Sarga 23
राक्षसी-भर्त्सना (The Demonesses’ Coercive Counsel to Sītā)
सुन्दरकाण्ड
ເມື່ອຣາວະນະຢຸດການກົດດັນຕໍ່ນາງສີຕາໂດຍກົງແລ້ວອອກໄປ ທ່ານໄດ້ສັ່ງໃຫ້ນາງຣາກຊະສີທັງຫຼາຍເຝົ້າຮັກສານາງຜູ້ຖືກກັກຂັງໃນສວນອະໂສກ. ທັນທີທີ່ຮັບຄໍາສັ່ງ ນາງຣາກຊະສີກໍພາກັນລ້ອມນາງສີຕາ ໃຊ້ຄໍາດ່າທໍາລາຍ ຄໍາຂູ່ຂົນພອງ ແລະຄໍາລໍ້ລວງເພື່ອໃຫ້ນາງຫວັ່ນໄຫວ。 ຄໍາເວົ້າຂອງພວກນາງທະວີຄວາມຮຸນແຮງຂຶ້ນເປັນລໍາດັບ: ຍົກຍ້ອງສາຍວົງຂອງຣາວະນະ (ປຸລັສຕະຍະ → ວິສຣະວັສ → ຣາວະນະ) ເພື່ອອ້າງຄວາມຊອບທໍາ ແລະອວດອ້າງອໍານາດການຮົບວ່າໄດ້ຊະນະເທວະ, ອິນທຣະ, ນາກ, ຄັນທະວະ ແລະດານະວະ. ເອກະຈະຕາ, ຫະຣິຈະຕາ, ປຣະຄະສາ, ວິກະຕາ, ແລະດຸຣະມຸຂີ ຕ່າງນໍາກົນລະຍຸດຄໍາເວົ້າມາເສີມກັນ—ກຽດສັກສີສາຍວົງ, ຄວາມຮັ່ງມີແລະພາບຫ້ອງຫໍ, ການຂູ່ຂົນພອງແບບຈັກກະວານວ່າແມ່ນແຕ່ຕາເວັນແລະລົມກໍຖືກຢັບຢັ້ງດ້ວຍຄວາມຢ້ານ ແລະທໍາມະຊາດກໍຍອມມອບດອກໄມ້ແລະນໍ້າ。 ທ້າຍສຸດ ພວກນາງອອກຄໍາຂາດທີ່ເຫັນຄືດີແຕ່ໂຫດຮ້າຍ: ຈົ່ງຮັບຄໍາແນະນໍາ ບໍ່ຊັ້ນຈະພົບຄວາມຕາຍ. ສະຫຼຸບແລ້ວ ສັກກະນີ້ເນັ້ນຄວາມຕ່າງທາງທໍາມະລະຫວ່າງທຳມະທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງຄວາມຍິນຍອມ ແລະອໍານາດທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງຄວາມຢ້ານກົວ ພ້ອມທັງສະແດງຄວາມໂດດດ່ຽວຂອງນາງສີຕາໃນການຄຸມຂັງແຫ່ງລັງກາເປັນບົດທົດສອບທາງຈິດໃຈແລະສິນທໍາ।
Shlokas
Verse 1
इत्युक्त्वा मैथिलीं राजा रावणः शत्रुरावणः।सन्दिश्य च ततः सर्वा राक्षसीर्निर्जगाम ह।।।।
ຫຼັງຈາກກ່າວເຊັ່ນນັ້ນກັບນາງໄມຖີລີແລ້ວ, ພະຍາຮາວະນາ ຜູ້ປາບສັດຕູ, ໄດ້ອອກຄຳສັ່ງແກ່ເຫຼົ່ານາງຍັກຂີນີທັງຫຼາຍ ແລ້ວສະເດັດຈາກໄປ.
Verse 2
निष्क्रान्ते राक्षसेन्द्रे तु पुनरन्तःपुरं गते।राक्षस्यो भीमरूपास्ताः सीतां समभिदुद्रुवुः।।।।
ເມື່ອຈອມແຫ່ງຣາກສະສະອອກໄປ ແລ້ວກັບເຂົ້າສູ່ອັນຕະປຸຣະອີກຄັ້ງ ນາງຣາກສະສີຜູ້ມີຮູບອັນນ່າຢ້ານກົວເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍພາກັນພຸ່ງເຂົ້າຫານາງສີຕາ ແລະລ້ອມຮອບນາງໄວ້.
