Sarga 79
भरतस्य राज्यत्यागः तथा रामानयनप्रतिज्ञा (Bharata Rejects Kingship and Vows to Bring Rama Back)
अयोध्याकाण्ड
ໃນຍາມອາລຸນຂອງວັນທີສິບສີ່ ບັນດາຜູ້ມີອໍານາດປະກາດແລະປະກອບພິທີອະພິເສກ (ລາຊາພິເສກ) ໄດ້ຊຸມນຸມກັນ ແລະເຊີນຊວນໃຫ້ພຣະພະຣະຕະຮັບລາຊະສົມບັດໃນທັນທີ ໂດຍຊີ້ເຖິງອັນຕະລາຍຂອງແຜ່ນດິນທີ່ບໍ່ມີຜູ້ນໍາຫຼັງການສິ້ນພຣະຊົນຂອງທ້າວທະສະຣະຖ ແລະກ່າວວ່າເຄື່ອງອະພິເສກກໍພ້ອມແລ້ວ. ແຕ່ພຣະພະຣະຕະຍືນຫຍັດໃນສັດຈະແລະທໍາ; ພຣະອົງເດີນປະທັກສິນຮອບເຄື່ອງອະພິເສກ ແລະປະຕິເສດ ໂດຍກ່າວວ່າຕາມຂະບວນວົງສາ ລາຊະສົມບັດເປັນຂອງພຣະຣາມ ຜູ້ເປັນພຣະຣາຊະບຸດອົງໃຫຍ່. ພຣະພະຣະຕະເສນອໃຫ້ກັບບົດບາດ: ພຣະອົງຈະໄປຢູ່ປ່າ 14 ປີແທນ ແລະໃຫ້ສະຖາປະນາພຣະຣາມເປັນກະສັດ. ຈາກນັ້ນພຣະອົງມີພຣະບັນຊາໃຫ້ກະກຽມການປະຕິບັດ: ລວບຮວມກອງທັບສີ່ເຫຼົ່າ, ນໍາເຄື່ອງອະພິເສກໄປຂ້າງໜ້າຂະບວນ, ໃຫ້ຊ່າງປັບທາງໃຫ້ຮາບແລະຕົງ, ແລະຈັດຍາມທີ່ຊໍານານໃນການປະເມີນພື້ນທີ່ທຸກກັນດານ. ປະຊາຊົນແລະສະພາອອກສຽງມົງຄຸນ ວອນຂໍໃຫ້ພຣະລັກສະມີປະທານສິຣິມົງຄຸນແກ່ພຣະພະຣະຕະ ເນື່ອງຈາກພຣະອົງປະສົງຈະມອບລາຊະສົມບັດໃຫ້ແກ່ທາຍາດຜູ້ຊອບທໍາ. ນ້ໍາຕາແຫ່ງຄວາມປິຕິສະທ້ອນຄວາມໂລ່ງໃຈຮ່ວມກັນ; ສັກຣະນີ້ຮວມຄວາມຊອບທໍາຂອງອໍານາດ, ຄວາມພ້ອມຂອງພິທີອະພິເສກ, ແລະການຈັດການລັດ ເປັນຖ້ອຍປະກາດທາງຈິດທໍາອັນດຽວວ່າ ອໍານາດຖືກຮັບຮອງໂດຍການສະຫຼະແລະຄວາມສັດຊື່ຕໍ່ທໍາ ບໍ່ແມ່ນໂດຍໂອກາດ.
Shlokas
Verse 1
ततः प्रभातसमये दिवसेऽथ चतुर्दशे।समेत्य राजकर्तारो भरतं वाक्यमब्रुवन्।।2.79.1।।
ຕໍ່ມາ ໃນຍາມຮຸ່ງອອກແຫ່ງວັນທີສິບສີ່ ບັນດາຜູ້ມີອໍານາດໃນການປະກອບພິທີລາຊາພິເສກໄດ້ມາຊຸມນຸມກັນ ແລ້ວກ່າວຖ້ອຍຄໍານີ້ແກ່ພຣະພຣະຕະ
Verse 2
गतो दशरथस्स्वर्गं यो नो गुरुतरो गुरुः।रामं प्रव्राज्य वै ज्येष्ठं लक्ष्मणं च महाबलम्।।2.79.2।।
ພະດະຊະຣະຖ—ຜູ້ເປັນຄູອາຈານແລະນາຍຜູ້ຄວນເຄົາລົບຢ່າງຍິ່ງຂອງພວກເຮົາ—ໄດ້ເສດັດໄປສູ່ສະຫວັນ ຫຼັງຈາກສົ່ງພະຣາມ ພະຣາຊະບຸດອົງໃຫຍ່ ໄປນິລະເທດ ພ້ອມດ້ວຍພະລັກສະມະນະຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງ
Verse 3
