Sarga 44
जम्बुमालिवधः (The Slaying of Jambumali)
सुन्दरकाण्ड
ບົດທີ (Sarga) 44 ກ່າວເຖິງການຕໍ່ສູ້ທີ່ຮຸນແຮງຂຶ້ນໃນນະຄອນລັງກາ. ທົດສະກັນ (Ravana) ໄດ້ສົ່ງ ຈຳບຸມາລີ (Jambumali), ລູກຊາຍຂອງ ປະຫັດສະ (Prahasta), ຜູ້ເປັນນັກຍິງທະນູທີ່ເກັ່ງກ້າອອກໄປຕໍ່ສູ້. ຈຳບຸມາລີ ປະດັບກາຍດ້ວຍພວງມາໄລສີແດງ ແລະ ເຄື່ອງປະດັບທີ່ງົດງາມ, ສຽງສາຍທະນູຂອງລາວດັງກ້ອງກັງວານ. ລາວໄດ້ໂຈມຕີ ຫະນຸມານ ທີ່ຢູ່ປະຕູໂຂງ (Torana) ໂດຍຍິງລູກສອນໃສ່ໃບໜ້າ, ຫົວ ແລະ ໜ້າເອິກຂອງ ຫະນຸມານ. ເຖິງແມ່ນວ່າຈະບາດເຈັບ, ຫະນຸມານ ກໍໄດ້ຕອບໂຕ້ຄືນ. ຫະນຸມານ ໄດ້ທຸ່ມກ້ອນຫີນໃຫຍ່ໃສ່ ແຕ່ຖືກ ຈຳບຸມາລີ ຍິງທະນູທຳລາຍ. ຈາກນັ້ນ ຫະນຸມານ ໄດ້ຖອນຕົ້ນໄມ້ສາລະມາແກວ່ງໃສ່ ແຕ່ກໍຖືກຕັດຂາດ. ໃນທີ່ສຸດ, ຫະນຸມານ ໄດ້ຈັບເອົາກະບອງເຫຼັກ (Parigha) ແກວ່ງດ້ວຍຄວາມໄວສູງ ແລ້ວແກວ່ງໃສ່ໜ້າເອິກຂອງ ຈຳບຸມາລີ, ເຮັດໃຫ້ຮ່າງກາຍ, ລົດເສິກ ແລະ ອາວຸດຂອງລາວແຫຼກສະຫຼາຍໄປ. ເມື່ອ ທົດສະກັນ ຮູ້ຂ່າວການຕາຍຂອງ ຈຳບຸມາລີ ກໍຄຽດແຄ້ນຢ່າງໜັກ ແລະ ສັ່ງໃຫ້ລູກຊາຍຂອງເຫຼົ່າເສນາບໍດີອອກໄປຮົບຕື່ມອີກ.
Shlokas
Verse 1
सन्दिष्टो राक्षसेन्द्रेण प्रहस्तस्य सुतो बली।जम्बुमाली महादंष्ट्रो निर्जगाम धनुर्धरः।।।।रक्तमाल्याम्बरधरस्स्रग्वी रुचिरकुण्डलः।महान्विवृत्तनयनश्चण्डस्समरदुर्जयः।।।।धनुश्शक्रधनुः प्रख्यं महद्रुचिरसायकम्।विष्फारयाणो वेगेन वज्राशनिसमस्वनम्।।।।
ຕາມຄໍາສັ່ງຂອງກະສັດຣາກສະສະ ຈັມບຸມາລີ—ບຸດຜູ້ກ້າແຂງຂອງປຣະຫັດສະ ຜູ້ມີເຂົາຟັນໃຫຍ່ ແລະຖືຄັນທະນູ—ໄດ້ອອກມາ. ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າແດງ ແລະພວງມາລາແດງ ປະດັບດ້ວຍພວງດອກໄມ້ ແລະຕຸ້ມຫູສ່ອງປະກາຍ; ຮ່າງໃຫຍ່ ຕາກົມ ດຸຮ້າຍ ແລະຍາກຈະຊະນະໃນສົງຄາມ. ລາວກະຕຸກສາຍທະນູຢ່າງວ່ອງໄວ ຄັນທະນູດຸຈສາຍຮຸ້ງຂອງພຣະອິນທຣາ ສຽງສັ່ນສະເທືອນດັ່ງຟ້າຮ້ອງແລະຟ້າຜ່າ ພ້ອມລູກສອນໃຫຍ່ສະຫວ່າງໄສ।
Verse 2
सन्दिष्टो राक्षसेन्द्रेण प्रहस्तस्य सुतो बली।जम्बुमाली महादंष्ट्रो निर्जगाम धनुर्धरः।।5.44.1।।रक्तमाल्याम्बरधरस्स्रग्वी रुचिरकुण्डलः।महान्विवृत्तनयनश्चण्डस्समरदुर्जयः।।5.44.2।।धनुश्शक्रधनुः प्रख्यं महद्रुचिरसायकम्।विष्फारयाणो वेगेन वज्राशनिसमस्वनम्।।5.44.3।।
