Shloka 10

महोदरवधः

The Slaying of Mahodara

Devanagari script

ततस्तेवानरास्सर्वेराक्षसैरर्दिताभृशम् ।दिशोदशद्रुताःकेचित्केचित्सुग्रीवमाश्रिताः ।।6.98.10।।

Transliteration

tatas te vānarāḥ sarve rākṣasair arditā bhṛśam |

diśo daśa drutāḥ kecit kecit sugrīvam āśritāḥ ||6.98.10||

Translation

ຕໍ່ມາ ວານະຣະທັງຫມົດ ຖືກຣາກສະກົດດັນຢ່າງໜັກ ຈຶ່ງແຕກກະຈາຍໄປທັງສິບທິດ; ແຕ່ບາງພວກກໍໄດ້ເຂົ້າພຶ່ງພາ ສຸຄຣີວະ।

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: काल/क्रम (Temporal sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• ते: those
• ते: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• वानराः: Vanaras
• वानराः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ते इति विशेष्य

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; वानराः इति विशेषणम्

• राक्षसैः: by the Rakshasas
• राक्षसैः: करण/हेतु (Instrument/Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• अर्दिताः: afflicted/harassed
• अर्दिताः: कर्म-भाव (Patient state)
• Type: Verb
• Root: √अर्द् (धातु; कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ (passive sense)

• भृशम्: severely
• भृशम्: क्रिया-विशेषण (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: intensely)

• दिशः: directions
• दिशः: कर्म (Karma/Object of motion)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• दश: ten
• दश: कर्म-विशेषण (Numeral qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या; प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक, अव्ययवत् प्रयोग; दिशः इति विशेषणम्

• द्रुताः: fled/ran
• द्रुताः: क्रिया (Predicate of subject)
• Type: Verb
• Root: √द्रु (धातु; कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; गत्यर्थ (having run/fled)

• केचित्: some
• केचित्: कर्ता (Subset of subject)
• Type: Noun
• Root: किम्-चित् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
• Form: अनिश्चित-सर्वनाम (indefinite pronoun), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (some)

• केचित्: others
• केचित्: कर्ता (Subset of subject)
• Type: Noun
• Root: किम्-चित् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
• Form: अनिश्चित-सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सुग्रीवम्: Sugriva
• सुग्रीवम्: कर्म (Karma/Object of resorting)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आश्रिताः: took refuge in
• आश्रिताः: क्रिया (Predicate of subject)
• Type: Verb
• Root: आ-√श्रि (धातु; कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; आश्रय-ग्रहणार्थ (having taken refuge)

Context

Thereafter, unable to bear the pain, those Vanaras hit by Rakshasas, went in ten directions and some went to Sugriva for refuge.

Characters & Entities

• Vānara
• Rākṣasa
• Sugrīva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes seeking rightful protection under a legitimate leader when overwhelmed, rather than collapsing into disorder.

What is the narrative situation?

The vānaras are pressed hard by rākṣasas; many flee, while some regroup under Sugrīva.

Which character virtue is emphasized?

Loyalty and disciplined dependence on leadership—turning to Sugrīva for refuge and reorganization.