Shloka 38

अकम्पनवधः — The Slaying of Akampana

Hanuman’s rout of the Rakshasa host

Devanagari script

सवीरशोभामभजन्महाकपिःसमेत्यरक्षांसिनिहत्यमारुतिः ।महासुरंभीमममित्रनाशनःयथैवविष्णुर्बलिनंचमूमुखे ।।6.56.38।।

Transliteration

sa vīra-śobhām abhajan mahā-kapiḥ sametya rakṣāṃsi nihatya mārutiḥ |

mahā-suraṃ bhīmam amitranāśanaḥ yathaiva viṣṇur balinaṃ ca mūmukhe ||6.56.38||

Translation

ມາຣຸຕິ ມະຫາກະປິ ຜູ້ທຳລາຍສັດຕູ ເມື່ອເຂົ້າປະຈັນບານແລະສັງຫານພວກຣາກສະສາແລ້ວ ກໍສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍສະໂພກວີລະພາບ ດຸດດັ່ງພຣະວິສນຸໃນສະໜາມຮົບ ຫຼັງຈາກປະຫານອະສຸຣາຜູ້ແຂງກ້າ ແລະນ່າຢ້ານກົວລົງ.

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• वीरशोभाम्: heroic splendour
• वीरशोभाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वीर + शोभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘वीरस्य शोभा’ (heroic splendour)

• अभजत्: attained/shone with
• अभजत्: क्रिया (verb)
• Type: Verb
• Root: √भज् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• महाकपिः: the great monkey (chief)
• महाकपिः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: महा + कपि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘महान् कपिः’

• समेत्य: having approached
• समेत्य: क्रियाविशेषण (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + √इ (धातु)
• Form: अव्ययकृदन्त; क्त्वा-प्रत्यय (gerund/absolutive): ‘having come together/approached’

• रक्षांसि: Rakshasas/demons
• रक्षांसि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• निहत्य: having killed
• निहत्य: क्रियाविशेषण (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + √हन् (धातु)
• Form: अव्ययकृदन्त; क्त्वा-प्रत्यय (gerund): ‘having slain’

• मारुतिः: Maruti (Hanuman)
• मारुतिः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: मारुति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महासुरम्: a great demon
• महासुरम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: महा + असुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: ‘महान् असुरः’

• भीमम्: terrible
• भीमम्: कर्म-विशेषण (qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• अमित्रनाशनः: destroyer of foes
• अमित्रनाशनः: कर्ता-विशेषण (adjective of subject)
• Type: Adjective
• Root: अमित्र + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘अमित्राणां नाशनः’

• यथा: as
• यथा: उपमान (comparison marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानवाचक (as/like)

• एव: indeed
• एव: निपात (emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis: indeed/just)

• विष्णुः: Vishnu
• विष्णुः: उपमान (standard of comparison)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• बलिनम्: mighty
• बलिनम्: कर्म-विशेषण (qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: बलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• चमूमुखे: at the army-front
• चमूमुखे: अधिकरण (Adhikarana/locative)
• Type: Noun
• Root: चमू + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष: ‘चम्वाः मुखे’ (at the front of the army)

Context

The Vanaras could not counter or stand nor fight in battle. What to say more? Shattered by Akampana's arrows, they all took to their heels.

Characters & Entities

• Hanumān (Māruti)
• Rākṣasas
• Viṣṇu
• Battlefield (army front)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is protective power used against destructive forces; Hanumān’s heroism is framed as safeguarding the righteous side, echoing Viṣṇu’s role as preserver.

What is the narrative situation?

The text describes Hanumān’s radiant heroism after he kills enemy Rākṣasas in the thick of battle.

Which character virtue is emphasized?

Vīrya (valour) and parahita (service to the cause of others), presented as divinely resonant protection.