Sarga 77
सप्तसप्ततितमः सर्गः — Ayodhya Return, Bridal Reception, and Bharata’s Departure
बालकाण्ड
ເມື່ອພຣະປະຣະຊຸຣາມເດີນທາງຈາກໄປ ຄວາມກັງວົນຂອງພຣະທັດສະຣະຖະກໍສະຫງົບລົງ. ພຣະຣາມທູນລາຍງານເຫດການທັງໝົດ; ພຣະບິດາກອດພຣະອົງ ແລະເຫັນວ່າເວລານັ້ນເປັນດັ່ງການເກີດໃໝ່ໃນນັຍສັນຍາລັກຂອງທັງພໍ່ແລະລູກ. ກອງທັບຈະຕຸຣັງຄະເຄື່ອນໄປສູ່ອະໂຍທະຍາ ແລະນະຄອນຫຼວງຖືກພັນລະນາໃນພາບຂະບວນພິທີ—ທຸງຊັຍ, ສຽງແຕຣ-ກອງ, ຖະໜົນທີ່ພອຍນ້ຳ ແລະທາງຫຼວງທີ່ໂປຍດອກໄມ້—ເພື່ອປະກາດຄວາມຊອບທຳແຫ່ງລາຊະອຳນາດຜ່ານພິທີສາທາລະນະ. ໃນພຣະຣາຊວັງ ພຣະມະເຫສີ—ໂກສະລະຍາ, ສຸມິຕຣາ, ໄກເກຍີ ແລະສະຕຣີຊັ້ນສູງອື່ນໆ—ຕ້ອນຮັບນະວະວະດູ: ສີຕາ, ອູຣມິລາ, ມານດະວີ, ແລະ ສຣຸຕະກີຣຕິ. ພຣະນາງທັງສີ່ປະຕິບັດພິທີມົງຄຸນ ບູຊາສະຖານບູຊາປະຈຳຕະກູນ ຖວາຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະເຂົ້າສູ່ທີ່ປະທັບທີ່ປຽບດັ່ງວັງຂອງທ້າວກຸເບຣ. ພຣາຫມະນຖືກບຳລຸງດ້ວຍທານເປັນງົວ, ຊັບສິນ ແລະເຂົ້າທັນຍາຫານ ສະທ້ອນຫຼັກແຫ່ງບຸນ ແລະການເກື້ອກູນຕອບແທນໃນສັງຄົມ. ຕໍ່ມາເລື່ອງຫັນໄປສູ່ການຈັດການລາຊະວົງ: ຢຸທາຊິດແຫ່ງເກກະຍະມາຮັບພຣະພະຣະຕະ. ພຣະທັດສະຣະຖະຂໍຕໍ່ໜ້າສາທາລະນະໃຫ້ພະຣະຕະສົມຄວນຕາມພຣະປະສົງ; ພະຣະຕະຈຶ່ງລາອອກເດີນທາງພ້ອມພຣະສັດຣຸຄະນ. ໃນຍາມທີ່ພະຣະຕະບໍ່ຢູ່ ພຣະຣາມແລະພຣະລັກສະມະນະຍິ່ງທຸ່ມເທໃນການຮັບໃຊ້ພຣະບິດາ ແລະພາລະກິດການປົກຄອງ; ຄວາມກົງກຽວຂອງພຣະຣາມ–ສີຕາຖືກພັນລະນາເປັນຄວາມເປັນໜຶ່ງພາຍໃນ—ຫົວໃຈສື່ກັນໂດຍບໍ່ຕ້ອງເວົ້າ—ຊູ້ຊູມວ່າທຳມະແຫ່ງຄູ່ຄອງເປັນການຂະຫຍາຍຂອງລະບຽບຈິດທຳ.
