Shloka 9

रावणभवनपरिक्रमणं हनूमतः शोकविचारश्च

Hanuman’s Circuit of Ravana’s Palace and the Crisis of Deliberation

Devanagari script

रावणस्योरुवेगेन भुजाभ्यां पीडितेन च।।।।तया मन्ये विशालाक्ष्या त्यक्तं जीवितमार्यया।

Transliteration

rāvaṇasyoru-vegena bhujābhyāṃ pīḍitena ca | tayā manye viśālākṣyā tyaktaṃ jīvitam āryayā ||

Translation

ຂ້າພະເຈົ້າຄິດວ່າ ນາງຜູ້ສູງສົ່ງຜູ້ມີນັຍນາກວ້າງນັ້ນ—ຖືກສັ່ນສະເທືອນໂດຍຄວາມໄວອັນຮຸນແຮງຂອງຣາວະນະ ແລະຖືກບີບຮັດດ້ວຍແຂນທັງສອງ—ອາດຈະລະທິ້ງຊີວິດຂອງນາງໄປແລ້ວ

Word by Word

• रावणस्य: of Ravana
• रावणस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• उरु-वेगेन: by great speed
• उरु-वेगेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: उरु (प्रातिपदिक) + वेग (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (descriptive: great speed); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन

• भुजाभ्याम्: by (his) two arms
• भुजाभ्याम्: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भुजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, द्विवचन

• पीडितेन: being pressed/tormented
• पीडितेन: Karana (करण; सहकारक)
• Type: Adjective
• Root: पीडित (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधारित)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग? तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तया-इत्यस्य सह: 'being pressed/tormented' (instrumental absolute sense)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• तया: by her
• तया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• मन्ये: I think
• मन्ये: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• विशाल-अक्ष्या: by the large-eyed (lady)
• विशाल-अक्ष्या: Karana (करण; विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विशाल (प्रातिपदिक) + अक्षि/अक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (descriptive: large-eyed); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण तया/आर्यया

• त्यक्तम्: abandoned/given up
• त्यक्तम्: Karma (कर्म; विशेषण)
• Type: Verb
• Root: त्यक्त (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधारित)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; जीवितम्-शब्दस्य विशेषणम्

• जीवितम्: life
• जीवितम्: Karma (कर्म/भाव)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वाक्ये भाववाचक (life)

• आर्यया: by the noble lady
• आर्यया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: आर्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्तृकरण-भाव (by the noble lady)

Context

"He thinks, on account of the high speed during the flight of Ravana under thepressure of his arms, the noble, large-eyed lady might have given up her life.

Characters & Entities

• Hanumān
• Sītā
• Rāvaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse underscores the moral horror of adharma (violent abduction) and the dharmic sensitivity to another’s suffering—Hanumān’s duty compels him to reckon with the gravest outcomes.

What is the narrative situation?

Unable to find Sītā, Hanumān fears that the brutality of the abduction itself may have caused her death.

Which character virtue is emphasized?

Moral seriousness and responsibility—Hanumān does not minimize evil’s consequences and continues searching with urgency.