Sarga 18
पुत्रजन्मोत्सवः — Birth of the Princes and Viśvāmitra’s Arrival (Bālakāṇḍa 18)
बालकाण्ड
ເມື່ອພຣະຣາຊາທະສະຣະຖະປະກອບມະຫາຍັດສຳເລັດແລ້ວ ເທວະທັງຫຼາຍໄດ້ຮັບຮະວິສ (havis) ຕາມສ່ວນຂອງຕົນ ແລ້ວກັບໄປສູ່ຖິ່ນພຳນັກຂອງຕົນ. ພຣະຣາຊາໄດ້ປະຕິບັດກົດລະບຽບແຫ່ງດີກສາ (dīkṣā) ຄົບຖ້ວນ ແລ້ວເຂົ້າສູ່ອະໂຍທະຍາອີກຄັ້ງພ້ອມພຣະມະເຫສີ ຂ້າລາຊບໍລິພານ ແລະກອງທັບ. ບັນດາກະສັດຜູ້ມາເຢັ້ຍຢາມທີ່ໄດ້ຮັບການຖວາຍກຽດກໍລາກັບ ແລະຣິຊະຍະສຣິງຄະພ້ອມນາງຊານຕາກໍກັບໄປກັບໂຣມະປາດະ. ເມື່ອຄົບຮອບຫົກລະດູ ຄຳພີໄດ້ບັນຍາຍເວລາປະສູດຂອງພຣະຣາມຢ່າງລະອຽດ: ເດືອນໄຈຕຣາ ຂຶ້ນ 9 ຄ່ຳ, ນັກສັດປຸນນະຣະວະສຸ ຢູ່ໃຕ້ອະດິຕິ, ດາວເຄາະຫ້າດວງຢູ່ໃນສະຖານະສູງ ແລະລັກນາກະຣະກະຕະ. ພຣະນາງເກົາສະລະຍາປະສູດພຣະຣາມ ຜູ້ເປັນອັງສະແຫ່ງພຣະວິສນຸ; ພຣະນາງໄກເກຍີປະສູດພຣະພະຣະຕະ (ສ່ວນທີ່ສີ່ແຫ່ງພຣະວິສນຸ); ແລະພຣະນາງສຸມິຕຣາປະສູດພຣະລັກສະມະນະ ແລະພຣະສັດຣຸຄະນະ (ອັງສະແຫ່ງພຣະວິສນຸ) ພ້ອມການກ່າວເຖິງນັກສັດ/ລັກນາເພີ່ມເຕີມ. ອະໂຍທະຍາສະເຫຼີມສະຫຼອງດ້ວຍບົດຮ້ອງຂອງຄັນທະຣະວະ ການຟ້ອນຂອງອັບສະຣາ ສຽງກອງດຸນທຸບີແຫ່ງສະຫວັນ ແລະຝົນດອກໄມ້. ພຣະຣາຊາຖວາຍທານຢ່າງຫຼາຍ ແລະໃຫ້ພຣະວະສິດຖະປະກອບພິທີຕັ້ງນາມ. ຄຸນຄ່າຂອງພຣະກຸມານຖືກສະຫຼຸບ—ຄວາມຮູ້ເວດ, ຄວາມກ້າຫານ, ປະໂຫຍດປະຊາຊົນ, ແລະວິຊາທະນູ—ໂດຍເນັ້ນຄວາມຜູກພັນຂອງພຣະລັກສະມະນະຕໍ່ພຣະຣາມ ແລະຂອງພຣະສັດຣຸຄະນະຕໍ່ພຣະພະຣະຕະ. ເມື່ອພຣະຣາຊາທະສະຣະຖະເລີ່ມຄິດເລື່ອງການອະພິເສກຂອງພຣະຣາຊະບຸດ ມະຫາມຸນີວິສວາມິຕຣະກໍມາຮອດ. ພຣະຣາຊາຕ້ອນຮັບຕາມພິທີດ້ວຍອັຣຄະຍະ (arghya) ແລະຂັ້ນຕອນອັນຄວນ; ມຸນີຖາມເຖິງຄວາມຜາສຸກຂອງອານາຈັກ. ພຣະຣາຊາຖວາຍການຕ້ອນຮັບຢ່າງພິຖີພິຖັນ ແລະປະກາດຄຳສັນຍາຈະຮັບໃຊ້ ເຮັດໃຫ້ດາບສຜູ້ມີຕະປະຍິນດີຫຼາຍ.
Shlokas
Verse 1
निर्वृत्ते तु क्रतौ तस्मिन्हयमेधे महात्मन:।प्रतिगृह्य सुरा भागान्प्रतिजग्मुर्यथागतम्।।।।
ເມື່ອພິທີອັດສະວະເມທະ (Aśvamedha) ຂອງພຣະຣາຊາຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ ສຳເລັດລົງແລ້ວ ພວກເທວະດາໄດ້ຮັບສ່ວນບູຊາຂອງຕົນ ແລ້ວກໍກັບໄປຍັງຖິ່ນທີ່ມາ ດັ່ງເກົ່າ.
