Sarga 61

Verse 1

वनं गते धर्मपरे रामे रमयतां वरे।कौसल्या रुदती स्वार्ता भर्तारमिदमब्रवीत्।।2.61.1।।

ເມື່ອພຣະຣາມຜູ້ຍຶດໝັ້ນໃນທຳ ແລະເປັນຜູ້ປະເສີດໃນການເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນຊື່ນບານ ໄດ້ເສດຈໄປສູ່ປ່າແລ້ວ ນາງເກົາສະລະຍາ ຮ້ອງໄຫ້ດ້ວຍຄວາມທຸກລະທົມໃນໃຈ ແລ້ວກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້ແກ່ພຣະສະວາມີ

Verse 2

यद्यपि त्रिषु लोकेषु प्रथितं ते महद्यशः।सानुक्रोशो वदान्यश्च प्रियवादी च राघवः।।2.61.2।।

ແມ້ວ່າກິດຕິສັບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງທ່ານຈະໂດ່ງດັງໄປທົ່ວສາມໂລກ—ວ່າທ່ານມີເມດຕາກະລຸນາ ໃຈກວ້າງໃຫ້ທານ ແລະເວົ້າຈາອ່ອນຫວານ—ໂອ ຣາຆະວະ (Rāghava)

Verse 3

कथं नरवरश्रेष्ठ पुत्रौ तौ सह सीतया।दुःखितौ सुखसंवृद्धौ वने दुःखं सहिष्यतः।।2.61.3।।

ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ ລູກຊາຍທັງສອງຂອງພຣະອົງ ພ້ອມດ້ວຍນາງສີຕາ ຜູ້ເຄີຍເຕີບໃຫຍ່ໃນຄວາມສຸກ ແຕ່ບັດນີ້ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂສກ ຈະອົດທົນຄວາມທຸກໃນປ່າໄດ້ແນວໃດ?

Verse 4

सा नूनं तरुणी श्यामा सुकुमारी सुखोचिता।कथमुष्णं च शीतं च मैथिली प्रसहिष्यते।।2.61.4।।

ນາງນັ້ນແທ້ຈິງເປັນສາວນ້ອຍ ຜິວງາມຄ່ຳອ່ອນ ບອບບາງ ແລະຄຸ້ນຊິນກັບຄວາມສຸກສະບາຍ; ແລ້ວນາງໄມຖິລີ (ສີຕາ) ຈະທົນທັງຄວາມຮ້ອນແລະຄວາມໜາວໄດ້ແນວໃດ?

Verse 5

भुक्त्वाऽशनं विशालाक्षी सूपदं शान्वितं शुभम्।वन्यं नैवारमाहारं कथं सीतोपभोक्ष्यते।।2.61.5।।

ນາງສີຕາຜູ້ມີດວງຕາກວ້າງ ຄຸ້ນຊິນກັບອາຫານປະນີດມີນ້ຳແກງແລະເຄື່ອງປຸງອັນມົງຄຸນ; ແລ້ວນາງຈະກິນອາຫານປ່າທີ່ເປັນເຂົ້າປ່າໄດ້ແນວໃດ?

Verse 6

गीतवादित्रनिर्घोषं श्रुत्वा शुभमनिन्दिता।कथं क्रव्यादसिंहानां शब्दं श्रोष्यत्यशोभनम्।।2.61.6।।

ນາງຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ ຄຸ້ນຊິນກັບສຽງມົງຄຸນແຫ່ງບົດເພງແລະດົນຕີ; ແລ້ວນາງສີຕາຈະທົນຟັງສຽງອັບມົງຄຸນຂອງສິງໂຕ ແລະສັດກິນເນື້ອອື່ນໆ ໄດ້ແນວໃດ?

Verse 7

महेन्द्रध्वजसङ्काशः क्व नु शेते महाभुजः।भुजं परिघसङ्काशमुपधाय महाबलः।।2.61.7।।

ບັດນີ້ ພຣະຣາມຜູ້ມີພະລັງອັນໃຫຍ່ ແຂນຍາວຍິ່ງ ສູງສົງເຫມືອນທຸງຂອງພຣະອິນທຣາ ຈະບັນທົມຢູ່ໃສ ໂດຍໜຸນແຂນດັ່ງຄານເຫຼັກເປັນໝອນ?

