रुद्ररथ-निर्माणवर्णनम् / Description of Rudra’s Divine Chariot Construction

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ शैवप्रवर सन्मते । अद्भुतेयं कथा तात श्राविता परिमेशितुः

ວຽາສາກ່າວວ່າ: «ໂອ ສະນັດກຸມາຣາ ຜູ້ຮູ້ທຸກສິ່ງ ຜູ້ເປັນຍອດໃນບັນດາຜູ້ອຸທິດແດ່ພຣະສິວະ ແລະມີປັນຍາອັນດີ ລູກເອີຍ—ເລື່ອງອັນອັດສະຈັນນີ້ ຂ້າໄດ້ຟັງມາ ດັ່ງທີ່ໄດ້ປະກາດເຖິງພຣະປະຣະເມສະວະຣາ (ພຣະສິວະຜູ້ສູງສຸດ)»

Verse 2

इदानीं रथनिर्माणं ब्रूहि देवमयं परम् । शिवार्थं यत्कृतं दिव्यं धीमता विश्वकर्मणा

“ບັດນີ້ ຈົ່ງເລົ່າໃຫ້ຟັງເຖິງການສ້າງລົດຮົບອັນສູງສຸດ ອັນເປັນທິບ ແລະເປັນດັ່ງທີ່ເທວະສ້າງ—ທີ່ຖືກກະທຳເພື່ອພຣະສິວະ—ອັນວິສະວະກັມມາ ຜູ້ມີປັນຍາ ປັ້ນແຕ່ງຢ່າງອັດສະຈັນ.”

Verse 3

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य व्यासस्य स मुनीश्वरः । सनत्कुमारः प्रोवाच स्मृत्वा शिवपदांबुजम्

ສູຕະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄໍາຂອງ ວະຍາສະ ແລ້ວ, ຈອມມຸນີ ສະນັດກຸມາຣະ ໄດ້ລະລຶກເຖິງພຣະບາດດອກບົວຂອງ ພຣະສິວະ ແລ້ວຈຶ່ງເລີ່ມກ່າວຖ້ອຍຄໍາ।

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाप्राज्ञ रथादेर्निर्मितिं मुने । यथामति प्रवक्ष्येऽहं स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम्

ສະນັດກຸມາຣະ ກ່າວວ່າ: “ຈົ່ງຟັງເຖີດ ໂອ ວະຍາສະ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ, ໂອ ມຸນີ, ເລື່ອງການສ້າງລົດຮົບ ແລະເຄື່ອງມືອື່ນໆ. ຕາມທີ່ຂ້ອຍເຂົ້າໃຈ ຂ້ອຍຈະອະທິບາຍ, ໂດຍໄດ້ລະລຶກກ່ອນເຖິງພຣະບາດດອກບົວຂອງ ພຣະເຈົ້າສິວະ.”

Verse 5

अथ देवस्य रुद्रस्य निर्मितो विश्वकर्मणा । सर्वलोकमयो दिव्यो रथो यत्नेन सादरम्

ແລ້ວນັ້ນ ວິສະວະກັມມາ ໄດ້ສ້າງຂຶ້ນເພື່ອພຣະຣຸດຣະ ດ້ວຍຄວາມພາກພຽນຢ່າງລະມັດລະວັງ ແລະດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ຮົດທິບອັນສະຫວ່າງໄສ ດຸດດັ່ງຮວບຮວມໂລກທັງປວງໄວ້ໃນຕົວ.

Verse 6

सर्वभूतमयश्चैव सौवर्णस्सर्वसंमतः । रथांगं दक्षिणं सूर्यस्तद्वामं सोम एव च

ຮົດນັ້ນປະກອບດ້ວຍສັດທັງປວງ ມີສີຄໍາອັນສະຫວ່າງໄສ ແລະເປັນທີ່ຍອມຮັບຂອງທຸກຜູ້. ລໍ້ຂວາຂອງຮົດແມ່ນພຣະອາທິດ ແລະລໍ້ຊ້າຍແມ່ນພຣະຈັນ.

