Shloka 27

वसन्त-प्रभावः तथा काम-उद्दीपन-वर्णनम् | Spring’s Influence and the Arousal of Kāma

Devanagari script

तदेवाकृष्य तच्चापं रुच्यर्थं शूलधारिणः । द्रुतं पुष्पशरं तस्मै स्मरोऽमुंचत्सुसंयतः

Transliteration

tadevākṛṣya taccāpaṃ rucyarthaṃ śūladhāriṇaḥ | drutaṃ puṣpaśaraṃ tasmai smaro'muṃcatsusaṃyataḥ

Translation

ເມື່ອດຶງຄັນທະນູນັ້ນແລ້ວ ແລະປາດຖະນາຈະປຸກຄວາມໃຄ່ໃນຜູ້ຖືສາມງ່າມ (ພຣະສິວະ), ສະມະຣະ (ກາມ) ຜູ້ຄວບຄຸມຕົນໄດ້ດີ ໄດ້ຍິງລູກສອນດອກໄມ້ໃສ່ພຣະອົງຢ່າງວ່ອງໄວ.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of चापम्)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• आकृष्य: having drawn (back)
• आकृष्य: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-कृष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of चापम्)

• चापम्: bow
• चापम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• रुचि-अर्थम्: for pleasing (him), for delight
• रुचि-अर्थम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: रुचि (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (रुचेः अर्थः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थे (purpose)

• शूलधारिणः: of the trident-bearer (Śiva)
• शूलधारिणः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शूल (प्रातिपदिक) + धारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि (यः शूलं धारयति सः), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुत (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative)

• पुष्पशरम्: flower-arrow
• पुष्पशरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक) + शर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष (पुष्पमयः शरः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (Dative/4th), एकवचन

• स्मरः: Smara (Kāma)
• स्मरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्मर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अमुंचत्: released, shot
• अमुंचत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सु-संयतः: well-restrained, very controlled
• सु-संयतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + सम्-यम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गसमास (सु- उपपद)

Speaker

Suta Goswami (narrating the episode of Kāma aiming at Lord Shiva)

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Mahādeva

Characters & Entities

• Shiva
• Kama (Smara)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It contrasts kāma (desire) with Śiva’s supreme inner sovereignty: even when desire is deliberately provoked, the Lord remains the Pati (master) beyond mental agitation, teaching the aspirant that mokṣa requires steadiness and dispassion.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse highlights Śiva as the Śūladhārī—an accessible Saguna form for devotion—yet inwardly untouched by desire; Linga-worship similarly trains the devotee to see the Lord as present and gracious while transcending the guṇas and passions.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice desire-discipline through japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) with steady breath and mind; on Mahāśivarātri, combine fasting and night-long japa to weaken kāma and strengthen vairāgya and bhakti.