उत्पातवर्णनम् / Description of Portents at Dakṣa’s Sacrifice
ອັດທະຍາ 34 ເປັນການລາຍງານຂອງພຣະພຣະຫມາ ກ່ຽວກັບອຸດປາຕະ (ລາງຮ້າຍ) ທີ່ປາກົດໃນລານຍັດຍາຂອງທັກສະ ເມື່ອວີຣະພັດຣະພ້ອມກັບຄະນະຂອງພຣະສິວະກໍາລັງເຄື່ອນເຂົ້າມາ. ມີລາງບໍ່ດີໃນຮ່າງກາຍຂອງທັກສະ (ສັ່ນ/ກະຕຸກ), ແຜ່ນດິນໄຫວທີ່ສະຖານທີ່ຍັດຍາ, ຄວາມຜິດປົກກະຕິໃນຟ້າກາງວັນ (ດວງອາທິດສີປ່ຽນ ແລະວົງຮອບຫຼາຍຊັ້ນ), ດາວຕົກຄ້າຍໄຟ, ດາວເຄື່ອນຄົດຄ້ຽວຫຼືລົງຕ່ໍາ, ນົກກິນຊາກ ແລະໝາປ່າຮ້ອງ, ລົມແຮງພາຝຸ່ນ ລົມວົງ ແລະຝົນຂອງວັດຖຸຄ້າຍໄຟ. ທັງໝົດເປັນການວິນິດໄສວ່າຍັດຍາຈະພັງທະລາຍ ເພາະລະບຽບໂລກສະທ້ອນຄວາມຜິດທາງພິທີ-ທໍາມະ.
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । एवं प्रचलिते चास्मिन् वीरभद्रे गणान्विते । दुष्टचिह्नानि दक्षेण दृष्टानि विबुधैरपि
ພຣະພຣະຫມາກ່າວວ່າ: ເມື່ອວີຣະພັດຣະເຄື່ອນອອກໄປດັ່ງນີ້ ໂດຍມີຝູງຄະນະຂອງພຣະສິວະຕິດຕາມ ດັກສະ ແລະແມ່ນແຕ່ເທວະທັງຫຼາຍ ກໍເຫັນເຄື່ອງໝາຍອັນອັບມົງຄົນແຫ່ງຄວາມພິນາດທີ່ກຳລັງຈະມາເຖິງ.
Verse 2
उत्पाता विविधाश्चासन् वीरभद्रे गणान्विते । त्रिविधा अपि देवर्षे यज्ञविध्वंससूचकाः
ໂອ ດວງິສີເທວະ! ເມື່ອ ວີຣະພັດຣະ ມາພ້ອມກັບຫມູ່ຄະນະ (Gaṇa) ນັ້ນ ນິມິດອັບມົງຄົນຫຼາຍຢ່າງໄດ້ປາກົດ—ເປັນສາມປະເພດ—ຊີ້ບອກການທໍາລາຍພິທີຍັດຍະ (yajña) ລ່ວງໜ້າ।
Verse 3
दक्षवामाक्षिबाहूरुविस्पंदस्समजायत । नानाकष्टप्रदस्तात सर्वथाऽशुभसूचकः
ແລ້ວມາ ຕາຊ້າຍ ແຂນ ແລະ ຂາອ່ອນຂອງ ດັກສະ (Dakṣa) ກໍເກີດອາການສັ່ນກະຕຸກ. ໂອ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ, ນັ້ນແມ່ນນິມິດອັບມົງຄົນທຸກປະການ ຊີ້ບອກຄວາມທຸກຍາກຫຼາຍຢ່າງລ່ວງໜ້າ।
Verse 4
भूकंपस्समभूत्तत्र दक्षयागस्थले तदा । दक्षोपश्यच्च मध्याह्ने नक्षत्राण्यद्भुतानि च
ໃນເວລານັ້ນ ທີ່ສະຖານທີ່ຍັດຍະຂອງ ດັກສະ ເກີດແຜ່ນດິນໄຫວຂຶ້ນຢ່າງກະທັນຫັນ. ແລະ ດັກສະ ໄດ້ເຫັນ ແມ່ນແຕ່ຍາມທ່ຽງ ກໍມີສິ່ງອັດສະຈັນ ແລະ ຜິດປົກກະຕິໃນດາວ—ເປັນນິມິດອັບມົງຄົນ ຊີ້ວ່າທຳມະຖືກລົບກວນ ແລະ ພຣະເຈົ້າບໍ່ພໍພຣະໄທ।
Verse 5
दिशश्चासन्सुमलिनाः कर्बुरोभूद्दिवाकरः । परिवेषसहस्रेण संक्रांतश्च भयंकरः
ທິດທັງຫຼາຍເກີດຄວາມຂຸ່ນມົວສົກປົ່ນ ດວງອາທິດກໍກາຍເປັນດ່າງໆແລະມືດລົງ. ຖືກລ້ອມດ້ວຍວົງຮອບອັບມົງຄຸນນັບພັນ ມັນເຂົ້າສູ່ການປ່ຽນແປງດຸດັ່ງຄຣາສ—ເປັນນິມິດອັນນ່າກະຫຼັງຂອງໄພພິບັດທີ່ກຳລັງຈະມາ.
