Rig Veda 9.38.6: Mandala 9, Sukta 38, Mantra 6

Sukta 9.38

Rishi: Unknown/unspecified in provided input

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Undetermined here

Samhita Patha (Devanagari)

एष स्य पीतये सुतो हरिरर्षति धर्णसिः । क्रन्दन्योनिमभि प्रियम् ॥

Transliteration

eṣa sya pītaye suto harir arṣati dharṇasiḥ | krandan yonim abhi priyam ||

Translation

This pressed Soma, tawny and streaming, moves for drinking, firm in its support; crying out, it hastens toward its dear womb—its own beloved seat of manifestation.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषः: this (one)
• एषः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्यः: he, that (same one)
• स्यः: कर्तृ (एषः इत्यस्य सह-सम्बन्धः/अनुवृत्तिः)
• Type: Pronoun
• Root: स (सर्वनाम-प्रातिपदिक; वैदिक-रूप)

• पीतये: for drinking
• पीतये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: पीति- (स्त्रीलिङ्ग; √पा ‘पिबति’ इत्यस्मात् भाव/क्रिया-नाम)

• सुतः: pressed (Soma)
• सुतः: कर्तृ (अर्षति इत्यस्य)
• Type: Participle (Adjectival) / Noun
• Root: √सु (सुनोति ‘प्रसवति/स्रवति’; सोम-निर्माणे ‘सुत’ = pressed) → सुत- (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• हरिः: the tawny one (Soma/steed-like, golden)
• हरिः: कर्तृ (सुतः इत्यस्य विशेषण/सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: हरि- (प्रातिपदिक)

• अर्षति: rushes, streams
• अर्षति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ऋष्/अर्ष् (अर्षति ‘वेगेन गच्छति/स्रवति’)

• धर्णसिः: the supporter/strong one (bearing, sustaining)
• धर्णसिः: कर्तृ (अर्षति इत्यस्य; ‘धर्णसिः’ = धारक/धारयिता इति भावः)
• Type: Noun
• Root: धर्णसि- (प्रातिपदिक; वैदिक)

• क्रन्दन्योनिम्: the roaring womb/source (vat/pressing-vessel; resonant receptacle)
• क्रन्दन्योनिम्: कर्म
• Type: Noun (compound)
• Root: क्रन्दन- (√क्रन्द् ‘क्रन्दति’ ‘ध्वनति/गर्जति’) + योनि- (प्रातिपदिक) → समासः (कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः)

• अभि: towards, onto
• अभि: उपपद-सम्बन्धः (गत्यर्थे/अभिमुख्ये)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• प्रियम्: the dear (place/thing), beloved
• प्रियम्: कर्म (अभि इत्यनेन सह ‘अभि प्रियम्’)
• Type: Adjective / Noun
• Root: प्रिय- (प्रातिपदिक)