Shlokas
Verse 1
गते रामे प्रशान्तात्मा रामो दाशरथिर्धनु:।वरुणायाप्रमेयाय ददौ हस्ते ससायकम्।।1.77.1।।
ເມື່ອພຣະຣາມພາຣຄະວະ (ປະຣະສຸຣາມ) ໄດ້ເດີນທາງຈາກໄປແລ້ວ ພຣະຣາມ ໂອຣົດຂອງທ້າວທະສະຣະຖ ຜູ້ມີຈິດໃຈສະງົບ ໄດ້ມອບຄັນທະນູນັ້ນພ້ອມລູກສອນ ໃຫ້ແກ່ພຣະວຣຸນ ຜູ້ມີິດອຳນາດຫາປະມານບໍ່ໄດ້
Verse 2
अभिवाद्य ततो रामो वसिष्ठप्रमुखानृषीन्। पितरं विह्वलं दृष्ट्वा प्रोवाच रघुनन्दन:।।1.77.2।।
ຕໍ່ມາ ພຣະຣາມ ຜູ້ເປັນຄວາມປິຕິແກ່ວົງສ໌ຣະຄຸ ໄດ້ນົບນ້ອມຄຳນັບພຣະິສີວະສິດຖະ ແລະ ພຣະິສີທັງຫຼາຍ ເມື່ອເຫັນພຣະບິດາທຸກໃຈຫວັ່ນໄຫວ ຈຶ່ງກ່າວຕໍ່ພຣະອົງ
Verse 3
जामदग्न्यो गतो राम: प्रयातु चतुरङ्गिणी।अयोध्याभिमुखी सेना त्वया नाथेन पालिता।।1.77.3।।
“ພຣະຣາມ ຊາມະດັກນະຍະ (ປະຣະຊຸຣາມ) ໄດ້ຈາກໄປແລ້ວ. ຂໍໃຫ້ກອງທັບຈະຕຸຣັງຄິນີ ທີ່ຢູ່ໃຕ້ການອຸປະຖຳຂອງທ່ານ ໂອ້ ນາຖາ ຍົກໄປສູ່ອະໂຍທະຍາ.”
Verse 4
सन्दिशस्व महाराज सेनां त्वच्छासने स्थिताम्।शासनं काङ्क्षते सेना चातकालिर्जलं यथा।।1.77.4।।
ຂໍແດ່ມະຫາຣາຊາ ຂໍໃຫ້ພຣະອົງມີພຣະບັນຊາແກ່ກອງທັບທີ່ຢືນພ້ອມຢູ່ໃຕ້ພຣະອໍານາດ; ເພາະກອງທັບນັ້ນປາຖະໜາພຣະບັນຊາຂອງພຣະອົງ ດຸດດັ່ງແຖວນົກຈາຕະກະທີ່ຄອຍນໍ້າ.
Verse 5
रामस्य वचनं श्रुत्वा राजा दशरथ स्सुतम्।बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य मूर्ध्नि चाघ्राय राघवम्।।1.77.5।।गतो राम इति श्रुत्वा हृष्ट: प्रमुदितो नृप:।पुनर्जातं तदा मेने पुत्रमात्मानमेव च।।1.77.6।।
ເມື່ອໄດ້ຍິນພຣະວາຈາຂອງພຣະຣາມ ພຣະຣາຊາທະສະຣະຖໄດ້ກອດພຣະຣາຊະບຸດດ້ວຍພຣະພາຫາທັງສອງ ແລະດ້ວຍຄວາມຮັກໄດ້ຈູບ (ດົມ) ທີ່ກະຫຼອດສີສະຂອງພຣະຣາຄະວະ.
Verse 6
रामस्य वचनं श्रुत्वा राजा दशरथ स्सुतम्।बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य मूर्ध्नि चाघ्राय राघवम्।।1.77.5।।गतो राम इति श्रुत्वा हृष्ट: प्रमुदितो नृप:।पुनर्जातं तदा मेने पुत्रमात्मानमेव च।।1.77.6।।
ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າ “ພຣະຣາມ (ປະຣະສຸຣາມ) ໄດ້ໄປແລ້ວ” ພຣະຣາຊາກໍຍິນດີປິຕິຢ່າງຍິ່ງ; ໃນຂະນະນັ້ນ ພຣະອົງຮູ້ສຶກປານດັ່ງວ່າ ທັງພຣະຣາຊະບຸດ ແລະພຣະອົງເອງ ໄດ້ເກີດໃໝ່ອີກຄັ້ງ.
