Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

स चाप्यन्तर्हितः शैलो मानुषेण वपुष्मता।शरीरेण महाशैलः शैलेन च महोदधौ।।।।

sa cāpy antarhitaḥ śailo mānuṣeṇa vapuṣmatā |

śarīreṇa mahāśailaḥ śailena ca mahodadhau ||

ແລະພູນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ຮັບຮູບກາຍເປັນມະນຸດແລ້ວ ກໍອັນຕະທານຫາຍໄປອີກ; ພູໃຫຍ່ນັ້ນຈຶ່ງຍັງຄົງຊ່ອນຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ໂດຍຮ່າງເປັນພູດັ່ງເດີມ.

adūrenear
adūre:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootadūra (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूत (locative used adverbially: ‘near’)
śiṃśupā-vṛkṣātfrom the śiṃśupā tree
śiṃśupā-vṛkṣāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootśiṃśupā (प्रातिपदिक) + vṛkṣa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (from the śiṃśupā tree)
paśyāmiI see
paśyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
vara-varṇinīmbeautiful-complexioned
vara-varṇinīm:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvara (प्रातिपदिक) + varṇinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (of excellent complexion)
śyāmāmdark-complexioned
śyāmām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśyāma (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
kamala-patra-akṣīmlotus-petal-eyed
kamala-patra-akṣīm:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkamala (प्रातिपदिक) + patra (प्रातिपदिक) + akṣi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः (one whose eyes are like lotus-petals)
upavāsa-kṛśa-ānanāmwith a face emaciated by fasting
upavāsa-kṛśa-ānanām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootupavāsa (प्रातिपदिक) + kṛśa (प्रातिपदिक) + ānana (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः (one whose face is emaciated due to fasting)
tad-eka-vāsaḥwith only one garment
tad-eka-vāsaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध; qualifier of saṃvītām)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + eka (प्रातिपदिक) + vāsa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (having only that single garment)
saṃvītāmclad / wrapped
saṃvītām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsam-vi (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (P.P.P.), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (wrapped/clad)
rajo-dhvasta-śiro-ruhāmwith dust-covered hair
rajo-dhvasta-śiro-ruhām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootrajas (प्रातिपदिक) + dhvasta (धvaṃs/ध्वंस् धातु, क्त) + śiras (प्रातिपदिक) + ruha (ruh धातु, क्तिन्/प्रातिपदिक: hair)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः (one whose head-hair is dust-covered/dishevelled)
śoka-santāpa-dīna-aṅgīmwith limbs worn by grief and anguish
śoka-santāpa-dīna-aṅgīm:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśoka (प्रातिपदिक) + santāpa (प्रातिपदिक) + dīna (प्रातिपदिक) + aṅgī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः (one whose limbs are wretched due to grief and torment)
sītāmSita
sītām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
bhartṛ-hitein her husband’s interest
bhartṛ-hite:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhartṛ (प्रातिपदिक) + hita (dhā धातु, क्त; ‘benefit’)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (in/for the husband’s welfare)
sthitāmremaining / abiding
sthitām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsthā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (P.P.P.), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (remaining/standing)
rākṣasībhiḥby demonesses
rākṣasībhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootrākṣasī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
virūpābhiḥugly
virūpābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootvirūpa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम्
krūrābhiḥcruel
krūrābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootkrūra (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम्
abhisaṃvṛtāmsurrounded
abhisaṃvṛtām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootabhi-sam-vṛ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (P.P.P.), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (surrounded/encircled)
māṃsa-śoṇita-bhakṣābhiḥby flesh-and-blood-eating (ones)
māṃsa-śoṇita-bhakṣābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootmāṃsa (प्रातिपदिक) + śoṇita (प्रातिपदिक) + bhakṣa (भक्ष् धातु, अ/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; बहुव्रीहिः (those whose food is flesh and blood)
vyāghrībhiḥby tigresses
vyāghrībhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvyāghrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
hariṇīma doe
hariṇīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothariṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ivalike
iva:
Upamāna-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय

"Then the huge mountain in human form concealed as huge mountains remain hidden in the ocean.

M
Maināka (mountain)
M
Mahodadhi (great ocean)

FAQs

Dharma is reflected indirectly as restraint and propriety: Maināka offers help, then withdraws back to his place—support is given without attachment or disruption of the larger righteous course.

After granting Hanumān leave to continue, Maināka ends the encounter by returning to concealment in the ocean.

Non-possessive generosity—aid is offered, and then the helper quietly withdraws.