Sarga 20

Verse 1

तस्मिंस्तु पुरुषव्याघ्रे निष्क्रामति कृताञ्जलौ।आर्तशब्दो महान् जज्ञे स्त्रीणामन्तःपुरे तदा।।।।

ແຕ່ເມື່ອ “ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ”—ພຣະຣາມ—ກຳລັງອອກໄປດ້ວຍຝາມືປະນົມດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ໃນເວລານັ້ນເອງ ສຽງຮ້ອງໄຫ້ອັນໃຫຍ່ຫຼວງແຫ່ງຄວາມທຸກໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນຫມູ່ນາງໃນພະລາຊວັງຊັ້ນໃນ

Verse 2

कृत्येष्वचोदितः पित्रा सर्वस्यान्तःपुरस्य च।गतिर्यश्शरणं चापि स रामोऽद्य प्रवत्स्यति।।।।

ແມ່ນແຕ່ບໍ່ໄດ້ຖືກພຣະບິດາຊັກຊວນໃຫ້ເຮັດກິດທັງປວງ ແລະບໍ່ຖືກຜູກມັດດ້ວຍໜ້າທີ່ຕາມພິທີ, ພຣະຣາມກໍເປັນທີ່ພຶ່ງ ເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງ ແລະເປັນທີ່ຫລົບໄພຂອງຊາວອັນຕະປຸຣະທັງໝົດ; ແຕ່ພຣະຣາມອົງນັ້ນເອງ ມື້ນີ້ກຳລັງຈະເດີນທາງໄປສູ່ການນິຣະເທດ.

Verse 3

कौशल्यायां यथा युक्तो जनन्यां वर्तते सदा।तथैव वर्ततेऽस्मासु जन्मप्रभृति राघवः।।।।

ດັ່ງທີ່ພຣະຣາຄະວະທົງປະພຶດດ້ວຍຄວາມກະຕັນຍູ ແລະ ຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ພຣະມານດາ ໂກສະລະຍາ ຢູ່ເສມອ ຉັນໃດ ພຣະອົງກໍທົງປະພຶດຕໍ່ພວກເຮົາທັງປວງຉັນນັ້ນ ຕັ້ງແຕ່ປະສູດມາ

Verse 4

न क्रुध्यत्यभिशप्तोऽपि क्रोधनीयानि वर्जयन्।क्रुद्धान्प्रसादयन्सर्वान् स इतोऽद्य प्रवत्स्यति।।।।

ຜູ້ທີ່ຫຼີກເວັ້ນການກະທຳທີ່ກໍໃຫ້ເກີດໂທສະ, ຜູ້ທີ່ປອບໃຈແມ່ນແຕ່ຜູ້ກຳລັງໂກດ, ແລະຜູ້ທີ່ບໍ່ໂກດແມ່ນແຕ່ຖືກສາບ—ພຣະຣາມຜູ້ນັ້ນ ມື້ນີ້ກຳລັງອອກຈາກທີ່ນີ້ໄປສູ່ການເນລະເທດ.

Verse 5

अबुद्धिर्बत नो राजा जीवलोकं चरत्ययम्।यो गतिं सर्वभूतानां परित्यजति राघवम्।।.।।

ໂອ້ ອະນິຈຈາ! ພະຣາຊາຂອງພວກເຮົາຍັງດໍາເນີນຢູ່ໃນໂລກມະນຸດນີ້ ທັງທີ່ຂາດປັນຍາ ເພາະພຣະອົງກໍາລັງທອດທິ້ງ ຣາຆະວະ (ຣາມ) ຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງພາຂອງສັດທັງປວງ

Verse 6

इति सर्वा महिष्यस्ता विवत्सा इव धेनवः।पतिमाचुक्रुशुश्चैव सस्वरं चापि चुक्रुशुः।।।।

ດັ່ງນັ້ນ ພຣະມະເຫສີທັງປວງ—ເຫມືອນແມ່ງົວທີ່ຂາດລູກງົວ—ຕ່າງຮ້ອງເອີ້ນພຣະສະວາມີ ແລະຄ່ຳຄວນດ້ວຍສຽງດັງ.

