Shloka 20
दूत-नीति, शुक-प्रसङ्गः
Envoy-Ethics and the Episode of Śuka
Devanagari script
सचपत्रलघुर्भूत्वाहरिभिर्दर्शितेभये ।अन्तरिक्षेस्थितोभूत्वापुनर्वचनमब्रवीत् ।।।।
Transliteration
sa ca patralaghur bhūtvā haribhir darśite bhaye |
antariḳṣe sthito bhūtvā punar vacanam abravīt ||
Translation
ແລ້ວ ສຸກະ ກໍເຮັດກາຍໃຫ້ເບົາດັ່ງມີປີກ ແລະເມື່ອຄວາມຢ້ານທີ່ວານອນເຄີຍສະແດງນັ້ນຖອນຫາຍ ລາວກໍລອຍຢູ່ໃນອາກາດໂລ່ງ ແລ້ວເລີ່ມກ່າວອີກຄັ້ງ
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (कर्तरि), एकवचनम्; सर्वनाम
चand
च:
सम्बन्ध/समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
पत्रलघुःlight-winged
पत्रलघुः:
कर्ता-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपत्र + लघु (प्रातिपदिक-द्वयम्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (सः इत्यस्य)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
पूर्वक्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्ययः)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund/absolutive); पूर्वकालिक-क्रिया (having become)
हरिभिःby the monkeys
हरिभिः:
करणम्
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (करणम्/सह), बहुवचनम्
दर्शितेshown / made manifest
दर्शिते:
अधिकरण-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) + णिच् (कारण) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; 'अभये' इत्यस्य विशेषणम्
अभयेin safety / in fearlessness
अभये:
अधिकरणम्
TypeNoun
Rootअभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणम्), एकवचनम्
अन्तरिक्षेin the sky
अन्तरिक्षे:
अधिकरणम्
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणम्), एकवचनम्
स्थितःstanding / stationed
स्थितः:
कर्ता-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (past active participle in sense of 'standing/being'); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'सः' इत्यस्य विशेषणम्
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
पूर्वक्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्ययः)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund/absolutive); पूर्वकालिक-क्रिया
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्ति-बोधक-अव्ययम् (adverb)
वचनम्words / speech
वचनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्
अब्रवीत्spoke / said
अब्रवीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकारः (अनद्यतन-भूतकालः, imperfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
Context
Suka, felt secure in the air and finding monkeys also settled, once again spoke these words.
Characters & Entities
Ś
ŚukaV
VānarasFAQs
Dharma enables dialogue: once violence is restrained, speech and negotiation can proceed even between enemies.
After being spared, Śuka regains a safe position in the air and resumes his message.
Composure under pressure—Śuka continues his assigned role after escaping immediate harm.