Verse 7
चोदयामास तां सेनां जगामाशु तत: पुरीम्।पताकाध्वजिनीं रम्यां तूर्योद्घुष्टनिनादिताम्।।1.77.7।।सिक्तराज पथां रम्यां प्रकीर्णकुसुमोत्कराम् ।राजप्रवेशसुमुखै: पौरैर्मङ्गलवादिभि:।।1.77.8।।सम्पूर्णां प्राविशद्राजा जनौघैस्समलङ्कृताम्।
ແລ້ວພຣະອົງໄດ້ເຮັດໃຫ້ກອງທັບນັ້ນເຄື່ອນໜ້າ ແລະເສດັດໄປສູ່ນະຄອນຢ່າງວ່ອງໄວ; ນະຄອນນັ້ນງາມສະຫງ່າ ປະດັບດ້ວຍທຸງແລະປ້າຍຊັຍ ພ້ອມສຽງແຕຣ ແລະກອງດັງກຶກກ້ອງ.
Verse 8
चोदयामास तां सेनां जगामाशु तत: पुरीम्।पताकाध्वजिनीं रम्यां तूर्योद्घुष्टनिनादिताम्।।1.77.7।।सिक्तराज पथां रम्यां प्रकीर्णकुसुमोत्कराम् ।राजप्रवेशसुमुखै: पौरैर्मङ्गलवादिभि:।।1.77.8।।सम्पूर्णां प्राविशद्राजा जनौघैस्समलङ्कृताम्।
ຖະໜົນຫຼວງຂອງພຣະນະຄອນຖືກພອຍນ້ຳໄວ້ຢ່າງງາມ ແລະມີດອກໄມ້ໂປຍກະຈາຍເປັນກອງໆ; ຊາວເມືອງຜູ້ມີໃບໜ້າຜ່ອງໃສເມື່ອພຣະຣາຊາເສດັດເຂົ້າ ຕ່າງເປັນສຽງວາຈາມົງຄຸນຖວາຍພອນ.
Verse 9
पौरै: प्रत्युद्गतो दूरं द्विजैश्च पुरवासिभि:। पुत्रैरनुगत श्श्रीमान् श्रीमद्भिश्च महायशा: ।।1.77.9।। प्रविवेश गृहं राजा हिमवत्सदृशं पुनः।
ຊາວເມືອງ ແລະພຣາຫມັນຜູ້ຢູ່ໃນນະຄອນ ອອກໄປຕ້ອນຮັບຈາກໄກ. ພຣະຣາຊາຜູ້ມີສິຣິ ແລະມີກຽດຕິຍົດຍິ່ງ ມີພຣະໂອຣສຜູ້ສະຫງ່າງາມຕາມເສດັດ ໄດ້ເຂົ້າສູ່ພຣະຣາຊວັງອີກຄັ້ງ ອັນສ່ອງປະກາຍດຸດພູຫິມະວັນຕ໌.
Verse 10
ननन्द सजनो राजा गृहे कामै स्सुपूजित:।।1.77.10।।कौसल्या च सुमित्रा च कैकेयी च सुमध्यमा।वधूप्रतिग्रहे युक्ता याश्चान्या राजयोषित:।।1.77.11।।
ໃນພຣະຣາຊວັງ ພຣະຣາຊາຊົງປິຕິຍິນດີພ້ອມດ້ວຍຍາດມິດແລະປະຊາຊົນ ເນື່ອງຈາກໄດ້ຮັບການສັກກາລະຢ່າງດີ ແລະການຕ້ອນຮັບອັນຮື່ນເຮີງ. ສ່ວນພຣະນາງເກົາສັລຍາ ພຣະນາງສຸມິຕຣາ ແລະພຣະນາງໄກເກຍີຜູ້ເອວອ່ອນ ພ້ອມດ້ວຍນາງໃນພຣະຣາຊສຳນັກອື່ນໆ ກຳລັງປະກອບກິດໃນການຮັບຕ້ອນຮັບເຈົ້າສາວທັງຫຼາຍ
Verse 11
ननन्द सजनो राजा गृहे कामै स्सुपूजित:।।1.77.10।।कौसल्या च सुमित्रा च कैकेयी च सुमध्यमा।वधूप्रतिग्रहे युक्ता याश्चान्या राजयोषित:।।1.77.11।।
