Rig Veda 4.57.3: Mandala 4, Sukta 57, Mantra 3

Sukta 4.57

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Kṣetrasya Pati (with cosmic supports: dyāvā, āpaḥ, oṣadhīḥ)

Chandas: Jagatī/Triṣṭubh possible; needs metric verification

Samhita Patha (Devanagari)

मधुमतीरोषधीर्द्याव आपो मधुमन्नो भवत्वन्तरिक्षम् । क्षेत्रस्य पतिर्मधुमान्नो अस्त्वरिष्यन्तो अन्वेनं चरेम ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.57.3

Transliteration

mádhumatīroṣádhīr dyā́va ā́po mádhumanno bhavatv antárikṣam | kṣétrasya pátir mádhumā́n no astv áriṣyanto ánv enaṃ carema ||

Translation

Honeyed be the plants, honeyed the heavens and the waters; honeyed be for us the mid-world of life-breath. Honeyed be to us the Lord of the Field; unharmed, following his lead, may we move in his ordered domain.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मधुमतीः: honey-sweet, full of sweetness
• मधुमतीः: कर्तृ (भवतु-क्रियायाः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मधुमत् (प्रातिपदिक) < मधु

• ओषधीः: plants, herbs
• ओषधीः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

• द्यावः: the heavens (sky-worlds)
• द्यावः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• आपः: waters
• आपः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• मधुमत्: sweet, honeyed
• मधुमत्: कर्तृ (भवतु-क्रियायाः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मधुमत् (प्रातिपदिक) < मधु

• नः: for us / our
• नः: सम्प्रदान/हित (अस्माकम्/अस्मभ्यं-अर्थे: ‘for us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• भवतु: let it be / may it become
• भवतु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• अन्तरिक्षम्: the midspace, atmosphere
• अन्तरिक्षम्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• क्षेत्रस्य: of the field
• क्षेत्रस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)

• पतिः: lord, master
• पतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• मधुमान्: honeyed, sweet
• मधुमान्: कर्तृ (अस्तु-क्रियायाः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मधुमन्त् (प्रातिपदिक) < मधु

• नः: for us / our
• नः: सम्प्रदान/हित (अस्माकम्/अस्मभ्यं-अर्थे: ‘for us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अस्तु: let it be
• अस्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• अरिष्यन्तः: not harming, uninjuring (harmlessly)
• अरिष्यन्तः: कर्तृ (चरेम-क्रियायाः)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: ऋष्/अरिष् (धातु; वैदिक ‘to injure, harm’) → अरिष्यत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अनु: after, along
• अनु: उपपद/क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• एनम्: him/it (this one)
• एनम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम; वैदिक एन-प्रत्यय-रूप)

• चरेम: may we move/walk, may we follow
• चरेम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)