Sarga 57
सप्तपञ्चाशः सर्गः — Hanumān’s Return, Roar of Success, and the Announcement “Sītā Seen”
सुन्दरकाण्ड
ສັກຣະ 57 ເລົ່າເຖິງການບິນກັບຄືນຂອງພະຫນຸມານຈາກລັງກາໄປສູ່ຝັ່ງເໜືອ. ທ້ອງຟ້າຖືກພັນລະນາເປັນດັ່ງ “ມະຫາສະໝຸດ” ດ້ວຍອຸປະມາອັນຕໍ່ເນື່ອງ: ດວງຈັນແລະດວງອາທິດດັ່ງດອກບົວແລະນົກນ້ຳ, ກຸ່ມດາວດັ່ງສັດນ້ຳ, ເມກດັ່ງພືດພັນຊາຍຝັ່ງ, ແລະຄື້ນລົມດັ່ງຄື້ນສະໝຸດ. ພະຫນຸມານປາກົດແລະຫາຍໄປໃນກອງເມກຊ້ຳໆ ດັ່ງດວງຈັນຖືກເມກບັງແລ້ວເຜີຍອອກອີກຄັ້ງ. ສຽງຮ້ອງກັງວານຂອງທ່ານ—ປຽບດັ່ງຟ້າຮ້ອງ—ເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງຄວາມສຳເລັດກ່ອນຈະເຫັນຕົວ. ວານອນທີ່ຄອຍຖ້າຈາກຄວາມຫົວໃຈຫມອງກາຍເປັນຄວາມຄາດຫວັງອັນແຮງກ້າ. ພະຈາມບະວານຟັງຈາກຄຸນລັກສະນະຂອງສຽງແລ້ວຮູ້ວ່າກິດສຳເລັດ; ທ່ານກ່າວເຫດຜົນວ່າ ນາດະແຫ່ງໄຊຊະນະແບບນີ້ບໍ່ອາດເກີດຈາກຄວາມລົ້ມເຫຼວໄດ້. ພະຫນຸມານລົງຈອດທີ່ພູມະເຫນທຣ ແລະໄດ້ຮັບການຕ້ອນຮັບດ້ວຍການນົບນ້ອມແລະເຄື່ອງບູຊາ. ແລ້ວທ່ານລາຍງານຢ່າງສັ້ນແຕ່ຊັດເຈນວ່າ “dṛṣṭā sītā” — ໄດ້ເຫັນນາງສີຕາແລ້ວ; ພ້ອມບອກເຄົ້າຮອຍສັ້ນໆເຖິງສະພາບຂອງນາງໃນອະໂສກວະນິກາ ພາຍໃຕ້ການເຝົ້າຍາມຂອງນາງຣາກສະສີ. ທ້າຍສັກຣະ ທຸກຄົນຊື່ນບານ ແລະພ້ອມຈະຟັງເລື່ອງລາຍລະອຽດກ່ຽວກັບລັງກາ, ນາງສີຕາ ແລະ ຣາວະນະ.
Shlokas
Verse 1
स चन्द्रकुमुदं रम्यं सार्ककारण्डवं शुभम्।तिष्यश्रवणकादम्बमभ्रशैवालशाद्वलम्।।।।पुनर्वसुमहामीनं लोहिताङ्गमहाग्रहम्।ऐरावतमहाद्वीपं स्वातिहंसविलोलितम्।।।।वातसङ्घातजातोर्मि चन्द्रांशुशिशिराम्बुमत्।भुजङ्गयक्षगन्धर्वप्रबुद्धकमलोत्पलम्।।।।हनुमान्मारुतगतिर्महानौरिव सागरम्।अपारमपरिश्रान्तः पुप्लुवे गगनार्णवम् ।।।।
ຮານຸມານ ຜູ້ໄວດັ່ງລົມ ບໍ່ຮູ້ເມື່ອຍ ໄດ້ໂຜນຂ້າມ “ທະເລແຫ່ງນະພາ” ດັ່ງເຮືອໃຫຍ່ຂ້າມສາຄອນ—ທີ່ນັ້ນ ຈັນທຣາງາມດັ່ງດອກບົວຂາວ, ສຸຣິຍະດັ່ງນົກນ້ຳ, ດາວມົງຄຸນດັ່ງຫົງ, ເມກດັ່ງສາຫຼ່າຍລອຍແລະຝັ່ງຫຍ້າ, ກຸ່ມດາວແລະດາວເຄາະດັ່ງປາແລະຈະລະເຂ້, ແລະກຸ່ມແສງສະຫວ່າງດັ່ງດອກບົວແລະອຸດປະລະທີ່ບານເຕັມທີ່।
Verse 2
स चन्द्रकुमुदं रम्यं सार्ककारण्डवं शुभम्।तिष्यश्रवणकादम्बमभ्रशैवालशाद्वलम्।।5.57.1।।पुनर्वसुमहामीनं लोहिताङ्गमहाग्रहम्।ऐरावतमहाद्वीपं स्वातिहंसविलोलितम्।।5.57.2।।वातसङ्घातजातोर्मि चन्द्रांशुशिशिराम्बुमत्।भुजङ्गयक्षगन्धर्वप्रबुद्धकमलोत्पलम्।।5.57.3।।हनुमान्मारुतगतिर्महानौरिव सागरम्।अपारमपरिश्रान्तः पुप्लुवे गगनार्णवम् ।।5.57.4।।
ຫນຸມານ ຜູ້ໄວດຸດດັ່ງມາຣຸດ (ເທວະແຫ່ງລົມ) ແລະບໍ່ຮູ້ເຫນື່ອຍ ໄດ້ໂດດຂ້າມນະພາ ປານດັ່ງເຮືອໃຫຍ່ຂ້າມມະຫາສະໝຸດອັນຫາຂອບບໍ່ໄດ້. ມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຟ້ານັ້ນ ມີຈັນທຣາດຸດດັ່ງດອກບົວຂາວ ມີສຸຣິຍະດຸດດັ່ງນົກນ້ຳ ມີດາວອັນເປັນມົງຄຸນດຸດດັ່ງຫົງ ແລະມີເມກດຸດດັ່ງສາຫຼ່າຍນ້ຳກັບຝັ່ງຂຽວ. ພຸນຣະວະສຸດຸດດັ່ງປາໃຫຍ່ ດາວອັງຄານດຸດດັ່ງຈະລະເຂ້ໃຫຍ່ ໄອຣາວະຕະດຸດດັ່ງເກາະມະຫຶມາ ແລະສະວາຕີດຸດດັ່ງຫົງລ່ອງໄປ. ຄື້ນຟອງເກີດຈາກລົມກະໂຊກ ນ້ຳເຢັນດຸດດັ່ງແສງຈັນ ແລະດອກບົວກັບອຸຕພະລະຕື່ນບານ ປານດັ່ງນາຄາ ຢັກສະ ແລະຄັນທັຣວະ ຕື່ນຮູ້.