ຕາມພຣະບັນຊາຂອງຈອມຣາຊາແຫ່ງຣາກສະສະ ຈັມບູມາລິນຜູ້ມີພະລັງອັນໃຫຍ່—ບຸດຂອງປຣະຫັດສະ ມີຂຽວໃຫຍ່ ແລະຖືຄັນທະນູ—ກໍອອກມາ. ລາວນຸ່ງຫົ່ມອາພອນສີແດງ ສວມພວງມາລາສີແດງ ປະດັບດ້ວຍພວງດອກໄມ້ ແລະຕຸ້ມຫູສ່ອງປະກາຍ; ດວງຕາໃຫຍ່ກົດກວນ ດຸຮ້າຍ ແລະຍາກຈະພິຊິດໃນສົງຄາມ. ຄັນທະນູອັນໃຫຍ່ງາມຂອງລາວ ດຸຈອິນທຣະທະນູ (ຮຸ້ງຂອງພຣະອິນທຣະ) ຖືກດຶງດີດຢ່າງວ່ອງໄວ; ສຽງດັງສະທ້ານດຸຈຟ້າຜ່າ ແລະລູກສອນໃຫຍ່ໆກໍສ່ອງແສງວາວວັບ।
Verse 3
सन्दिष्टो राक्षसेन्द्रेण प्रहस्तस्य सुतो बली।जम्बुमाली महादंष्ट्रो निर्जगाम धनुर्धरः।।5.44.1।।रक्तमाल्याम्बरधरस्स्रग्वी रुचिरकुण्डलः।महान्विवृत्तनयनश्चण्डस्समरदुर्जयः।।5.44.2।।धनुश्शक्रधनुः प्रख्यं महद्रुचिरसायकम्।विष्फारयाणो वेगेन वज्राशनिसमस्वनम्।।5.44.3।।
ຕາມພຣະບັນຊາຂອງຈອມຣາຊາແຫ່ງຣາກສະສະ ຈັມບູມາລິນຜູ້ມີພະລັງອັນໃຫຍ່—ບຸດຂອງປຣະຫັດສະ ມີຂຽວໃຫຍ່ ແລະຖືຄັນທະນູ—ກໍອອກມາ. ລາວນຸ່ງຫົ່ມອາພອນສີແດງ ສວມພວງມາລາສີແດງ ປະດັບດ້ວຍພວງດອກໄມ້ ແລະຕຸ້ມຫູສ່ອງປະກາຍ; ດວງຕາໃຫຍ່ກົດກວນ ດຸຮ້າຍ ແລະຍາກຈະພິຊິດໃນສົງຄາມ. ຄັນທະນູອັນໃຫຍ່ງາມຂອງລາວ ດຸຈອິນທຣະທະນູ (ຮຸ້ງຂອງພຣະອິນທຣະ) ຖືກດຶງດີດຢ່າງວ່ອງໄວ; ສຽງດັງສະທ້ານດຸຈຟ້າຜ່າ ແລະລູກສອນໃຫຍ່ໆກໍສ່ອງແສງວາວວັບ।
Verse 4
तस्य विष्फारघोषेण धनुषो महता दिशः।प्रदिशश्च नभश्चैव सहसा समपूर्यत।।।।
ດ້ວຍສຽງກຶກກ້ອງແຫ່ງການດຶງດີດຄັນທະນູອັນໃຫຍ່ຂອງລາວ ທິດທັງປວງ ທິດກາງ ແລະແມ່ນແຕ່ຟ້າກໍຖືກເຕັມໄປຢ່າງກະທັນຫັນ។
Verse 5
रथेन खरयुक्तेन तमागतमुदीक्ष्य सः।हनुमान्वेगसम्पन्नो जहर्ष च ननाद च।।।।
ເມື່ອເຫັນເຂົາເຂົ້າມາດ້ວຍລົດຮົບທີ່ເທີມດ້ວຍລາ ຫນຸມານ—ຜູ້ວ່ອງໄວ ແລະພ້ອມກະທຳ—ກໍຍິນດີຕໍ່ການປະຈັນໜ້າ ແລະຄຳຮ້ອງຄຳຮາວດັງກັງວານ
Verse 6
तं तोरणविटङ्कस्थं हनुमन्तं महाकपिम्।जम्बुमाली महाबाहुर्विव्याध निशितैश्शरैः।।।।
ຈັມບຸມາລີ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ ໄດ້ຍິງລູກທະນູຄົມກິບ ຖືກຫນຸມານ ວານອນຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ຢືນຢູ່ເທິງສ່ວນຍອດທີ່ຍື່ນອອກຂອງປະຕູຊັຍ
Verse 7
अर्धचन्द्रेण वदने शिरस्येकेन कर्णिना।बाह्वोर्विव्याध नाराचैर्दशभिस्तं कपीश्वरम्।।।।
ລາວໄດ້ທະລຸຈອມແຫ່ງວານອນນັ້ນ: ທີ່ໃບໜ້າດ້ວຍລູກທະນູປາຍເປັນເສັ້ນຈັນຄຶ່ງ, ທີ່ສີສະດ້ວຍລູກທະນູມີເງື່ອງດອກດຽວ, ແລະທີ່ແຂນທັງສອງດ້ວຍລູກທະນູນາຣາຈາເຫຼັກສິບດອກ
Verse 8
तस्य तच्छुशुभे ताम्रं शरेणाभिहतं मुखम्।शरदीवाम्बुजं फुल्लं विद्धं भास्कररश्मिना।।।।
ໃບໜ້າສີແດງອ່ອນຂອງລາວ ຖືກລູກສອນປັກຕ້ອງ ແຕ່ຍິ່ງງາມສະຫວ່າງ—ດັ່ງດອກບົວບານໃນລະດູສາຣະທ ຖືກລຳແສງພຣະສຸລິຍະທະລຸຜ່ານ.
