Sarga 4
कुशिलवगानप्रशंसा — The Commissioning and Public Performance of the Rāmāyaṇa
बालकाण्ड
ສັກກະ 4 ສ້າງຄວາມແນ່ນອນໃຫ້ “ຣາມາຍະນະ” ເປັນອິຕິຫາສະ-ກາວະຍະ ທີ່ມີຜູ້ປະພັນ ສາມາດສອນໄດ້ ແລະສາມາດຂັບຮ້ອງສະແດງໄດ້. ພຣະລິສີວາລະມີກິ ຜູ້ຖືກພັນນາວ່າເປັນລິສີທິບ ໄດ້ປະພັນຊີວະປະຫວັດຂອງພຣະຣາມາຢ່າງຄົບຖ້ວນ—ພຣະອົງດຳເນີນຕາມທຳມະ ຊະນະໄຊ ແລະໄດ້ຮັບອານາຈັກຄືນ. ຍັງລະບຸຂອບເຂດຄຳພີຢ່າງຊັດເຈນ: 24,000 ສະໂລກ, 6 ກັນດ໌ ແລະມີອຸຕຕະຣະກັນດ໌ເພີ່ມເຕີມ. ຕໍ່ມາ ກະວີໄດ້ຄິດພິຈາລະນາວ່າ ໃຜຈຶ່ງຄວນເປັນຜູ້ຂັບຂານງານອັນສັກສິດນີ້. ກຸສະ ແລະ ລະວະ ມາຮອດໃນເຄື່ອງນຸ່ງນັກຕະປະ; ຖືກຮັບຮູ້ວ່າເປັນລູກກະສັດຜູ້ຮູ້ທຳມະ ແລະໄດ້ຮັບການຖ່າຍທອດເພື່ອໃຫ້ກາວະຍະນີ້ເປັນ “ການເສີມພູນພຣະເວດ” (vedopabṛṃhaṇa). ການສະແດງຂອງທັງສອງຖືກພັນນາດ້ວຍລາຍລະອຽດດ້ານດົນຕີ: ການສະທ້ອນອ່ານແລະການຮ້ອງ, ຈັງຫວະ 3 ມາດຕະການ, 7 ສຽງ, ການກຳນົດເວລາຕາມເຄື່ອງສາຍ, ແລະຣະສະຫຼາຍປະເພດ ເຮັດໃຫ້ເຫັນວ່າເປັນມໍຣະດົກວັດທະນະທຳຫຼາຍຮູບແບບ. ໃນສະພາຂອງລິສີ ແລະຕາມຖະໜົນສາທາລະນະ ສຽງຂັບຂານຂອງພວກເຂົາເຮັດໃຫ້ຜູ້ຟັງນ້ຳຕາໄຫຼ ໄດ້ຮັບຄຳສັນລະເສີນ ແລະມີການຖວາຍຂອງກຳນັນ. ຕໍ່ມາພຣະຣາມາໄດ້ພົບພວກເຂົາ ຮັບຮອງໃນພຣະຣາຊວັງ ແລະເຊີນໃຫ້ຂັບຂານຢ່າງເປັນພິທີໃນຣາຊສະພາ; ທີ່ນັ້ນ ຄວາມຊາບຊຶ້ງທາງສຸນທຣະຍະຮູ້ສຶກເຫມືອນເຫດການໃນອະດີດປາກົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າໃນປັດຈຸບັນ.