ໃນພຣະຣາຊວັງ ພຣະຣາຊາຊົງປິຕິຍິນດີພ້ອມດ້ວຍຍາດມິດແລະປະຊາຊົນ ເນື່ອງຈາກໄດ້ຮັບການສັກກາລະຢ່າງດີ ແລະການຕ້ອນຮັບອັນຮື່ນເຮີງ. ສ່ວນພຣະນາງເກົາສັລຍາ ພຣະນາງສຸມິຕຣາ ແລະພຣະນາງໄກເກຍີຜູ້ເອວອ່ອນ ພ້ອມດ້ວຍນາງໃນພຣະຣາຊສຳນັກອື່ນໆ ກຳລັງປະກອບກິດໃນການຮັບຕ້ອນຮັບເຈົ້າສາວທັງຫຼາຍ
Verse 12
ततस्सीतां महाभागामूर्मिलां च यशस्विनीम्।कुशध्वजसुते चोभे जगृहुर्नृपपत्नय:।।1.77.12।।
ຕໍ່ມາ ພຣະມະເຫສີທັງຫຼາຍຂອງພຣະຣາຊາ ໄດ້ອອກໄປຮັບພຣະນາງສີຕາຜູ້ມີສິຣິມົງຄຸນຍິ່ງ ແລະພຣະນາງອູຣມິລາຜູ້ມີກຽດຍົດ ພ້ອມທັງພຣະທິດາທັງສອງຂອງກຸສະທະວັຊ ດ້ວຍ
Verse 13
मङ्गलालम्भनैश्चापि शोभिता: क्षौमवासस:। देवतायतनान्याशु सर्वास्ता: प्रत्यपूजयन्।।1.77.13।।
ນາງທັງຫມົດຖືວັດຖຸມົງຄຸນໄວ້ໃນມື ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າລະອຽດງາມສະຫວ່າງ ແລ້ວພາກັນໄປນະມັດສະການບູຊາເທວະສະຖານຂອງເທວະທັງຫລາຍໂດຍໄວພົນ.
Verse 14
अभिवाद्याभिवाद्यांश्च सर्वा राजसुतास्तदा।स्वं स्वं गृहमथासाद्य कुबेरभवनोपमम्।।1.77.14।।गोभिर्धनैश्च धान्यैश्च तर्पयित्वा द्विजोत्तमान्।रेमिरे मुदिता: सर्वा भर्तृभि: सहिता रह:।।1.77.15।।
ຕໍ່ມາ ພຣະທິດາທັງປວງໄດ້ນົບນ້ອມຄາລະວະຊ້ຳໆແດ່ຜູ້ຄວນແກ່ການນັບຖື ແລ້ວເຂົ້າສູ່ເຮືອນຂອງຕົນໆ ອັນງາມສະຫງ່າດຸດວິມານຂອງທ້າວກຸເວຣ. ຄັ້ນໄດ້ຖວາຍທານໂຄ, ຊັບສິນ ແລະ ທັນຍາຫານ ໃຫ້ແກ່ພຣາຫມະນຜູ້ປະເສີດເພື່ອໃຫ້ພໍໃຈແລ້ວ ນາງທັງຫມົດກໍປິຕິຍິນດີ ໄດ້ຢູ່ຮ່ວມກັບສາມີຂອງຕົນໃນຄວາມເປັນສ່ວນຕົວ.
Verse 15
अभिवाद्याभिवाद्यांश्च सर्वा राजसुतास्तदा।स्वं स्वं गृहमथासाद्य कुबेरभवनोपमम्।।1.77.14।।गोभिर्धनैश्च धान्यैश्च तर्पयित्वा द्विजोत्तमान्।रेमिरे मुदिता: सर्वा भर्तृभि: सहिता रह:।।1.77.15।।
ຕໍ່ມາ ພຣະທິດາທັງປວງໄດ້ນົບນ້ອມຄາລະວະຊ້ຳໆແດ່ຜູ້ຄວນແກ່ການນັບຖື ແລ້ວເຂົ້າສູ່ເຮືອນຂອງຕົນໆ ອັນງາມສະຫງ່າດຸດວິມານຂອງທ້າວກຸເວຣ. ຄັ້ນໄດ້ຖວາຍທານໂຄ, ຊັບສິນ ແລະ ທັນຍາຫານ ໃຫ້ແກ່ພຣາຫມະນຜູ້ປະເສີດເພື່ອໃຫ້ພໍໃຈແລ້ວ ນາງທັງຫມົດກໍປິຕິຍິນດີ ໄດ້ຢູ່ຮ່ວມກັບສາມີຂອງຕົນໃນຄວາມເປັນສ່ວນຕົວ.