Verse 3
स चन्द्रकुमुदं रम्यं सार्ककारण्डवं शुभम्।तिष्यश्रवणकादम्बमभ्रशैवालशाद्वलम्।।5.57.1।।पुनर्वसुमहामीनं लोहिताङ्गमहाग्रहम्।ऐरावतमहाद्वीपं स्वातिहंसविलोलितम्।।5.57.2।।वातसङ्घातजातोर्मि चन्द्रांशुशिशिराम्बुमत्।भुजङ्गयक्षगन्धर्वप्रबुद्धकमलोत्पलम्।।5.57.3।।हनुमान्मारुतगतिर्महानौरिव सागरम्।अपारमपरिश्रान्तः पुप्लुवे गगनार्णवम् ।।5.57.4।।
ໃນ “ມະຫາສະໝຸດແຫ່ງນະພາ” ອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ ພະຫນຸມານຜູ້ໄວດັ່ງລົມ ໄດ້ໂດດຂ້າມໄປໂດຍບໍ່ເມື່ອຍ ດັ່ງເຮືອໃຫຍ່ຂ້າມທະເລ. ຟ້າຮູ້ສຶກເຫມືອນນ້ຳເຢັນດ້ວຍແສງຈັນ ມີຄື້ນເກີດຈາກລົມພັດ ແລະມີນາກ ຢັກສ ແລະຄັນທັບພະ ດັ່ງດອກບົວແລະບົວນ້ຳທີ່ບານຕື່ນເຕັມທີ່.
Verse 4
स चन्द्रकुमुदं रम्यं सार्ककारण्डवं शुभम्।तिष्यश्रवणकादम्बमभ्रशैवालशाद्वलम्।।5.57.1।।पुनर्वसुमहामीनं लोहिताङ्गमहाग्रहम्।ऐरावतमहाद्वीपं स्वातिहंसविलोलितम्।।5.57.2।।वातसङ्घातजातोर्मि चन्द्रांशुशिशिराम्बुमत्।भुजङ्गयक्षगन्धर्वप्रबुद्धकमलोत्पलम्।।5.57.3।।हनुमान्मारुतगतिर्महानौरिव सागरम्।अपारमपरिश्रान्तः पुप्लुवे गगनार्णवम् ।।5.57.4।।
ຮານຸມານ ຜູ້ໄວດຸຈລົມ ດັ່ງເຮືອໃຫຍ່ຂ້າມທະເລ ໄດ້ກະໂດດຂ້າມ “ທະເລແຫ່ງນະພາ” ອັນຫາຂອບບໍ່ໄດ້ ໂດຍບໍ່ເມື່ອຍລ້າ.
Verse 5
ग्रसमान इवाकाशं ताराधिपमिवोल्लिखन्।हरन्निव सनक्षत्रं गगनं सार्कमण्डलम्।।।।मारुतस्यात्मजः श्रीमान्कपिर्व्योमचरो महान्।हनुमान्मेघजालानि विकर्षन्निव गच्छति।।।।
ຫນຸມານຜູ້ສະຫງ່າງາມ—ບຸດແຫ່ງມາຣຸຕ ວານະຣະມະຫາວິຣະຜູ້ເດີນໃນນະພາ—ເຄື່ອນໄປດັ່ງກຳລັງກືນກິນຫ້ວງອາກາດ ດັ່ງກຳລັງຂູດຂີດດວງຈັນ ດັ່ງກຳລັງຊັກຊວນເອົາຟ້າທີ່ພອງດາວພ້ອມວົງຕາເວັນ ແລະດັ່ງກຳລັງລາກພາຝູງເມກໄປດ້ວຍ.
