Rig Veda 3.57.2: Mandala 3, Sukta 57, Mantra 2

Sukta 3.57

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra-Pūṣan (with Vasus appealed to for sumná)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रः सु पूषा वृषणा सुहस्ता दिवो न प्रीताः शशयं दुदुह्रे । विश्वे यदस्यां रणयन्त देवाः प्र वोऽत्र वसवः सुम्नमश्याम् ॥

Transliteration

índraḥ sú pūṣā́ vṛ́ṣaṇā suhástā divó ná prītā́ḥ śaśayáṃ duduhre | víśve yád asyā́m raṇáyanta devā́ḥ prá vo 'trá vasavaḥ sumnám aśyām ||

Translation

Indra and Pūṣan, the strong bulls with good hands, milked out the resting sweetness like heaven rejoicing. When all the gods take delight in her, may we here attain your grace, O Vasus.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सु: well, very
• सु: विशेषण-सम्बन्ध (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय)

• पूषा: Pūṣan
• पूषा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पूषन् (प्रातिपदिक)

• वृषणा: the two bulls (i.e., the two vigorous ones)
• वृषणा: कर्तृ
• Type: Noun (dual epithet)
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• सुहस्ता: the two with good hands
• सुहस्ता: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु-हस्त (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय)

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौः)

• न: like, as
• न: विशेषण-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• प्रीताः: pleased, delighted
• प्रीताः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle/Adjective
• Root: प्री (धातु) → प्रीत (कृदन्त, भूतकृदन्त/क्त)

• शशयम्: milk/refreshing drink (shashaya)
• शशयम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शशय (प्रातिपदिक; द्रव्य/पेय-नाम)

• दुदुह्रे: they milked/drew (out)
• दुदुह्रे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दुह् (धातु)

• विश्वे: all (the gods)
• विश्वे: कर्तृ
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: विश्व (सर्व/प्रातिपदिक)

• यत्: which/that (what)
• यत्: कर्म (सम्बन्धक)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• अस्याम्: in this (place/occasion)
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• रणयन्त: they made (it) resound/they rejoiced
• रणयन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रण्/रणय् (धातु; कारण/णिच्) → रणयति

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• वः: for you / of you
• वः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (प्रसङ्गानुसार: ‘for you’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)

• वसवः: O Vasus
• वसवः: सम्बोधन/कर्तृ (प्रार्थना-वाक्ये)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• सुम्नम्: favor, grace
• सुम्नम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सुम्न (प्रातिपदिक)

• अश्याम्: may I attain
• अश्याम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अश् (धातु)