Verse 9
तत्तस्य रक्तं रक्तेन रञ्जितं शुशुभे मुखम्।यथाकाशे महापद्मं सिक्तं चन्दनबिन्दुभिः।।।।
ໃບໜ້ານັ້ນ—ແດງຢູ່ແລ້ວ ແລະຍິ່ງຖືກເລືອດແຕ້ມໃຫ້ແດງຂຶ້ນ—ສະຫວ່າງງາມ ດັ່ງດອກບົວແດງໃຫຍ່ໃນນະພາ ທີ່ຖືກປະພົມດ້ວຍຢອດຈັນທະນາແດງ.
Verse 10
चुकोप बाणाभिहतो राक्षसस्य महाकपिः।ततः पार्श्वेऽतिविपुलां ददर्श महतीं शिलाम्।।।।
ເມື່ອຖືກລູກສອນຂອງຣາກສະສະທຳຮ້າຍ ມະຫາວານອນກໍເກີດໂກຣດຢ່າງແຮງ; ແລ້ວລາວເຫັນຫີນກ້ອນໃຫຍ່ມະຫຶມາຢູ່ຂ້າງກາຍ។
Verse 11
तरसा तां समुत्पाट्य चिक्षेप बलवद्भली।तां शरैर्दशभिः क्रुद्धस्ताडयामास राक्षसः।।।।
ດ້ວຍແຮງອັນຮຸນແຮງ ຜູ້ມີພະລັງນັ້ນໄດ້ຖອນຫີນກ້ອນນັ້ນຂຶ້ນແລ້ວຂວ້າງໄປ; ແຕ່ຣາກສະສະຜູ້ໂກຣດໄດ້ຍິງດ້ວຍລູກສອນສິບດອກ ຈົນຫີນນັ້ນແຕກກະຈາຍ។
Verse 12
विपन्नं कर्म तद्दृष्ट्वा हनुमांश्चण्डविक्रमः।सालं विपुलमुत्पाट्य भ्रामयामास वीर्यवान्।।।।
ເມື່ອຮານຸມານ—ຜູ້ກ້າຫານມີລິດອັນດຸຮ້າຍ—ເຫັນວ່າການພະຍາຍາມຂອງຕົນລົ້ມເຫຼວ ຈຶ່ງຖອນຕົ້ນສາລາໃຫຍ່ອອກທັງຮາກ ແລ້ວເລີ່ມຫວຽງຫມຸນດ້ວຍກຳລັງນັກຮົບ.
Verse 13
भ्रामयन्तं कपिं दृष्ट्वा सालवृक्षं महाबलम्।चिक्षेप सुबहून्बाणान्जम्बुमाली महाबलः।।।।
ເມື່ອຈັມບູມາລີ—ຜູ້ມີພະລັງຫຼາຍ—ເຫັນວານອນຜູ້ແຂງແກ່ກຳລັງຫວຽງຫມຸນຕົ້ນສາລາ ກໍຍິງລູກສອນຈຳນວນຫຼາຍໃສ່ລາວ.
Verse 14
सालं चतुर्भिश्चिच्छेद वानरं पञ्चभिर्भुजे।उरस्येकेन बाणेन दशभिस्तु स्तनान्तरे।।।।
ລາວຕັດຕົ້ນສາລາດ້ວຍລູກສອນສີ່ດອກ; ຍິງແຂນຂອງວານອນດ້ວຍຫ້າດອກ; ດ້ວຍລູກສອນດອກໜຶ່ງທະລຸອົກ ແລະດ້ວຍອີກສິບດອກກໍຕີຖືກຮ່ອງກາງລະຫວ່າງອົກ.