Verse 3
ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यः क्रोधमूर्छिताः।परं परुषया वाचा वैदेहीमिदमब्रुवन्।।।।
ແລ້ວນາງຣາກສະສີເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ຖືກໂທສະຄອບງໍາຈົນສະຕິມືດມົນ ກໍເຂົ້າໄປຫານາງສີຕາ ແລະກ່າວກັບໄວເທຫີດ້ວຍວາຈາອັນຫຍາບຄາຍຢ່າງຍິ່ງ.
Verse 4
पौलस्त्यस्य वरिष्ठस्य रावणस्य महात्मनः।दशग्रीवस्य भार्या त्वं सीते न बहुमन्यसे।।।।
ໂອ ສີຕາ! ເຈົ້າບໍ່ເຫັນວ່າເປັນກຽດສັກສີດອກຫຼື ທີ່ຈະໄດ້ເປັນພຣະຍາຂອງຣາວະນະ ຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່—ທະສະກຣີວ—ຜູ້ເປັນທາຍາດອັນສູງສຸດໃນວົງສາປຸລັສຕະຍະ
Verse 5
ततस्त्वेकजटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।आमन्त्य्र क्रोधाताम्राक्षी सीतां करतलोदरीम्।।।।
ແລ້ວນາງຣັກຂະສີຊື່ ເອກະຊະຕາ ໄດ້ເວົ້າຂຶ້ນ; ນາງເອີ້ນສີຕາ ແລະດວງຕາແດງກ່ຳດ້ວຍຄວາມໂກດ. ເອກະຊະຕາ ຜູ້ມີທ້ອງດຸດຝາມື ໄດ້ກ່າວຕໍ່ສີຕາ
Verse 6
प्रजापतीनां षण्णां तु चतुर्थो यः प्रजापतिः।मानसो ब्रह्मणः पुत्रः पुलस्त्य इति विश्रुतः।।।।
ໃນບັນດາ ປຣະຊາປະຕິ ຫົກອົງນັ້ນ ປຣະຊາປະຕິອົງທີ່ສີ່ ມີນາມລືຊາວ່າ ປຸລັສຕະຍະ ເປັນບຸດຜູ້ບັງເກີດຈາກພຣະມະນະ (ມານະສະປຸດຕະ) ຂອງພຣະພຣະຫມາ
Verse 7
पुलस्त्यस्य तु तेजस्वी महर्षिर्मानसः सुतः।नाम्ना स विश्रवा नाम प्रजापतिसमप्रभः।।।।
ປຸລັສຕະຍະມີບຸດຜູ້ສະຫວ່າງໄສ ເກີດຈາກມະໂນ—ມະຫາລິສີນາມ ວິສຣະວາ—ຜູ້ມີສະຫງ່າລາສີເທົ່າກັບພຣະປະຊາປະຕິ.
Verse 8
तस्य पुत्रो विशालाक्षि रावणः शत्रुरावणः।तस्य त्वं राक्षसेन्द्रस्य भार्या भवितुमर्हसि।।।।मयोक्तं चारुसर्वाङ्गिः वाक्यं किं नानुमन्यसे।
ໂອ ນາງຜູ້ມີດວງຕາກວ້າງ! ບຸດຂອງທ່ານນັ້ນຄື ຣາວະນະ ຜູ້ປະຫານສັດຕູ. ເຈົ້າສົມຄວນເປັນຊາຍາຂອງຈອມອົງແຫ່ງຣາກສະສນັ້ນ. ໂອ ຜູ້ມີອະວະຍະງາມ, ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ຍອມຮັບຄໍາທີ່ຂ້າໄດ້ກ່າວ?
Verse 9
ततो हरिजटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।।।।विवर्त्य नयने कोपान्मार्जारसदृशेक्षणा।
ແລ້ວນາງຣາກສະສີນາມ ຫຣິຈະຕາ ກ່າວຂຶ້ນ; ນາງກົດໂກດກົງກົດ ກອກຕາໄປມາ ແລະຈ້ອງດ້ວຍສາຍຕາດຸດແມວ.
Verse 10
येन देवास्त्रयस्त्रिंशद्देवराजश्च निर्जिताः।।।।तस्य त्वं राक्षसेन्द्रस्य भार्या भवितुमर्हसि।
ເຈົ້າຄວນຈະເປັນພັນລະຍາຂອງຈອມຍັກຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ເຊິ່ງເອົາຊະນະເທວະດາທັງສາມສິບສາມ ແລະ ແມ່ນແຕ່ພະອິນ ຜູ້ເປັນລາຊາຂອງເຫຼົ່າເທບ.