Verse 8

शशिनः षोडशारास्तु कला वामस्य सुव्रत । ऋक्षाणि तु तथा तस्य वामस्यैव विभूषणम्

ໂອ ຜູ້ມີວຣະຕະອັນດີງາມ, ລຳແສງສິບຫົກຂອງດວງຈັນເປັນເຄື່ອງປະດັບແຫ່ງດ້ານຊ້າຍຂອງພຣະອົງ; ແລະນັກສັດຕຣາ (nakṣatra) ທັງຫຼາຍກໍເປັນເຄື່ອງປະດັບຢູ່ດ້ານຊ້າຍນັ້ນເຊັ່ນກັນ.

Verse 9

ऋतवो नेमयः षट् च तयोर्वै विप्रपुंगव । पुष्करं चांतरिक्षं वै रथनीडश्च मंदरः

ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ, ລະດູການທັງຫົກ ແລະສ່ວນຂອງຂອບລໍ້ຫົກສ່ວນ (nemi) ກໍຢູ່ໃນນັ້ນແທ້; ແລະຍັງມີ Puṣkara, antarikṣa, Rathanīḍa ແລະ Mandara ພູເຂົາດ້ວຍ.

Verse 10

अस्ताद्रिरुदयाद्रिस्तु तावुभौ कूबरौ स्मृतौ । अधिष्ठानं महामेरुराश्रयाः केशराचलाः

ພູອັສຕາດຣິ (Astādri) ທາງຕາເວັນຕົກ ແລະພູອຸດະຍາດຣິ (Udayādri) ທາງຕາເວັນອອກ ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນ «ກຸເບຣາ» ສອງຂ້າງຜູ້ຄ້ຳຈຸນ. ພູມະຫາເມຣຸ (Mahāmeru) ເປັນຖານຮອງຮັບຂອງພວກມັນ; ແລະພູເຂົາເກສະຣາ (Keśara) ເປັນແນວພູຄ້ຳຈຸນ.

Verse 11

वेगस्संवत्सरास्तस्य अयने चक्रसंगमौ । मुहूर्ता वंधुरास्तस्य शम्याश्चैव कलाः स्मृताः

ສໍາລັບພຣະອົງ ຄວາມໄວເອງແມ່ນປີ; ສອງທາງເດີນແຫ່ງອາຍະນະແມ່ນການພົບກັນຂອງລໍ້ຈັກຈັກກະວານ. ມຸຫູຣຕະເປັນແຕ່ຊ່ວງສັ້ນໆ ແລະ ກະລາເປັນແຕ່ພິບພິບ—ດັ່ງນີ້ສອນເຖິງການເຫນືອການເວລາຂອງພຣະອົງ.

Verse 12

तस्य काष्ठाः स्मृता घोणाश्चाक्षदंडाः क्षणाश्च वै । निमेषाश्चानुकर्षश्च ईषाश्चानुलवाः स्मृताः

ສໍາລັບພຣະອົງ ມາດຕາວັດເວລາຖືກກ່າວໄວ້ວ່າ: kāṣṭhā, ghoṇā, akṣa-daṇḍa, ແລະ kṣaṇa; ອີກທັງ nimeṣa, anukarṣa, īṣā, ແລະ anulava ກໍຖືກປະກາດໄວ້ເຊັ່ນກັນ.

Verse 13

द्यौर्वरूथं रथस्यास्य स्वर्गमोक्षावुभौ ध्वजौ । युगान्तकोटितौ तस्य भ्रमकामदुघौ स्मृतौ

ຟ້າເອງເປັນຫຼັງຄາຄຸ້ມ (varūtha) ຂອງລົດສົງຄາມຂອງພຣະອົງ; ທຸງສອງຜືນຂອງມັນແມ່ນ ສະຫວັນ ແລະ ໂມກະ. ແລະສໍາລັບພຣະອົງ ຄູ່ທີ່ເອີ້ນວ່າ Yugānta ແລະ Koṭita ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກວ່າໃຫ້ຜົນອັນອັດສະຈັນ ສົມປາດຖະໜາ.