Verse 6
नक्षत्राणि पतंति स्म विद्युदग्निप्रभाणि च । नक्षत्राणामभूद्वक्रा गतिश्चाधोमुखी तदा
ໃນເວລານັ້ນ ດາວທັງຫຼາຍຮາວກັບຕົກລົງ ວາບວາບດັ່ງຟ້າຜ່າແລະໄຟ. ເສັ້ນທາງຂອງກຸ່ມດາວບິດເບືອນ ແລະການເຄື່ອນໄຫວຫັນລົງລຸ່ມ—ເປັນລາງຮ້າຍແຫ່ງຄວາມປັ່ນປ່ວນໃນລະບຽບຈັກກະວານ.
Verse 7
गृध्रा दक्ष शिरः स्पृष्ट्वा समुद्भूताः सहस्रशः । आसीद्गृध्रपक्षच्छायैस्सच्छायो यागमंडपः
ເມື່ອນົກອິນຊີກິນຊາກ (vultures) ແຕະຕ້ອງຫົວທີ່ຖືກຕັດຂອງທັກຊະ ພວກມັນກໍຜຸດຂຶ້ນເປັນພັນໆ. ດ້ວຍເງົາປີກຂອງພວກມັນ ໂຮງພິທີບູຊາ (ມັນດະປະ) ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍເງົາໜາແຫນ້ນອັນອັບມົງຄຸນ.
Verse 8
ववाशिरे यागभूमौ क्रोष्टारो नेत्रकस्तदा । उल्कावृष्टिरभूत्तत्र श्वेतवृश्चिकसंभवा
ແລ້ວໃນພື້ນທີ່ບູຊາຍັດຍະ ໝາປ່າໄດ້ຮ້ອງຫອນ ແລະນິມິດອັນອັບມົງຄົນປາກົດແກ່ສາຍຕາ. ທີ່ນັ້ນຍັງມີຝົນອຸລະກາໄຟລຸກ ຕົກລົງ ດັ່ງເກີດຈາກແມງປ່ອງຂາວ—ເປັນລາງຮ້າຍນ່າຢ້ານ ບອກລ່ວງໜ້າວ່າພິທີຈະຖືກລົບກວນ ແລະອະທັມຈະລຸກຂຶ້ນຕໍ່ລະບຽບສັກສິດຂອງພຣະສິວະ.
Verse 9
खरा वाता ववुस्तत्र पांशुवृष्टिसमन्विताः । शलभाश्च समुद्भूता विवर्तानिलकंपिताः
ທີ່ນັ້ນ ລົມແຮງດຸຮ້າຍໄດ້ພັດຂຶ້ນ ພ້ອມກັບຝົນຝຸ່ນ. ຝູງຕັກແຕນກໍເກີດຂຶ້ນຫຼາຍ ຖືກລົມວຽນວົນສັ່ນສະເທືອນ ແລະພັດພາໄປມາ.