Verse 6
ग्रसमान इवाकाशं ताराधिपमिवोल्लिखन्।हरन्निव सनक्षत्रं गगनं सार्कमण्डलम्।।5.57.5।।मारुतस्यात्मजः श्रीमान्कपिर्व्योमचरो महान्।हनुमान्मेघजालानि विकर्षन्निव गच्छति।।5.57.6।।
ຮານຸມານ ບຸດແຫ່ງພະມາຣຸດ ຜູ້ສະຫງ່າງາມ ເປັນວານອນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ເດີນທາງໃນນະພາ ເຄື່ອນໄປດຸດກືນກິນຫ້ວງອາກາດ ແລະດຸດດຶງຕາຂ່າຍເມກໃຫ້ຕາມຫຼັງ.
Verse 7
पाण्डुरारुणवर्णानि नीलमाञ्जिष्ठकानि च।हरितारुणवर्णानि महाभ्राणि चकाशिरे।।।।
ເມກໃຫຍ່ທັງຫຼາຍສ່ອງປະກາຍດ້ວຍສີສັນຫຼາກຫຼາຍ—ສີຂາວຈາງປົນແດງ, ສີຟ້າແລະແດງເຂັ້ມ, ແລະສີຂຽວປົນແດງ—ສະແດງສີຂອງຕົນຢ່າງເຈີດຈ້າ.
Verse 8
प्रविशन्नभ्रजालानि निष्पतंश्च पुनः पुनः।प्रच्छन्नश्च प्रकाशश्च चन्द्रमा इव लक्ष्यते।।।।
ລາວເຂົ້າໄປໃນກຸ່ມເມກ ແລ້ວພຸ່ງອອກມາອີກ ຊ້ຳໆ; ບາງຄາວຖືກບັງ ບາງຄາວສ່ອງສະຫວ່າງ ປານດັ່ງດວງຈັນ.
Verse 9
विविधाभ्रघनापन्नगोचरो धवलाम्बरः।दृश्यादृश्यतनुर्वीरस्तदा चन्द्रायतेऽम्बरे।।।।
ເມື່ອເຄື່ອນຜ່ານມວນເມກໜາແໜ້ນຫຼາກຫຼາຍ ໃນຟ້າຂາວສະຫວ່າງ ວີຣະບຸລຸດນັ້ນ—ກາຍບາງຄາວປາກົດ ບາງຄາວຫາຍໄປ—ເບິ່ງຄືດວງຈັນໃນນະພາ.
Verse 10
तार्क्ष्यायमाणो गगने बभासे वायुनन्दनः।दारयन्मेघबृन्दानि निष्पतंश्च पुनः पुनः।।।।नदन्नादेन महता मेघस्वनमहास्वनः।
ບຸດແຫ່ງພະວາຍຸນັ້ນ ປາກົດສະຫວ່າງໃນນະພາດັ່ງກຣຸດ; ຜ່າກຸ່ມເມກເປັນຊ່ວງໆ ຫາຍໄປແລ້ວປາກົດຄືນອີກເລື້ອຍໆ ພ້ອມຮ້ອງກັງວານດ້ວຍສຽງໃຫຍ່ດັ່ງຟ້າຮ້ອງໃນເມກຄຶ້ມ។
Verse 11
प्रवरान्राक्षसान् हत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः।।।।आकुलां नगरीं कृत्वा व्यथयित्वा च रावणम्।अर्दयित्वा बलं घोरं वैदेहीमभिवाद्य च।।।।आजगाम महातेजाः पुनर्मध्येन सागरम्।
ເມື່ອສັງຫານພວກຣາກະສະຜູ້ເລີດແລ້ວ ແລະເຮັດໃຫ້ນາມຂອງຕົນໂດງດັງ ທໍາໃຫ້ນະຄອນວຸ່ນວາຍ ແລະເຮັດໃຫ້ຣາວະນະເຈັບປວດ ໂດຍບີບຂະຍີ້ກອງທັບອັນນ່າຢ້ານ; ແລ້ວຖວາຍຄໍານົບນ້ອມແດ່ວາຍເທຫີ (ສີຕາ) ພຣະຫນຸມານຜູ້ມີເດດສູງກໍອອກເດີນທາງອີກຄັ້ງ ຂ້າມມະຫາສະມຸດກາງກວ້າງ
Verse 12
प्रवरान्राक्षसान् हत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः।।5.57.11।।आकुलां नगरीं कृत्वा व्यथयित्वा च रावणम्।अर्दयित्वा बलं घोरं वैदेहीमभिवाद्य च।।5.57.12।।आजगाम महातेजाः पुनर्मध्येन सागरम्।
ເມື່ອສັງຫານຣາກະສະຜູ້ສູງສຸດ ແລະເຮັດໃຫ້ຊື່ຂອງຕົນໂດງດັງ ກໍເຮັດໃຫ້ນະຄອນສັບສົນ ແລະເຮັດໃຫ້ຣາວະນະທຸກໃຈ ໂດຍການບີບຂະຍີ້ກອງທັບອັນນ່າຢ້ານ; ແລ້ວຖວາຍນົບນ້ອມແດ່ວາຍເທຫີ (ສີຕາ) ພຣະຫນຸມານຜູ້ສະຫວ່າງໄສກໍຂ້າມມະຫາສະມຸດກາງອີກຄັ້ງ
Verse 13
पर्वतेन्द्रं सुनाभं च समुपस्पृश्य वीर्यवान्।।।।ज्यामुक्त इव नाराचो महावेगोऽभ्युपागतः।
