Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 1

स्वप्नवर्णनपूर्वकं संक्षेपशिवचरितवर्णनम् / Dream-Portents and a Concise Account of Śiva’s Career

Devanagari script

नारद उवाच । विधे तात त्वया शैववर प्राज्ञाद्भुता कथा । वर्णिता करुणां कृत्वा प्रीतिर्मे वर्द्धिताधिकम्

Transliteration

nārada uvāca | vidhe tāta tvayā śaivavara prājñādbhutā kathā | varṇitā karuṇāṃ kṛtvā prītirme varddhitādhikam

Translation

ນາຣະດາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ວິທາຕາ (ພຣະພຣະຫມາ) ພໍ່ຜູ້ນ່າເຄົາລົບ—ດ້ວຍຄວາມເມດຕາ ທ່ານໄດ້ເລົ່າໃຫ້ຂ້ອຍຟັງ ກ່ຽວກັບເລື່ອງອັນອັດສະຈັນ ແລະຍອດຢ່າງ ອຸດົມດ້ວຍປັນຍາແຫ່ງພຣະສິວະ. ເມື່ອໄດ້ຟັງແລ້ວ ຄວາມພັກດີ ແລະຄວາມນົບນ້ອມຮັກເຄົາລົບຂອງຂ້ອຍ ເພີ່ມພູນຂຶ້ນຍິ່ງ»។

Word by Word

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (कर्ता) — वक्ता
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विधे: O Brahmā (Vidhe)
• विधे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• तात: O dear sir / father
• तात: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr̥ (कर्ता) — agent (instrumental in passive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन

• शैववर: excellent and Śaiva
• शैववर: Karta (कर्ता) — qualifier (of kathā)
• Type: Adjective
• Root: शैव + वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (कथा) इति विशेषणम्

• प्राज्ञ-अद्भुता: wise and wonderful
• प्राज्ञ-अद्भुता: Karta (कर्ता) — qualifier (of kathā)
• Type: Adjective
• Root: प्राज्ञ + अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (कथा) इति विशेषणम्

• कथा: story / account
• कथा: Karta (कर्ता) — subject (of ‘was described’)
• Type: Noun
• Root: कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वर्णिता: was described
• वर्णिता: Kriyā (क्रिया) — participial predicate
• Type: Verb
• Root: वर्ण् (धातु) + क्त (क्तप्रत्यय) → वर्णित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (कथा) इति सह

• करुणाम्: compassion
• करुणाम्: Karma (कर्म) — object (of ‘having done/shown’)
• Type: Noun
• Root: करुणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कृत्वा: having done / having shown
• कृत्वा: Kriyā (क्रिया) — prior action
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• प्रीतिः: affection / joy
• प्रीतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध) — possessor
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• वर्द्धिता: was increased
• वर्द्धिता: Kriyā (क्रिया) — participial predicate
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु) + क्त (क्तप्रत्यय) → वर्द्धित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (प्रीतिः) इति सह

• अधिकम्: greatly / more
• अधिकम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative/avyayavat)

Speaker

Narada

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Characters & Entities

• Brahma
• Shiva
• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that Śaiva kathā heard from a compassionate, realized teacher awakens and intensifies prīti—devotional love—leading the seeker toward Shiva-bhakti and inner purification.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By affirming that Śaiva narratives increase devotion, it supports Saguna upāsanā—loving worship of Lord Shiva (including Linga-worship)—as a valid and powerful path for the heart to mature toward realization.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Śravaṇa (devotional listening) of Shiva Purana kathā is implied; as a takeaway, one may pair it with daily japa of the Pañcākṣarī mantra “Om Namaḥ Śivāya” to stabilize the growing devotion.