Verse 7

स हि चान्तःपुरे घोरमार्तशब्दं महीपतिः।पुत्रशोकाभिसन्तप्तः श्रुत्वा व्यालीयताऽसने।।।।

ເພາະພຣະມະຫາກະສັດ—ຜູ້ຖືກໄຟແຫ່ງຄວາມໂສກເພາະພຣະໂອຣົດເຜົາໄໝ້—ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງຮ້ອງທຸກອັນນ່າສະພຶງຈາກພາຍໃນວັງ ກໍຊົມຊ້ຳລົງເທິງບັນລັງຂອງພຣະອົງ.

Verse 8

रामस्तु भृशमायस्तो निश्श्वसन्निव कुञ्जरः।जगाम सहितो भ्रात्रा मातुरन्तःपुरं वशी।।।।

ແຕ່ພຣະຣາມ—ໂສກເສົ້າຢ່າງຫນັກ ຫາຍໃຈຍາວດັ່ງຊ້າງ ແຕ່ຍັງຄົງສຳລວມຄວບຄຸມຕົນ—ໄດ້ໄປພ້ອມນ້ອງຊາຍ ສູ່ພຣະຕຳໜັກພາຍໃນຂອງພຣະມານດາ.

Verse 9

सोऽपश्यत्पुरुषं तत्र वृद्धं परमपूजितम्।उपविष्टं गृहद्वारि तिष्ठतश्चापरान्बहून्।।।।

ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເພິ່ນໄດ້ເຫັນຊາຍເຖົ້າຜູ້ໜ້າເຄົາລົບນັບຖືຢ່າງສູງ ນັ່ງຢູ່ປະຕູເຮືອນ ແລະ ມີຄົນອື່ນໆຈຳນວນຫລາຍຢືນຢູ່ໃກ້ໆ.

Verse 10

दृष्ट्वैव तु तदा रामं ते सर्वे सहसोत्थिताः।जयेन जयतां श्रेष्ठं वर्धयन्ति स्म राघवम्।।।।

ເມື່ອນັ້ນ ພຽງແຕ່ເຫັນພຣະຣາມ ທຸກຄົນກໍລຸກຂຶ້ນພ້ອມກັນ ແລະສັນລະເສີນພຣະຣາຆະວະ—ຜູ້ປະເສີດສຸດໃນຫມູ່ຜູ້ມີໄຊ—ດ້ວຍສຽງຮ້ອງວ່າ “ໄຊ! ໄຊ!”

Verse 11

प्रविश्य प्रथमां कक्ष्यां द्वितीयायां ददर्श सः।ब्राह्मणान्वेदसम्पन्नान्वृद्धान्राज्ञाऽभिसत्कृतान्।।।।

ເມື່ອເຂົ້າສູ່ລານຊັ້ນທຳອິດແລ້ວ ໃນລານຊັ້ນທີສອງ ພຣະອົງໄດ້ເຫັນພຣາຫມັນຜູ້ເຖົ້າແກ່ ຜູ້ພ້ອມດ້ວຍຄວາມຮູ້ແຫ່ງເວທ ຊຶ່ງພຣະຣາຊາໄດ້ຖວາຍການນັບຖືບູຊາຢ່າງສົມຄວນ

Verse 12

प्रणम्य रामस्तान्विप्रांस्तृतीयायां ददर्श सः।स्त्रियो वृद्धास्तथा बाला द्वाररक्षणतत्पराः।।।।

ພຣະຣາມໄດ້ກ້ອມກາບນົບນ້ອມພຣາຫມັນເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ເຫັນໃນລານຊັ້ນທີສາມ ບັນດາສະຕຣີ—ທັງເຖົ້າແລະໜຸ່ມ—ຜູ້ມຸ່ງໝັ້ນຢູ່ໃນການເຝົ້າຮັກສາປະຕູ

Verse 13

वर्धयित्वा प्रहृष्टास्ताः प्रविश्य च गृहं स्त्रियः।न्यवेदयन्त त्वरिता राममातुः प्रियं तदा।।।।