ຜູ້ກ້າຫານຜູ້ມີພະລັງ ໄດ້ສຳຜັດຜ່ານພູສຸນາພະ ຈອມແຫ່ງພູທັງປວງ ແລ້ວພຸ່ງໄປຂ້າງໜ້າດ້ວຍຄວາມໄວອັນມະຫາສານ ດັ່ງລູກສອນທີ່ຫຼຸດຈາກສາຍຄັນທະນູ
Verse 14
स किञ्चिदनुसम्प्राप्तः समालोक्य महागिरिम्।।।।महेन्द्रं मेघसङ्काशं ननाद हरिपुङ्गवः।
ເມື່ອເຂົາເຂົ້າໃກ້ອີກນ້ອຍ ແລະເຫັນພູໃຫຍ່ມະເຫນທຣ ທີ່ຄ້າຍດັ່ງເມກ ຈອມວານອນກໍຮ້ອງຄໍາຮາມກຶກກ້ອງດ້ວຍຊັຍຊະນະ
Verse 15
स पूरयामास कपिर्दिशो दश समन्ततः।।।।नदन्नादेन महता मेघस्वनमहास्वनः।
ດ້ວຍສຽງຮາມອັນໃຫຍ່ ຄ້າຍສຽງຟ້າຮ້ອງໃນເມກ ວານອນນັ້ນເຮັດໃຫ້ສິບທິດທົ່ວທຸກດ້ານກ້ອງກັງວານ
Verse 16
स तं देशमनुप्राप्तः सुहृद्धर्शनलालसः।।।।ननाद हरिशार्दूलो लाङ्गूलं चाप्यकम्पयत्।
ເມື່ອມາຮອດຖິ່ນນັ້ນ ດ້ວຍໃຈປາຖະໜາຈະເຫັນມິດສະຫາຍ ວານອນຜູ້ດຸດດັ່ງເສືອໃນຫມູ່ວານອນ ກໍຮ້ອງຄຳຮາມກຶກກ້ອງ ແລະສັ່ນຫາງຂອງຕົນດ້ວຍ.
Verse 17
तस्य नानद्यमानस्य सुपर्णचरिते पथि।।।।फलतीवास्य घोषेण गगनं सार्कमण्डलम्।
ເມື່ອລາວຮ້ອງຄຳຮາມໄປຕາມທາງທີ່ສຸປັນນະ (ຄຣຸດ) ເຄີຍຜ່ານ ດ້ວຍສຽງນັ້ນ ຟ້າພ້ອມທັງວົງຕາເວັນ ຮາວກັບຈະແຕກອອກ.
Verse 18
ये तु तत्रोत्तरे तीरे समुद्रस्य महाबलाः।।।।पूर्वं संविष्ठिताश्शूरा वायुपुत्रदिदृक्षवः।महतो वातनुन्नस्य तोयदस्येव गर्जितम्।।।।शुश्रुवुस्ते तदा घोषमूरुवेगं हनूमतः।
ໃນຂະນະນັ້ນ ວານອນຜູ້ກ້າຫານ ແລະມີພະລັງຫຼາຍ ຜູ້ໄດ້ນັ່ງຄອຍຢູ່ກ່ອນແລ້ວ ທີ່ຝັ່ງເໜືອຂອງມະຫາສະໝຸດ ເພື່ອປາຖະໜາເຫັນບຸດແຫ່ງພຣະວາຍຸ ໄດ້ຍິນສຽງຄຳຮາມຂອງຫນຸມານ—ດຸດດັ່ງຟ້າຮ້ອງຂອງເມກພາຍຸໃຫຍ່ທີ່ລົມພັດໂຫມ—ເກີດຈາກແຮງແລະຄວາມໄວແຫ່ງຂາອັນພຸ່ງທະຍານຂອງລາວ.
Verse 19
ये तु तत्रोत्तरे तीरे समुद्रस्य महाबलाः।।5.57.18।।पूर्वं संविष्ठिताश्शूरा वायुपुत्रदिदृक्षवः।महतो वातनुन्नस्य तोयदस्येव गर्जितम्।।5.57.19।।शुश्रुवुस्ते तदा घोषमूरुवेगं हनूमतः।
ວານອນຜູ້ມີພະລັງ ແລະເປັນວີຣະຊົນ ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ແລ້ວທີ່ຝັ່ງເໜືອຂອງມະຫາສະໝຸດ ແລະປາຖະໜາເຫັນບຸດແຫ່ງພຣະວາຍຸ ໃນຂະນະນັ້ນໄດ້ຍິນສຽງຄຳຮາມອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຫນຸມານ—ດຸດດັ່ງຟ້າຮ້ອງຂອງເມກຝົນທີ່ລົມພັດຂັບ—ເກີດຈາກແຮງແລະຄວາມໄວແຫ່ງອະວັຍວະທີ່ພຸ່ງໄປຂອງລາວ.
Verse 20
ते दीनमनसस्सर्वे शुश्रुवुः काननौकसः।।।।वानरेन्द्रस्य निर्घोषं पर्जन्यनिनदोपमम्।
ວານອນຜູ້ອາໄສໃນປ່າທັງຫມົດ ມີໃຈເສົ້າໝອງ ໄດ້ຍິນສຽງກຶກກ້ອງຂອງຈອມວານອນ ດັ່ງສຽງຄຳຮ້ອງຂອງເມກຝົນຟ້າຄະນອງ.
Verse 21
निशम्य नदतो नादं वानरास्ते समन्ततः।।।।बभूवुरुत्सुकास्सर्वे सुहृद्धर्शनकाङ्क्षिणः।
ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງຮ້ອງກຶກກ້ອງນັ້ນ ວານອນທີ່ຢູ່ຮອບດ້ານທັງຫມົດ ກໍເກີດຄວາມຕື່ນເຕັ້ນ ປາຖະໜາຈະໄດ້ເຫັນໜ້າມິດສະຫາຍອັນຮັກ.
