Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 70

गिरिजातपः-परीक्षा तथा सप्तर्षि-आह्वानम्

Girijā’s Austerity-Test and the Summoning of the Seven Sages

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा तान्प्रणम्याशु मुनीन्सा पर्वतात्मजा । विरराम शिवं स्मृत्वा निर्विकारेण चेतसा

Transliteration

brahmovāca | ityuktvā tānpraṇamyāśu munīnsā parvatātmajā | virarāma śivaṃ smṛtvā nirvikāreṇa cetasā

Translation

ພຣະພຣະຫມາກ່າວວ່າ: ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ທິດາແຫ່ງພູເຂົາໄດ້ກົ້ມກາບບັນດາມຸນີເຫຼົ່ານັ້ນໂດຍໄວ. ນາງລະນຶກເຖິງພຣະສິວາ ດ້ວຍໃຈທີ່ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະຢູ່ຢ່າງສະງົບນິ່ງ.

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: कर्ता (Kartā/subject)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (उवाच-कर्तृ)

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Kriyā/verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• इति: thus
• इति: सम्बन्ध (quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उद्धरण-समाप्ति/quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: पूर्वकाल (prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: वच् (धातु) + क्त्वा → उक्त्वा (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (क्त्वा, absolutive/gerund), पूर्वक्रिया

• तान्: them
• तान्: कर्म (Karma/object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• प्रणम्य: having bowed to
• प्रणम्य: पूर्वकाल (prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + नम् (धातु) + ल्यप् → प्रणम्य (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (ल्यप्/gerund), पूर्वक्रिया

• आशु: quickly
• आशु: प्रकार (manner)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb: शीघ्र)

• मुनीन्: sages
• मुनीन्: कर्म (Karma/object; of ‘प्रणम्य’)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• सा: she
• सा: कर्ता (Kartā/subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पर्वत-आत्मजा: daughter of the mountain
• पर्वत-आत्मजा: कर्ता (Kartā/subject apposition)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक) + आत्मजा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पर्वतस्य आत्मजा), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सा’ के विशेष्य-रूपेण

• विरराम: ceased, desisted
• विरराम: क्रिया (Kriyā/verb)
• Type: Verb
• Root: वि + रम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: कर्म (Karma/object; of ‘स्मृत्वा’)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• स्मृत्वा: having remembered
• स्मृत्वा: पूर्वकाल (prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: स्मृ (धातु) + क्त्वा → स्मृत्वा (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (क्त्वा/gerund), पूर्वक्रिया

• निर्विकारेण: with unperturbed
• निर्विकारेण: करण (Karaṇa/manner)
• Type: Adjective
• Root: निर्विकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘चेतसा’ विशेषण (instrumental of manner)

• चेतसा: mind
• चेतसा: करण (Karaṇa/instrument; mental state)
• Type: Noun
• Root: चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

Speaker

Brahma

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Jyotirlinga Context

Significance: Highlights smaraṇa/dhyāna of Śiva with nirvikāra-citta as the inner ‘tīrtha’; pilgrimage is interiorized as composure and recollection of Pati.

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

Characters & Entities

• Brahma
• Parvati
• Shiva
• Sages

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights the Shaiva ideal of nirvikāra-citta—steady, unshaken inner composure—where devotion culminates in silent remembrance of Śiva, expressing humility (bowing to sages) and inward absorption (smṛti/dhyāna).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Though the Liṅga is not named here, the verse models Saguna Śiva-upāsanā through personal remembrance of Śiva; such inward recollection supports external worship (liṅga-pūjā) by making the mind calm and one-pointed.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A simple practice is mental japa and dhyāna: after prayerful actions, sit quietly and remember Śiva with an undisturbed mind—optionally supported by pañcākṣarī japa (“Om Namaḥ Śivāya”) to stabilize attention.