Verse 2
समाप्तदीक्षानियम: पत्नीगणसमन्वित:।प्रविवेश पुरीं राजा सभृत्यबलवाहन:।।।।
ເມື່ອສຳເລັດວັດວາແລະຂໍ້ປະພຶດໃນພິທີດີກສາແລ້ວ ພຣະຣາຊາໄດ້ເຂົ້າສູ່ນະຄອນອະໂຍທະຍາ ພ້ອມດ້ວຍພຣະມະເຫສີທັງຫຼາຍ ໂດຍມີຂ້າລາຊບໍລິພານ ກອງທັບ ແລະພາຫະນະຕິດຕາມ
Verse 3
यथार्हं पूजितास्तेन राज्ञा वै पृथिवीश्वरा:।मुदिता: प्रययुर्देशान्प्रणम्य मुनिपुङ्गवम्।।।।
ເມື່ອພະຣາຊາໄດ້ບູຊາແລະໃຫ້ກຽດແກ່ບັນດາເຈົ້າແຜ່ນດິນຕາມຄວນແລ້ວ ພວກເຂົາກໍມີໃຈປິຕິ ກາບນົບນ້ອມຕໍ່ມະຫາມຸນີຜູ້ປະເສີດ (ວະສິດຖະ) ແລ້ວຈຶ່ງເດີນທາງກັບໄປຍັງແດນຂອງຕົນ
Verse 4
श्रीमतां गच्छतां तेषां स्वपुराणि पुरात्तत:।बलानि राज्ञां शुभ्राणि प्रहृष्टानि चकाशिरे।।।।
ເມື່ອບັນດາພະຣາຊາຜູ້ມີສິຣິອັນສູງສົ່ງ ອອກເດີນທາງຈາກນະຄອນນັ້ນໄປສູ່ນະຄອນຫຼວງຂອງຕົນ ກອງທັບອັນຜ່ອງໃສ—ເຕັມໄປດ້ວຍປິຕິ—ກໍສ່ອງປະກາຍເຈີດຈ້າ
Verse 5
गतेषु पृथिवीशेषु राजा दशरथस्तदा।प्रविवेश पुरीं श्रीमान् पुरस्कृत्य द्विजोत्तमान्।।।।
ເມື່ອບັນດາກະສັດອື່ນໆໄດ້ຈາກໄປແລ້ວ ໃນເວລານັ້ນ ພຣະຣາຊາທະສະຣະຖະຜູ້ສົງ່າງາມ ໄດ້ເຂົ້າສູ່ນະຄອນຫຼວງ ໂດຍໃຫ້ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດເດີນນຳໜ້າເພື່ອເປັນກຽດ.
Verse 6
शान्तया प्रययौ सार्धमृश्यशृङ्गस्सुपूजित:।अन्वीयमानो राज्ञाऽथ सानुयात्रेण धीमता।।।।
ເມື່ອໄດ້ຮັບການບູຊາສັກກາລະຢ່າງສົມຄວນແລ້ວ ພຣະຣິສີ ຣິສຍະສຣິງຄະ ກໍອອກເດີນທາງພ້ອມນາງ ຊານຕາ ໂດຍມີພະຣາຊາ ໂຣມະປາດ ຜູ້ມີປັນຍາ ພ້ອມຂະບວນອະນຸຍາດ ຕິດຕາມໄປດ້ວຍ។
Verse 7
एवं विसृज्य तान्सर्वान्राजा सम्पूर्णमानस:।उवास सुखितस्तत्र पुत्रोत्पत्तिं विचिन्तयन्।।।।
ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອສົ່ງພວກເຂົາທັງໝົດໄປແລ້ວ ພະຣາຊາຜູ້ມີພຣະຫົວໃຈເຕັມສົມບູນແລະສະຫງົບ ກໍປະທັບຢູ່ທີ່ນັ້ນດ້ວຍຄວາມສຸກ ພ້ອມຄິດຄຳນຶງເຖິງຄວາມຫວັງໃນການໄດ້ພຣະຣາຊະບຸດຣາ।
Verse 8
ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट्समत्ययु:।ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ।।।।नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु।ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह।।।।प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम्।कौसल्याऽजनयद्रामं सर्वलक्षणसंयुतम्।।।।विष्णोरर्धं महाभागं पुत्रमैक्ष्वाकुवर्धनम्।
ຕໍ່ມາ ເມື່ອພິທີຍັດຍະສຳເລັດ ແລະຫົກລະດູໄດ້ຜ່ານໄປ ໃນເດືອນທີສິບສອງ—ໄຈຕຣ—ວັນນະວະມີໃນສຸກລະປັກ ໃຕ້ນັກສັດທີ່ມີອະດິຕິເປັນເທວະຕາ (ປຸນນະຣະວະສຸ) ເມື່ອດາວເຄາະທັງຫ້າສະຖິດໃນຕຳແໜ່ງສູງສຸດ ລັກນາເປັນກະກະດ ແລະພຣະພຶຫັດສະປະຕິຢູ່ຮ່ວມກັບພຣະຈັນ—ນາງ ເກົາສັນລະຍາ ໄດ້ປະສູດ ພຣະຣາມ: ພຣະຈະກັນນາຖ ຜູ້ທີ່ສັບພະໂລກນົບນ້ອມ ພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະມົງຄຸນທັງປວງ ເປັນພາກທິບຂອງພຣະວິສນຸ ແລະເປັນພຣະຣາຊະບຸດຜູ້ມີສິຣິ ຜູ້ຈະທຳໃຫ້ວົງສາອິກສະວາກຸເຈີຣິນຮຸ່ງເຮືອງ។
Verse 9
ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट्समत्ययु:। ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ।।1.18.8।। नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु। ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह।।1.18.9।। प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम्। कौसल्याऽजनयद्रामं सर्वलक्षणसंयुतम्।।1.18.10।। विष्णोरर्धं महाभागं पुत्रमैक्ष्वाकुवर्धनम्।
ຕໍ່ມາ ເມື່ອພິທີຍັດຍະສຳເລັດ ແລະຫົກລະດູໄດ້ຜ່ານໄປ ໃນເດືອນທີສິບສອງ—ໄຈຕຣ—ວັນນະວະມີໃນສຸກລະປັກ ໃຕ້ນັກສັດທີ່ມີອະດິຕິເປັນເທວະຕາ (ປຸນນະຣະວະສຸ) ເມື່ອດາວເຄາະທັງຫ້າສະຖິດໃນຕຳແໜ່ງສູງສຸດ ລັກນາເປັນກະກະດ ແລະພຣະພຶຫັດສະປະຕິຢູ່ຮ່ວມກັບພຣະຈັນ—ນາງ ເກົາສັນລະຍາ ໄດ້ປະສູດ ພຣະຣາມ: ພຣະຈະກັນນາຖ ຜູ້ທີ່ສັບພະໂລກນົບນ້ອມ ພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະມົງຄຸນທັງປວງ ເປັນພາກທິບຂອງພຣະວິສນຸ ແລະເປັນພຣະຣາຊະບຸດຜູ້ມີສິຣິ ຜູ້ຈະທຳໃຫ້ວົງສາອິກສະວາກຸເຈີຣິນຮຸ່ງເຮືອງ។
Verse 10
ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट्समत्ययु:। ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ।।1.18.8।। नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु। ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह।।1.18.9।। प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम्। कौसल्याऽजनयद्रामं सर्वलक्षणसंयुतम्।।1.18.10।। विष्णोरर्धं महाभागं पुत्रमैक्ष्वाकुवर्धनम्।
ໃນຍາມມົງຄຸນນັ້ນເມື່ອການຮຸ່ງຂຶ້ນ ພຣະນາງເກົາສັລຍາໄດ້ປະສູດພຣະຣາມ—ຈະກັນນາຖ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງໂລກ ຜູ້ທີ່ສັດໂລກທັງປວງນົບນ້ອມ ພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະອັນປະເສີດທຸກປະການ; ເປັນພຣະຣາຊະບຸດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ເປັນພາກອັນສູງສົ່ງຂອງພຣະວິດສະນຸ ຜູ້ຈະເພີ່ມພູນວົງສາອິກສະວາກຸໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ
Verse 11
कौसल्या शुशुभे तेन पुत्रेणामिततेजसा।।।।यथा वरेण देवानामदितिर्वज्रपाणिना।
ພຣະນາງເກົາສັລຍາງາມສະຫວ່າງດ້ວຍພຣະຣາຊະບຸດຜູ້ມີຣັດສະມີຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ ເຫມືອນອະດິຕິທີ່ສະຫວ່າງໄສດ້ວຍພຣະອິນທຣາ ຜູ້ເປັນປະທານໃນໝູ່ເທວະ ແລະຜູ້ຖືວັຊຣະ
Verse 12
भरतो नाम कैकेय्यां जज्ञे सत्यपराक्रम:।।।।साक्षाद्विष्णोश्चतुर्भागस्सर्वैस्समुदितो गुणै:।
ແກ່ພຣະນາງໄກເກຍີ ໄດ້ປະສູດພຣະຣາຊະບຸດນາມ “ພະຣະຕະ” ຜູ້ມີວິຣະພາບຕັ້ງຢູ່ໃນສັດຈະ; ປະຈັກຊັດເປັນພາກໜຶ່ງໃນສີ່ຂອງພຣະວິດສະນຸ ແລະພ້ອມດ້ວຍຄຸນຄວາມດີທຸກປະການ
Verse 13
अथ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ सुमित्राऽजनयत्सुतौ।।।।वीरौ सर्वास्त्रकुशलौ विष्णोरर्धसमन्वितौ।
ຕໍ່ມາ ພຣະນາງສຸມິຕຣາໄດ້ປະສູດພຣະຣາຊະບຸດສອງພຣະອົງ—ພຣະລັກສະມະນະ ແລະ ພຣະສັດຣຸຄນະ—ທັງສອງເປັນວີຣະບຸຣຸດ ຊຳນານໃນອາວຸດທຸກປະເພດ ແລະປະກອບດ້ວຍພາກໜຶ່ງແຫ່ງພຣະຄຸນອັນເທວະພາບຂອງພຣະວິດສະນຸ
Verse 14
पुष्ये जातस्तु भरतो मीनलग्ने प्रसन्नधी:।।।।सार्पे जातौ च सौमित्री कुलीरेऽभ्युदिते रवौ।
ພຣະພະຣະຕ ຜູ້ມີປັນຍາແຈ້ງໃສ ແລະຈິດໃຈສະຫງົບ ປະສູດໃນຍາມທີ່ນັກສັດຣາປຸສຍະ (Puṣya) ເປັນລັກສະນະເດັ່ນ ແລະລັກນາມີນ (Mīna) ກຳລັງຂຶ້ນ; ສ່ວນພຣະໂອຣສທັງສອງຂອງພຣະນາງສຸມິຕຣາ ປະສູດໃຕ້ນັກສັດຣາອາສເລສາ (Āśleṣā) ມີລັກນາກຸລີຣ (Karkaṭa) ໃນຍາມຕາເວັນຂຶ້ນ។
Verse 15
राज्ञ: पुत्रा महात्मानश्चत्वारो जज्ञिरे पृथक्।।।।गुणवन्तोऽनुरूपाश्च रुच्या प्रोष्ठपदोपमा:।
ດັ່ງນັ້ນ ພຣະຣາຊາໄດ້ມີພຣະໂອຣສຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ 4 ພຣະອົງ ປະສູດແຍກກັນຕາມລຳດັບເວລາ—ເຕັມໄປດ້ວຍຄຸນທຳ ເໝາະສົມທຸກປະການ ແລະສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງດາວໂປຣສະຖະປະດາ (Proṣṭhapadā)។
Verse 16
जगु: कलं च गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणा:।।।।देवदुन्दुभयो नेदु: पुष्पवृष्टिश्च खाच्च्युता।उत्सवश्च महानासीदयोध्यायां जनाकुल:।।।।
ພວກຄັນທັຣວະ (Gandharva) ຂັບຮ້ອງດ້ວຍທຳນອງອ່ອນຫວານ ແລະຝູງອັບສະຣາ (Apsarā) ກໍຟ້ອນລຳ; ກອງທິບຂອງເທວະດາດັງກຶກກ້ອງ ແລະຝົນດອກໄມ້ກໍຕົກລົງຈາກຟ້າ।
Verse 17
जगु: कलं च गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणा:।।1.18.16।।देवदुन्दुभयो नेदु: पुष्पवृष्टिश्च खाच्च्युता। उत्सवश्च महानासीदयोध्यायां जनाकुल:।।1.18.17।।
ແລ້ວໃນນະຄອນອະໂຍທະຍາ ກໍເກີດມະຫາງານສະເຫຼີມສະຫຼອງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ມີຝູງຊົນແອອັດເນື່ອງແນ່ນ।
Verse 18
रथ्याश्च जनसम्बाधा नटनर्तकसङ्कुला: ।गायनैश्च विराविण्यो वादनैश्च तथाऽपरै:।।।।
ຕາມຖະໜົນຫົນທາງຕ່າງໆ ແອອັດໄປດ້ວຍຝູງຊົນ ເຕັມໄປດ້ວຍນັກສະແດງແລະນາງຟ້ອນ; ກັງວານດ້ວຍສຽງຂັບຮ້ອງ ສຽງດົນຕີບັນເລງ ແລະການຟ້ອນລຳອື່ນໆ។
Verse 19
प्रदेयांश्च ददौ राजा सूतमागधवन्दिनाम्।ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं गोधनानि सहस्रश:।।।।
ພະຣາຊາໄດ້ປະທານທານອັນຄວນແກ່ການໃຫ້ແກ່ພວກສູຕະ ມາກະທະ ແລະນັກສັນລະເສີນ; ແລະໄດ້ຖວາຍຊັບສິນກັບຝູງງົວນັບພັນເປັນທານແກ່ພຣາຫມະນທັງຫຼາຍ.