Shlokas
Verse 1
प्राप्तराज्यस्य रामस्य वाल्मीकिर्भगवानृषि:।चकार चरितं कृत्स्नं विचित्रपदमात्मवान्।।1.4.1।।
ເມື່ອພຣະຣາມໄດ້ຮັບອານາຈັກຄືນມາແລ້ວ ພຣະລຶສີວາລະມີກິ ຜູ້ເປັນພຣະມຸນີອັນປະເສີດ ມີຍານທິບ ໄດ້ປະພັນພຣະຈະຣິດຂອງພຣະຣາມຢ່າງຄົບຖ້ວນ ໃນບົດກະວີອັນວິຈິດຫຼາກລີລາ
Verse 2
चतुर्विंशत्सहस्राणि श्लोकानामुक्तवानृषि:।तथा सर्गशतान्पञ्च षट्काण्डानि तथोत्तरम् ।।1.4.2।।
ຣິຊີໄດ້ປະພັນແລະສະທາຍ 24,000 ສະໂລກ ພ້ອມຈັດແບ່ງເປັນ 500 ສັກຄະ ຮວມເປັນ 6 ກັນດະ ແລະຍັງມີພາກອຸຕຕະຣະເພີ່ມເຕີມອີກດ້ວຍ।
Verse 3
कृत्वापि तन्महाप्राज्ञस्सभविष्यं सहोत्तरम्।चिन्तयामास कोन्वेतत्प्रयुञ्जीयादिति प्रभु:।।1.4.3।।
ເມື່ອມະຫາຣິສີຜູ້ມີປັນຍາລຶກຊຶ້ງ ໄດ້ຮຽບຮຽງ “ຣາມາຍະນະ” ໃຫ້ຄົບຖ້ວນ ທັງສ່ວນທີ່ຈະເກີດຕໍ່ໄປ ແລະພາກຕໍ່ທ້າຍ (ອຸຕຕະຣະ) ແລ້ວ ທ່ານໄດ້ຄິດໄຕ່ຕອງວ່າ: “ແທ້ໆແລ້ວ ຜູ້ໃດຈະນຳກະວີນີ້ໄປຂັບຂານໄດ້ຢ່າງຖືກຄວນ?”
Verse 4
तस्य चिन्तयमानस्य महर्षेर्भावितात्मन:।अगृह्णीतां तत: पादौ मुनिवेषौ कुशीलवौ ।।1.4.4।।
ໃນຂະນະທີ່ມະຫາຣິສີຜູ້ຝຶກຕົນ ແລະຈິດໃຈບໍລິສຸດພາຍໃນ ຍັງຄົງຄິດໄຕ່ຕອງຢູ່ນັ້ນ ກຸສ ແລະ ລະວະ ຜູ້ນຸ່ງຫົ່ມແບບມຸນີ ໄດ້ເຂົ້າໄປໃກ້ ແລ້ວນົບນ້ອມຈັບພຣະບາດທັງສອງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ.
Verse 5
कुशीलवौ तु धर्मज्ञौ राजपुत्रौ यशस्विनौ।भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ ददर्शाश्रमवासिनौ ।।1.4.5।।
ຊາວອາສຣົມໄດ້ເຫັນພີ່ນ້ອງສອງອົງ ຄື ກຸສະ ແລະ ລະວະ: ເປັນຣາຊະກຸມານຜູ້ມີກຽດສັກສີ ຮູ້ທັນທຳ ແລະມີສຽງໄພເຣາະພ້ອມດ້ວຍສຽງສະຫວັນ.
Verse 6
स तु मेधाविनौ दृष्ट्वा वेदेषु परिनिष्ठितौ।वेदोपबृंहणार्थाय तावग्राहयत प्रभु:।।1.4.6।।
ເມື່ອເຫັນວ່າທັງສອງມີປັນຍາ ແລະຕັ້ງມັ່ນໃນການຮຽນຮູ້ພຣະເວທ ພຣະອາຈານຜູ້ເປັນໃຫຍ່ຈຶ່ງສອນແລະຮັບເຂົ້າສູ່ການຝຶກ ເພື່ອໃຫ້ຜົນງານນີ້ເປັນການເສີມພູນ ແລະຄ້ຳຈຸນພຣະເວທ.
Verse 7
काव्यं रामायणं कृत्स्नं सीतायाश्चरितं महत्।पौलस्त्यवधमित्येव चकार चरितव्रत:।।1.4.7।।
ວາລມີກິ ຜູ້ຖືພຣະພຣົດຢ່າງເຂັ້ມຄັດ ໄດ້ຮຽບຮຽງມະຫາກາວະທັງປວງຊື່ “ຣາມາຍະນະ” ເປັນປະຫວັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງນາງສີຕາ ແລະບັນທຶກເລື່ອງການປະຫານປອລັສຕະຍະ (ຣາວະນະ) ໄວ້ດ້ວຍ.
