Shloka 1

धूम्राक्षप्रेषणम्

The Dispatch of Dhūmrākṣa

Devanagari script

तेषांसुतुमुलंशब्दंवानराणांतरस्विनाम् ।नर्दतांराक्षसैस्सार्धंतदाशुश्रावरावणः ।।6.51.1।।

Transliteration

teṣāṃ sutumulaṃ śabdaṃ vānarāṇāṃ tarasvinām | nardatāṃ rākṣasaiḥ sārdhaṃ tadā śuśrāva rāvaṇaḥ ||6.51.1||

Translation

ຕໍ່ມາ ຣາວະນະ ພ້ອມດ້ວຍພວກຣັກສະສະ ໄດ້ຍິນສຽງຄໍາຮ້ອງຄໍາຮອງອັນກຶກກ້ອງ ແລະວຸ່ນວາຍຢ່າງຫນັກ ຂອງວານອນຜູ້ມີພະລັງ ທີ່ດັງທະວີຂຶ້ນຢູ່ເລື້ອຍໆ

Word by Word

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन; सर्वनाम

• सुतुमुलम्: very tumultuous
• सुतुमुलम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु- (उपसर्ग/अव्यय) + तुमुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन; शब्दम् इति विशेषणम्; सु- उपसर्गेण अतिशयः

• शब्दम्: sound
• शब्दम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शब्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन

• वानराणाम्: of the Vanaras
• वानराणाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन

• तरस्विनाम्: of the vigorous/courageous (ones)
• तरस्विनाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तरस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन; वानराणाम् इति विशेषणम्

• नर्दताम्: of those roaring
• नर्दताम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: नर्द् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), षष्ठी (Genitive), बहुवचन; नर्दत् → नर्दताम्

• राक्षसैः: with the Rakshasas
• राक्षसैः: Sahakari (सहकारी/सह)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Sahartha (सहार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (meaning 'together with')

• तदा: then
• तदा: Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• शुश्राव: heard
• शुश्राव: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• रावणः: Ravana
• रावणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन

Context

Then Ravana and all the Rakshasas heard the increasing and highly tumultuous sound made by the courageous Vanaras.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Rākṣasas
• Vānaras

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Adharma cannot remain insulated: when truth and righteousness advance, the unjust inevitably ‘hear’ the approach—accountability draws near.

What is the narrative situation?

The noise of the approaching Vānara forces reaches Rāvaṇa inside Laṅkā, signaling imminent battle.

Which character virtue is emphasized?

Collective strength and steadfastness of the dharmic alliance, expressed as an unstoppable advance.