Shloka 126

युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः

Rāvaṇa’s Assault on Nīla and Lakṣmaṇa; Hanumān Bears Rāma

Devanagari script

तच्छ्रुत्वाराघवोवाक्यंवायुपुत्रेणभाषितम् ।आरुरोहमहाशूरंबलवन्तंमहाकपिम् ।।6.59.126।।रथस्थंरावणंसङ् ख्येददर्शमनुजाधिपः ।

Transliteration

tac chrutvā rāghavo vākyaṃ vāyuputreṇa bhāṣitam |

āruroha mahāśūraṃ balavantaṃ mahākapim ||6.59.126||

rathasthaṃ rāvaṇaṃ saṅkhye dadarśa manujādhipaḥ |

Translation

ເມື່ອພຣະຣາຆະວະໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາທີ່ບຸດແຫ່ງພຣະພາຍຸກ່າວແລ້ວ ພຣະອົງກໍຂຶ້ນຂີ່ມະຫາກະປິຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ແຂງແຮງ ແລະກ້າຫານນັ້ນ; ໃນກາງກອງຮົບອັນຄັບຄັ່ງ ຈອມແຫ່ງມະນຸດໄດ້ເຫັນຣາວະນະຢືນຢູ່ເທິງລົດສົງຄາມຂອງຕົນ.

Word by Word

• तम्: him (Rāvaṇa)
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आलोक्य: having beheld
• आलोक्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: ā+√lok (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund), ‘having looked at/seen’

• महातेजाः: mighty/splendid
• महातेजाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: mahā+tejas (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् of ‘राघवः’

• प्रदुद्राव: rushed forth
• प्रदुद्राव: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: pra+√dru (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• राघवः: Rāghava (Rāma)
• राघवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: rāghava (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• वैरोचनिव: like Vairocanī (Indra)
• वैरोचनिव: Upamā (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: virocani + iva (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक अव्यय-प्रयोगः; ‘वैरोचनिः’ (इन्द्रः/विरोचनपुत्रः) + इव

• क्रुद्धः: angry
• क्रुद्धः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √krudh (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; विशेषणम् of ‘राघवः’

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Upamāna (उपमान)
• Type: Noun
• Root: viṣṇu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमेयस्य उपमान-रूपेण (as Viṣṇu)

• अभ्युद्यतायुधः: with weapons raised
• अभ्युद्यतायुधः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: abhi+ud+yata (कृदन्त-प्रातिपदिक) + āyudha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः—‘अभ्युद्यतानि आयुधानि यस्य सः’

Context

And then Hanuman submitted to Rama, "Just as Lord Vishnu mounted on mighty Garuda, you should also be mounted on my back and subdue Ravana."

Characters & Entities

• Rāma (Rāghava, Manujādhipa)
• Hanumān (Vāyuputra)
• Rāvaṇa
• chariot (ratha)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma advances through trust and coordinated action: the rightful leader accepts devoted assistance to confront adharma decisively.

What is the narrative situation?

Rāma accepts Hanumān’s offer, rides upon him, and sights Rāvaṇa on his chariot in the battlefield.

Which character virtue is emphasized?

Mutual trust—Hanumān’s devoted strength and Rāma’s strategic readiness.