Verse 8
पाठ्ये गेये च मधुरं प्रमाणैस्त्रिभिरन्वितम्।जातिभिस्सप्तभिर्बद्धं तन्त्रीलयसमन्वितम्।।1.4.8।। रसैश्शृङ्गारकारुण्यहास्यवीरभयानकै:।रौद्रादिभिश्च संयुक्तं काव्यमेतदगायताम्।।1.4.9।। तौ तु गान्धर्वतत्त्वज्ञौ मूर्छनास्थानकोविदौ।भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ गन्धर्वाविव रूपिणौ।।1.4.10।। रूपलक्षणसम्पन्नौ मधुरस्वरभाषिणौ।बिम्बादिवोद्धृतौ बिम्बौ रामदेहात्तथाऽपरौ।।1.4.11।।
ມະຫາກາວະນີ້ຫວານຊື່ນທັງໃນການສາທະຍາຍ ແລະໃນການຂັບຮ້ອງ; ປະກອບດ້ວຍປຣະມານ (pramāṇa) ສາມປະການ, ຜູກໄວ້ດ້ວຍຊາຕິ (jāti) ເຈັດຢ່າງ, ແລະກົງກັບລະຍະ (laya) ແລະທຳນອງເຄື່ອງສາຍ. ອຸດົມດ້ວຍຣະສະ—ສຣິງຄາຣະ (ຄວາມຮັກ), ກາຣຸນຍະ (ເມດຕາກະຣຸນາ), ຫາສະຍະ (ຂັນ), ວີຣະ (ກ້າຫານ), ພະຍານະກະ (ນ່າຢ້ານ), ພ້ອມທັງ ເຣາທຣະ (ເດືອດດານ) ແລະອື່ນໆ—ສອງພີ່ນ້ອງນັ້ນໄດ້ຂັບຮ້ອງກາວະນັ້ນ. ທັງຄູ່ຮູ້ຫຼັກດົນຕີຄັນທັຣວະ ຊຳນານໃນມູຣຈະນາ (mūrchanā) ແລະຕຳແໜ່ງສຽງ ມີສຽງງາມ ດັ່ງຄັນທັຣວະໃນຮູບມະນຸດ. ຮູບງາມພ້ອມລັກສະນະ ຖ້ອຍຄຳແລະນ້ຳສຽງອ່ອນຫວານ ປານດັ່ງເງົາສະທ້ອນສອງເງົາທີ່ຖືກຍົກອອກມາຈາກພຣະວະກາຍຂອງພຣະຣາມາເອງ.