Verse 16
कुमाराश्च महात्मानो वीर्येणाप्रतिमा भुवि ।कृतदारा: कृतास्त्राश्च सधना: ससुहृज्जना:।।1.77.16।।शुश्रूषमाणा: पितरं वर्तयन्ति नरर्षभा:।
ພຣະກຸມານເຫຼົ່ານັ້ນ—ຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະບໍ່ມີໃຜເທົ່າທຽມໃນຄວາມກ້າຫານໃນໂລກ—ບັດນີ້ໄດ້ຄອງເຮືອນແລ້ວ ຊໍານານໃນສາດອາວຸດ ມີຊັບສິນພ້ອມ ແລະມີມິດສະຫາຍລ້ອມຮອບ; ພວກເຂົາເຄື່ອນໄຫວຢູ່ກັບມິດສະຫາຍ ພ້ອມທັງປະພຶດຕົນຮັບໃຊ້ບິດາ ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນຫມູ່ມະນຸດ.
Verse 17
कस्यचित्त्वथ कालस्य राजा दशरथ: सुतम्।1.77.17।।भरतं कैकयीपुत्र मब्रवीद्रघुनन्दन:।
ເມື່ອການເວລາຜ່ານໄປບໍ່ດົນ ພະຣາຊາທະສະຣະຖ—ຜູ້ເປັນຄວາມປິຕິແຫ່ງວົງສ໌ຣະຄຸ—ໄດ້ຕຣັດເຖິງພຣະໂອຣສພະຣະຕະ ຜູ້ເປັນລູກຂອງນາງໄກເກຍີ.
Verse 18
अयं केकयराजस्य पुत्रो वसति पुत्रक।।1.77.18।।त्वां नेतुमागतो वीर युधाजिन्मातुलस्तव।
“ລູກເອີຍ ພຣະໂອຣສແຫ່ງພະຣາຊາເກກະຍະ—ຢຸທາຊິດ ມາຕຸລາຂອງເຈົ້າ—ໄດ້ມາຮອດ ແລະພັກຢູ່ນີ້; ໂອ ວີຣະບຸຣຸດ ທ່ານມາເພື່ອນຳເຈົ້າໄປດ້ວຍ.”
Verse 19
प्रार्थितस्तेन धर्मज्ञ मिधिलायामहं तथा।।1.77.19।।ऋषिमध्ये तु तस्य त्वं प्रीतिं कर्तुमिहार्हसि।
“ໂອ ຜູ້ຮູ້ທັນທຳ ທ່ານໄດ້ຂໍຮ້ອງຈາກເຮົາແບບນີ້ທີ່ມິຖິລາ ທ່າມກາງຫມູ່ຣິສີ; ດັ່ງນັ້ນ ຢູ່ນີ້ ເຈົ້າຄວນເຮັດໃຫ້ທ່ານປິຕິ ໂດຍອະນຸມັດຕາມຄຳຂໍນັ້ນ.”
Verse 20
श्रुत्वा दशरथस्यैतद्भरत: कैकयीसुत:।।1.77.20।।अभिवाद्य गुरुं रामं परिष्वज्य च लक्ष्मणम्। गमनायाभिचक्राम शत्रुघ्नसहितस्तदा।।1.77.21।।
ເມື່ອໄດ້ຟັງພະຣາຊະດຳຣັດຂອງທະສະຣະຖ ພະຣະຕະ ລູກຂອງນາງໄກເກຍີ ໄດ້ກຣາບນົບນ້ອມພຣະບິດາຜູ້ເປັນຄຣູ ແລະພຣະຣາມ ກອດພຣະລັກສະມະນະ ແລ້ວຈຶ່ງກ້າວອອກເພື່ອເດີນທາງ ພ້ອມດ້ວຍພຣະສັດຣຸຄນ.
Verse 21
श्रुत्वा दशरथस्यैतद्भरत: कैकयीसुत:।।1.77.20।।अभिवाद्य गुरुं रामं परिष्वज्य च लक्ष्मणम्। गमनायाभिचक्राम शत्रुघ्नसहितस्तदा।।1.77.21।।
ພະຣະຕະຜູ້ກ້າຫານ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ມະນຸດ ໄດ້ຂໍລາພຣະບິດາ ແລະພຣະຣາມຜູ້ບໍ່ເຄີຍເມື່ອຍລ້າໃນການກະທຳ ພ້ອມທັງຂໍລາພຣະມານດາທັງຫຼາຍ ແລ້ວຈຶ່ງເດີນທາງອອກໄປ ມີພຣະສັດຣຸຄນເປັນຜູ້ຮ່ວມທາງ.
