Shloka 27

सप्तनवतितमः सर्गः (Yuddha Kāṇḍa 97): Sugrīva’s Onslaught and the Fall of Virūpākṣa

Devanagari script

स समुत्थायपतितःकपिस्तस्यव्यसर्जयत् ।तलप्रहारमशनेस्समानंभीमनिस्स्वनम् ।।।।

Transliteration

sa samutthāya patitaḥ kapis tasya vyasarjayat | talaprahāram aśaneḥ samānaṃ bhīmanissvanam ||

Translation

ແມ່ນແຕ່ລົ້ມລົງແລ້ວ ວານອນກໍລຸກຂຶ້ນອີກ ແລ້ວຟາດຝາມືໃສ່ເຂົາ ດຸດດັ່ງຟ້າຜ່າ ມີສຽງກຶກກ້ອງນ່າຢ້ານກົວ

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Agent)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• समुत्थाय: having risen up
• समुत्थाय: क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-उत्-√स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया; धातु: स्था (to stand) उपसर्ग: सम्+उत्

• पतितः: fallen
• पतितः: विशेषण (attribute of subject)
• Type: Adjective
• Root: √पत् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कपिः: the monkey
• कपिः: कर्ता (Karta/Agent; apposition)
• Type: Noun
• Root: कपि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुं, षष्ठी, एकवचन

• व्यसर्जयत्: released/let fly
• व्यसर्जयत्: क्रिया (main verb)
• Type: Verb
• Root: वि-√सृज् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तल-प्रहारम्: a palm-blow
• तल-प्रहारम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तल (प्रातिपदिक) + प्रहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: तत्पुरुष (तलेन प्रहारः)

• अशनेः: of a thunderbolt
• अशनेः: उपमान-सम्बन्ध (Genitive of comparison)
• Type: Noun
• Root: अशनि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• समानम्: equal to
• समानम्: विशेषण (attribute of object)
• Type: Adjective
• Root: समान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणं (qualifying तलप्रहारम्)

• भीम-निःस्वनम्: with a terrible sound
• भीम-निःस्वनम्: विशेषण (attribute of object)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक) + निःस्वन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (भीमः निःस्वनः)

Context

Dropped down by him (Virupaksha), Sugriva, got up, and gave the Rakshasa a slap with his palm which was equal to thunderbolt that produced a terrific sound like crash.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Virūpākṣa
• Kapi (Vānara)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in conflict includes steadiness and recovery: one does not surrender to fear or injury when defending a righteous cause.

What is the narrative situation?

After being brought down, Sugrīva rises and strikes Virūpākṣa with a powerful palm-blow.

Which character virtue is emphasized?

Dhairya (courageous composure) and utsāha (renewed effort).