Verse 14

ईषादंडस्तथा व्यक्तं वृद्धिस्तस्यैव नड्वलः । कोणास्तस्याप्यहंकारो भूतानि च बलं स्मृतम्

ໄມ້ຄານກາງ īṣā-daṇḍa ຖືກຮູ້ຈັກຢ່າງແຈ້ງວ່າເປັນຫຼັກການ “vyakta” ອັນປາກົດ. ການເພີ່ມພູນຂອງມັນເອີ້ນວ່າ naḍvala. ມຸມທັງຫຼາຍຂອງມັນຖືກກ່າວວ່າເປັນ ahaṅkāra, ແລະບັນດາພູຕະ (bhūtas) ຖືກຈື່ຈໍາວ່າເປັນພະລັງ (bala) ຂອງມັນ.

Verse 15

इन्द्रियाणि च तस्यैव भूषणानि समंततः । श्रद्धा च गतिरस्यैव रथस्य मुनिसत्तम

ໂອ ມຸນີຜູ້ປະເສີດ, ອິນທຣີຍະທັງຫຼາຍນັ້ນແຫຼະ ເປັນເຄື່ອງປະດັບຂອງລົດສົງຄາມນັ້ນ ຮອບດ້ານທຸກທິດ; ແລະ «ສັດທາ» ແຕ່ຜູ້ດຽວ ແມ່ນການເຄື່ອນໄຫວ ແລະເສັ້ນທາງໄປຂ້າງໜ້າຂອງລົດນັ້ນ.

Verse 16

तदानीं भूषणान्येव षडंगान्युपभूषणम् । पुराणन्यायमीमांसा धर्मशास्त्राणि सुव्रताः

ໃນເວລານັ້ນ ວິຊາທັງຫຼາຍເອງ ກາຍເປັນເຄື່ອງປະດັບ; ວິທະຍາຊ່ວຍຂອງເວດາ 6 ປະການ ເປັນເຄື່ອງປະດັບປະກອບ; ແລະ ປຸຣານະ, ນະຍາຍະ, ມີມາງສາ, ພ້ອມທັງ ທັມມະສາດຣະ—ໂອ ຜູ້ມີພຣະວິນັຍອັນດີ—ປາກົດເປັນເສົາຄ້ຳອັນງາມສົມ.

Verse 17

बलाशया वराश्चैव सर्वलक्षणसंयुताः । मंत्रा घंटाः स्मृतास्तेषां वर्णपादास्तदाश्रमाः

ພວກນັ້ນມີພະລັງ, ຄວາມມົງຄຸນ ແລະ ລັກສະນະຄົບຖ້ວນ. ຈຶ່ງຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນ «ມັນຕຣາ» ແລະ «ກະດິ່ງ»; ອັກສອນ ແລະ ຕີນສັນທະ (ພາດ) ແມ່ນຖືກກ່າວວ່າເປັນທີ່ພັກພິງຂອງພວກນັ້ນ.

Verse 18

अथो बन्धो ह्यनन्तस्तु सहस्रफणभूषितः । दिशः पादा रथस्यास्य तथा चोपदिशश्चह

ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ອະນັນຕະ ຜູ້ປະດັບດ້ວຍຫົວພະຍານາກພັນຫົວ ເປັນສາຍຜູກແລະຖານຄ້ຳຈຸນຂອງມັນ. ທິດທັງຫຼາຍເປັນຕີນຂອງລົດນີ້ ແລະ ທິດກາງກໍເຊັ່ນດຽວກັນ.

Verse 19

पुष्कराद्याः पताकाश्च सौवर्णा रत्नभूषिताः । समुद्रास्तस्य चत्वारो रथकंबलिनस्स्मृताः

ທຸງຂອງພຣະອົງ—ເລີ່ມຈາກທຸງຊື່ ປຸສກະຣະ ແລະ ອື່ນໆ—ເຮັດດ້ວຍຄຳ ແລະ ປະດັບດ້ວຍແກ້ວມະນີ. ແລະ «ມະຫາສະໝຸດ» ສີ່ປະການຂອງພຣະອົງ ຖືກກ່າວວ່າເປັນຜ້າຄຸມ (ກຳບະລະ) ຂອງລົດສົງຄາມນັ້ນ.