Verse 9
पाठ्ये गेये च मधुरं प्रमाणैस्त्रिभिरन्वितम्।जातिभिस्सप्तभिर्बद्धं तन्त्रीलयसमन्वितम्।।1.4.8।। रसैश्शृङ्गारकारुण्यहास्यवीरभयानकै:।रौद्रादिभिश्च संयुक्तं काव्यमेतदगायताम्।।1.4.9।। तौ तु गान्धर्वतत्त्वज्ञौ मूर्छनास्थानकोविदौ।भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ गन्धर्वाविव रूपिणौ।।1.4.10।। रूपलक्षणसम्पन्नौ मधुरस्वरभाषिणौ।बिम्बादिवोद्धृतौ बिम्बौ रामदेहात्तथाऽपरौ।।1.4.11।।
ມະຫາກາວະນີ້ຫວານຊື່ນທັງໃນການສາທະຍາຍ ແລະໃນການຂັບຮ້ອງ; ປະກອບດ້ວຍປຣະມານ (pramāṇa) ສາມປະການ, ຜູກໄວ້ດ້ວຍຊາຕິ (jāti) ເຈັດຢ່າງ, ແລະກົງກັບລະຍະ (laya) ແລະທຳນອງເຄື່ອງສາຍ. ອຸດົມດ້ວຍຣະສະ—ສຣິງຄາຣະ (ຄວາມຮັກ), ກາຣຸນຍະ (ເມດຕາກະຣຸນາ), ຫາສະຍະ (ຂັນ), ວີຣະ (ກ້າຫານ), ພະຍານະກະ (ນ່າຢ້ານ), ພ້ອມທັງ ເຣາທຣະ (ເດືອດດານ) ແລະອື່ນໆ—ສອງພີ່ນ້ອງນັ້ນໄດ້ຂັບຮ້ອງກາວະນັ້ນ. ທັງຄູ່ຮູ້ຫຼັກດົນຕີຄັນທັຣວະ ຊຳນານໃນມູຣຈະນາ (mūrchanā) ແລະຕຳແໜ່ງສຽງ ມີສຽງງາມ ດັ່ງຄັນທັຣວະໃນຮູບມະນຸດ. ຮູບງາມພ້ອມລັກສະນະ ຖ້ອຍຄຳແລະນ້ຳສຽງອ່ອນຫວານ ປານດັ່ງເງົາສະທ້ອນສອງເງົາທີ່ຖືກຍົກອອກມາຈາກພຣະວະກາຍຂອງພຣະຣາມາເອງ.
Verse 10
पाठ्ये गेये च मधुरं प्रमाणैस्त्रिभिरन्वितम्।जातिभिस्सप्तभिर्बद्धं तन्त्रीलयसमन्वितम्।।1.4.8।। रसैश्शृङ्गारकारुण्यहास्यवीरभयानकै:।रौद्रादिभिश्च संयुक्तं काव्यमेतदगायताम्।।1.4.9।। तौ तु गान्धर्वतत्त्वज्ञौ मूर्छनास्थानकोविदौ।भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ गन्धर्वाविव रूपिणौ।।1.4.10।। रूपलक्षणसम्पन्नौ मधुरस्वरभाषिणौ।बिम्बादिवोद्धृतौ बिम्बौ रामदेहात्तथाऽपरौ।।1.4.11।।
ສອງພີ່ນ້ອງນັ້ນ ຮູ້ຊັດໃນຫຼັກວິຊາດົນຕີແຫ່ງຄັນທັຣວະ ຊໍານານໃນມູຣຈະນາ ແລະຕໍາແໜ່ງສຽງ ມີສຽງອັນໄພເຣາະ ດັ່ງຄັນທັຣວະໃນຮູບມະນຸດ
Verse 11
पाठ्ये गेये च मधुरं प्रमाणैस्त्रिभिरन्वितम्।जातिभिस्सप्तभिर्बद्धं तन्त्रीलयसमन्वितम्।।1.4.8।। रसैश्शृङ्गारकारुण्यहास्यवीरभयानकै:।रौद्रादिभिश्च संयुक्तं काव्यमेतदगायताम्।।1.4.9।। तौ तु गान्धर्वतत्त्वज्ञौ मूर्छनास्थानकोविदौ।भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ गन्धर्वाविव रूपिणौ।।1.4.10।। रूपलक्षणसम्पन्नौ मधुरस्वरभाषिणौ।बिम्बादिवोद्धृतौ बिम्बौ रामदेहात्तथाऽपरौ।।1.4.11।।