Verse 20
अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाऽकरोत्।ज्येष्ठं रामं महात्मानं भरतं कैकयीसुतम्।।।।सौमित्रिं लक्ष्मणमिति शत्रुघ्नमपरं तथा।वसिष्ठ: परमप्रीतो नामानि कृतवान् तदा ।।।।
ເມື່ອຜ່ານໄປສິບເອັດວັນ ພິທີຕັ້ງນາມ (ນາມກັມມະ) ກໍໄດ້ປະກອບຢ່າງຖືກຕ້ອງ. ໃນເວລານັ້ນ ພຣະລະສີວະສິດຖະ ຜູ້ປິຕິຍິ່ງ ໄດ້ຕັ້ງນາມວ່າ: ອົງໃຫຍ່ຜູ້ມີມະຫາອາດມາ ເປັນ “ຣາມ”; ບຸດຂອງໄກເກຍີ ເປັນ “ພະຣະຕ”; ແລະບຸດຂອງສຸມິຕຣາ ເປັນ “ລັກສະມະນະ” ພ້ອມທັງອົງອື່ນເປັນ “ສັດຣຸຄນ”.
Verse 21
अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाऽकरोत्।ज्येष्ठं रामं महात्मानं भरतं कैकयीसुतम्।।1.18.20।।सौमित्रिं लक्ष्मणमिति शत्रुघ्नमपरं तथा।वसिष्ठ: परमप्रीतो नामानि कृतवान् तदा ।।1.18.21।।
ເມື່ອຜ່ານໄປສິບເອັດວັນ ກໍໄດ້ປະກອບພິທີຕັ້ງນາມ (ນາມະກັມມະ) ຢ່າງຖືກຕ້ອງ. ພຣະໂອຣົດອົງໃຫຍ່ຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ໄດ້ນາມວ່າ “ຣາມ”; ພຣະໂອຣົດຂອງນາງໄກເກຍີ ໄດ້ນາມວ່າ “ພະຣະຕະ”; ພຣະໂອຣົດຂອງນາງສຸມິຕຣາ ໄດ້ນາມວ່າ “ລັກສະມະນະ”; ແລະອົງອື່ນໄດ້ນາມວ່າ “ສັດຣຸຄະນະ”. ດັ່ງນີ້ ພຣະິສີວະສິດຖະ ຜູ້ປິຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ ໄດ້ປະທານນາມເຫຼົ່ານັ້ນ
Verse 22
ब्राह्मणान्भोजयामास पौराञ्जानपदानपि।अददाद्ब्रह्मणानां च रत्नौघममितं बहु।।।।तेषां जन्मक्रियादीनि सर्वकर्माण्यकारयत्।
ພະອົງໄດ້ຈັດງານລ້ຽງພຣາຫມະນ ພ້ອມທັງຊາວເມືອງ ແລະຊາວຊົນນະບົດດ້ວຍ. ແລະໄດ້ປະທານທານແກ່ພຣາຫມະນເປັນກອງແກ້ວມະນີອັນຫຼາຍລົ້ນ ບໍ່ອາດນັບປະມານໄດ້. ຈາກນັ້ນ ພະອົງໄດ້ໃຫ້ປະກອບພິທີກໍາເນີດ ແລະພິທີກຳອື່ນໆທີ່ກຳນົດໄວ້ທັງປວງ ໃຫ້ສົມບູນຖ້ວນສໍາລັບທາຣົກເຫຼົ່ານັ້ນ.
Verse 23
तेषां केतुरिव ज्येष्ठो रामो रतिकर: पितु:।।।।बभूव भूयो भूतानां स्वयम्भूरिव सम्मत:।
ໃນບັນດາພຣະຣາຊະບຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ອົງໃຫຍ່ “ຣາມ” ໂດດເດັ່ນດັ່ງທຸງ; ພະອົງເປັນຜູ້ນໍາຄວາມປິຕິພິເສດແກ່ພຣະບິດາ. ແລະດັ່ງສະວະຍັມພູ (ພຣະພຣົມ) ທີ່ຖືກຍົກຍ້ອງ ພະອົງກໍໄດ້ຮັບການນັບຖືສູງສຸດໃນຫມູ່ສັດມີຊີວິດທັງປວງ.
Verse 24
सर्वे वेदविदश्शूरास्सर्वे लोकहिते रता:।।।।सर्वे ज्ञानोपसम्पन्नास्सर्वे समुदिता गुणै:।
ພຣະຣາຊະບຸດທັງປວງລ້ວນເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໃນພຣະເວທ; ລ້ວນກ້າຫານ; ລ້ວນອຸທິດໃຈເພື່ອປະໂຫຍດແຫ່ງປະຊາຊົນ; ລ້ວນພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ; ແລະລ້ວນອຸດົມດ້ວຍຄຸນທຳທັງຫຼາຍ.
Verse 25
तेषामपि महातेजा रामस्सत्यपराक्रम:।।।।इष्टस्सर्वस्य लोकस्य शशाङ्क इव निर्मल:।
ແມ່ນແຕ່ໃນຫມູ່ເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນດ້ວຍ ພຣະຣາມຜູ້ມີຣັດສະມີຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະວິລະພາບມັ່ນຄົງຕາມສັດຈະ ເປັນທີ່ຮັກຂອງໂລກທັງປວງ; ບໍລິສຸດໄຮ້ມົນທິນ ສ່ອງສະຫວ່າງດຸດດວງຈັນ.
Verse 26
गजस्कन्धेऽश्वपृष्ठे च रथचर्यासु सम्मत:।।।।धनुर्वेदे च निरत: पितृशुश्रूषणे रत:।
ພຣະອົງໄດ້ຮັບການຍອມຮັບວ່າ ຊໍານານໃນການຂີ່ຊ້າງ ຂຶ້ນຂີ່ມ້າ ແລະການຄວບຄຸມລົດສົງຄາມໃນການຮົບ; ພາກພຽນໃນທະນຸຣະເວດ (ວິຊາທະນູ) ແລະອຸທິດໃຈຮັບໃຊ້ບິດາມານດາ.