Verse 11
ततस्तु प्रघसा नाम राक्षसी क्रोधमूर्छिता।।।।भर्त्सयन्ती तदा घोरमिदं वचनमब्रवीत्।
ຈາກນັ້ນ ນາງຍັກຂີນີຊື່ວ່າ ປະຄະສາ ຜູ້ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຄຽດແຄ້ນ ໄດ້ກ່າວວາຈາອັນໜ້າສະພຶງກົວ ພ້ອມກັບຂົ່ມຂູ່ນາງຢ່າງຮຸນແຮງ.
Verse 12
वीर्योत्सिक्तस्य शूरस्य सङ्ग्रामेषु निवर्तिनः।।।।बलिनो वीर्ययुक्तस्य भार्यात्वं किं न लप्स्यसे।
ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຍອມຮັບສະຖານະເປັນພຣະຊາຍາຂອງວີຣະບຸລຸດຜູ້ມີອໍານາດ ຜູ້ອຸດົມດ້ວຍວີຣິຍະ ບໍ່ເຄີຍຖອຍຫຼັງໃນສົງຄາມ ແລະມີກໍາລັງຫນັກແນ່ນ?
Verse 13
प्रियां बहुमतां भार्यां त्यक्त्वा राजा महाबलः।।।।सर्वासां च महाभागां त्वामुपैष्यति रावणः।
ພຣະຣາຊາຣາວະນະຜູ້ມີມະຫາກໍາລັງ ແມ່ນແຕ່ຈະລະທິ້ງພຣະມະເຫສີຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ແລະຖືກໃຈຍິ່ງ ກໍຈະເສດັດມາຫາເຈົ້າ—ຜູ້ມີສິຣິມົງຄຸນ ແລະຖືກຍົກຍ້ອງໃນຫມູ່ນາງທັງປວງ—ເພື່ອຂໍເຈົ້າ.
Verse 14
समृद्धं स्त्रीसहस्रेण नानारत्नोपशोभितम्।।।।अन्तःपुरं समुत्सृज्य त्वामुपैष्यति रावणः।
ຣາວະນະຈະລະທິ້ງອັນຕະປຸຣະອັນຮຸ່ງເຮືອງຂອງຕົນ ທີ່ມີນາງສະໜົມນັບພັນ ແລະປະດັບດ້ວຍຮັດຕະນະນານາ ແລ້ວຈະເສດັດມາຫາເຈົ້າ ເພື່ອປາດຖະໜາໄດ້ເຈົ້າ.
Verse 15
अन्या तु विकटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।।।।असकृद्देवता युद्धे नागगन्धर्वदानवाः।निर्जिताः समरे येन स ते पार्श्वमुपागतः।।।।
ແລ້ວນາງຍັກສິນີອີກຜູ້ໜຶ່ງ ຊື່ “ວິກະຕາ” ໄດ້ກ່າວວ່າ: “ຜູ້ນັ້ນຜູ້ທີ່ເຄີຍຊະນະເທວະໃນສົງຄາມຊ້ຳໆ ແລະໄດ້ພິຊິດນາກ ຄັນທັຣວະ ແລະດານະວະໃນສະໜາມຮົບ—ບັດນີ້ລາວໄດ້ມາຮອດຂ້າງກາຍເຈົ້າແລ້ວ”
Verse 16
अन्या तु विकटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।।5.23.15।।असकृद्देवता युद्धे नागगन्धर्वदानवाः।निर्जिताः समरे येन स ते पार्श्वमुपागतः।।5.23.16।।
ນາງຍັກສິນີອີກຜູ້ໜຶ່ງ ຊື່ “ວິກະຕາ” ກ່າວວ່າ: “ຜູ້ທີ່ເຄີຍຊະນະເທວະໃນສົງຄາມຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລົ່າ ແລະພິຊິດນາກ ຄັນທັຣວະ ແລະດານະວະໃນການຮົບ—ຜູ້ນັ້ນແຫຼະບັດນີ້ມາຮອດຂ້າງເຈົ້າແລ້ວ”
Verse 17
तस्य सर्वसमृद्धस्य रावणस्य महात्मनः।किमद्य राक्षसेन्द्रस्य भार्यात्वं नेच्छसेऽधमे।।।।
“ໂອ ນາງຜູ້ຕໍ່າຊ້າ! ເປັນຫຍັງບັດນີ້ເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ປາຖະໜາສະຖານະເປັນມະເຫສີຂອງ ຣາວະນະ—ຈອມກະສັດແຫ່ງຣັກຂະສະ—ຜູ້ພ້ອມພຽງດ້ວຍສິລິສົມບັດທຸກປະການ ແລະອ້າງຕົນວ່າ ‘ມະຫາຈິດ’?”