ທັງສອງມີຮູບງາມ ແລະລັກສະນະມົງຄຸນ ເວົ້າດ້ວຍສຽງຫວານ ດັ່ງຮູບສອງຮູບທີ່ຖອດອອກຈາກຕົ້ນສະບັບ ປານດັ່ງເງົາສະທ້ອນອີກຄູ່ໜຶ່ງທີ່ເກີດຈາກພຣະວະກາຍຂອງພຣະຣາມ
Verse 12
तौ राजपुत्रौ कार्त्स्न्येन धर्म्यमाख्यानमुत्तमम्। वाचोविधेयं तत्सर्वं कृत्वा काव्यमनिन्दितौ।।1.4.12।। ऋषीणां च द्विजातीनां साधूनां च समागमे।यथोपदेशं तत्त्वज्ञौ जगतुस्सुसमाहितौ।।1.4.13।।
ສອງພຣະຣາຊະບຸດຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ ໄດ້ນໍາອາຂະຍານອັນສູງສຸດທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງທຳມະນັ້ນທັງໝົດ ມາຮຽບຮຽງເປັນກະວີດ້ວຍຄວາມຊໍານານໃນວາຈາ ແລະຈື່ຈໍາບົດກະວີທັງປວງໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງຄົບຖ້ວນ
Verse 13
तौ राजपुत्रौ कार्त्स्न्येन धर्म्यमाख्यानमुत्तमम्। वाचोविधेयं तत्सर्वं कृत्वा काव्यमनिन्दितौ।।1.4.12।। ऋषीणां च द्विजातीनां साधूनां च समागमे।यथोपदेशं तत्त्वज्ञौ जगतुस्सुसमाहितौ।।1.4.13।।
ໃນການຊຸມນຸມຂອງພຣະລຶສີ ພວກທະວິຊະຜູ້ຮູ້ຄຳພີ ແລະບັນດາສາທຸຊົນ ສອງຜູ້ຮູ້ສັດຈະນັ້ນ ຕັ້ງຈິດໝັ້ນຄົງ ຂັບສວດຢ່າງຖືກຕ້ອງຕາມທີ່ໄດ້ຮັບຄໍາສອນ
Verse 14
महात्मानौ महाभागौ सर्वलक्षणलक्षितौ। तौ कदाचित्समेतानामृषीणां भावितात्मनाम्।आसीनानां समीपस्थाविदं काव्यमगायताम्।।1.4.14।।
ພຣະກຸມານທັງສອງຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະມີວາສນາສູງ ພ້ອມດ້ວຍເຄື່ອງໝາຍມົງຄຸນທຸກປະການ ໃນຄັ້ງໜຶ່ງໄດ້ຢືນໃກ້ບັນດາພຣະລິສີຜູ້ຝຶກຈິດທີ່ນັ່ງຊຸມນຸມກັນ ແລ້ວຂັບຂານມະຫາກາວະນີ້.
Verse 15
तच्छ्रुत्वा मुनयस्सर्वे बाष्पपर्याकुलेक्षणा:। साधुसाध्विति तावूचु: परं विस्मयमागता:।।1.4.15।।
ເມື່ອໄດ້ຟັງແລ້ວ ພຣະມຸນີທັງປວງມີດວງຕາພອງດ້ວຍນ້ຳຕາ ຕື່ນຕະລຶງຢ່າງລຶກຊຶ້ງ ແລະກ່າວຕໍ່ທັງສອງວ່າ “ດີແທ້! ດີແທ້!”
Verse 16
ते प्रीतमनसस्सर्वे मुनयो धर्मवत्सला:।प्रशशंसु: प्रशस्तव्यौ गायमानौ कुशीलवौ।।1.4.16।।
ພຣະມຸນີທັງປວງຜູ້ຮັກທຳ ມີໃຈປິຕິຍິນດີ ແລະພາກັນສັນລະເສີນຜູ້ຂັບຂານອັນຄວນສັນລະເສີນ ຄື ກຸສະ ແລະ ລະວະ ໃນຂະນະທີ່ທັງສອງຍັງຂັບຂານຢູ່.
Verse 17
अहो गीतस्य माधुर्यं श्लोकानां च विशेषत:।चिरनिर्वृत्तमप्येतत्प्रत्यक्षमिव दर्शितम्।।1.4.17।।
ຜູ້ຟັງທັງຫຼາຍອຸທານວ່າ “ໂອ້ ຄວາມຫວານໄພເຮາະຂອງບົດຂັບຂານນີ້ ໂດຍສະເພາະບັນດາສະໂລກະ! ແມ່ນແຕ່ເຫດການຜ່ານມາດົນນານ ກໍຖືກຖ່າຍທອດດັ່ງເຫັນຈິງຢູ່ຕໍ່ໜ້າ.”
