Shloka 58

सेनानिवेशः रामविलापश्च

Encampment on the Northern Shore; Rama’s Lament and Sandhyā

Devanagari script

सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।

Transliteration

sā tu nīlena vidhivat svārakṣāsu samāhitā | sāgarasyottare tīre sādhu senā niveśitā ||6.5.58||

Translation

ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ນີລະໄດ້ຄຸ້ມຄອງກອງທັບຕາມລະບຽບພິທີ ພ້ອມກັບການຄຸ້ມກັນຂອງຕົນ ແລະໄດ້ໃຫ້ກອງທັບຕັ້ງຄ່າຍຢ່າງດີຢູ່ຝັ່ງເໜືອແຫ່ງສະໝຸດ

Word by Word

• सा: she/that (army)
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• नीलेन: by Nila
• नीलेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: नील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• विधिवत्: properly
• विधिवत्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधिवत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• स्वारक्षासु: in their own guards
• स्वारक्षासु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्व-रक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष

• समाहिता: assembled
• समाहिता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-धा (धातु) + क्त
• Form: क्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सागरस्य: of the sea
• सागरस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• उत्तरे: on the northern
• उत्तरे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण

• तीरे: shore
• तीरे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• साधु: well
• साधु: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• सेना: army
• सेना: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सेना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• निवेशिता: was stationed
• निवेशिता: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-विश् (धातु) + णिच् + क्त
• Form: णिजन्त-क्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Context

Nila settled the army successfully by making them reside on the northern shore of the sea, as per tradition.

Characters & Entities

• Nīla
• sāgara (ocean)
• uttara-tīra (northern shore)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes right means: even for a just end, one must act with discipline, proper method, and care for others’ safety.

What is the narrative situation?

The host is encamped on the seashore under Nīla’s supervision as the campaign proceeds.

Which character virtue is emphasized?

Methodical execution of duty (kartavya) without negligence.