Verse 22
जाम्बवान् स हरिश्रेष्ठः प्रीतिसंहृष्टमानसः।।।।उपामन्त्र्य हरीन् सर्वानिदं वचनमब्रवीत्।
ແລ້ວຈາມບະວານ ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນຫມູ່ວານອນ ມີໃຈຊຸ່ມຊື່ນດ້ວຍປີຕິ ໄດ້ເອີ້ນວານອນທັງຫມົດມາຊຸມນຸມ ແລ້ວກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້.
Verse 23
सर्वथा कृतकार्योऽसौ हनुमान्नात्र संशयः।।।।न ह्यस्याकृतकार्यस्य नाद एवंविधो भवेत्।
“ຫນຸມານໄດ້ສຳເລັດພາລະກິດແນ່ນອນ—ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ. ເພາະຖ້າວຽກຍັງບໍ່ສຳເລັດ ສຽງຮ້ອງແບບນີ້ຈະບໍ່ເກີດຈາກລາວ.”
Verse 24
तस्य बाहूरुवेगं च निनादं च महात्मनः।।।।निशम्य हरयो हृष्टाः समुत्पेतुस्ततस्ततः।
ເມື່ອໄດ້ຍິນພະລັງພຸ່ງພາຂອງແຂນແລະຂາອ່ອນຂອງມະຫາອາດມານັ້ນ ພ້ອມທັງສຽງຮ້ອງກຶກກ້ອງ ວານອນທັງຫມົດກໍປິຕິຍິນດີ ແລະກະໂດດໄປມາດ້ວຍຄວາມຊື່ນບານ.
Verse 25
ते नगाग्रान्नगाग्राणि शिखराच्छिखराणि च।।।।प्रहृष्टाः समपद्यन्त हनूमन्तं दिदृक्षवः।
ພວກເຂົາມີຄວາມປິຕິຍິນດີ ແລະປາຖະໜາຈະເຫັນພະຫນຸມານ ຈຶ່ງໂດດຈາກຍອດໄມ້ໜຶ່ງໄປຫາຍອດໄມ້ອື່ນ ແລະຈາກຍອດພູໜຶ່ງໄປຫາຍອດພູຖັດໄປ.
Verse 26
ते प्रीताः पादपाग्रेषु गृह्य शाखाः सुविष्ठिताः।।।।वासांसीव प्रशाखाश्च समाविध्यन्त वानराः।
ດ້ວຍຄວາມປິຕິ ພວກວານອນຂຶ້ນຢືນຢ່າງໝັ້ນຄົງເທິງຍອດໄມ້ ຈັບກິ່ງໄວ້ແນ່ນ ແລ້ວສັ່ນກິ່ງທີ່ແຜ່ກວ້າງ ດຸດດັ່ງໂບກຜ້າອອກຕ້ອນຮັບ.
Verse 27
गिरिगह्वरसंलीनो यथा गर्जति मारुतः।।।।एवं जगर्ज बलवान् हनुमान्मारुतात्मजः।
ດຸດດັ່ງລົມທີ່ຄຳຮ້ອງກຶກກ້ອງເມື່ອຖືກກັກຢູ່ໃນໂພງຖ້ຳແຫ່ງພູເຂົາ ພະຫນຸມານຜູ້ມີພະລັງ ບຸດແຫ່ງພະວາຍຸ ກໍຄຳຮ້ອງດັ່ງນັ້ນ.
Verse 28
तमभ्रघनसङ्काशमापतन्तं महाकपिम्।।।।दृष्ट्वा ते वानरास्सर्वे तस्थुः प्राञ्जलयस्तदा।
ເມື່ອເຫັນມະຫາກະປິນັ້ນພຸ່ງມາ ຄ້າຍດັ່ງກ້ອນເມກໜາທຶບ ວານອນທັງປວງກໍຢືນຂຶ້ນໃນຂະນະນັ້ນ ພ້ອມປະນົມມືດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ.
Verse 29
ततस्तु वेगवांस्तस्य गिरेर्गिरिनिभः कपिः।।।।निपपात महेन्द्रस्य शिखरे पादपाकुले।
ຕໍ່ມາ ກະປິຜູ້ວ່ອງໄວນັ້ນ ຜູ້ມີຮູບຮ່າງດຸດດັ່ງພູເຂົາ ກໍລົງຈອດເທິງຍອດພູມະເຫນທຣະ ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍໝູ່ໄມ້.
Verse 30
हर्षेणापूर्यमाणोऽसौ रम्ये पर्वतनिर्झरे।।।।छिन्नपक्ष इवाऽकाशात्पपात धरणीधरः।
ເມື່ອໃຈເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປິຕິ ລາວໄດ້ລົງຈາກຟ້າມາຕົກຢູ່ຂ້າງຝັ່ງທາງນ້ຳພູອັນງາມ ດັ່ງພູທີ່ຖືກຕັດປີກແລ້ວຕົກຈາກນະພາ.