Verse 18
प्रविश्य तावुभौ सुष्ठु भावं सम्यगगायताम्। सहितौ मधुरं रक्तं सम्पन्नं स्वरसम्पदा।।1.4.18।।
ທັງສອງເຂົ້າສູ່ອາລົມແຫ່ງບົດຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລ້ວຂັບຂານໄດ້ຢ່າງບໍ່ຜິດພາດ; ຮ່ວມກັນເປັນສຽງດຽວ ຫວານຊຶ້ງຊວນຫຼົງ ແລະອຸດົມດ້ວຍສຳນຽງແລະທຳນອງ.
Verse 19
एवं प्रशस्यमानौ तौ तपश्श्लाघ्यैर्महात्मभि:।संरक्ततरमत्यर्थं मधुरं तावगायताम्।।1.4.19।।
ເມື່ອໄດ້ຮັບການສັນລະເສີນຈາກມະຫາອາດມາຜູ້ໂດດເດັ່ນດ້ວຍຕະປະ ທັງສອງກໍຂັບຂານຕໍ່ໄປ ຍິ່ງທະວີຄວາມດຶງດູດ ແລະຫວານຊຶ້ງຢ່າງຍິ່ງ។
Verse 20
प्रीत: कश्चिन्मुनिस्ताभ्यां संस्थित: कलशं ददौ।प्रसन्नो वल्कलं कश्चिद्ददौ ताभ्यां महायशा:।।1.4.20।।
ດ້ວຍຄວາມປິຕິ ມຸນີຜູ້ໜຶ່ງທີ່ນັ່ງຢູ່ນັ້ນ ໄດ້ມອບກະລະສະ (ໝໍ້ນ້ຳ) ໃຫ້ທັງສອງ; ອີກມຸນີຜູ້ມີກຽດສັກສີ ກໍມອບຜ້າວັລກະລະ (ຜ້າເປືອກໄມ້) ໃຫ້ທັງສອງດ້ວຍໃຈຍິນດີ।
Verse 21
आश्चर्यमिदमाख्यानं मुनिना सम्प्रकीर्तितम्।परं कवीनामाधारं समाप्तं च यथाक्रमम्।।1.4.21।।
ນິທານອັນນ່າອັດສະຈັນນີ້ ມຸນີໄດ້ປະກາດໄວ້ ແລະສຳເລັດຄົບຖ້ວນຕາມລຳດັບ; ມັນເປັນຫຼັກຮາກອັນສູງສຸດສຳລັບນັກກະວີທັງຫຼາຍ।
Verse 22
अभिगीतमिदं गीतं सर्वगीतेषु कोविदौ।आयुष्यं पुष्टिजनकं सर्वश्रुतिमनोहरम्।।1.4.22।। प्रशस्यमानौ सर्वत्र कदाचित्तत्र गायकौ ।रथ्यासु राजमार्गेषु ददर्श भरताग्रज:।।1.4.23।।
ທັງສອງຜູ້ຊຳນານໃນບົດເພງທຸກປະເພດ ໄດ້ຂັບຂານບົດນີ້ຢ່າງດີເລີດ; ມັນເປັນທີ່ພໍໃຈແກ່ຜູ້ຟັງທຸກຄົນ ປະທານອາຍຸຍືນ ແລະກ່ອນໃຫ້ເກີດການບຳລຸງພ້ອມຄວາມຜາສຸກ។
Verse 23
अभिगीतमिदं गीतं सर्वगीतेषु कोविदौ।आयुष्यं पुष्टिजनकं सर्वश्रुतिमनोहरम्।।1.4.22।। प्रशस्यमानौ सर्वत्र कदाचित्तत्र गायकौ ।रथ्यासु राजमार्गेषु ददर्श भरताग्रज:।।1.4.23।।
ນັກຂັບຮ້ອງສອງອົງນັ້ນ ຜູ້ຖືກສັນລະເສີນທົ່ວທຸກແຫ່ງ ຄັ້ງໜຶ່ງໃນທີ່ນັ້ນ ພຣະຣາມ—ພີ່ໃຫຍ່ຂອງພຣະພະຣະຕ—ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນ ໃນຂະນະທີ່ພວກເຂົາຂັບຂານຕາມຖະໜົນແລະທາງຫຼວງຮາຊະມັກຄາ.