Verse 15
स शरैः पूरिततनु: क्रोधेन महता वृतः।तमेव परिघं गृह्य भ्रामयामास वेगितः।।।।
ກາຍຂອງລາວເຕັມໄປດ້ວຍລູກສອນ ແລະຖືກຫໍ່ຫຸ້ມດ້ວຍໂທສະອັນແຮງກ້າ; ແລ້ວລາວກໍຈັບຄັນທອນເຫຼັກນັ້ນເອງ ແລະຫວຽງຫມຸນຢ່າງວ່ອງໄວ.
Verse 16
अतिवेगोऽतिवेगेन भ्रामयित्वा बलोत्कटः।परिघं पातयामास जम्बुमालेर्महोरसि।।।।
ຜູ້ມີພະລັງອັນແຂງກ້າ ແລະຕ້ານທານຍາກ ຫຼັງຈາກຫວຽງຫມຸນດ້ວຍຄວາມໄວອັນຫນັກໜ່ວງ ລາວກໍຟາດຄັນທອນເຫຼັກນັ້ນລົງໃສ່ອົກກວ້າງຂອງຈາມບູມາລິນ.
Verse 17
तस्य चैव शिरो नास्ति न बाहू न च जानुनी।न धनुर्न रथो नाश्वास्तत्रादृश्यन्त नेषवः।।।।
ທີ່ນັ້ນບໍ່ປາກົດຫົວ ບໍ່ປາກົດແຂນ ບໍ່ປາກົດເຂົ່າ; ບໍ່ມີຄັນທະນູ ບໍ່ມີລົດສົງຄາມ ບໍ່ມີມ້າ—ແມ່ນແຕ່ລູກສອນກໍບໍ່ເຫັນເລີຍ។
Verse 18
स हतस्सहसा तेन जम्बुमाली महाबलः।पपात निहतो भूमौ चूर्णिताङ्गविभूषणः।।।।
ດັ່ງນັ້ນ ຈັມບູມາລິນຜູ້ມີພະລັງອັນໃຫຍ່ ຖືກຟາດດ້ວຍການຕີນັ້ນຢ່າງກະທັນຫັນ ແລ້ວລົ້ມຕາຍລົງສູ່ພື້ນດິນ—ອະໄວຍະວະແລະເຄື່ອງປະດັບຖືກບົດແຕກເປັນຜົງ។
Verse 19
जम्बुमालिं च निहतं किङ्करांश्च महाबलान्।चुक्रोध रावणश्शुत्वा कोपसंरक्तलोचनः।।।।
ເມື່ອຣາວະນະໄດ້ຍິນວ່າ ຈັມບູມາລິນຖືກສັງຫານ ແລະພວກກິງກະຣາຜູ້ກ້າແຂງກໍຖືກທຳລາຍ ລາວກໍລຸກໄຟແຫ່ງຄວາມໂກດ—ດວງຕາແດງກ່ຳດ້ວຍໂທສະ।
Verse 20
स रोषसंवर्तितताम्रलोचनः प्रहस्तपुत्त्रे निहते महाबले।अमात्यपुत्त्रानतिवीर्यविक्रमान् समादिदेशाशु निशाचरेश्वरः।।।।
ເມື່ອບຸດຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງ ປຣະຫັສຕະ ຖືກສັງຫານ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງນິຊາຈະ—ດວງຕາແດງດັ່ງທອງແດງກົດກຽວດ້ວຍໂທສະ—ກໍໄດ້ສັ່ງການໂດຍວ່ອງໄວໃຫ້ບຸດຂອງອຳມາດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນນັກຮົບກ້າຫານແລະມີອານຸພາບຫາທຽບບໍ່ໄດ້
Frequently Asked Questions
The pivotal action is Hanumān’s calibrated escalation: though heavily wounded by arrows, he shifts tactics (rock → sāla tree → parigha) to neutralize a state-dispatched warrior. The ethical emphasis is not indiscriminate violence but mission-protective force directed at an armed aggressor within a hostile military context.
Steadfast purpose can coexist with flexibility: endurance under pain, rapid reassessment after failure, and disciplined anger are portrayed as qualities that convert adversity into effective action without losing moral orientation.
The toraṇa (gateway arch) functions as a tactical landmark—an elevated defensive position and symbolic threshold of Laṅkā’s security. The depiction of the donkey-drawn chariot and the bow’s thunderous twang also encodes cultural-martial signaling: rank, intimidation, and battlefield presence are communicated through mounts, ornaments, and sound.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.