Verse 8

पद्मवर्णं सुकेशान्तं पद्मनिश्श्वासमुत्तमम्।कदा द्रक्ष्यामि रामस्य वदनं पुष्करेक्षणम्।।2.61.8।।

ເມື່ອໃດໜໍ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຈະໄດ້ເຫັນພຣະພັກອັນປະເສີດຂອງພຣະຣາມອີກຄັ້ງ—ຜິວພັນດັ່ງດອກບົວ ມີເສັ້ນຜົມງາມລ້ອມຮອບ ລົມຫາຍໃຈຫອມດັ່ງບົວ ແລະດວງຕາດັ່ງບົວສີຟ້າ?

Verse 9

वज्रसारमयं नूनं हृदयं मे न संशयः।अपश्यन्त्या न तं यद्वै फलतीदं सहस्रधा।।2.61.9।।

ແນ່ນອນແລ້ວ ຫົວໃຈຂ້າພະເຈົ້າຄົງແຂງດັ່ງວັຊຣະ—ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ—ເພາະແມ່ນບໍ່ໄດ້ເຫັນພຣະອົງ ກໍຍັງບໍ່ແຕກສະລາຍເປັນພັນຊິ້ນ។

Verse 10

यत्त्वयाऽकरुणं कर्म व्यपोह्य मम बान्धवाः।निरस्ताः परिधावन्ति सुखार्हाः कृपणा वने।।2.61.10।।

ເນື່ອງຈາກການກະທຳອັນໄຮ້ເມດຕາຂອງທ່ານ ຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ—ຜູ້ຄວນໄດ້ຮັບຄວາມສຸກສະບາຍ—ຖືກຂັບໄລ່ອອກ ແລະບັດນີ້ພາກັນເດີນພະເນຈອນຢ່າງນ່າສົງສານໃນປ່າ

Verse 11

यदि पञ्चदशे वर्षे राघवः पुनरेष्यति।जह्याद्राज्यं च कोषं च भरतो नोपलक्षयते।।2.61.11।।

ແມ່ນແຕ່ຖ້າພຣະຣາຄະວະກັບຄືນມາໃນປີທີ່ສິບຫ້າ ກໍດູເຫມືອນວ່າພຣະພະຣະຕະຈະບໍ່ຍອມປ່ອຍວາງອານາຈັກ ແລະຄັງພຣະຣາຊະຊັບ

Verse 12

भोजयन्ति किल श्राद्धे केचित्स्वानेव बान्धवान्।ततः पश्चात्समीक्षन्ते कृतकार्या द्विजर्षभान्।।2.61.12।।

ເຂົາເວົ້າກັນວ່າ ບາງຄົນໃນພິທີ śrāddha ກ່ອນອື່ນໃຫ້ອາຫານແກ່ຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຕົນເທົ່ານັ້ນ; ແລ້ວຈຶ່ງຄ່ອຍ—ຄິດວ່າໜ້າທີ່ສຳເລັດແລ້ວ—ຊອກຫາພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ.

Verse 13

तत्र ये गुणवन्तश्च विद्वांसश्च द्विजातयः।न पश्चात्तेऽभिमन्यन्ते सुधामपि सुरोपमाः।।2.61.13।।

ທີ່ນັ້ນ ບັນດາດວິຊາຕິຜູ້ມີຄຸນທຳ ແລະມີປັນຍາ—ດຸດດັ່ງເທວະ—ບໍ່ຍອມຮັບຂອງທີ່ຖວາຍພາຍຫຼັງຜູ້ອື່ນ ແມ້ຈະເປັນອະມຣິຕະ (amṛta) ກໍຕາມ.

