Rig Veda 8.45.13: Mandala 8, Sukta 45, Mantra 13

Sukta 8.45

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

विद्मा हि त्वा धनंजयमिन्द्र दृळ्हा चिदारुजम् । आदारिणं यथा गयम् ॥

Transliteration

vidmā́ hí tvā dhanam-jayám índra dṛḷhā́ cid ā-rújam | ādā́riṇaṃ yáthā gáyam ||

Translation

We know you, O Indra, as the conqueror of the plenitudes: you shatter even what is firm; you are the breaker-open, as (one breaks open) Gaya.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विद्मा: we two know
• विद्मा: (क्रिया) मुख्य क्रियापद
• Type: Verb
• Root: √विद् (विदँ ‘जानने’)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (विद्मा—‘know you’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (त्वद्-प्रातिपदिक)

• धनंजयम्: the wealth-winner
• धनंजयम्: कर्म (त्वा…धनंजयम्—‘you as wealth-winner’)
• Type: Noun/Epithet
• Root: धनंजय (प्रातिपदिक; धनम् + जय ‘conquering wealth’)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• दृळ्हा: firm, strong
• दृळ्हा: कर्म (आकृतिविशेषण—त्वा/धनंजयम्)
• Type: Adjective
• Root: दृळ्ह (प्रातिपदिक; ‘firm, strong’)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• आरुजम्: breaker, shatterer
• आरुजम्: (क्रिया/विशेषण) ‘breaking’ as an epithet of Indra
• Type: Verb (finite, injunctive/aorist form used adjectivally)
• Root: √रुज् (रुजोँ ‘भङ्गे/विदारणे’)

• आदारिणम्: the splitter, cleaver
• आदारिणम्: कर्म (त्वा…आदारिणम्—‘you the splitter’)
• Type: Noun/Epithet
• Root: आदारिन् (प्रातिपदिक; आ-√दॄ/दर् ‘to split, tear’ से ‘splitter’)

• यथा: as, like
• यथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• गयम्: Gaya (as/like Gaya)
• गयम्: कर्म/उपमान-पद (यथा…गयम्)
• Type: Noun (proper/common)
• Root: गय (प्रातिपदिक; ‘Gaya’—नाम/स्थान/पुरुष) অথবা √गै (to sing) से व्युत्पत्ति सम्भव, परन्तु यहाँ नामरूप