Verse 20

गंगाद्यास्सरित श्रेष्ठाः सर्वाभरणभूषिताः । चामरासक्तहस्ताग्रास्सर्वास्त्रीरूपशोभिताः

ແມ່ນ້ຳອັນປະເສີດ—ເລີ່ມຈາກ ຄົງຄາ—ປາກົດຂຶ້ນ ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບທຸກຢ່າງ. ມືຂອງພວກນາງຖືພັດຫາງຈາມະຣະ (yak-tail) ແລະ ທຸກນາງສ່ອງສະຫວ່າງໃນຮູບງາມແຫ່ງສະຕຣີ.

Verse 21

तत्र तत्र कृतस्थानाः शोभयांचक्रिरे रथम् । आवहाद्यास्तथा सप्त सोपानं हैममुत्तमम्

ພວກນາງໄດ້ຢືນຢູ່ຕາມຕຳແໜ່ງທີ່ກຳນົດໄວ້ ຢູ່ນັ້ນບ່ອນນີ້ ແລະ ເຮັດໃຫ້ລົດນັ້ນງາມສະຫງ່າ. ພ້ອມກັນນັ້ນ ພວກນາງໄດ້ນຳມາຊັ້ນບັນໄດຄຳອັນປະເສີດ ມີເຈັດຂັ້ນ.

Verse 22

लोकालोकाचलस्तस्योपसोपानस्समंततः । विषयश्च तथा बाह्यो मानसादिस्तु शोभनः

ຮອບໆນັ້ນມີທາງຂຶ້ນ ແລະຂັ້ນບັນໄດຂຶ້ນຂອງພູໂລກາໂລກາຢູ່ທຸກດ້ານ; ແລະເກີນອອກໄປນັ້ນແມ່ນແດນວັດຖຸພາຍນອກ—ເລີ່ມຈາກໃຈເປັນຕົ້ນ—ຖືກຈັດວາງຢ່າງງາມ.

Verse 23

पाशास्समंततस्तस्य सर्वे वर्षाचलास्स्मृताः । तलास्तस्य रथस्याऽथ सर्वे तलनिवासिनः

ບ່ວງບາດ (ປາຊະ) ທັງໝົດທີ່ລ້ອມຮອບພຣະອົງ ຖືກເຂົ້າໃຈວ່າເປັນພູວັດສະ (Varṣa) ຢູ່ທຸກດ້ານ; ແລະໂລກຊັ້ນລຸ່ມ (ຕະລະ) ທັງໝົດກໍຖືກຕັ້ງເປັນຖານຂອງລົດສົງຄາມຂອງພຣະອົງ—ພ້ອມດ້ວຍສັດທັງຫມົດຜູ້ອາໄສໃນແດນໃຕ້ດິນນັ້ນ.

Verse 24

सारथिर्भगवान्ब्रह्मा देवा रश्मिधराः स्मृताः । प्रतोदो ब्रह्मणस्तस्य प्रणवो ब्रह्मदैवतम्

ສໍາລັບລົດຈັກກະວານນັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ພຣະພຣະຫມາ ຖືກຈື່ຈໍາວ່າເປັນສາລະທິ (ຄົນຂັບລົດ); ແລະເທວະທັງຫຼາຍເປັນຜູ້ຖືສາຍບັງຄັບ. ສໍາລັບພຣະພຣະຫມາ, ໄມ້ຈິ້ມບັງຄັບ (ປຣະໂຕດ) ແມ່ນພະຍາງສັກສິດ ປຣະນະວະ (ໂອມ) ອັນເປັນເທວະປະທານຂອງພຣະອົງ, ໂດຍມັນກະຕຸ້ນໃຫ້ລໍາດັບແຫ່ງການສ້າງເຄື່ອນໄປຂ້າງໜ້າ.

