शिवदूतगमनानन्तरं शङ्खचूडस्य तुलसीसम्भाषणं युद्धप्रस्थान-तत्परता च / After Śiva’s Messenger Departs: Śaṅkhacūḍa’s Counsel with Tulasī and Readiness for War
ອັດທະຍາຍ 34 ເລີ່ມດ້ວຍ ວະຍາສ ຖາມ ສະນັດກຸມາຣ ໃຫ້ເລົ່າວ່າ ກະສັດອະສູຣ ສັງຄະຈູດ ເຮັດຫຍັງຫຼັງຈາກ ທູດຂອງ ພຣະສິວະ ຈາກໄປ. ສະນັດກຸມາຣ ກ່າວວ່າ ສັງຄະຈູດ ເຂົ້າໄປໃນຫ້ອງພາຍໃນ ແລະແຈ້ງ ຕຸລະສີ ເຖິງຂໍ້ຄວາມ: ລາວຕັ້ງໃຈອອກໄປຮົບ ແລະຂໍຄໍາສັ່ງທີ່ໝັ້ນຄົງ (śāsana). ແມ່ນແຕ່ການເອີ້ນຂອງ ພຣະສັງກະຣະ ຈະໜັກໜ່ວງ ທັງສອງກໍຍັງຫຼິ້ນສະໜຸກໃນຄວາມສຸກສົມຣົດ ແລະສິລະປະຕ່າງໆ ຊຶ່ງສະທ້ອນການບໍ່ເຄົາລົບຕໍ່ອໍານາດຂອງ ພຣະສັງກະຣະ. ໃນເວລາ brahma-muhūrta ລາວລຸກຂຶ້ນ ເຮັດພິທີເຊົ້າ ແລະວຽກປະຈໍາວັນ ພ້ອມທັງໃຫ້ທານຫຼາຍ. ຕໍ່ມາ ຈັດການສືບທອດອໍານາດ ແຕ່ງຕັ້ງລູກຊາຍເປັນຜູ້ປົກຄອງ ມອບຊັບສິນ ແລະການບໍລິຫານ ພ້ອມຝາກ ຕຸລະສີ ໃຫ້ລູກດູແລ. ລາວປອບໃຈ ຕຸລະສີ ທີ່ຮ້ອງໄຫ້ ແລະພະຍາຍາມຫ້າມລາວອອກໄປ. ສຸດທ້າຍ ເອີ້ນແມ່ທັບ ຍົກຍ້ອງ ແລະອອກຄໍາສັ່ງ ສວມອາວຸດຄົບ ພ້ອມຈັດກອງທັບເພື່ອສົງຄາມ.
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । विधितात महाबुद्धे मुने जीव चिरं समाः । कथितं सुमहच्चित्रं चरितं चन्द्रमौलिनः
ພຣະວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ດີແລ້ວ ໂອ ມຸນີຜູ້ມີປັນຍາໃຫຍ່, ຂໍໃຫ້ເຈົ້າມີອາຍຸຍືນຍາວຫຼາຍປີ. ເຈົ້າໄດ້ເລົ່າຖຶງປະຫວັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ອັນພິສົດຂອງພຣະຈັນທຣະເມົາລິນ (ພຣະສິວະ) ແລ້ວ»
Verse 2
शिवदूते गते तत्र शङ्खचूडश्च दानवः । किं चकार प्रतापी स तत्त्वं वद सुविस्तरम्
ເມື່ອທູດຂອງພຣະສິວະໄດ້ໄປຮອດທີ່ນັ້ນແລ້ວ ອະສຸຣະຜູ້ກ້າແຂງ ຊັງຄະຈູດ ໄດ້ເຮັດຫຍັງ? ຂໍຈົ່ງເລົ່າຄວາມຈິງນັ້ນໃຫ້ລະອຽດຖ້ວນທົ່ວ.
