिस्कंधमहाशाख इन्द्रियांतरकोटरः । महाभूतप्रमाणश्च विशेषामलपल्लवः

ໃນປ່າແຫ່ງພຣະພຣະມະ (Brahma-vana) ນັ້ນ ພຣະພຣະມະ—ຜູ້ຮູ້ທົ່ວ—ເຄື່ອນໄຫວຢູ່ໃນສະພາບອະວະຍັກຕະ (ອັນບໍ່ປາກົດ). ເກີດຈາກເມັດພັນຂອງອະວະຍັກຕະ ແລະດຳລົງຢູ່ໄດ້ດ້ວຍພຣະກະລຸນາຂອງພຣະເຈົ້າ (Īśvara). ລຳຕົ້ນຂອງທ່ານແມ່ນບຸດທິ (buddhi) ກິ່ງໃຫຍ່ແມ່ນວິການທີ່ແຜ່ອອກ; ຮູພາຍໃນແມ່ນການເຄື່ອນໄຫວລຶກຂອງອິນທຣິຍະ. ຂະໜາດຂອງທ່ານແມ່ນມະຫາພູຕະ ແລະໃບແມ່ນວິເສສະອັນບໍລິສຸດ.

Verse 75

धर्माधर्मसुपुष्पाढ्यः सुखदुःखफलोदयः । आजीव्यः सर्वभूतानां ब्रह्मवृक्षः सनातनः । द्यां मूर्धानं तस्य विप्रा वदंति खं वै नाभिं चंद्रसूर्यौ च नेत्रे । दिशः श्रोत्रे चरणौ च क्षितिं च सो ऽचिन्त्यात्मा सर्वभूतप्रणेता

ອຸດົມດ້ວຍດອກໄມ້ແຫ່ງທຳມະແລະອະທຳມະ ແລະໃຫ້ຜົນເກີດເປັນສຸກແລະທຸກ ຕົ້ນໄມ້ພຣະພຣະມະອັນນິລັນດອນນັ້ນ ເປັນຊີວິດຫາກິນຂອງສັດທັງປວງ. ນັກບຸນກ່າວວ່າ ຫົວຂອງມັນແມ່ນສະຫວັນ; ສາຍບືແມ່ນຟ້າ; ດວງຈັນແລະດວງອາທິດແມ່ນດວງຕາ; ທິດທັງຫຼາຍແມ່ນຫູ; ແຜ່ນດິນແມ່ນຕີນ. ພຣະອົງ—ຜູ້ມີອາຕະມາອັນຍາກຈະຄິດເຖິງ—ແມ່ນຜູ້ຜັກດັນ ແລະຜູ້ຈັດລະບຽບສັດທັງປວງ.

Verse 77

वक्त्रात्तस्य ब्रह्मणास्संप्रसूतास्तद्वक्षसः क्षत्रियाः पूर्वभागात् । वैश्या उरुभ्यां तस्य पद्भ्यां च शूद्राः सर्वे वर्णा गात्रतः संप्रसूताः

ຈາກປາກຂອງພຣະພຣະມະນັ້ນ ພວກພຣາຫມະນະໄດ້ບັງເກີດ; ຈາກອົກ—ຈາກສ່ວນດ້ານໜ້າ—ພວກກະສັດຕຣິຍະ. ຈາກຂາອ່ອນຂອງທ່ານ ພວກໄວສະຍະເກີດຂຶ້ນ; ແລະຈາກຕີນ ພວກຊູດຣະ. ດັ່ງນັ້ນ ວັນນະທັງປວງໄດ້ປາກົດຈາກກາຍຂອງທ່ານເອງ.