Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

पुष्पकविमानदर्शनम्

The Vision of the Pushpaka and Lanka’s Jewel-like Mansions

नारीप्रवेकैरिव दीप्यमानं तटिद्भिरम्भोदवदर्च्यमानम्।हंसप्रवेकैरिव वाह्यमानं श्रिया युतं खे सुकृतां विमानम्।।5.7.7।।

nārīpravekair iva dīpyamānaṁ taṭidbhir ambhodavad arcyamānam | haṁsap्रavekair iva vāhyamānaṁ śriyā yutaṁ khe sukṛtāṁ vimānam ||5.7.7||

ວິມານນັ້ນສ່ອງປະກາຍປານດັ່ງຖືກຈຸດໄຟໂດຍນາງຜູ້ປະເສີດ ດັ່ງເມກຝົນທີ່ໄດ້ຮັບການສັກກາລະດ້ວຍຟ້າຜ່າ; ເປັນມົງຄົນ ແລະເຕັມໄປດ້ວຍສິຣີ ປານດັ່ງຖືກຫົງຮາຊາພາບິນຜ່ານນະພາ

नारी-प्रवेकैःby excellent women
नारी-प्रवेकैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक) + प्रवेक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instr), बहुवचन; समासः—नारीणां प्रवेकाः (excellent women)
इवas if
इव:
Upamana-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय
दीप्यमानम्shining
दीप्यमानम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√दीप् (धातु) → दीप्यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तटिद्भिःwith lightning
तटिद्भिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतटित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instr), बहुवचन
अम्भोदवत्like a raincloud
अम्भोदवत्:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootअम्भोद (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formअव्यय; वत्-प्रत्ययान्त उपमानवाचक (comparative adverb)
अर्च्यमानम्being worshipped/adored
अर्च्यमानम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√अर्च् (धातु) → अर्च्यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हंस-प्रवेकैःby excellent swans
हंस-प्रवेकैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक) + प्रवेक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः—हंसानां प्रवेकाः (excellent swans)
इवas if
इव:
Upamana-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय
वाह्यमानम्being carried/drawn
वाह्यमानम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√वह् (धातु) → वाह्यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive sense)
श्रियाwith splendour
श्रिया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
युतम्endowed (with)
युतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√युज् (धातु) → युत (कृदन्त)
Formयुत (PPP, क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
खेin the sky
खे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Loc), एकवचन
सुकृताम्well-made, splendid
सुकृताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसुकृत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Acc), एकवचन; विशेषण (qualifying विमाना/विमानम् as poetic usage)
विमानम्aerial chariot
विमानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Acc/कर्म), एकवचन

The aerial chariot was lit up by resplendent women just as a rain-cloud dazzles with flashes of lightning. It was auspicious, worthy of worship. It looked as if it was drawn by royal swans in the sky.

H
Hanumān
V
vimāna (aerial chariot)
W
women attendants (nārī, implied)
S
swans (haṁsa)

FAQs

Dharma is self-mastery: even when confronted with sensual splendor (women, luxury, celestial imagery), Hanumān remains unwavering in his righteous task.

Hanumān observes the extraordinary vimāna and its dazzling attendants, describing it through comparisons to lightning, clouds, and swans.

Indriya-nigraha (control of the senses): beauty is noted but does not become distraction.