Verse 3
सनत्कुमार उवाच । अथ दूते गते तत्र शंखचूडः प्रतापवान् । उवाच तुलसीं वार्तां गत्वाभ्यंतरमेव ताम्
ສະນັດກຸມາຣະກ່າວວ່າ: ແລ້ວເມື່ອທູດໄດ້ຈາກທີ່ນັ້ນໄປ ຊັງຄະຈູດຜູ້ກ້າຫານແລະມີອໍານາດ ໄດ້ເຂົ້າໄປໃນຫ້ອງຊັ້ນໃນ ແລະໄດ້ເວົ້າກັບຕຸລະສີເຖິງເລື່ອງນັ້ນ.
Verse 4
शङ्खचूड उवाच । शम्भुदूतमुखाद्देवि युद्धायाहं समुद्यतः । तेन गच्छाम्यहं योद्धुं शासनं कुरु मे ध्रुवम्
ສັງຄະຈູດາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວີ, ຈາກປາກຂອງທູດຂອງ ສຳພູ (ພຣະສິວະ) ຂ້າຖືກເອີ້ນໄປສູ່ສົງຄາມ ແລະຂ້າກໍພ້ອມແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນຂ້າຈະໄປຮົບ—ຂໍໃຫ້ທ່ານປະທານຄຳສັ່ງແລະຄຳແນະນຳອັນໝັ້ນຄົງແກ່ຂ້າ»។
Verse 5
इत्येवमुक्त्वा स ज्ञानी नानाबोधनतः प्रियाम् । क्रीडां चकार हर्षेण तमनादृत्य शंकरम्
ເມື່ອເວົ້າຢ່າງນັ້ນແລ້ວ ຜູ້ທີ່ອ້າງຕົນວ່າ “ຜູ້ຮູ້” ໄດ້ສອນນາງຜູ້ເປັນທີ່ຮັກດ້ວຍຫຼາຍວິທີ ແລ້ວກໍເລີ່ມຫຼິ້ນສະໜຸກກັບນາງດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ໂດຍບໍ່ໃສ່ໃຈຕໍ່ ສັງກະຣະ (ພຣະສິວະ) ເລີຍ।
Verse 6
तौ दम्पती चिक्रीडाते निमग्नौ सुखसागरे । नानाकामकलाभिश्च निशि चाटुशुतैरपि
ສາມີແລະເມຍຄູ່ນັ້ນ ຫຼິ້ນສະໜຸກກັນ ດັ່ງຈົມຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມສຸກ; ໃນຍາມຄ່ຳຄືນ ພວກເຂົາຍິນດີໃນສິລະປະແຫ່ງຄວາມຮັກຫຼາຍປະການ ແລະດ້ວຍຖ້ອຍຄຳຫວານໆອ່ອນໂຍນອ້ອນວອນອີກດ້ວຍ।
Verse 7
ब्राह्मे मुहूर्त उत्थाय प्रातःकृत्यं विधाय च । नित्यकार्यं च कृत्वादौ ददौ दानमनंतकम्
ໃນເວລາ ພຣາຫມະ-ມຸຮູຣຕະ ລາວຕື່ນຂຶ້ນ ປະຕິບັດພິທີຕອນເຊົ້າຕາມທຳນຽມ; ແລ້ວເມື່ອເຮັດວຽກປະຈຳວັນໃຫ້ສຳເລັດກ່ອນ ຈຶ່ງໃຫ້ທານອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້।
Verse 8
पुत्रं कृत्वा च राजेन्द्रं सर्वेषु दान वेषु च । पुत्रे समर्प्य भार्यां च स राज्यं सर्वसंपदम्
ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ! ລາວໄດ້ສະຖາປະນາລູກຊາຍໃຫ້ເປັນກະສັດ ແລະຈັດການການໃຫ້ທານທັງປວງ; ຍັງມອບເມຍໃຫ້ລູກຊາຍດູແລ ແລະມອບອານາຈັກພ້ອມສົມບັດທັງໝົດ ເພື່ອປະລະພັນທະໂລກີ ກຽມເຂົ້າສູ່ເສັ້ນທາງອັນສູງສົ່ງ।
Verse 9
प्रियामाश्वासयामास स राजा रुदतीं पुनः । निषेधतीं च गमनं नाना वार्तां प्रकथ्य च
ພະຣາຊານັ້ນໄດ້ປອບໃຈນາງຜູ້ເປັນທີ່ຮັກອີກຄັ້ງ ໃນຂະນະທີ່ນາງຮ້ອງໄຫ້. ແລະພະອົງກໍຫ້າມນາງບໍ່ໃຫ້ໄປ ໂດຍເວົ້າຫຼາຍຢ່າງ ເລົ່າເລື່ອງນານາ ເພື່ອໃຫ້ໃຈນາງສະຫງົບ.