Verse 10
रीतैश्च पवनै रूर्द्ध्वं स दक्षाध्वरमंडपः । दैवान्वितेन दक्षेण यः कृतो नूतनोद्भुतः
ຫໍພິທີບູຊາອັນໜ້າອັດສະຈັນທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃໝ່ຂອງທັກສະ—ເຊິ່ງຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍທັກສະຮ່ວមກັບເຫຼົ່າເທວະດາ—ໄດ້ຖືກພັດຂຶ້ນເທິງ ແລະ ກະຈັດກະជາຍໄປດ້ວຍລົມພາຍຸອັນຮຸນແຮງ.
Verse 11
वेमुर्दक्षादयस्सर्वे तदा शोणितमद्भुतम् । वेमुश्च मांसखण्डानि सशल्यानि मुहुर्मुहुः
ຈາກນັ້ນ ທັກສະ ແລະ ຄົນອື່ນໆທັງໝົດបានຮາກອອກມາເປັນເລືອດຢ່າງໜ້າអັດສະຈັນ; ພວກເຂົາបានສຳລອກເອົາຕ່ອນຊີ້ນທີ່ຖືກແທງດ້ວຍເສດໄມ້ ແລະ ເສດສິ່ງຂອງອອກມາຊ້ຳແល້ວຊ້ຳອີກ—ເຊິ່ງເປັນສັນຍານອັນໜ້າຢ້ານຂອງຄວາມພິນາດທີ່ເກີດຈາກການລ່ວງເກີນຕໍ່ພຣະສິວະ.
Verse 12
सकंपाश्च बभूवुस्ते दीपा वातहता इव । दुःखिताश्चाभवन्सर्वे शस्त्रधाराहता इव
ພວກເຂົາທັງໝົດເລີ່ມສັ່ນໄຫວ ເຫມືອນໂຄມໄຟຖືກລົມພັດ; ແລະທຸກຄົນກໍເສົ້າໂສກ ເຫມືອນຖືກຄົມອາວຸດຟັນລົງ।
Verse 13
तदा निनादजातानि बाष्पवर्षाणि तत्क्षणे । प्रातस्तुषारवर्षीणि पद्मानीव वनांतरे
ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ເມື່ອສຽງຮ້ອງໄຫ້ເກີດຂຶ້ນ ຝົນແຫ່ງນ້ຳຕາກໍຕົກລົງທັນທີ; ດັ່ງດອກບົວໃນປ່າ ທີ່ຍາມເຊົ້າຫຍອດນ້ຳຄ້າງເປັນຝອຍ।
Verse 14
दक्षाद्यक्षीणि जातानि ह्यकस्माद्विशदान्यपि । निशायां कमलाश्चैव कुमुदानीव संगवे
ແລ້ວດວງຕາທັງປວງ ເລີ່ມແຕ່ຂອງທັກສະ ກໍກາຍເປັນຈາງຂາວ ແລະໄຮ້ປະກາຍທັນທີ ດັ່ງຖືກດຶງພະລັງຊີວິດອອກ; ແລະໃບໜ້າດັ່ງດອກບົວທີ່ບານຍາມກາງວັນ ກໍເຫັນຄືປິດແລະມືດໃນຄືນ ເຫມືອນດອກກຸມຸດຍາມອະຮຸນ।
Verse 15
असृग्ववर्ष देवश्च तिमिरेणावृता दिशः । दिग्दाहोभूद्विशेषेण त्रासयन् सकलाञ्जनान्
ແລ້ວຈຶ່ງເກີດນິມິດອັນນ່າຢ້ານ: ເລືອດຕົກເປັນຝົນ, ທິດທັງຫຼາຍຖືກຄວາມມືດປົກຄຸມ, ແລະໄຟແຜ່ໄໝ້ຮຸນແຮງໃນທຸກທິດ ທໍາໃຫ້ສັດທັງປວງຫວາດຫວັນ.