Verse 27
बाल्यात्प्रभृति सुस्निग्धो लक्ष्मणो लक्ष्मिवर्धन:।।।।रामस्य लोकरामस्य भ्रातुर्ज्येष्ठस्य नित्यश:।
ແຕ່ເດັກນ້ອຍມາ ພຣະລັກສະມະນະ—ຜູ້ເພີ່ມພູນສິຣິມົງຄຸນ—ໄດ້ສະຖິດຢູ່ດ້ວຍຄວາມສະນິດສະໜົມ ແລະຄວາມຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ພຣະອ້າຍໃຫຍ່ ພຣະຣາມ ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນບານຂອງໂລກ ຢ່າງສະເໝີ.
Verse 28
सर्वप्रियकरस्तस्य रामस्यापि शरीरत:।।।।लक्ष्मणो लक्ष्मिसम्पन्नो बहि:प्राण इवापर:।
ພຣະລັກສະມະນະ—ຜູ້ພ້ອມດ້ວຍສິຣິສົມບັດ—ໄດ້ກະທໍາທຸກຢ່າງທີ່ພຣະຣາມພໍພຣະໄທ, ຍິ່ງກວ່າການຮັກສາກາຍຕົນ; ດຸດດັ່ງລົມຫາຍໃຈອີກດວງໜຶ່ງທີ່ເຄື່ອນໄຫວຢູ່ນອກພຣະອົງ.
Verse 29
न च तेन विना निद्रां लभते पुरुषोत्तम:।।।।मृष्टमन्नमुपानीतमश्नाति न हि तं विना।
ແລະເມື່ອບໍ່ມີພຣະລັກສະມະນະ ພຣະປຸຣຸໂສຕະມະ (ພຣະຣາມ) ກໍບໍ່ອາດໄດ້ແມ່ນແຕ່ການນອນຫຼັບ; ແມ່ນແຕ່ອາຫານອັນປະນີດທີ່ນໍາມາຖວາຍ ພຣະອົງກໍບໍ່ສະເວຍ ຫາກພຣະລັກສະມະນະບໍ່ຢູ່.
Verse 30
यदा हि हयमारूढो मृगयां याति राघव:।।।।तदैनं पृष्ठतोऽन्वेति सधनु: परिपालयन्।
ເມື່ອໃດທີ່ ຣາຆະວະ (ພະຣາມ) ຂຶ້ນມ້າໄປລ່າສັດ ເມື່ອນັ້ນ ພະລັກສະມະນະກໍຈະຕາມຢູ່ຂ້າງຫຼັງ ຖືຄັນທະນູໄວ້ ຄອຍປົກປ້ອງພະອົງ
Verse 31
भरतस्यापि शत्रुघ्नो लक्ष्मणावरजो हि स:।।।।प्राणै: प्रियतरो नित्यं तस्य चासीत्तथा प्रिय:।
ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ສັດຕຣຸຄະນະ—ນ້ອງຊາຍຂອງພະລັກສະມະນະ—ເປັນທີ່ຮັກຂອງພະພະຣະຕະຍິ່ງກວ່າຊີວິດເສມອ; ແລະພະພະຣະຕະກໍເປັນທີ່ຮັກຢ່າງຍິ່ງຂອງສັດຕຣຸຄະນະເຊັ່ນກັນ
Verse 32
स चतुर्भिर्महाभागै:पुत्रैर्दशरथ: प्रियै:।।।।बभूव परमप्रीतो देवैरिव पितामह:।
ເມື່ອພະທັດສະຣະຖະມີພະໂອຣສທັງສີ່ຜູ້ມີມະຫາພາກ ແລະເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງ ພະອົງກໍປິຕິຍິນດີຢ່າງສູງສຸດ ດຸດດັ່ງປິຕາມະຫະ (ພຣະພຣົມ) ຜູ້ຊື່ນບານໃນຫມູ່ເທວະ
Verse 33
ते यदा ज्ञानसम्पन्नास्सर्वैस्समुदिता गुणै:।।।।ह्रीमन्त: कीर्तिमन्तश्च सर्वज्ञा दीर्घदर्शिन:।तेषामेवं प्रभावानां सर्वेषां दीप्ततेजसाम्।।।।पिता दशरथो हृष्टो ब्रह्मा लोकाधिपो यथा।
ເມື່ອພະໂອຣສເຫຼົ່ານັ້ນມີປັນຍາຮອບຮູ້ ແລະພ້ອມດ້ວຍຄຸນທຳທຸກປະການ—ມີຫິຣິ (ຄວາມລະອາຍບາບ) ມີກຽດສັກສີ ຮູ້ທັນ ແລະເຫັນການໄກ—ພະບິດາທັດສະຣະຖະກໍຊື່ນບານຍິ່ງ ເມື່ອເຫັນພະໂອຣສຜູ້ມີອານຸພາບ ແລະຕະຫຼອດດ້ວຍເທຊະສະຫວ່າງໄສ ດຸດດັ່ງພຣະພຣົມ ຈອມແຫ່ງໂລກທັງປວງ ຜູ້ປິຕິຢ່າງນັ້ນ
Verse 34
ते यदा ज्ञानसम्पन्नास्सर्वैस्समुदिता गुणै:।।1.18.33।।ह्रीमन्त: कीर्तिमन्तश्च सर्वज्ञा दीर्घदर्शिन:।तेषामेवं प्रभावानां सर्वेषां दीप्ततेजसाम्।।1.18.34।।पिता दशरथो हृष्टो ब्रह्मा लोकाधिपो यथा।
ເມື່ອພະໂອຣສເຫຼົ່ານັ້ນມີປັນຍາຮອບຮູ້ ແລະພ້ອມດ້ວຍຄຸນທຳທຸກປະການ—ມີຫິຣິ (ຄວາມລະອາຍບາບ) ມີກຽດສັກສີ ຮູ້ທັນ ແລະເຫັນການໄກ—ພະບິດາທັດສະຣະຖະກໍຊື່ນບານຍິ່ງ ເມື່ອເຫັນພະໂອຣສຜູ້ມີອານຸພາບ ແລະຕະຫຼອດດ້ວຍເທຊະສະຫວ່າງໄສ ດຸດດັ່ງພຣະພຣົມ ຈອມແຫ່ງໂລກທັງປວງ ຜູ້ປິຕິຢ່າງນັ້ນ
Verse 35
ते चापि मनुजव्याघ्रा वैदिकाध्ययने रता:।।।।पितृशुश्रूषणरता धनुर्वेदे च निष्ठिता:।
ວິລະບຸລຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ດຸຈເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ ຂະຫຍັນສຶກສາພຣະເວດ ມີໃຈໝັ້ນໃນການຮັບໃຊ້ພຣະບິດາ ແລະຍັງຊໍານານໝັ້ນຄົງໃນທະນຸຣເວດ ວິຊາການຍິງທະນູອີກດ້ວຍ។
Verse 36
अथ राजा दशरथस्तेषां दारक्रियां प्रति।।।।चिन्तयामास धर्मात्मा सोपाध्यायस्सबान्धव:।
ຕໍ່ມາ ພຣະຣາຊາທະສະຣະຖ ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນທຳ ພ້ອມດ້ວຍອຸປາທະຍາຍ (ພຣາຫມັນອາຈານ) ແລະຍາດພີ່ນ້ອງ ໄດ້ເລີ່ມພິຈາລະນາເລື່ອງການຈັດພິທີອະພິເສກສົມຣົດໃຫ້ແກ່ພວກເຂົາ។
Verse 37
तस्य चिन्तयमानस्य मन्त्रिमध्ये महात्मन:।।।।अभ्यगच्छन्महातेजा विश्वामित्रो महामुनि:।
ເມື່ອພຣະຣາຊາຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ກໍາລັງພິຈາລະນາຢູ່ທ່າມກາງບັນດາມະນະຕຣີ ມະຫາມຸນີ ວິສະວາມິດຣະ ຜູ້ມີເຕຊະອັນຍິ່ງ ແລະສະຫວ່າງໄສ ກໍໄດ້ມາຮອດ។
Verse 38
स राज्ञो दर्शनाकाङ्क्षी द्वाराध्यक्षानुवाच ह।।।।शीघ्रमाख्यात मां प्राप्तं कौशिकं गाधिनस्सुतम्।
ດ້ວຍປາຖະນາຈະເຂົ້າເຝົ້າພຣະຣາຊາ ທ່ານໄດ້ກ່າວແກ່ຜູ້ຮັກສາປະຕູວ່າ: “ຈົ່ງຮີບແຈ້ງວ່າເຮົາມາຮອດແລ້ວ—ເກົາສິກະ ບຸດແຫ່ງກາທິ”។
Verse 39
तच्छ्रुत्वा वचनं त्रासाद्राज्ञो वेश्म प्रदुद्रुवु:।।।।सम्भ्रान्तमनसस्सर्वे तेन वाक्येन चोदिता:।
ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍານັ້ນ ທຸກຄົນດ້ວຍຄວາມຫວາດຫວັ່ນ ກໍພາກັນວິ່ງໄປຫາພຣະຣາຊວັງ; ໃຈຂອງພວກເຂົາສັ່ນໄຫວວຸ່ນວາຍ ເນື່ອງຈາກຂໍ້ຄໍາສັ່ງນັ້ນໄດ້ກະຕຸ້ນໃຫ້ເຮັດດັ່ງນັ້ນ។
Verse 40
ते गत्वा राजभवनं विश्वामित्रमृषिं तदा।।।।प्राप्तमावेदयामासुर्नृपायैक्ष्वाकवे तदा।
ເມື່ອໄປຮອດພະຣາຊວັງແລ້ວ ພວກເຂົາໄດ້ທູນແຈ້ງແດ່ພະຣາຊາແຫ່ງວົງອິກຩະວາກຸ (ທະສະຣະຖະ) ວ່າ ມະຫາຣິສີ ວິສວາມິຕຣະ ໄດ້ເສດມາຮອດແລ້ວ
Verse 41
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सपुरोधास्समाहित:।।।।प्रत्युज्जगाम तं हृष्टो ब्रह्माणमिव वासव:।
ເມື່ອພະເຈົ້າທະສະຣະຖະຊົງຟັງຖ້ອຍຄໍານັ້ນ ກໍຊົງສະຫງົບສຳລວມ ພ້ອມດ້ວຍປຸໂຣຫິດ ເສດອອກໄປດ້ວຍປິຕິເພື່ອຕ້ອນຮັບ ດຸຈວາສະວະ (ອິນທຣະ) ເສດອອກໄປຮັບພຣະພຣະຫມາ
Verse 42
तं दृष्ट्वा ज्वलितं दीप्त्या तापसं संशितव्रतम्।।।।प्रहृष्टवदनो राजा ततोऽर्घ्यमुपहारयत्।
ເມື່ອຊົງເຫັນຕະປັສວີຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍປະກາຍແຫ່ງຕະປະ ແລະໝັ້ນຄົງໃນວັດຕະ ພະຣາຊາຜູ້ມີພະພັກສົດໃສດ້ວຍປິຕິ ຈຶ່ງຖວາຍອາຣະຄະຍະ (arghya) ເປັນເຄື່ອງສັກກາຣະ
Verse 43
स राज्ञ: प्रतिगृह्यार्घ्यं शास्त्रदृष्टेन कर्मणा।।।।कुशलं चाव्ययं चैव पर्यपृच्छन्नराधिपम्।2
ພຣະວິສວາມິຕຣະ ຮັບອາຣະຄະຍະຈາກພະຣາຊາ ຕາມພິທີກຳທີ່ຊາສຕຣະກໍານົດ ແລ້ວຈຶ່ງຖາມພະນະຣາທິປະຕິ ເຖິງຄວາມຜາສຸກຂອງອານາຈັກ ແລະຄວາມຮຸ່ງເຮືອງອັນໝັ້ນຄົງຍືນຍົງ
Verse 44
पुरे कोशे जनपदे बान्धवेषु सुहृत्सु च ।।।।कुशलं कौशिको राज्ञ: पर्यपृच्छत्सुधार्मिक:।
ກໍຊິກະ (ວິສະວາມິດ) ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນທຳອັນສູງ ໄດ້ທູນຖາມພະຣາຊາເຖິງຄວາມສຸກສະບາຍ: ໃນນະຄອນ, ໃນຄັງພະຣາຊະສົມບັດ, ໃນແວ່ນແຄວ້ນຊົນນະບົດ, ແລະໃນຫມູ່ຍາດພີ່ນ້ອງກັບມິດສະຫາຍ ລ້ວນດີຢູ່ບໍ?