Verse 10
निजसेनापतिं वीरं समाहूय समादृतः । आदिदेश स सनद्धस्संग्रामं कर्तुऽमुद्यतः
ພຣະອົງໄດ້ເຊີນເອີ້ນແມ່ທັບຜູ້ກ້າຫານຂອງພຣະອົງມາດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະມີພຣະບັນຊາ; ພຣະອົງສວມອາວຸດພ້ອມ ແລະມຸ່ງໝັ້ນຈະກະທໍາສົງຄາມ.
Verse 11
शंखचूड उवाच । अद्य सेनापते वीरास्सर्वे समरशालिनः । संनद्धाखिलकर्माणो निर्गच्छंतु रणाय च
ສັງຄະຈູດະ ກ່າວວ່າ: «ມື້ນີ້ ໂອ ແມ່ທັບ, ຂໍໃຫ້ວີລະບຸລຸດທັງປວງ ຜູ້ຊໍານານໃນສົງຄາມ ແລະພ້ອມພຽງໃນທຸກໜ້າທີ່ ອອກເດີນທາງໄປສູ່ສະໜາມຮົບ.»
Verse 12
दैत्याश्च दानवाः शूरा षडशीतिरुदा युधाः । कंकानां बलिनां शीघ्रं सेना निर्यांतु निर्भयाः
«ຂໍໃຫ້ໄດຕະຍະ ແລະດານະວະຜູ້ກ້າຫານທັງຫຼາຍ—ນັກຮົບ 86,000—ອອກເດີນທາງໄວໆ ເປັນກອງທັບຂອງກັງຄາຜູ້ມີພະລັງ, ບໍ່ຫວາດກົວຕໍ່ສົງຄາມ.»
Verse 13
पञ्चाशदसुराणां हि निर्गच्छंतु कुलानि वै । कोटिवीर्याणि युद्धार्थं शम्भुना देवपक्षिणा
ແທ້ໆແລ້ວ ໃຫ້ຕະກູນຂອງອະສຸຣະຫ້າສິບ ອອກເດີນທາງ—ມີພະລັງຫຼາຍເປັນລ້ານ—ເພື່ອສົງຄາມຕໍ່ຕ້ານ ພຣະສຳພູ (Śambhu) ຜູ້ຢືນຂ້າງເທວະດາ।
Verse 14
संनद्धानि च धौम्राणां कुलानि च शतं द्रुतम् । निर्गच्छंतु रणार्थं हि शम्भुना मम शासनात्
ໃຫ້ຕະກູນຂອງດໍາມຣະ (Dhaumra) ໜຶ່ງຮ້ອຍ ທີ່ສະພາບພ້ອມອາວຸດ ອອກໄປຢ່າງວ່ອງໄວເພື່ອຮົບ—ຕາມຄໍາສັ່ງຂອງຂ້າ ທີ່ອອກໃນນາມ ພຣະສຳພູ (Śambhu)។
Verse 15
कालकेयाश्च मौर्याश्च दौर्हृदाः कालकास्तथा । सज्जा निर्यान्तु युद्धाय रुद्रेण मम शासनात्
ຂໍໃຫ້ພວກກາລະເກຍ, ພວກມໍຣະຍະ, ພວກດໍຣະຫຣິດ ແລະພວກກາລະກະ ຈົ່ງຕຽມພ້ອມ ແລ້ວອອກໄປສູ້ຮົບ—ຕາມຄໍາສັ່ງຂອງຂ້າ ທີ່ອອກໃນນາມພຣະຣຸດຣະ.