Verse 18
ततस्तु दुर्मुखी नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।यस्य सूर्यो न तपति भीतो यस्य च मारुतः।।।।न वाति स्मायतापाङ्गे किं त्वं तस्य न तिष्ठसि।
ຕໍ່ມາ ນາງຍັກສິນີຊື່ “ທຸຣະມຸຂີ” ກ່າວວ່າ: “ໂອ ນາງຜູ້ມີດວງຕາຍາວ, ເພາະຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ລາວ ຕາເວັນບໍ່ແຜດເຜົາ ແລະລົມກໍບໍ່ພັດ—ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຍອມຈໍານົນຕໍ່ລາວ?”
Verse 19
पुष्पवृष्टिं च तरवो मुमुचुर्यस्य वै भयात्।।।।शैलाश्च सुभ्रु पानीयं जलदाश्च यदेच्छति।तस्य नैरृतराजस्य राजराजस्य भामिनि ।।।।किं त्वं न कुरुषे बुद्धिं भार्यार्थे रावणस्य हि।
“ໂອ ນາງຜູ້ມີຄິ້ວງາມ, ເພາະຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ລາວ ຕົ້ນໄມ້ທັງຫຼາຍຈຶ່ງປ່ອຍຝົນດອກໄມ້ລົງມາ; ແລະເມື່ອລາວປາຖະໜາ ແມ່ນແຕ່ພູເຂົາແລະເມກາກໍຫຼັ່ງນ້ຳໃຫ້. ໂອ ນາງຜູ້ສະຫວ່າງໄສ, ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຕັ້ງໃຈໃຫ້ໝັ້ນເພື່ອເປັນມະເຫສີຂອງ ຣາວະນະ—ກະສັດແຫ່ງຣັກຂະສະ, ກະສັດເໜືອກະສັດທັງປວງ?”
Verse 20
“ໂອ ນາງຜູ້ມີຄິ້ວງາມ, ເພາະຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ລາວ ຕົ້ນໄມ້ທັງຫຼາຍຈຶ່ງປ່ອຍຝົນດອກໄມ້ລົງມາ; ແລະເມື່ອລາວປາຖະໜາ ແມ່ນແຕ່ພູເຂົາແລະເມກາກໍຫຼັ່ງນ້ຳໃຫ້. ໂອ ນາງຜູ້ສະຫວ່າງໄສ, ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຕັ້ງໃຈໃຫ້ໝັ້ນເພື່ອເປັນມະເຫສີຂອງ ຣາວະນະ—ກະສັດແຫ່ງຣັກຂະສະ, ກະສັດເໜືອກະສັດທັງປວງ?”
Verse 21
साधु ते तत्त्वतो देवि कथितं साधु भामिनि।।।।गृहाण सुस्मिते वाक्यमन्यथा न भविष्यसि।
ໂອ ເທວີ ຜູ້ງາມພິເສດ! ຖ້ອຍຄຳທີ່ໄດ້ກ່າວແກ່ທ່ານນັ້ນ ແທ້ຈິງຖືກຕ້ອງ ແລະເພື່ອປະໂຫຍດຂອງທ່ານເອງ. ໂອ ຜູ້ຍິ້ມອ່ອນໂຍນ ຈົ່ງຮັບວາຈານີ້; ບໍ່ຊັ້ນ ທ່ານຈະບໍ່ອາດດຳລົງຊີວິດໄດ້
Frequently Asked Questions
The central dilemma is coercion versus consent: Sītā is threatened with harm unless she accepts marriage to Rāvaṇa, while the rākṣasīs attempt to reframe forced compliance as social advantage and political inevitability.
The sarga illustrates how adharma often disguises itself as “pragmatic counsel,” using fear and prestige to override conscience; it implicitly elevates steadfast fidelity and inner autonomy as the ethical counter-force to intimidation.
Cultural markers include Laṅkā’s antaḥpura (royal inner chambers/harem) as a symbol of imperial luxury and control; cosmological imagery (sun, wind, nature’s compliance) functions as a rhetorical landmark to project Rāvaṇa’s supposed sovereignty.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.