Verse 16
एवं विधान्यरिष्टानि ददृशुर्विबुधादयः । भयमापेदिरेऽत्यंतं मुने विष्ण्वादिकास्तदा
ເມື່ອເຫັນນິມິດອັນອັບມົງຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ພວກເທວະ ແລະສັດສະຫວັນທັງຫຼາຍ ກໍເກີດຄວາມຢ້ານຢ່າງຫນັກ; ໃນເວລານັ້ນ ໂອ ມຸນີ ແມ່ນແຕ່ພຣະວິສນຸ ແລະອື່ນໆ ກໍຖືກຄວາມຢ້ານໃຫຍ່ຄອບງຳ।
Verse 17
भुवि ते मूर्छिताः पेतुर्हा हताः स्म इतीरयन् । तरवस्तीरसंजाता नदीवेगहता इव
ພວກເຂົາຮ້ອງວ່າ “ອະນິຈາ! ພວກເຮົາຖືກຂ້າແລ້ວ!” ແລ້ວກໍລົ້ມສະຫຼົບລົງສູ່ພື້ນດິນ—ດັ່ງຕົ້ນໄມ້ຂ້າງຝັ່ງນ້ຳທີ່ຖືກແຮງນ້ຳຖ້ວມພັດໂຄ່ນ।
Verse 18
पतित्वा ते स्थिता भूमौ क्रूराः सर्पा हता इव । कंदुका इव ते भूयः पतिताः पुनरुत्थिताः
ເມື່ອລົ້ມລົງແລ້ວ ພວກເຂົານອນຢູ່ເທິງດິນ ດັ່ງງູດຸຮ້າຍທີ່ຖືກຟັນລົງ. ແລ້ວອີກຄັ້ງ ດັ່ງລູກບານກະໂດດກັບ ພວກເຂົາລົ້ມແລະລຸກຂຶ້ນອີກເທື່ອ.
Verse 19
ततस्ते तापसंतप्ता रुरुदुः कुररी इव । रोदनध्वनिसंक्रातोरुक्तिप्रत्युक्तिका इव
ຕໍ່ມາ ຖືກເຜົາໄໝ້ດ້ວຍຄວາມທຸກຈາກຕະປະ ແລະຄວາມໂສກ ພວກເຂົາຮ້ອງໄຫ້ດັ່ງນົກກຸຣາຣີ; ສຽງຮ້ອງໄຫ້ຂຶ້ນລົງ ດັ່ງສຽງຮ້ອງຮຽກແລະສຽງຕອບ ກ້ອງກັງວານໄປທົ່ວອາກາດ.
Verse 20
सवैकुंठास्ततस्सर्वे तदा कुंठितशक्तयः । स्वस्वोपकंठमाकंठं लुलुठुः कमठा इव
ໃນຂະນະນັ້ນ ທຸກພຣະອົງ—ແມ່ນແຕ່ຢູ່ໃນວິກຸນຖະ ແລະ ສະຫວັນຂອງຕົນ—ກໍຖືກທໍາໃຫ້ພະລັງອ່ອນລົງ. ແຕ່ລະອົງລົ້ມລົງໃກ້ບ່ອນຂອງຕົນ ນອນຊົມຊື່ນຈົນເຖິງຄໍ ດັ່ງເຕົ່າທີ່ຫົວດຶງເຂົ້າກະດອງ ແລະໝົດແຮງ।
Verse 21
एतस्मिन्नंतरे तत्र संजाता चाशरीरवाक् । श्रावयत्यखिलान् देवान्दक्षं चैव विशेषतः
ໃນຂະນະນັ້ນ ຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ ມີສຽງບໍ່ມີຮ່າງກາຍເກີດຂຶ້ນ ແລະປະກາດໃຫ້ເທວະທັງປວງໄດ້ຍິນ ໂດຍເນັ້ນໄປທີ່ທັກສະເປັນພິເສດ।
Verse 22
आकाशवाण्युवाच । धिक् जन्म तव दक्षाद्य महामूढोसि पापधीः । भविष्यति महद्दुःखमनिवार्यं हरोद्भवम्
ສຽງຈາກຟ້າກ່າວວ່າ: «ຊົ່ວເຫຼືອເກີນ ຕໍ່ການເກີດຂອງເຈົ້າ ໂອ ທັກສະ ແລະຜູ້ຄ້າຍຄື! ເຈົ້າໂງ່ງົວຢ່າງຫນັກ ມີປັນຍາບາບ. ຄວາມທຸກໃຫຍ່ອັນຫຼີກບໍ່ພົ້ນ ອັນເກີດແຕ່ຮະຣະ (ພຣະສິວະ) ຈະບັງເກີດ»។
Verse 23
हाहापि नोत्र ये मूढास्तव देवादयस्थिताः । तेषामपि महादुःखं भविष्यति न संशयः