Verse 16
सनत्कुमार उवाच । इत्याज्ञाप्यासुरपतिर्दानवेन्द्रो महाबलः । निर्जगाम महासैन्यः सहस्रैबहुभिर्वृतः
ສະນັດກຸມານກ່າວວ່າ: ເມື່ອອອກຄໍາສັ່ງແລ້ວ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງອະສຸຣະ ຜູ້ເປັນຫົວໜ້າດານະວະ ຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ໄດ້ຍົກທັບອອກ ພ້ອມກອງທັບມະຫາສານ ມີຜູ້ຕິດຕາມນັບພັນຫຼາຍຫ້ອມລ້ອມ.
Verse 17
तस्य सेनापतिश्चैव युद्धशास्त्रविशारदः । महारथो महावीरो रथिनां प्रवरो रणे
ແລະແມ່ທັບໃຫຍ່ຂອງລາວນັ້ນ ເປັນຜູ້ຊໍານານໃນວິຊາສົງຄາມ—ເປັນມະຫາຣະຖີຜູ້ເລີດລ້ໍາ, ວີຣະບຸຣຸດຜູ້ກ້າຫານ, ແລະເປັນຜູ້ເດັ່ນສຸດໃນຫມູ່ນັກຮົບລົດສົງຄາມໃນກາງສະໜາມຮົບ.
Verse 18
त्रिलक्षाक्षौहिणीयुक्तो मांडल्यं च चकार ह । बहिर्बभूव शिबिराद्रणे वीरभयङ्करः
ດ້ວຍກອງທັບອັກເສົາຫິນີຈໍານວນສາມລັກ ລາວໄດ້ຈັດຮູບຂະບວນຮົບເປັນວົງມົນ; ແລ້ວອອກຈາກຄ່າຍໄປສູ່ສະໜາມຮົບ ກາຍເປັນຜູ້ນ່າຢ້ານຕໍ່ວີຣະຊົນຝ່າຍສັດຕູ.
Verse 20
रत्नेन्द्रं सारनिर्माणं विमानमभिरुह्य सः । गुरुवर्गं पुरस्कृत्य रणार्थं प्रययौ किल । पुष्पभद्रानदीतीरे यत्राक्षयवटः शुभः । सिद्धाश्रमे च सिद्धानां सिद्धिक्षेत्रं सुसिद्धिदम्
ລາວໄດ້ຂຶ້ນຂັບຂີ່ວິມານອັນງົດງາມ ທີ່ສ້າງດ້ວຍແກ່ນສານອັນປະເສີດ ແລະເພັດພອຍອັນສູງສົ່ງ; ແລ້ວອອກໄປເພື່ອສົງຄາມ ໂດຍນໍາພາຄູອາຈານ ແລະຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ອັນນ່າເຄົາລົບໄວ້ຂ້າງໜ້າ. ລາວໄປຮອດຝັ່ງແມ່ນ້ໍາພຸສະປະພັດຣາ ທີ່ມີຕົ້ນອັກຊະຍະວັດ (ໄຊຍະບັນຍັນອັນບໍ່ເສື່ອມ) ອັນເປັນມົງຄຸນ; ແລະໄປຍັງສິດທາສຣະມະຂອງສິດທະທັງຫຼາຍ—ເຂດສັກສິດອັນສໍາເລັດ ຜູ້ປະທານການບັນລຸອັນແທ້ຈິງ.