Verse 14

ब्राह्मणेष्वपि तृप्तेषु पश्चाद्भोक्तुं द्विजर्षभाः।नाभ्युपैतुमलं प्राज्ञा श्शृङ्गच्छेदमिवर्षभाः।।2.61.14।।

ແມ້ວ່າພຣາຫມັນທັງຫຼາຍຈະອິ່ມພໍແລ້ວ ບັນດາຜູ້ຮູ້—ຜູ້ປະເສີດໃນໝູ່ດວິຊະ—ກໍບໍ່ຍອມກິນພາຍຫຼັງ; ດຸດດັ່ງງົວຜູ້ບໍ່ອາດທົນການຕັດເຂົາ.

Verse 15

एवं कनीयसा भ्रात्रा भुक्तं राज्यं विशाम्पते।भ्राता ज्येष्ठो वरिष्ठश्च किमर्थं नावमंस्यते।।2.61.15।।

ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ: ຖ້ານ້ອງຊາຍໄດ້ ‘ເສວຍ’ ລາຊະອານາຈັກໄປແລ້ວ ເປັນໄປໄດ້ຢ່າງໃດທີ່ພີ່ຊາຍຜູ້ໃຫຍ່ ແລະຜູ້ຄວນຄ່າກວ່າ ຈະບໍ່ຮັງເກຍດມັນ?

Verse 16

न परेणाऽहृतं भक्ष्यं व्याघ्रः खादितुमिच्छति।एवमेतन्नरव्याघ्रः परलीढं न मन्यते।।2.61.16।।

ດັ່ງເສືອບໍ່ປາດຖະນາກິນອາຫານທີ່ສັດອື່ນຫາມາ ຉັນໃດ ພຣະຣາມ—ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ—ກໍບໍ່ຍອມຮັບອານາຈັກທີ່ຜູ້ອື່ນໄດ້ລິ້ມຊິມ ແລະເສວຍສຸກແລ້ວ ຉັນນັ້ນ.

Verse 17

हविराज्यं पुरोडाशाः कुशा यूपाश्च खादिराः।नैतानि यातयामानि कुर्वन्ति पुनरध्वरे।।2.61.17।।

ເຄື່ອງບູຊາ—ເນີຍໃສ (ຫວິຣ), ເຂົ້າເຄັກບູຊາ (ປຸໂຣດາຊ), ຫຍ້າກຸສະ ແລະເສົາຢູປະໄມ້ຄະທິຣ—ເມື່ອເກົ່າຄ່ຳ ແລະເຄີຍໃຊ້ແລ້ວ ບໍ່ນຳກັບມາໃຊ້ອີກໃນພິທີຍັຊນະ.

Verse 18

तथा ह्यात्तमिदं राज्यं हृतसारां सुरामिव।नाभिमन्तुमलं रामो नष्टसोममिवाध्वरम्।।2.61.18।।

ດັ່ງນັ້ນ ອານາຈັກນີ້ທີ່ຜູ້ອື່ນໄດ້ເສວຍແລ້ວ ກໍຄືສຸລາທີ່ຖືກດຶງເອົາແກ່ນສານຈົນໝົດ; ພຣະຣາມບໍ່ສົມຄວນຮັບໄວ້ ດຸຈພິທີຍັຊນະທີ່ສູນເສຍໂສມະ.

Verse 19

न चेमां धर्षणां राम सङ्गच्छेदत्यमर्षणः।दारयेन्मन्दरमपि स हि क्रुद्धश्शितैश्शरैः।।2.61.19।।

ໂອ ພຣະຣາມ ຜູ້ແນ່ວແນ່ບໍ່ຍອມອ່ອນຂໍ້ ຍ່ອມບໍ່ຍອມຮັບຄວາມຫຍັບຫຍາມເຊັ່ນນີ້; ຫາກກຣິ້ວ ດ້ວຍລູກສອນອັນຄົມກ້າ ກໍອາດຜ່າພູມັນທະຣາໄດ້.