Verse 45
अपि ते सन्नतास्सर्वे सामन्ता रिपवो जिता:।।।।दैवं च मानुषं चापि कर्म ते साध्वनुष्ठितम्।
ບັນດາກະສັດປະເທດຣາຊາໃກ້ເຄຽງ (ສາມັນຕະ) ທັງປວງ ນອບນ້ອມຢ່າງຄວນຄ່າບໍ? ສັດຕູຖືກປາບປະຫານແລ້ວບໍ? ແລະທັງພິທີກຳອັນເປັນທຳແກ່ເທວະ ກັບໜ້າທີ່ຂອງມະນຸດຕາມຣາຊະທຳ ພະອົງປະຕິບັດໄດ້ຖືກຕ້ອງດີບໍ?
Verse 46
वसिष्ठं च समागम्य कुशलं मुनिपुङ्गव:।।।।ऋषींश्च तान्यथान्यायं महाभागानुवाच ह।
ມະຫາມຸນີຜູ້ເປັນເລີດໃນຫມູ່ລະສີ (ວິສະວາມິດ) ໄດ້ເຂົ້າໄປພົບວະສິດຖະດ້ວຍ ແລະຕາມຈາຣີດອັນຖືກຄວນ ໄດ້ກ່າວທັກທາຍບັນດາຣິສີຜູ້ມີສິຣິບຸນນັ້ນ ພ້ອມຖາມໄຖ່ຄວາມສຸກສະບາຍ.
Verse 47
ते सर्वे हृष्टमनसस्तस्य राज्ञो निवेशनम्।।।।विविशु: पूजितास्तत्र निषेदुश्च यथार्हत:।
ທຸກທ່ານມີໃຈປິຕິຍິນດີ ໄດ້ເຂົ້າໄປໃນພະຣາຊະນິເວດຂອງພະຣາຊາ; ທີ່ນັ້ນໄດ້ຮັບການບູຊາຕ້ອນຮັບຢ່າງສົມຄວນ ແລ້ວຈຶ່ງນັ່ງລົງຕາມລຳດັບຖານະແລະຄຸນຄ່າຂອງແຕ່ລະທ່ານ.
Verse 48
अथ हृष्टमना राजा विश्वामित्रं महामुनिम्।।।।उवाच परमोदारो हृष्टस्तमभिपूजयन्।
ແລ້ວພະຣາຊາຜູ້ມີໃຈປິຕິ ແລະມີພະໃຈໃຫຍ່ຍິ່ງ ໄດ້ຕຣັດກັບມະຫາມຸນີ ວິສະວາມິດ ໃນຂະນະທີ່ພະອົງຍັງຄົງບູຊາຕ້ອນຮັບທ່ານດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຢ່າງສູງ.
Verse 49
यथाऽमृतस्य सम्प्राप्तिर्यथावर्षमनूदके।यथा सदृशदारेषु पुत्रजन्माऽप्रजस्य च ।।।।प्रणष्टस्य यथालाभो यथा हर्षो महोदये।तथैवागमनं मन्ये स्वागतं ते महामुने।।।।
ຂ້າແຕ່ມະຫາມຸນີ ຂໍຕ້ອນຮັບ. ຂ້າເຫັນການມາຂອງທ່ານດັ່ງໄດ້ອະມຣິດ, ດັ່ງຝົນຕົກໃສ່ດິນແຫ້ງ, ດັ່ງຜູ້ບໍ່ມີລູກໄດ້ກໍ່ກຳເນີດລູກຊາຍຈາກພັນລະຍາຜູ້ສົມຄວນ, ດັ່ງໄດ້ຄືນສິ່ງທີ່ສູນເສຍ, ແລະດັ່ງຄວາມປິຕິຍິນດີໃນຄວາມສຳເລັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່.
Verse 50
यथाऽमृतस्य सम्प्राप्तिर्यथावर्षमनूदके।यथा सदृशदारेषु पुत्रजन्माऽप्रजस्य च ।।1.18.49।।प्रणष्टस्य यथालाभो यथा हर्षो महोदये।तथैवागमनं मन्ये स्वागतं ते महामुने।।1.18.50।।
ຂ້າແຕ່ມະຫາມຸນີ ຂໍຕ້ອນຮັບ. ຂ້າເຫັນການມາຂອງທ່ານດັ່ງໄດ້ອະມຣິດ, ດັ່ງຝົນຕົກໃສ່ດິນແຫ້ງ, ດັ່ງຜູ້ບໍ່ມີລູກໄດ້ກໍ່ກຳເນີດລູກຊາຍຈາກພັນລະຍາຜູ້ສົມຄວນ, ດັ່ງໄດ້ຄືນສິ່ງທີ່ສູນເສຍ, ແລະດັ່ງຄວາມປິຕິຍິນດີໃນຄວາມສຳເລັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່.
Verse 51
कं च ते परमं कामं करोमि किमु हर्षित: ।।।।पात्रभूतोऽसि मे ब्रह्मन्दिष्टया प्राप्ताऽसि कौशिक ।अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम्।।।।
ຄວາມປາຖະໜາອັນສູງສຸດຂອງທ່ານ ຂ້າພະເຈົ້າຈະສຳເລັດໃຫ້ໄດ້ອັນໃດ ແລະຂ້າພະເຈົ້າຄວນກະທຳແນວໃດ ເພື່ອໃຫ້ທ່ານພໍໃຈຢ່າງແທ້ຈິງ?
Verse 52
कं च ते परमं कामं करोमि किमु हर्षित: ।।1.18.51।। पात्रभूतोऽसि मे ब्रह्मन्दिष्टया प्राप्ताऽसि कौशिक । अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम्।।1.18.52।।
ຂ້າແຕ່ພຣາຫມັນ ທ່ານເປັນຜູ້ສົມຄວນແກ່ການນົບນ້ອມບູຊາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ; ໂອ ກໍສິກະ ນັບເປັນພຣະພອນທີ່ທ່ານໄດ້ມາ. ມື້ນີ້ ການເກີດຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບັງເກີດຜົນ ແລະຊີວິດນີ້ກໍເປັນຊີວິດທີ່ໄດ້ດຳລົງຢ່າງດີແທ້.