Verse 24
स्ववेश्म चानीय तदा भ्रातरौ स कुशीलवौ।पूजयामास पूजार्हौ रामश्शत्रुनिबर्हण:।।1.4.24।।
ຕໍ່ມາ ພຣະຣາມ ຜູ້ທຳລາຍສັດຕູ ໄດ້ນຳສອງພີ່ນ້ອງ ກຸສ ແລະ ລະວະ ເຂົ້າໄປຍັງພຣະນິເວດຂອງພຣະອົງ ແລະທອດພຣະກຽດຕິບູຊາຕ້ອນຮັບຢ່າງຄວນຄ່າ ເນື່ອງຈາກພວກເຂົາເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການນົບນ້ອມ.
Verse 25
आसीन: काञ्चने दिव्ये स च सिंहासने प्रभु:।उपोपविष्टस्सचिवैर्भ्रातृभिश्च परन्तप:।।1.4.25।।
ພຣະຣາມ ຜູ້ປະຫານສັດຕູ ປະທັບນັ່ງເທິງສິງຫາສນະຄຳອັນງາມສະຫງ່າດຸດທິບ ໂດຍມີອຳມາດມົນຕີ ແລະພຣະອະນຸຊາທັງຫຼາຍ ນັ່ງຢູ່ໃກ້ຄຽງຖວາຍການ.
Verse 26
दृष्ट्वा तु रूपसम्पन्नौ तावुभौ नियतस्तथा।उवाच लक्ष्मणं रामश्शत्रुघ्नं भरतं तदा।।1.4.26।।
ເມື່ອພຣະຣາມໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນຊາຍໜຸ່ມທັງສອງຜູ້ມີຮູບງາມ ພຣະອົງຜູ້ສະຫງົບແລະສຳລວມພຣະອົງ ຈຶ່ງຕຣັດເຖິງພຣະລັກສະມະນ, ພຣະສັດຣຸຄນ ແລະ ພຣະພະຣະຕ ໃນຂະນະນັ້ນ.
Verse 27
श्रूयतामिदमाख्यानमनयोर्देववर्चसो:।विचित्रार्थपदं सम्यग्गायकौ तावचोदयत्।।1.4.27।।
“ຂໍໃຫ້ຈົ່ງຟັງນິທານນີ້—ທີ່ສອງທ່ານຜູ້ສະຫວ່າງໄສດຸດເທວະດາຈະຂັບຮ້ອງ ອຸດົມດ້ວຍຄວາມໝາຍແລະຖ້ອຍຄຳອັນວິຈິດຫຼາກຫຼາຍ” ຕຣັດແລ້ວພຣະອົງກໍເຊີນໃຫ້ນັກຂັບທັງສອງເລີ່ມຕົ້ນ.
Verse 28
तौ चापि मधुरं रक्तं स्वञ्चितायतनिस्वनम् ।तन्त्रीलयवदत्यर्थं विश्रुतार्थमगायताम् ।।1.4.28।।
ແລະທັງສອງກໍຂັບຮ້ອງດ້ວຍສຽງຫວານຊຶ້ງຊວນໃຫ້ຫຼົງໄຫຼ ມີສຽງກັງວານເຕັມແລະສະໝ່ຳເສມ ຮັກສາຈັງຫວະກັບທຳນອງເຄື່ອງສາຍ ແລ້ວຖ່າຍທອດຄວາມໝາຍໃຫ້ແຈ້ງຊັດແລະມີພະລັງ.