«ອ້າຍໆ! ບັນດາຜູ້ໂງ່ງົວທີ່ຢືນຢູ່ຂ້າງເຈົ້າ—ເທວະ ແລະອື່ນໆ—ພວກເຂົາກໍຈະປະສົບຄວາມທຸກໃຫຍ່ ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ»।
Verse 24
ब्रह्मोवाच तच्छ्रुत्वाकाशवचनं दृष्ट्वारिष्टानि तानि च । दक्षः प्रापद्भयं चाति परे देवादयोपि ह
ພຣະພຣະຫມາກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາຈາກຟ້າ ແລະເຫັນລາງຮ້າຍເຫຼົ່ານັ້ນດ້ວຍ ທັກສະກໍຕົກຢູ່ໃນຄວາມຢ້ານກົວຢ່າງໃຫຍ່; ເທວະ ແລະສັດສະຫວັນອື່ນໆ ກໍຢ້ານກົວເຊັ່ນກັນ।
Verse 25
वेपमानस्तदा दक्षो विकलश्चाति चेतसि । अगच्छच्छरणं विष्णोः स्वप्रभोरिंदिरापतेः
ໃນເວລານັ້ນ ດັກສະສັ່ນໄຫວ ແລະຈິດໃຈກໍບໍ່ໝັ້ນຄົງ; ລາວໄດ້ໄປຂໍພຶ່ງພາພຣະວິສນຸ ຜູ້ເປັນພຣະນາຍຂອງລາວ, ພຣະສະຫວາມີແຫ່ງອິນດິຣາ (ລັກສະມີ).
Verse 26
सुप्रणम्य भयाविष्टः संस्तूय च विचेतनः । अवोचद्देवदेवं तं विष्णुं स्वजनवत्सलम्
ດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວອັນຫນັກ ລາວໄດ້ກົດກາບລົງຢ່າງເລິກຊຶ້ງ; ແມ່ນວ່າໃຈສັ່ນໄຫວ ແລະບໍ່ຄ່ອຍມີສະຕິ ກໍຍັງສັນລະເສີນ ແລ້ວກ່າວຕໍ່ພຣະເທວະເທວ—ພຣະວິດສະນຸ—ຜູ້ເມດຕາຕໍ່ຜູ້ບູຊາຂອງພຣະອົງເສມອ້ອມ.
Verse 34
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सती खंडे दुश्शकुनदर्शनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः
ດັ່ງນີ້ ບົດທີ 34 ຊື່ວ່າ «ການເຫັນນິມິດອັບມົງຄຸນ» ໃນພາກທີ 2 ຂອງ ສີຣີ-ສິວະມະຫາປຸຣານະ; ຢູ່ໃນສຳຫິຕາທີ 2 ຄື ຣຸດຣະສຳຫິຕາ ແລະໃນການແບ່ງທີ 2 ຄື ສະຕີຂັນດະ ກໍສິ້ນສຸດລົງ.
Frequently Asked Questions
The emergence of pervasive omens at Dakṣa’s sacrificial arena as Vīrabhadra and Śiva’s gaṇas advance—signals that the dakṣayajña is fated to be disrupted and ruined.
They portray ṛta (cosmic order) reacting to ritual-moral disorder: a yajña performed with pride and disrespect toward Śiva becomes cosmically unsustainable, and nature itself ‘speaks’ the impending correction.
Bodily inauspicious tremors in Dakṣa, earthquake at the yajña-site, midday astral anomalies, a discolored sun with many halos, falling fiery lights, abnormal star-movements, vultures and jackals at the arena, meteor-like showers, dust-storm winds, and swarming insects.