Verse 31
ततस्ते प्रीतमनसस्सर्वे वानरपुङ्गवाः।।।।हनुमन्तं महात्मानं परिवार्योपतस्थिरे।परिवार्य च ते सर्वे परां प्रीतिमुपागताः।।।।
ຕໍ່ມາ ຫົວໜ້າວານອນທັງປວງ ຜູ້ມີໃຈຍິນດີ ໄດ້ມາຊຸມຮອບພະຫນຸມານຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ແລະຢືນຢູ່ຄຽງຂ້າງຮັບໃຊ້; ເມື່ອລ້ອມຮອບຢ່າງນັ້ນ ພວກເຂົາທັງໝົດກໍໄດ້ຮອດຄວາມປິຕິສູງສຸດ.
Verse 32
ततस्ते प्रीतमनसस्सर्वे वानरपुङ्गवाः।।5.57.31।।हनुमन्तं महात्मानं परिवार्योपतस्थिरे।परिवार्य च ते सर्वे परां प्रीतिमुपागताः।।5.57.32।।
ຈາກນັ້ນ ຫົວໜ້າວານອນທັງປວງ ຜູ້ມີໃຈຊື່ນບານ ໄດ້ລ້ອມຮອບພະຫນຸມານຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ແລະຢືນຢູ່ໃກ້ຊິດ; ເມື່ອຊຸມກັນລ້ອມຮອບເຊັ່ນນັ້ນ ພວກເຂົາທັງໝົດກໍໄດ້ຮັບຄວາມສຸກອັນສູງສຸດ.
Verse 33
प्रहृष्टवदना स्सर्वे तमरोगमुपागतम्।उपायनानि चादाय मूलानि च फलानि च।।।।प्रत्यर्चयन् हरिश्रेष्ठं हरयो मारुतात्मजम्।
ວານອນທັງປວງ ໃບໜ້າສະຫວ່າງໄສດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ເມື່ອເຫັນທ່ານກັບມາໂດຍປອດໄພ ບໍ່ມີໂລກໄພ ກໍໄດ້ນົບນ້ອມບູຊາບຸດແຫ່ງເທວະວາຍຸ ຜູ້ປະເສີດໃນໝູ່ວານອນ ພ້ອມນຳເຄື່ອງບັນນາການ ທັງຫົວຮາກແລະໝາກໄມ້ມາຖວາຍ.
Verse 34
हनुमांस्तु गुरून् वृद्धाञ्जाम्बवत्प्रमुखांस्तदा।।।।कुमारमङ्गदं चैव सोऽवन्दत महाकपिः।
ໃນເວລານັ້ນ ຫນຸມານ ມະຫາວານອນ ໄດ້ກົ້ມກາບນົບນ້ອມຕໍ່ບັນດາຜູ້ເຖົ້າແກ່ ແລະຄູອາຈານ ໂດຍມີ ຈາມບະວານ ເປັນປະທານ ແລະຍັງຖວາຍຄວາມເຄົາລົບແດ່ເຈົ້າຊາຍໜຸ່ມ ອັງກະດ ດ້ວຍ
Verse 35
स ताभ्यां पूजितः पूज्यः कपिभिश्च प्रसादितः।।।।दृष्टा सीतेति विक्रान्त स्संक्षेपेण न्यवेदयत्।
ເມື່ອໄດ້ຮັບການບູຊາຈາກຜູ້ນຳເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະເຫຼົ່າວານອນກໍເຮັດໃຫ້ຊື່ນບານ ຫນຸມານຜູ້ກ້າຫານຈຶ່ງກ່າວລາຍງານໂດຍຫຍໍ້ວ່າ: “ໄດ້ເຫັນນາງສີຕາແລ້ວ”
Verse 36
निषसाद च हस्तेन गृहीत्वा वालिनस्सुतम्।।।।रमणीये वनोद्देशे महेन्द्रस्य गिरेस्तदा।
ຕໍ່ມາ ລາວໄດ້ຈັບມືບຸດຂອງວາລີ ແລ້ວນັ່ງລົງໃນບ່ອນປ່າອັນງາມສະຫງ່າ ເທິງພູມະເຫນທຣາ
Verse 37
हनुमानब्रवीद्धृष्टस्तदा तान्वानरर्षभान्।।।।अशोकवनिकासंस्था दृष्टा सा जनकात्मजा।रक्षमाणा सुघोराभी राक्षसीभिरनिन्दिता।।।।एकवेणीधरा बाला रामदर्शनलालसा।उपवासपरिश्रान्ता जटिला मलिना कृशा।।।।