त्वमद्य भव नो राजा राजपुत्र महायशः।सङ्गत्या नापराध्नोति राज्यमेतदनायकम्।।2.79.3।।
ໂອ ພະຣາຊະບຸດຜູ້ມີກຽດສັກສີຍິ່ງ, ຂໍໃຫ້ພະອົງເປັນພະຣາຊາຂອງພວກເຮົາໃນມື້ນີ້; ອານາຈັກນີ້ທີ່ຂາດຜູ້ນຳ ຍັງບໍ່ທັນຕົກສູ່ຄວາມວຸ້ນວາຍເນື່ອງຈາກການຄົບຄ້າທີ່ເປັນໂທດ
Verse 4
अभिषेचनिकं सर्वमिदमादाय राघव।प्रतीक्षते त्वां स्वजनश्श्रेणयश्च नृपात्मज।।2.79.4।।
ໂອ ຣາຆະວະ, ໂອ ພະຣາຊະບຸດ, ພວກຍາດພີ່ນ້ອງແລະປະຊາຊົນຂອງພະອົງ ພ້ອມທັງຫມູ່ສະຫະກອນຕ່າງໆ ໄດ້ນຳເອົາເຄື່ອງສຳລັບພິທີອະພິເສກທັງໝົດມາແລ້ວ ແລະກຳລັງຄອຍຖ້າພະອົງ
Verse 5
राज्यं गृहाण भरत पितृपैतामहं ध्रुवम्।अभिषेचय चात्मानं पाहि चास्मान्नरर्षभ।।2.79.5।।
ໂອ ພະພາຣະຕະ, ຂໍໃຫ້ພະອົງຮັບເອົາອານາຈັກອັນໝັ້ນຄົງນີ້ ທີ່ສືບທອດຈາກພໍ່ແລະບັນພະບຸລຸດ; ຈົ່ງໃຫ້ມີພິທີອະພິເສກແກ່ພະອົງເອງ, ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນມະນຸດ, ແລະຈົ່ງປົກປ້ອງພວກເຮົາ
Verse 6
अभिषेचनिकं भाण्डं कृत्वा सर्वं प्रदक्षिणम्।भरतस्तं जनं सर्वं प्रत्युवाच धृतव्रतः।।2.79.6।।
ພະພາຣະຕະ ຜູ້ໝັ້ນຄົງໃນວຣະຕະ ໄດ້ເຮັດປະທັກສິນາວຽນຮອບເຄື່ອງອະພິເສກທັງໝົດແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວຕອບແກ່ປະຊາຊົນທັງປວງນັ້ນ
Verse 7
ज्येष्ठस्य राजता नित्यमुचिता हि कुलस्य नः।नैवं भवन्तो मां वक्तुमर्हन्ति कुशला जनाः।।2.79.7।।
ໃນວົງສາຂອງພວກເຮົາ ລາຊະສົມບັດຍ່ອມເໝາະສົມແກ່ພຣະຣາຊະບຸດອົງໃຫຍ່ເສມອ; ທ່ານຜູ້ຮູ້ທັນແລະຊໍານານທັງຫຼາຍ ບໍ່ຄວນເວົ້າກັບຂ້າພະເຈົ້າໃນທໍານອງນີ້
Verse 8
रामः पूर्वो हि नो भ्राता भविष्यति महीपतिः।अहं त्वरण्ये वत्स्यामि वर्षाणि नव पञ्च च।।2.79.8।।
ພຣະຣາມ ຜູ້ເປັນອ້າຍໃຫຍ່ຂອງພວກເຮົາ ຈະໄດ້ເປັນພຣະມະຫາກະສັດຄອງແຜ່ນດິນແນ່ນອນ; ສ່ວນຂ້າພະເຈົ້າ ຈະພັກອາໄສໃນປ່າຕະຫຼອດສິບສີ່ປີ.
Verse 9
युज्यतां महती सेना चतुरङ्गमहाबला।आनयिष्याम्यहं ज्येष्ठं भ्रातरं राघवं वनात्।।2.79.9।।
ຂໍໃຫ້ຈັດຕັ້ງກອງທັບໃຫຍ່ອັນແຂງກ້າ ມີສີ່ເຫຼົ່າທັບໃຫ້ພ້ອມ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປນຳອ້າຍໃຫຍ່ ພຣະຣາຆະວະ (ພຣະຣາມ) ກັບມາຈາກປ່າ.