Verse 22
आपृच्छ्य पितरं शूरो रामं चाक्लिष्टकारिणम्।मातृश्चापि नरश्रेष्ठ श्शत्रुघ्नसहितो ययौ।।1.77.22।।
ພະຣະຕະຜູ້ກ້າຫານ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ມະນຸດ ໄດ້ຂໍລາພຣະບິດາ ແລະພຣະຣາມຜູ້ບໍ່ເຄີຍເມື່ອຍລ້າໃນການກະທຳ ພ້ອມທັງຂໍລາພຣະມານດາທັງຫຼາຍ ແລ້ວຈຶ່ງເດີນທາງອອກໄປ ມີພຣະສັດຣຸຄນເປັນຜູ້ຮ່ວມທາງ.
Verse 23
गते तु भरते रामो लक्ष्मणश्च महाबल:।पितरं देवसंङ्काशं पूजयामासतुस्तदा।।1.77.23।।
ເມື່ອພຣະພະຣະຕະເດີນທາງໄປແລ້ວ ພຣະຣາມ ແລະ ພຣະລັກສະມະນະຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ກໍຍັງຄົງນົບນ້ອມບູຊາ ແລະ ປະຄອງຮັບໃຊ້ພຣະບິດາຜູ້ສະຫງ່າງາມດຸດເທວະດາ ໃນການນັ້ນ
Verse 24
पितुराज्ञां पुरस्कृत्य पौरकार्याणि सर्वश:। चकार रामो धर्मात्मा प्रियाणि च हितानि च।।1.77.24।।
ພຣະຣາມຜູ້ມີທຳ ໄດ້ຖືພຣະບັນຊາຂອງພຣະບິດາເປັນຫຼັກສູງສຸດ ແລະ ປະຕິບັດກິດການເມືອງທັງປວງ ເຮັດສິ່ງທີ່ທັງນ່າຊື່ນໃຈ ແລະ ເປັນປະໂຫຍດແກ່ປະຊາຊົນ
Verse 25
मातृभ्यो मातृकार्याणि कृत्वा परमयन्त्रित:।गुरूणां गुरुकार्याणि काले कालेऽन्ववैक्षत।।1.77.25।।
ດ້ວຍການຄວບຄຸມຕົນຢ່າງເຂັ້ມງວດ ພຣະອົງໄດ້ປະຕິບັດໜ້າທີ່ຕໍ່ພຣະມານດາທັງຫຼາຍ ແລະ ໃນການອັນຄວນ ກໍໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ພ້ອມທັງຄອຍກຳກັບໜ້າທີ່ຕໍ່ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ແລະ ຄູບາອາຈານ
Verse 26
एवं दशरथ: प्रीतो ब्राह्मणा नैगमास्तथा।रामस्य शीलवृत्तेन सर्वे विषयवासिन:।।1.77.26।।
ດັ່ງນັ້ນ ພຣະທະສະຣະຖະກໍຊື່ນບານປິຕິ; ບັນດາພຣາຫມັນ ແລະ ຊາວເມືອງກໍດ້ວຍ—ຫາກແຕ່ຜູ້ອາໄສຢູ່ທົ່ວທັງອານາຈັກ—ລ້ວນຍິນດີຊົມເຊີຍໃນສີລະຈັນຍາ ແລະ ຄວາມປະພຶດຂອງພຣະຣາມ
Verse 27
तेषामतियशा लोके राम स्सत्यपराक्रमः।स्वयम्भूरिव भूतानां बभूव गुणवत्तर:।।1.77.27।।
ໃນໂລກນັ້ນ ພຣະຣາມຜູ້ມີວິລະກຳຕັ້ງຢູ່ໃນສັດຈະ ໄດ້ເປັນທີ່ໂດ່ງດັງຢ່າງຍິ່ງໃນຫມູ່ເຂົາ; ພຣະອົງປະເສີດດ້ວຍຄຸນທຳ ດຸຈພຣະພຣົມສະວະຍັມພູ ຕໍ່ສັດທັງປວງ.
