Shloka 24

प्रहस्तवधः

The Slaying of Prahasta

Devanagari script

अमृष्यमाणस्तत्कर्मप्रहस्तोरथमाश्रितः ।।।।चकारकदनंघोरंधनुष्पाणिर्वनौकसाम् ।

Transliteration

amṛṣyamāṇas tat-karma prahasto ratham āśritaḥ | cakāra kadanaṃ ghoraṃ dhanuṣ-pāṇir vanaukasām ||

Translation

ທົນຕໍ່ການກະທຳນັ້ນບໍ່ໄດ້ ພຣະຫັດສະຈຶ່ງຂຶ້ນປະທັບລົດສົງຄາມ; ຖືຄັນທະນູໃນມື ແລ້ວກໍ່ການທຳລາຍອັນນ່າສະພຶງກົວໃນຫມູ່ຜູ້ອາໄສປ່າ (ວານະຣາ)

Word by Word

• अमृष्यमाणः: not tolerating
• अमृष्यमाणः: कर्ता-विशेषण (Agent qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मृष् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-भाव (a-mṛṣyamāṇa: not tolerating)

• तत्कर्म: that deed
• तत्कर्म: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; समासः तस्य कर्म (षष्ठी-तत्पुरुष)

• प्रहस्तः: Prahastha
• प्रहस्तः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: प्रहस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• रथम्: chariot
• रथम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आश्रितः: having mounted / resorted to
• आश्रितः: कर्ता-विशेषण (Subject state)
• Type: Adjective
• Root: आ-श्रि (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'having mounted/taken refuge'

• चकार: did / caused
• चकार: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• कदनम्: slaughter, havoc
• कदनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: कदन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• घोरम्: terrible
• घोरम्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् कदनम् प्रति

• धनुष्पाणिः: bow-in-hand (archer)
• धनुष्पाणिः: कर्ता-विशेषण (Apposition to subject)
• Type: Noun
• Root: धनुस् + पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः धनुषः पाणिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• वनौकसाम्: of the forest-dwellers (monkeys)
• वनौकसाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वनौकस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन; समासः वने ओकः यस्य (उपपद-तत्पुरुष: forest-dweller)

Context

Then intolerant of the exploit, Prahastha got on to the chariot with bow in hand and caused dreadful havoc among the monkeys.

Characters & Entities

• Prahasta
• chariot
• bow
• vānaras (vanaukasaḥ)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It warns how ego-injury and intolerance can fuel destructive action; dharma requires restraint and right intention, even in war.

What is the narrative situation?

After seeing his side harmed, Prahasta enters more aggressively, mounting his chariot and attacking the vānaras with archery.

Which character virtue is emphasized?

Primarily a negative trait is highlighted: amṛṣā (intolerance/resentment) that escalates violence.