Shloka 14

सीताया यशोधर्मविचारः

Sita’s Counsel on Honor, Rescue-Strategy, and Hanuman’s Reassurance

Devanagari script

बलैस्तु सङ्कुलां कृत्वा लङ्कां परबलार्दनः।मां नयेद्यदि काकुत्स्थस्तत्तस्य सदृशं भवेत्।।।।

Transliteration

balais tu saṅkulāṃ kṛtvā laṅkāṃ parabalārdanaḥ | māṃ nayedyadi kākutsthas tat tasya sadṛśaṃ bhavet ||

Translation

ແຕ່ຖ້າພຣະກາກຸດສະຖະ—ຜູ້ບົດຂີ້ກຳລັງສັດຕູ—ໃຊ້ພະລັງເຂົ້າຖົມລົງລັງກາໃຫ້ວຸ່ນວາຍແລະພ່າຍແພ້ ແລ້ວຈຶ່ງນຳຂ້າພະເຈົ້າອອກໄປ ນັ້ນແຫຼະຈຶ່ງສົມຄວນແກ່ພຣະອົງ។

Word by Word

• बलैः: with forces
• बलैः: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• तु: but/indeed
• तु: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वयार्थक-अव्यय (but/indeed)

• सङ्कुलाम्: crowded/filled
• सङ्कुलाम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: सङ्कुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying) लङ्काम्

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: क्रियाविशेषण (Adverbial participle)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• लङ्काम्: Lanka
• लङ्काम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: लङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• परबलार्दनः: destroyer of enemy armies
• परबलार्दनः: कर्ता (Subject/apposition)
• Type: Noun
• Root: पर-बल-अर्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: षष्ठी-तत्पुरुष (परस्य बलस्य अर्दनः = destroyer of enemy forces)

• माम्: me
• माम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन

• नयेत्: should take/lead
• नयेत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• यदि: if
• यदि: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्यय (if)

• काकुत्स्थः: Kakutstha (Rama)
• काकुत्स्थः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: काकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्: that
• तत्: कर्ता/विषय (Subject/Topic)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तस्य: for him/of him
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive), एकवचन

• सदृशम्: befitting/appropriate
• सदृशम्: विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: सदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying) तत्

• भवेत्: would be
• भवेत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Context

'If Rama, the slayer of the enemy army, could fill Lanka with his arrows and take me that will be a good sight for him to see.

Characters & Entities

• Sītā
• Rāma (Kākutstha)
• Laṅkā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is the restoration of justice through rightful strength: evil should be confronted and subdued openly, so that rescue is not merely escape but moral re-ordering.

What is the narrative situation?

Sītā outlines the proper form of her rescue: Rāma should defeat Laṅkā’s hostile power and then bring her back.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s commitment to heroic propriety (kṣātra-dharma) and to Rāma’s fitting public vindication.