Rig Veda 4.1.10: Mandala 4, Sukta 1, Mantra 10

Sukta 4.1

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni (leader to the ratna); with Dyauḥ Pitā as cosmogonic background

Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

स तू नो अग्निर्नयतु प्रजानन्नच्छा रत्नं देवभक्तं यदस्य । धिया यद्विश्वे अमृता अकृण्वन्द्यौष्पिता जनिता सत्यमुक्षन् ॥

Transliteration

sá tū́ no agnír nayatu prajā́nann ácchā rátnam devá-bhaktaṃ yád asya | dhiyā́ yád víśve amṛ́tā akṛṇvan dyáuṣ pitā́ janitā́ satyám ukṣan ||

Translation

May that Agni lead us, knowing the paths, toward the jewel of divine portion—what is his to give. For by the thought they fashioned it, all the Immortals; and Heaven the Father, the begetter, has poured out the Truth as seed and substance.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he (that one)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• तू: indeed / but / then
• तू: —
• Type: Indeclinable
• Root: तू (निपात) अथवा तु (अव्यय) वैदिक-रूप

• नः: to us / for us
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम) → नः

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• नयतु: may (he) lead
• नयतु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नी (नयति)

• प्रजानन्: knowing / discerning
• प्रजानन्: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: प्र-ज्ञा (धातु) → प्रजानत् (वर्तमान-कृदन्त)

• अच्छा: towards
• अच्छा: —
• Type: Indeclinable
• Root: अच्छा (अव्यय)

• रत्नम्: treasure / precious gift
• रत्नम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)

• देवभक्तम्: apportioned by the gods / god-bestowed
• देवभक्तम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: देव-भक्त (प्रातिपदिक; भक्त = √भज् ‘to share/portion’ से)

• यत्: which
• यत्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• अस्य: of him / of this (Agni)
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम) → अस्य

• धिया: by insight / with thought
• धिया: करण
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• यत्: when / that which
• यत्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• विश्वे: all (the gods)
• विश्वे: कर्तृ
• Type: Adjective (substantive)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• अमृताः: the immortals
• अमृताः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective (substantive)
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• अकृण्वन्: they made / fashioned
• अकृण्वन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (करोति)

• द्यौः: Heaven (Dyaus)
• द्यौः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• पिता: father
• पिता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• जनिता: begetter / progenitor
• जनिता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जनि-तृ (प्रातिपदिक; √जन् ‘to beget’ से)

• सत्यम्: truth / the true (thing)
• सत्यम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• उक्षन्: sprinkling / pouring (fertilizing)
• उक्षन्: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: वक्ष्/उक्ष् (वैदिक धातु; ‘to sprinkle/pour, make rain/impregnate’) → उक्षन् (वर्तमान-कृदन्त)