Verse 20

त्वां तु नोत्सहते हन्तुं महात्मा पितृगौरवात्।ससोमार्कग्रहगणं नभस्ताराविचित्रितम्।।2.61.20।।पातयेद्योदिवं क्रुद्धस्सत्वां न व्यतिवर्तते।प्रक्षोभयेद्वारये द्वा महीं शैलशताचिताम्।।2.61.21।।

ແຕ່ພຣະມະຫາອາດມະນັ້ນ ເນື່ອງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ພຣະບິດາ ຈຶ່ງບໍ່ກ້າປະຫານທ່ານ. ແມ່ນແຕ່ຜູ້ທີ່ເມື່ອກຣິ້ວອາດດຶງໃຫ້ຟ້າທີ່ພຣ່າງພຣາຍດ້ວຍດາວ ພ້ອມທັງພຣະອາທິດ ພຣະຈັນ ແລະຫມູ່ດາວເຄາະ ຕົກລົງມາໄດ້ ກໍຍັງບໍ່ລ່ວງເກີນທ່ານ; ພຣະອົງຍອມໃຫ້ແຜ່ນດິນທີ່ຖືກລ້ອມດ້ວຍພູນັບຮ້ອຍສັ່ນສະເທືອນ ຫຼືແຕກຂາດ ດີກວ່າຈະລະເມີດຄວາມກະຕັນຍູຕໍ່ບິດາ.

Verse 21

त्वां तु नोत्सहते हन्तुं महात्मा पितृगौरवात्।ससोमार्कग्रहगणं नभस्ताराविचित्रितम्।।2.61.20।।पातयेद्योदिवं क्रुद्धस्सत्वां न व्यतिवर्तते।प्रक्षोभयेद्वारये द्वा महीं शैलशताचिताम्।।2.61.21।।

ແຕ່ພຣະມະຫາອາດມະນັ້ນ ເນື່ອງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ພຣະບິດາ ຈຶ່ງບໍ່ກ້າປະຫານທ່ານ. ແມ່ນແຕ່ຜູ້ທີ່ເມື່ອກຣິ້ວອາດດຶງໃຫ້ຟ້າທີ່ພຣ່າງພຣາຍດ້ວຍດາວ ພ້ອມທັງພຣະອາທິດ ພຣະຈັນ ແລະຫມູ່ດາວເຄາະ ຕົກລົງມາໄດ້ ກໍຍັງບໍ່ລ່ວງເກີນທ່ານ; ພຣະອົງຍອມໃຫ້ແຜ່ນດິນທີ່ຖືກລ້ອມດ້ວຍພູນັບຮ້ອຍສັ່ນສະເທືອນ ຫຼືແຕກຂາດ ດີກວ່າຈະລະເມີດຄວາມກະຕັນຍູຕໍ່ບິດາ.

Verse 22

नैवं विधमसत्कारं राघवो मर्षयिष्यति।बलवानिव शार्दूलो वालधेरभिमर्शनम्।।2.61.22।।

ພຣະຣາຆະວະບໍ່ຈະອົດທົນການຫຍັບຫຍາມແບບນີ້; ດັ່ງເສືອຜູ້ມີພະລັງບໍ່ຍອມໃຫ້ຜູ້ໃດຈັບຫາງຂອງຕົນ.

Verse 23

नैतस्य सहिता लोका भयं कुर्युर्महामृथे।अधर्मंत्विह धर्मात्मा लोकं धर्मेण योजयेत्।।2.61.23।।

ແມ່ນແຕ່ໂລກທັງປວງຮ່ວມກັນຕໍ່ຕ້ານພຣະອົງໃນສົງຄາມໃຫຍ່ ກໍບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ພຣະອົງຫວາດຫວັນໄດ້. ໃນທີ່ທີ່ອະທັມຄອບງຳ ຜູ້ມີຈິດເປັນທຳນັ້ນຈະນຳໂລກກັບຄືນສູ່ທຳ ໂດຍທຳນັ້ນເອງ.