ແລ້ວຫນຸມານຜູ້ປິຕິຍິນດີ ໄດ້ກ່າວແກ່ບັນດາຜູ້ນຳວານອນຜູ້ແຂງແກ່ງດັ່ງໂຄອຸສຸພະວ່າ: “ໃນສວນອະໂສກ ຂ້າໄດ້ເຫັນນາງສີຕາ ທິດາຂອງພຣະຊະນະກ—ບໍ່ມີມົນທິນ ແຕ່ຖືກຮັກສາໂດຍນາງຣາກສະສີອັນນ່າຢ້ານຢິ່ງ. ນາງມັດຜົມເປັນປຽວດຽວ ຍັງເຢົາວະວັຍ ແລະປາຖະໜາຈະໄດ້ເຫັນພຣະຣາມ; ເມື່ອຍລ້າຈາກການອົດອາຫານ—ຜົມກະຈັດກະຈາຍ ກາຍເປື້ອນມົນ ແລະຊູບຜອມຫຼາຍ”
Verse 38
हनुमानब्रवीद्धृष्टस्तदा तान्वानरर्षभान्।।5.57.37।।अशोकवनिकासंस्था दृष्टा सा जनकात्मजा।रक्षमाणा सुघोराभी राक्षसीभिरनिन्दिता।।5.57.38।।एकवेणीधरा बाला रामदर्शनलालसा।उपवासपरिश्रान्ता जटिला मलिना कृशा।।5.57.39।।
ຫນຸມານດ້ວຍຄວາມປິຕິ ໄດ້ກ່າວແກ່ຜູ້ນຳວານອນວ່າ: “ໃນສວນອະໂສກ ຂ້າໄດ້ເຫັນນາງສີຕາ ທິດາຂອງພຣະຊະນະກ—ບໍ່ມີມົນທິນ ແຕ່ຖືກຮັກສາໂດຍນາງຣາກສະສີອັນນ່າຢ້ານຢິ່ງ; ມັດຜົມເປັນປຽວດຽວ ປາຖະໜາຈະໄດ້ເຫັນພຣະຣາມ ເມື່ອຍລ້າຈາກການອົດອາຫານ ຜົມກະຈັດກະຈາຍ ກາຍເປື້ອນມົນ ແລະຊູບຜອມ”
Verse 39
हनुमानब्रवीद्धृष्टस्तदा तान्वानरर्षभान्।।5.57.37।।अशोकवनिकासंस्था दृष्टा सा जनकात्मजा।रक्षमाणा सुघोराभी राक्षसीभिरनिन्दिता।।5.57.38।।एकवेणीधरा बाला रामदर्शनलालसा।उपवासपरिश्रान्ता जटिला मलिना कृशा।।5.57.39।।
ນາງມັດຜົມເປັນຫາງປຽວພຽງສາຍດຽວ; ຍັງເປັນສາວນ້ອຍ ແຕ່ໃຈປາຖະໜາຈະໄດ້ເຫັນພຣະຣາມ. ເມື່ອຍລ້າຈາກການອົດອາຫານ, ຜົມພັນກັນຍຸ່ງ, ກາຍເປື້ອນຝຸ່ນ ແລະຜອມບາງ—ນັ້ນແມ່ນສະພາບຂອງນາງ.
Verse 40
ततो दृष्टेति वचनं महार्थममृतोपमम्।निशम्य मारुतेस्सर्वे मुदिता वानराभवन्।।।।
ຕໍ່ມາ ເມື່ອໄດ້ຍິນຄໍາຂອງມາຣຸຕິວ່າ “ໄດ້ເຫັນແລ້ວ” ອັນມີນ້ໍາໜັກຍິ່ງ ແລະຫວານດຸຈອະມຣິຕ ວານອນທັງປວງກໍປິຕິຍິນດີ.
Verse 41
क्ष्वेलन्त्यन्ये नदन्त्यन्ये गर्जन्त्यन्ये महाबलाः।चक्रुः किलकिलामन्ये प्रतिगर्जन्ति चापरे।।।।
ວານອນຜູ້ມີກໍາລັງຍິ່ງບາງພວກກໍຮ້ອງຫອນ, ບາງພວກກໍຮ້ອງຈໍ້ຈາ, ບາງພວກກໍຄໍາຮາມ; ບາງພວກກໍສົ່ງສຽງແຫຼມ “ກິລະກິລາ” ແລະອີກບາງພວກກໍຄໍາຮາມຕອບກັນກ້ອງກັບ.
Verse 42
केचिदुच्छ्रितलाङ्गूलाः प्रहृष्टाः कपिकुञ्जराः।आयताञ्चितदीर्घाणि लाङ्गूलानि प्रविव्यधुः।।।।
ລິງຜູ້ໃຫຍ່ດຸຈຊ້າງບາງພວກ ເມື່ອປິຕິຍິນດີ ກໍຊູຫາງຂຶ້ນສູງ ແລ້ວໃຊ້ຫາງທີ່ຍາວອ່ອນງາມຂອງຕົນຟາດກະແທກພື້ນດິນ.