Verse 25

अकारश्च महच्छत्रं मंदरः पार्श्वदंडभाक् । शैलेन्द्रः कार्मुकं तस्य ज्या भुजंगाधिपस्स्वयम्

ພະຍັນຊະນະ «ອ» ກາຍເປັນຮົ່ມພະຣາຊາອັນໃຫຍ່ຂອງພຣະອົງ; ພູມັນດາຣາ ເປັນໄມ້ຄ້ຳຂ້າງທີ່ຮັບຮົ່ມນັ້ນ. ຈອມເຂົາທັງຫຼາຍ ເປັນຄັນທະນູຂອງພຣະອົງ ແລະ ພະຍານາກເອງ ເປັນສາຍທະນູ.

Verse 26

घंटा सरस्वती देवी धनुषः श्रुतिरूपिणी । इषुर्विष्णुर्महातेजास्त्वग्निश्शल्यं प्रकीर्तितम्

ກະດິ່ງນັ້ນແມ່ນເທວີສະຣັສວະຕີ; ຄັນທະນູແມ່ນພຣະເວດເອງ ໃນຮູບແຫ່ງ «ສຣຸຕິ» ອັນເປັນການຟັງອັນສັກສິດ. ລູກທະນູແມ່ນພຣະວິສນຸຜູ້ມີເດດສູງ ແລະ ພຣະອັກນີ ຖືກກ່າວວ່າເປັນປາຍເຫຼັກຄົມ (ສັລຍະ) ຂອງລູກນັ້ນ.

Verse 27

हयास्तस्य तथा प्रोक्ताश्चत्वारो निगमा मुने । ज्योतींषि भूषणं तेषामवशिष्टान्यतः परम्

ໂອ ມຸນີ, ເຂົາກ່າວວ່າ ມ້າຂອງພຣະອົງນັ້ນມີສີ່ ແມ່ນນິຄະມະທັງສີ່ (ພຣະເວດທັງສີ່). ເຄື່ອງປະດັບຂອງພວກມັນແມ່ນດວງແສງໃນຟ້າ; ແລະຕໍ່ຈາກນັ້ນ ລາຍລະອຽດທີ່ເຫຼືອ ໄດ້ຖືກພັນລະນາຕໍ່ໄປ.

Verse 28

अनीकं विषसंभूतं वायवो वाजका स्मृताः । ऋषयो व्यासमुख्याश्च वाहवाहास्तथाभवन्

ກອງທັບໃນສົງຄາມນັ້ນເກີດຈາກພິດ; ລົມທັງຫຼາຍຖືກຮູ້ຈັກວ່າເປັນມ້າພຸ່ງໄວ. ບັນດາ຤ິສີດ້ວຍ—ມີວະຍາສະເປັນຫົວໜ້າ—ໄດ້ເປັນຜູ້ຫາບຫິ້ວ ແລະຜູ້ຂົນສົ່ງພະລັງທິບໃນການຮົບນັ້ນ.

Verse 29

स्वल्पाक्षरैस्संब्रवीमि किं बहूक्त्या मुनीश्वर । ब्रह्मांडे चैव यत्किंचिद्वस्तुतद्वै रथे स्मृतम्

ຂ້ອຍຈະກ່າວໃນຄໍາສັ້ນໆ—ຈະຕ້ອງກ່າວຫຼາຍໄປເພື່ອຫຍັງ, ໂອ ມຸນີຜູ້ເປັນເຈົ້າ? ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ມີຢູ່ໃນພຣະພົມອັນດະ (ຈັກກະວານ) ທັງໝົດນັ້ນ ຖືກຈື່ຈໍາວ່າຢູ່ໃນລົດສົງຄາມນັ້ນແທ້.

Verse 30

एवं सम्यक्कृतस्तेन धीमता विश्वकर्मणा । सरथादिप्रकारो हि ब्रह्मविष्ण्वाज्ञया शुभः

ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍວິສະວະກັມມະນຜູ້ມີປັນຍາ ການຈັດຕຽມອັນເປັນມົງຄຸນທັງໝົດ—ເລີ່ມແຕ່ລົດເປັນຕົ້ນ—ຖືກສ້າງຂຶ້ນຢ່າງສົມບູນ ຕາມພຣະບັນຊາຂອງພຣະພົມ ແລະ ພຣະວິສະນຸ.