Verse 28
रामस्तु सीतया सार्धं विजहार बहूनृतून् ।मनस्स्वी तद्गतस्तस्याः नित्यं हृदि समर्पित:।।1.77.28।।
ພຣະຣາມພ້ອມກັບນາງສີຕາ ໄດ້ສຳລານຜ່ານຫຼາຍລະດູການ; ພຣະອົງມີໃຈໝັ້ນຄົງ ຈິດໃຈຈົ່ງຈອງຢູ່ທີ່ນາງເສມອ ແລະປະດິດສະຖານນາງໄວ້ໃນຫົວໃຈຕະຫຼອດໄປ.
Verse 29
प्रिया तु सीता रामस्य दारा: पितृकृता इति।गुणाद्रूपगुणाच्चापि प्रीतिर्भूयोऽभ्यवर्धत।।1.77.29।।
ແມ່ນແທ້ວ່າ ນາງສີຕາເປັນພຣະຊາຍາຂອງພຣະຣາມ ຕາມການຈັດການຂອງພຣະບິດາ ແຕ່ນາງກັບຍິ່ງເປັນທີ່ຮັກຂອງພຣະຣາມຫຼາຍຂຶ້ນ; ເນື່ອງດ້ວຍຄຸນທຳ ແລະຄວາມງາມ ຄວາມຮັກຈຶ່ງເພີ່ມພູນຍິ່ງຂຶ້ນ.
Verse 30
तस्याश्च भर्ता द्विगुणं हृदये परिवर्तते।अन्तर्जातमपि व्यक्तमाख्याति हृदयं हृदा।।1.77.30।।
ສໍາລັບນາງສີຕາ ພຣະສະວາມີສະຖິດຢູ່ໃນຫົວໃຈຂອງນາງຢ່າງທະວີຄູນ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມຄິດທີ່ເກີດຂຶ້ນພາຍໃນ ກໍປະຈັກຊັດໄດ້ ໂດຍຄວາມເຂົ້າໃຈກັນ—ຫົວໃຈຕໍ່ຫົວໃຈ.
Verse 31
ສີຕາແຫ່ງມິຖິລາ ພຣະທິດາຂອງພຣະຊະນະກ ເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງກວ່າທັງປວງ; ຄວາມງາມຂອງນາງເທົ່າທຽມເທວີທັງຫຼາຍ ແລະໃນຮູບກາຍປານດັ່ງພຣະສຣີ (ລັກສະມີ) ເອງ.
Verse 32
गते रामे प्रशान्तात्मा रामो दाशरथिर्धनु:।वरुणायाप्रमेयाय ददौ हस्ते ससायकम्।।1.77.1।।
ເມື່ອພຣະຣາມ ພຣະຣາຊະບຸດຂອງຣາຊະຣິສີ (ທະສະຣະຖ) ໄດ້ຮ່ວມຄູ່ກັບພຣະຣາຊະກັນຍາຜູ້ມີເສນ່ຫາ—ພຣະທິດາອັນປະເສີດຂອງພຣະຣາຊາ—ພຣະອົງກໍສ່ອງສະຫວ່າງຢ່າງຍິ່ງ ດຸດດັ່ງພຣະວິສະນຸ ຈອມແຫ່ງອະມອນເທວະ ຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງໃນການສະຖິດຄູ່ກັບພຣະສຣີ (ລັກສະມີ).
Frequently Asked Questions
The pivotal action is Rāma’s disciplined closure of the Paraśurāma episode: with a serene mind he returns the extraordinary bow (with arrow) to Varuṇa, modeling restraint after victory and the principle that power is held in trust rather than for personal possession.
The chapter teaches that dharma is sustained through layered obligations—public governance, ritual reciprocity (honoring brāhmaṇas and deities), and filial service. Rāma’s conduct demonstrates that ethical order is maintained not only by heroic feats but by consistent, supervised duty performed at the right time.
Ayodhyā is highlighted through a formal royal-entry tableau (flags, trumpets, sprinkled roads, flowers), while Mithilā remains the immediate prior ritual context. Cultural landmarks include devatāyatanas (family temples), the palace compared to Kubera’s abode, and the caturaṅgiṇī sēnā as an emblem of state organization.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.