Verse 43
अपरे च हनूमन्तं वानरा वारणोपमम्।आप्लुत्य गिरिशृङ्गेभ्यस्संस्पृशन्ति स्म हर्षिताः।।।।
ວານອນອື່ນໆ ພາກັນຍິນດີປິຕິ ໂດດລົງຈາກຍອດພູ ແລ້ວເຂົ້າກອດຮະນຸມານ ຜູ້ມີພະລັງດຸຈຊ້າງສານ
Verse 44
उक्तवाक्यं हनूमन्तमङ्गदस्तमथाब्रवीत्।सर्वेषां हरिवीराणां मध्ये वचनमुत्तमम्।।।।
ແລ້ວອັງຄະດະ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ຮະນຸມານ ຫຼັງຈາກໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງທ່ານ ແລະໃນທ່າມກາງວີຣະວານອນທັງປວງ ກໍໄດ້ເວົ້າຄຳຕອບອັນປະເສີດ
Verse 45
सत्त्वे वीर्ये न ते कश्चित्समो वानर विद्यते।यदवप्लुत्य विस्तीर्णं सागरं पुनरागतः।।।।
ໂອ້ ວານອນເອີຍ ໃນພະລັງແລະຄວາມກ້າຫານ ບໍ່ມີໃຜເທົ່າທ່ານ ເພາະທ່ານໄດ້ໂດດຂ້າມມະຫາສະໝຸດອັນກວ້າງໃຫຍ່ ແລ້ວກໍກັບຄືນມາອີກ
Verse 46
अहो स्वामिनि ते भक्तिरहो वीर्यमहो धृतिः।दिष्ट्या दृष्टा त्वया देवी रामपत्नी यशस्विनी।।।।दिष्ट्या त्यक्ष्यति काकुत्स्थ श्शोकं सीतावियोगजम्।
ອ້າວ! ຄວາມພັກດີຂອງທ່ານຕໍ່ພະນາຍຂອງທ່ານຊ່າງຍິ່ງໃຫຍ່; ອ້າວ! ວີຣະພາບ ແລະຄວາມອົດທົນໝັ້ນຄົງຂອງທ່ານ! ດ້ວຍບຸນວາສະນາ ທ່ານໄດ້ເຫັນພະເທວີຜູ້ມີກຽດ ພະມະເຫສີຂອງພະຣາມແລ້ວ; ແລະດ້ວຍບຸນນັ້ນເອງ ພະກາກຸດສະຖະຈະປະລະຄວາມໂສກທີ່ເກີດຈາກການພັດພາກຈາກນາງສີຕາ
Verse 47
ततोऽङ्गदं हनूमन्तं जाम्बवन्तं च वानराः।।।।परिवार्य प्रमुदिता भेजिरे विपुलाश्शिलाः।
ແລ້ວວານອນທັງຫຼາຍ ດ້ວຍຄວາມຍິນດີປິຕິ ໄດ້ພາກັນລ້ອມຮອບອັງຄະດະ ຮະນຸມານ ແລະຈາມບະວານ ແລ້ວໃນຄວາມປິຕິນັ້ນ ກໍໄດ້ນັ່ງປະຈຳຢູ່ເທິງຫີນຜາອັນກວ້າງໃຫຍ່
Verse 48
श्रोतुकामास्समुद्रस्य लङ्घनं वानरोत्तमाः।।।।दर्शनं चापि लङ्कायास्सीताया रावणस्य च।तस्थुः प्राञ्जलयस्सर्वे हनुमद्वचनोन्मुखाः।।।।
ດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຈະໄດ້ຟັງເລື່ອງການຂ້າມມະຫາສະໝຸດ ແລະການໄດ້ເຫັນນະຄອນລັງກາ ນາງສີຕາ ແລະຣາວະນະ ວານະຣະຜູ້ປະເສີດທັງຫມົດຈຶ່ງຢືນປະນົມມື ຈົ່ງໃຈຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງຫນຸມານ.
Verse 49
श्रोतुकामास्समुद्रस्य लङ्घनं वानरोत्तमाः।।5.57.48।।दर्शनं चापि लङ्कायास्सीताया रावणस्य च।तस्थुः प्राञ्जलयस्सर्वे हनुमद्वचनोन्मुखाः।।5.57.49।।
ວານະຣະຜູ້ເປັນຫົວໜ້າທັງຫມົດ ປາຖະໜາຈະໄດ້ຟັງເລື່ອງການຂ້າມສະໝຸດ ແລະສິ່ງທີ່ໄດ້ເຫັນໃນລັງກາ—ນາງສີຕາ ແລະຣາວະນະ—ຈຶ່ງຢືນປະນົມມື ຈົ່ງໃຈຢູ່ກັບຖ້ອຍຄຳຂອງຫນຸມານ.
Verse 50
तस्थौ तत्राङ्गदः श्रीमान् वानरैर्बहुभिर्वृतः।उपास्यमानो विबुधैर्दिवि देवपतिर्यथा।।।।
ໃນທີ່ນັ້ນ ອັງຄະດະຜູ້ສະຫງ່າງາມຢືນຢູ່ ມີວານະຣະຫຼາຍພວກລ້ອມຮອບ ໄດ້ຮັບການປະນົມນົບນ້ອມແລະປະຄອງຮັບໃຊ້ ດຸດດັ່ງຈອມເທວະໃນສະຫວັນທີ່ມີເທວະທັງຫຼາຍລ້ອມຮອບ.
Verse 51
हनूमता कीर्तिमता यशस्विना तथाङ्गदेनाङ्गदबद्धबाहुना।मुदा तदाऽध्यासितमुन्नतं महन्महीधराग्रं ज्वलितं श्रियाभवत्।।।।
ໃນເວລານັ້ນ ຍອດພູອັນສູງໃຫຍ່ ເມື່ອຖືກຫນຸມານຜູ້ມີກຽດກັບຊື່ສຽງ ແລະອັງຄະດະຜູ້ໂດ່ງດັງ—ຜູ້ມີແຂນປະດັບກຳໄລ—ຂຶ້ນນັ່ງຢ່າງປິຕິ ກໍສ່ອງປະກາຍດ້ວຍສິຣີອັນຮຸ່ງເຮືອງ.
Frequently Asked Questions
The pivotal action is truthful, disciplined reporting after a high-risk mission: Hanumān returns without fatigue, signals success without boasting, and delivers a concise, verifiable claim (“Sītā seen”), prioritizing mission integrity over self-display.
Success is communicated through reliable signs and accountable speech: Jāmbavān models inference grounded in observable evidence (the triumphant roar), while Hanumān models pramāṇa by giving the minimal decisive statement that transforms collective doubt into purposeful action.
Mahendra mountain on the northern shore serves as the rendezvous and morale-restoration site; Laṅkā and Aśokavanikā are referenced as operational targets; the ocean and sky are poetically mapped via nakṣatras (Svātī, Tiṣya, Śravaṇa, Punarvasu) and celestial bodies to frame the return journey.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.