Verse 21
कपिलस्य ततः स्थानं पुण्यक्षेत्रे च भारते । पश्चिमोदधिपूर्वे च मलयस्य हि पश्चिमे
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ສະຖານທີ່ອັນສັກສິດຂອງກະປິລະ ຢູ່ໃນແຜ່ນດິນບຸນຂອງພາຣະຕະ—ທາງຕາເວັນອອກຂອງທະເລຕາເວັນຕົກ ແລະທາງຕາເວັນຕົກຂອງພູມະລະຍະ—ເປັນຕີຣະຖະສະຖານອັນໃຫ້ບຸນທີ່ຜູ້ຄົນນັບຖື।
Verse 22
श्रीशैलोत्तरभागे च गंधमादनदक्षिणे । पंचयोजनविस्तीर्णं दैर्घ्ये शतगुणस्तथा
ໃນພາກເໜືອຂອງສຣີໄສລະ ແລະທາງໃຕ້ຂອງຄັນທະມາດະນະ ມີຜືນດິນໜຶ່ງ—ກວ້າງຫ້າໂຢຊະນະ ແລະຍາວເປັນຮ້ອຍເທົ່າຂອງຄວາມກວ້າງນັ້ນ।
Verse 23
शुद्धस्फटिकसंकाशा भारते च सुपुण्यदा । पुष्पभद्रा नदी रम्या जलपूर्णा सरस्वती
ໃນພາຣະຕະ ມີແມ່ນ້ຳປຸສປະພັດຣາອັນງາມລະມຸນ—ຜູ້ປະທານບຸນອັນຍິ່ງ—ສ່ອງປະກາຍດັ່ງແກ້ວຜະລຶກບໍລິສຸດ; ນາງນັ້ນແມ່ນສະຣັສວະຕີ ຜູ້ເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳຢູ່ເສມອ.
Verse 24
लवणोदधिप्रिया भार्या शश्वत्सौभाग्यसं युता । सरस्वतीसंश्रिता च निर्गता सा हिमालयात्
ນາງ—ພຣະຍາອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງທະເລເກືອ—ຜູ້ມີສິຣິມົງຄຸນບໍ່ຂາດສາຍ; ນາງໄດ້ອອກຈາກຫິມາລະຍະ ໂດຍເຂົ້າພຶ່ງພາໃນສາຣັສວະຕີ (ສາຍນ້ຳອັນສັກສິດ).
Verse 25
गोमंतं वामतः कृत्वा प्रविष्टा पश्चिमोदधौ । तत्र गत्वा शंखचूडः शिव सेनां ददर्श ह
ເຂົາໄດ້ໃຫ້ພູໂຄມັນຕະຢູ່ທາງຊ້າຍ ແລ້ວເຂົ້າສູ່ທະເລຕາເວັນຕົກ. ເມື່ອໄປຮອດທີ່ນັ້ນ ສັງຂະຈູດະ ໄດ້ເຫັນກອງທັບຂອງພຣະສິວະແທ້ໆ.
Verse 34
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडयात्रावर्णनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः
ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໃນ «ສີວະມະຫາປຸຣານະ» ອັນເຄົາລົບ ປຶ້ມທີສອງ «ຣຸດຣະສັມຫິຕາ» ພາກທີຫ້າ «ຍຸດທະຂັນດະ» ບົດທີສາມສິບສີ່ ຊື່ «ການພັນລະນາການເດີນທາງຂອງ ສັງຄະຈູດ» ກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ।
Frequently Asked Questions
The immediate aftermath of Śiva’s messenger delivering a war summons: Śaṅkhacūḍa informs Tulasī, organizes household and state affairs, and initiates military mobilization.
It functions as a narrative marker of anādara—inner disregard for Śiva’s authority—showing that outward dharma (rites, charity) can coexist with spiritual misalignment rooted in pride or attachment.
Śiva’s authority appears indirectly through the Śiva-dūta; Tulasī embodies counsel and affective resistance; Śaṅkhacūḍa embodies kingly agency (dāna, succession, command); the senāpati represents delegated martial power.