ແມ່ຍິງເຫຼົ່ານັ້ນມີໃຈປິຕິຍິນດີ ອວຍພອນໃຫ້ທ່ານເຈີຣິນຮຸ່ງເຮືອງ; ແລ້ວກໍຮີບເຂົ້າໄປໃນຫ້ອງຂ້າງໃນ ແຈ້ງຂ່າວອັນນ່າປິຕິນັ້ນແກ່ພຣະມານດາຂອງພຣະຣາມໃນເວລານັ້ນ

Verse 14

कौशल्यापि तदा देवी रात्रिं स्थित्वा समाहिता।प्रभाते त्वकरोत्पूजां विष्णोः पुत्रहितैषिणी।।।।

ພຣະນາງເກົາສະລະຍາ ຜູ້ເປັນເທວີ ກໍໄດ້ຢູ່ຕະຫຼອດຄືນດ້ວຍໃຈສະຫງົບແນ່ວແນ່; ເມື່ອຮຸ່ງອອກ ຈຶ່ງປະກອບພິທີບູຊາພຣະວິສະນຸ ເພື່ອປາດຖະນາຄວາມສຸກສະຫວັດດີແກ່ພຣະຣາຊບຸດ

Verse 15

सा क्षौमवसना हृष्टा नित्यं व्रतपरायणा।अग्निं जुहोति स्म तदा मन्त्रवत्कृतमङ्गला।।।।

ນາງນຸ່ງຫົ່ມຜ້າລິນິນອ່ອນລະອຽດ ມີໃຈບານຊື່ນ ແລະຍຶດຖືວັດຕະປະຕິບັດເປັນນິດ; ໃນເວລານັ້ນ ນາງໄດ້ຖວາຍອາຫຸຕິລົງໃນໄຟບູຊາຕາມມົນຕຣາ ຫຼັງຈາກປະກອບພິທີມົງຄຸນສຳເລັດ

Verse 16

प्रविश्य च तदा रामो मातुरन्त:पुरं शुभम्।ददर्श मातरं तत्र हावयन्तीं हुताशनम्।।।।

ຕໍ່ມາ ພຣະຣາມເຂົ້າໄປໃນອັນຕະປຸຣະອັນເປັນມົງຄຸນຂອງພຣະມານດາ ແລະໄດ້ເຫັນພຣະມານດາຢູ່ທີ່ນັ້ນ ກຳກັບການຖວາຍອາຫຸຕິລົງໃນຫຸຕາສນະ (ພຣະອັກນີ)

Verse 17

देवकार्यनिमित्तं च तत्रापश्यत्समुद्यतम्।दध्यक्षतं घृतं चैव मोदकान्हविषस्तथा।।।।लाजान्माल्यानि शुक्लानि पायसं कृसरं तथा।समिध: पूर्णकुम्भांश्च ददर्श रघुनन्दनः।।।।

ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ພຣະຣາມໄດ້ເຫັນການຈັດຕຽມສຳລັບກິດແຫ່ງເທວະພິທີ: ນົມສົ້ມແລະອັກສະຕະ (ເມັດມົງຄຸນ), ເນີຍໃສ, ຂອງຫວານ ແລະຮະວິສ (ເຄື່ອງບູຊາ); ເຂົ້າຄົ່ວ, ພວງມາລາດອກໄມ້ສີຂາວ, ປາຍະສະ (ເຂົ້ານົມ) ແລະກຣິສະຣະ (ເຂົ້າຄົນງາ), ພ້ອມທັງໄມ້ສະມິດສຳລັບຍັຊະນະ ແລະກຸມພະທີ່ເຕັມນ້ຳ—ທັງໝົດນີ້ ຣະຄຸນັນທະນະໄດ້ເຫັນ

Verse 18

देवकार्यनिमित्तं च तत्रापश्यत्समुद्यतम्।दध्यक्षतं घृतं चैव मोदकान्हविषस्तथा।।2.20.17।।लाजान्माल्यानि शुक्लानि पायसं कृसरं तथा।समिध: पूर्णकुम्भांश्च ददर्श रघुनन्दनः।।2.20.18।।