Verse 24

नन्वसौ काञ्चनैर्बाणैर्महावीर्यो महाभुजः।युगान्त इव भूतानि सागरानपि निर्दहेत्।।2.61.24।।

ແທ້ຈິງ ວີຣະບຸລຸດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ມີແຂນອັນແຂງແກ່ນນັ້ນ ດ້ວຍລູກສອນຄຳຂອງພຣະອົງ ສາມາດເຜົາຜານສັດທັງປວງ ແມ່ນແຕ່ມະຫາສະໝຸດກໍຍັງໄດ້ ດັ່ງເວລາສິ້ນຍຸກ.

Verse 25

स तादृशस्सिंहबलो वृषभाक्षो नरर्षभः।स्वयमेव हतः पित्रा जलजेनात्मजो यथा।।2.61.25।।

ພຣະຣາມຜູ້ນັ້ນ—ເປັນອຸສະພະໃນຫມູ່ມະນຸດ, ແຂງແກ່ນດັ່ງສິງ, ມີນັຍນາດັ່ງພຶສະພະ—ກັບຖືກພຣະບິດາຂອງພຣະອົງເອງທຳລາຍ ດັ່ງປານ້ຳທີ່ທຳລາຍລູກຂອງຕົນ.

Verse 26

द्विजातिचरितो धर्मश्शास्त्रदृष्टस्सनातनः।यदि ते धर्मनिरते त्वया पुत्रे विवासिते।।2.61.26।।

ທຳອັນນິລັນດອນ ທີ່ປາກົດໃນສາດສະຕຣາ ແລະເປັນຈາຣີດຂອງຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ທະວິຊະ) ຖ້າທຳນັ້ນຢູ່ຂ້າງທ່ານແທ້ ໄຍທ່ານຈຶ່ງເນລະເທດບຸດຜູ້ຍຶດມັ່ນໃນທຳ?

Verse 27

गतिरेका पतिर्नार्या द्वितीया गतिरात्मजः।तृतीया ज्ञातयो राजंश्चतुर्थी नेह विद्यते।।2.61.27।।

ໂອ ພະຣາຊາ ນາງຍິງມີທີ່ພຶ່ງພຽງຢ່າງດຽວຄືສາມີ; ທີ່ພຶ່ງຢ່າງທີສອງຄືລູກຊາຍ; ທີ່ພຶ່ງຢ່າງທີສາມຄືຍາດພີ່ນ້ອງ. ໃນໂລກນີ້ບໍ່ມີທີ່ພຶ່ງຢ່າງທີສີ່.

Verse 28

ແທ້ຈິງແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ມີການອັນໃດກັບທ່ານອີກຕໍ່ໄປ. ພຣະຣາມໄດ້ໄປອາໄສຢູ່ໃນປ່າແລ້ວ ແລະຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ປາດຖະນາໄປທີ່ນັ້ນ. ຂ້າພະເຈົ້າຖືກທ່ານເຮັດໃຫ້ພິນາດໃນທຸກທາງ.

Verse 29

वनं गते धर्मपरे रामे रमयतां वरे।कौसल्या रुदती स्वार्ता भर्तारमिदमब्रवीत्।।2.61.1।।

ເມື່ອພຣະຣາມ ຜູ້ຕັ້ງມັ່ນໃນທຳ ແລະເປັນຜູ້ຍອດໃນການເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນຊື່ນບານ ໄດ້ເສດັດເຂົ້າປ່າແລ້ວ ນາງເກົາສັນລະຍາ ຮ້ອງໄຫ້ດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດໃນໃຈ ແລ້ວກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້ແດ່ພຣະສາມີ.

Verse 30

वनं गते धर्मपरे रामे रमयतां वरे।कौसल्या रुदती स्वार्ता भर्तारमिदमब्रवीत्।।2.61.1।।

ເມື່ອພຣະຣາມ ຜູ້ຕັ້ງມັ່ນໃນທຳ ແລະເປັນຜູ້ຍອດໃນການເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນຊື່ນບານ ໄດ້ເສດັດເຂົ້າປ່າແລ້ວ ນາງເກົາສັນລະຍາ ຮ້ອງໄຫ້ດ້ວຍຄວາມໂສກອັນຂົມຂື່ນ ແລ້ວກ່າວຕໍ່ພຣະສາມີຂອງນາງ.