Verse 10
अभिषेचनिकं चैव सर्वमेतदुपस्कृतम्।पुरस्कृत्य गमिष्यामि रामहेतोर्वनं प्रति।।2.79.10।।
ສິ່ງຂອງສໍາລັບພິທີອະພິເສກທັງໝົດນີ້ກໍໄດ້ຈັດຕຽມພ້ອມແລ້ວ; ຈະໃຫ້ນໍາໄປໄວ້ເບື້ອງໜ້າ ແລ້ວຂ້າພະເຈົ້າຈະເດີນທາງໄປສູ່ປ່າ ເພື່ອພຣະຣາມ
Verse 11
तत्रैवं तं नरव्याघ्रमभिषिच्य पुरस्कृतम्।आनेष्यामि तु वै रामं हव्यवाहमिवाध्वरात्।।2.79.11।
ທີ່ນັ້ນ ຫຼັງຈາກປະກອບອະພິເສກແດ່ພຣະຣາມ ຜູ້ເປັນດັ່ງເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ ແລະໃຫ້ພຣະອົງນໍາໜ້າ ຂ້າພະເຈົ້າຈະອັນເຊີນພຣະຣາມກັບຄືນຢ່າງແນ່ນອນ ດັ່ງນໍາໄຟສັກສິດ (ຮະວຽວາຫນ) ອອກຈາກພິທີຍັດຍະ
Verse 12
न सकामां करिष्यामि स्वामिमां मातृगन्धिनीम्।वने वत्स्याम्यहं दुर्गे रामो राजा भविष्यति।।2.79.12।।
ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ສະໜອງຄວາມປາຖະໜາຂອງນາງນັ້ນ—ຜູ້ທີ່ມີແຕ່ຊື່ວ່າ ‘ແມ່’ ເທົ່ານັ້ນ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະຢູ່ໃນປ່າອັນທຸກກັນດານ; ພຣະຣາມຈະເປັນພຣະຣາຊາ
Verse 13
क्रियतां शिल्पिभिः पन्था स्समानि विषमाणि च।रक्षिणश्चानुसम्यान्तु पथि दुर्गविचारकाः।।2.79.13।।
ຂໍໃຫ້ຊ່າງທັງຫຼາຍຈັດທໍາເສັ້ນທາງ—ປັບສ່ວນທີ່ຂຸລຂະໃຫ້ຮາບພຽງ—ແລະໃຫ້ຍາມຜູ້ຊໍານານໃນການພິຈາລະນາພື້ນທີ່ທຸກກັນດານ ຕິດຕາມຄຸ້ມກັນໄປຕາມເສັ້ນທາງ
Verse 14
एवं सम्भाषमाणं तं रामहेतोर्नृपात्मजम्।प्रत्युवाच जनस्सर्व श्श्रीमद्वाक्यमनुत्तमम्।।2.79.14।।
ເມື່ອພຣະຣາຊະບຸດນັ້ນເວົ້າດັ່ງນີ້ເພື່ອພຣະຣາມ ປະຊາຊົນທັງປວງກໍຕອບກັບດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາອັນປະເສີດ ງາມສົມມົງຄຸນ
Verse 15
एवं ते भाषमाणस्य पद्मा श्रीरुपतिष्ठतात्।यस्त्वं ज्येष्ठे नृपसुते पृथिवीं दातुमिच्छसि।।2.79.15।।
ເນື່ອງຈາກທ່ານເວົ້າດັ່ງນີ້—ປາດຖະນາຈະມອບແຜ່ນດິນ (ອານາຈັກ) ໃຫ້ແກ່ພຣະຣາຊະບຸດອົງໃຫຍ່ຂອງພຣະຣາຊາ—ຂໍໃຫ້ພັດມາ-ສຣີ (ເທວີລັກສະມີ) ໂປຣດເກື້ອກູນທ່ານ
Verse 16
अनुत्तमं तद्वचनं नृपात्मजप्रभाषितं संश्रवणे निशम्य च।प्रहर्षजास्तं प्रति बाष्पबिन्दवो निपेतुरार्यानननेत्रसम्भवाः।।2.79.16।।
ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາອັນສູງສຸດຫາສິ່ງໃດທຽບບໍ່ໄດ້ ທີ່ພຣະຣາຊະບຸດໄດ້ກ່າວໃຫ້ໄດ້ຍິນຊັດ ຫຍອດນ້ໍາຕາແຫ່ງປິຕິກໍຫຼົ່ນລົງໄປຫາພຣະອົງ—ເກີດຈາກດວງຕາແລະໃບໜ້າຂອງຜູ້ສູງສົງ
Verse 17
ऊचुस्ते वचनमिदं निशम्य हृष्टा स्सामात्या स्सपरिषदो वियातशोकाः।पन्थानं नरवर भक्तिमान् जनश्च व्यादिष्टस्तव वचनाच्च शिल्पिवर्गः।।2.79.17।
ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາຂອງທ່ານ ບັນດາອໍາມາດແລະສະມາຊິກສະພາ—ພົ້ນຈາກຄວາມໂສກ—ກ່າວດ້ວຍຄວາມຍິນດີວ່າ: “ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນມະນຸດ, ຕາມຄໍາສັ່ງຂອງທ່ານ ປະຊາຊົນຜູ້ມີພັກຕິ ແລະຫມູ່ຊ່າງຝີມືທັງຫຼາຍ ໄດ້ຖືກສັ່ງໃຫ້ຈັດຕຽມເສັ້ນທາງແລ້ວ”
Frequently Asked Questions
Bharata faces a legitimacy dilemma: accept a politically expedient coronation in a leaderless kingdom or uphold dynastic and moral law by insisting that the eldest, Rama, alone deserves kingship. He chooses refusal and commits to restoring Rama.
Authority is not merely positional but dharmic: Bharata’s renunciation, fidelity to tradition, and prioritization of rightful order show that moral restraint can be a higher form of sovereignty than immediate power.
The sarga emphasizes the forest as the exile-space to be traversed, and the cultural-ritual landmarks of kingship—abhiṣeka materials, processional precedence, and the sacrificial-fire simile (havyavāha from adhvara)—to frame Rama’s return as both political and sacred restoration.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.