Verse 53
पूर्वं राजर्षिशब्देन तपसा द्योतितप्रभः।ब्रह्मर्षित्वमनुप्राप्त: पूज्योऽसि बहुधा मया।।।।
ໂອ ພຣາຫມະນະຣິສີ! ແຕ່ກ່ອນທ່ານໂດງດັງວ່າເປັນ ຣາຊະຣິສີ; ໂດຍຕະປະຂອງທ່ານ ຣັດສະມີອັນສະຫງ່າງາມໄດ້ສ່ອງປະກາຍ. ບັດນີ້ທ່ານບັນລຸຖຶງຖານະ ພຣະຫມະຣິສີ ແລ້ວ ຈຶ່ງຄວນແກ່ການບູຊາຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃນຫຼາຍປະການ
Verse 54
तदद्भुतमिदं ब्रह्मन्पवित्रं परमं मम।शुभक्षेत्रगतश्चाहं तव सन्दर्शनात्प्रभो।।।।
ໂອ ພຣາຫມະນະ! ນີ້ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນ ແລະບໍລິສຸດສູງສຸດສໍາລັບຂ້າພະເຈົ້າ. ໂອ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ແຕ່ພຽງໄດ້ເຫັນດັດສະນະຂອງທ່ານ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຮູ້ສຶກດັ່ງໄດ້ຮັບຜົນບຸນຈາກການໄປຍັງຕີຣະຖານສັກສິດ
Verse 55
ब्रूहि यत्प्रार्थितं तुभ्यं कार्यमागमनं प्रति।इच्छाम्यनुगृहीतोऽहं त्वदर्थपरिवृद्धये।।।।
ຂໍທ່ານຈົ່ງກ່າວເຖິງຈຸດປະສົງທີ່ທ່ານປາດຖະນາໃນການມາທີ່ນີ້. ຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະນາ—ນັບວ່າຕົນໄດ້ຮັບພຣະກະຣຸນາ—ຈະຊ່ວຍໃຫ້ເປົ້າໝາຍຂອງທ່ານສໍາເລັດ
Verse 56
कार्यस्य न विमर्शं च गन्तुमर्हसि कौशिक।कर्ता चाहमशेषेण दैवतं हि भवान्मम।।।।
ໂອ ກໍສິກະ! ທ່ານຢ່າລັງເລໃນການກ່າວເຖິງພາລະກິດນັ້ນ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະປະຕິບັດໃຫ້ສໍາເລັດຢ່າງຄົບຖ້ວນ; ເພາະທ່ານແທ້ຈິງເປັນດັ່ງເທວະດາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ
Verse 57
मम चायमनुप्राप्तो महानभ्युदयो द्विज।तवागमनज: कृत्स्नो धर्मश्चानुत्तमो मम।।।।
ໂອ ພຣາຫມະນະ! ຄວາມໂຊກດີອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ມາຮອດຂ້າພະເຈົ້າ. ໂດຍການມາຂອງທ່ານ ບຸນທາງທຳອັນສູງສຸດທັງໝົດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ດັ່ງກັບໄດ້ເກີດຂຶ້ນຄົບຖ້ວນ
Verse 58
इति हृदयसुखं निशम्य वाक्यंश्रुतिसुखमात्मवता विनीतमुक्तम्।प्रथितगुणयशा गुणैर्विशिष्ट:परमऋषि: परमं जगाम हर्षम्।।।।
ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄຳຂອງພະຣາຊາຜູ້ມີປັນຍາ ອັນອ່ອນນ້ອມ ມີສະຕິສຳລວມ ຊື່ນໃຈແລະໄພເຣາະແກ່ໂສຕນັ້ນ ພຣະຣິສີຜູ້ສູງສຸດ ຜູ້ໂດດເດັ່ນດ້ວຍຄຸນທຳແລະກຽດຕິຍົດ ກໍເກີດປີຕິຍິນດີຢ່າງລຶກຊຶ້ງຍິ່ງ។
Verse 59
For Yuddhakanda and Uttarakanda, the Data was being entered. For Remaining the Data doesn't exist for the selected values!!
ສໍາລັບ ບາລະການດ໌ ສັກກະ 18 ຂໍ້ 1.18.59 ບໍ່ມີຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດໃນຂໍ້ມູນທີ່ໃຫ້ມາ; ມີແຕ່ຂໍ້ແຈ້ງເລື່ອງການມີຂໍ້ມູນ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດແປເປັນບົດຄາຖາໄດ້
Verse 60
ບໍ່ໄດ້ສະໜອງຂໍ້ຄວາມສັນສະກຣິດອັກສອນເທວະນາຄະຣີ ສໍາລັບ ບາລະການດ໌ 18.60; ບໍ່ມີມູນບົດ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດແປໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ແລະເໝາະສໍາລັບການອ່ານດ້ວຍສັດທາໄດ້
Verse 61
ເມື່ອເຫັນພຣະໂອຣົດທັງປວງຜູ້ມີອານຸພາບແລະຕະເຈະສະສະຫວ່າງໄສເຊັ່ນນັ້ນ ພຣະບິດາທະສະຣະຖະກໍປິຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ ດຸດດັ່ງພຣະພຣົມ ຈອມແຫ່ງໂລກທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຍິນດີ
Frequently Asked Questions
The pivotal action is Daśaratha’s exemplary fulfillment of rājadharma: completing the sacrificial vows, returning to civic order, distributing charity (cows and jewels) to brāhmaṇas and court functionaries, and observing saṃskāras (naming rites), thereby aligning royal power with ritual and social responsibility.
The reception of Viśvāmitra models atithi-satkāra and humility: Daśaratha treats a sage as a moral authority, offers arghya per śāstra, inquires and responds with restraint, and pledges service without hesitation—presenting dharma as disciplined speech, protocol, and readiness to support ascetic aims.
Ayodhyā is depicted as the ceremonial and civic hub (processions, music, flower-rain, crowded rathyās), while the cultural landmarks include Vedic saṃskāras (birth rites and naming), yajña distributions (havis to devas), and courtly institutions (bards, genealogists, royal gate protocol).
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.