Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 30, Shloka 3
हनुमता सीतासंवादोपायचिन्ता
Hanuman’s Deliberation on How to Address Sita
Devanagari script
यां कपीनां सहस्राणि सुबहून्ययुतानि च।दिक्षु सर्वासु मार्गन्ते सेयमासादिता मया।।।।
Transliteration
yāṃ kapīnāṃ sahasrāṇi subahūny ayutāni ca | dikṣu sarvāsu mārgante seyam āsāditā mayā ||
Translation
ນາງຜູ້ທີ່ຝູງວານອນຫຼາຍພັນ—ຍິ່ງກວ່ານັ້ນອີກຫຼາຍໝື່ນ—ອອກຊອກຫາໃນທຸກທິດ ນາງສີຕາຜູ້ນັ້ນ ຂ້າໄດ້ພົບແລ້ວ.
Word by Word
याम्whom
याम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धे (relative pronoun)
कपीनाम्of the monkeys
कपीनाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सुबहूनिvery many
सुबहूनि:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसुबहु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
अयुतानिtens of thousands
अयुतानि:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
दिक्षुin the directions
दिक्षु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
सर्वासुin all
सर्वासु:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
मार्गन्तेare searching
मार्गन्ते:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootमार्ग् (धातु)
Formलट्-लकार (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद
साshe
सा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इयम्this (here)
इयम्:
सम्बन्ध (Apposition)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
आसादिताfound, reached
आसादिता:
कर्म (Karma as grammatical subject in passive)
TypeVerb
Rootआ + सद् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे (passive sense)
मयाby me
मया:
करण (Karaṇa/Instrument, agent in passive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
Context
"This is Sita whom thousands of vanaras are searching in all directions.
Characters & Entities
H
HanumānS
Sītā (implied)V
Vānara search-party (kapis)D
directions (dik)FAQs
Dharma as devoted service: Hanumān fulfills the collective duty of the vānaras by succeeding through perseverance and focused effort.
After the vast search by the vānaras, Hanumān recognizes that he has located the long-sought Sītā in Laṅkā.
Perseverance and competence in service to a righteous cause.