Verse 29
ह्लादयत्सर्वगात्राणि मनांसि हृदयानि च।श्रोत्राश्रयसुखं गेयं तद्बभौ जनसंसदि।।1.4.29।।
ບົດເພງນັ້ນໂດດເດັ່ນສະຫວ່າງໄສໃນທ່າມກາງຊຸມຊົນ ຊື່ນບານທົ່ວທັງກາຍ ທັງໃຈແລະດວງຫົວໃຈ ໄພເຣາະແກ່ໂສຕ ແລະປອບໂຍນຜູ້ຟັງໃຫ້ສຸກສະບາຍ.
Verse 30
इमौ मुनी पार्थिवलक्षणान्वितौकुशीलवौ चैव महातपस्विनौ।ममापि तद्भूतिकरं प्रवक्ष्यतेमहानुभावं चरितं निबोधत।।1.4.30।।
ພຣະຣາມຕຣັດແກ່ທີ່ປະຊຸມວ່າ: “ສອງທ່ານນີ້ເປັນມຸນີ ພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະດຸດພຣະຣາຊາ ຄື ກຸສະ ແລະ ລະວະ ເປັນມະຫາຕະປັສວິນ ແລະເປັນນັກຂັບທີ່ຝຶກຝົນດີດ້ວຍ. ພວກເຂົາຈະບອກເລື່ອງລາວອັນສູງສົ່ງແລະລຶກຊຶ້ງ ຊຶ່ງເປັນມົງຄຸນແມ່ນແຕ່ແກ່ເຮົາເອງ. ຈົ່ງຕັ້ງໃຈຟັງໃຫ້ດີ.”
Verse 31
ततस्तु तौ रामवच:प्रचोदितावगायतां मार्गविधानसम्पदा।स चापि राम: परिषद्गतः शनैर्बुभूषयासक्तमना बभूव।।1.4.31।।
ຕໍ່ມາ ໂດຍຖືກກະຕຸ້ນດ້ວຍພຣະວາຈາຂອງພຣະຣາມາ ສອງພີ່ນ້ອງນັ້ນໄດ້ຂັບຮ້ອງຕາມລະບຽບ “ມາຣກະ” (mārga) ອັນຄົບຖ້ວນ. ແລະພຣະຣາມາຜູ້ປະທັບນັ່ງໃນສະພາ ຟັງໄປທີລະນ້ອຍ ຈິດກໍຄ່ອຍໆແນ່ວແນ່ ປາຖະໜາຄວາມສະຫງົບພາຍໃນ.
Verse 32
ຕໍ່ມາ ໂດຍຖືກກະຕຸ້ນດ້ວຍພຣະວາຈາຂອງພຣະຣາມາ ສອງພີ່ນ້ອງນັ້ນໄດ້ຂັບຮ້ອງຕາມລະບຽບ “ມາຣກະ” (mārga) ອັນຄົບຖ້ວນ. ແລະພຣະຣາມາຜູ້ປະທັບນັ່ງໃນສະພາ ຟັງໄປທີລະນ້ອຍ ຈິດກໍຄ່ອຍໆແນ່ວແນ່ ປາຖະໜາຄວາມສະຫງົບພາຍໃນ.
Frequently Asked Questions
The pivotal action is the ethical authorization of narration: Vālmīki seeks a competent performer for a dharmic history, then initiates Kuśa and Lava—royal by birth yet ascetic by discipline—showing that legitimacy to transmit sacred-cultural memory rests on conduct, training, and restraint rather than status alone.
The sarga teaches that itihāsa becomes living guidance when preserved through disciplined pedagogy and aesthetically precise performance; rasa and musical structure are not mere ornament but instruments that render dharma experientially intelligible to both ascetic and civic audiences.
Culturally, the sarga highlights the transition from hermitage instruction to public and royal dissemination—assemblies of ṛṣis, streets and royal roads, and the palace court—alongside classical performance markers such as mārga-gāna, seven notes, three tempo-measures, and string-instrument timing.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.