ທີ່ນັ້ນ ພຣະຣາມ ຜູ້ເປັນຣະຄຸນັນທະນະ ໄດ້ເຫັນການຈັດຕຽມພິທີກຳແຫ່ງເທວະທັງປວງພ້ອມສັບພັດ: ດະທິ (ນົມສົ້ມ), ອັກຊະຕະ (ເຂົ້າສັກກະລະ), ຄຣິຕ (ເນີຍໃສ), ໂມທະກະ ແລະ ຮະວິສ; ທັງລາຊາ, ພວງມາລາສີຂາວ, ປາຍາສະ ແລະ ກິສະຣະ; ພ້ອມໄມ້ສະມິດ ແລະ ໝໍ້ປູຣະນະກຸມພະທີ່ເຕັມນ້ຳ.

Verse 19

तां शुक्लक्षौमसंवीतां व्रतयोगेन कर्शिताम्।तर्पयन्तीं ददर्शाद्भिर्देवतां देववर्णिनीम्।।।।

ພຣະອົງໄດ້ເຫັນນາງ—ເກົາສະລະຍາ—ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າໄໝສີຂາວ ຮ່າງກາຍຜອມລົງດ້ວຍວິນັຍແຫ່ງພຣະວັດຕະພຣົດ; ສະຫວ່າງໄສດັ່ງເທວີ ມີຜິວພັນດັ່ງເທວະ ແລະກຳລັງຖວາຍນ້ຳຕັຣປະນະເພື່ອບູຊາແລະເກື້ອກູນເທວະທັງປວງ.

Verse 20

सा चिरस्यात्मजं दृष्ट्वा मातृनन्दनमागतम्।अभिचक्राम संहृष्टा किशोरं बडबा यथा।।।।

ເມື່ອຜ່ານໄປດົນນານ ໄດ້ເຫັນບຸດຂອງນາງມາຮອດ—ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນໃຈຂອງແມ່—ນາງກໍຮີບເຂົ້າໄປຫາດ້ວຍຄວາມປິຕິ ດັ່ງແມ່ມ້າພຸ່ງໄປຫາລູກອ່ອນຂອງຕົນ.

Verse 21

स मातरमभिक्रान्तामुपसंगृह्य राघवः।परिष्वक्तश्च बाहुभ्यामुपाघ्रातश्च मूर्धनि।।।।

ເມື່ອແມ່ເດີນເຂົ້າມາ ພຣະຣາຄະວະກໍຮັບຕ້ອນດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ; ແລ້ວນາງໂອບກອດພຣະອົງດ້ວຍແຂນທັງສອງ ແລະຈູບພ້ອມສູດດົມທີ່ພຣະເສຍນຂອງພຣະອົງ.

Verse 22

तमुवाच दुराधर्षं राघवं सुतमात्मनः।कौशल्या पुत्रवात्सल्यादिदं प्रियहितं वचः।।।।

ແລ້ວນາງເກົາສັລຍາ ດ້ວຍຄວາມຮັກລູກຂອງແມ່ອັນເລິກຊຶ້ງ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ພຣະຣາຆະວະ ລູກຊາຍຂອງນາງ ຜູ້ຍາກຈະປະຫັດປະຫານ ດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາອັນໄພເຣາະ ແລະເປັນປະໂຫຍດເພື່ອຄວາມດີຂອງພຣະອົງ.

Verse 23

वृद्धानां धर्मशीलानां राजर्षीणां महात्मनाम्।प्राप्नुह्यायुश्च कीर्तिं च धर्मं चोपहितं कुले।।।।

ຂໍໃຫ້ພຣະອົງບັນລຸອາຍຸຍືນ ແລະກຽດຕິຍົດ ເຊັ່ນບັນດາຜູ້ເຖົ້າຜູ້ຖືທຳ ເຊັ່ນພຣະຣາຊະຣິສີ ແລະມະຫາຕະມະ ແລະຂໍໃຫ້ພຣະອົງທຳນຸບຳລຸງທຳອັນສືບສານມາດົນນານໃນວົງສາຂອງພຣະອົງ.

Verse 24

सत्यप्रतिज्ञं पितरं राजानं पश्य राघव।अद्यैव हि त्वां धर्मात्मा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति।।।।

ໂອ ພຣະຣາຆະວະ ຈົ່ງທອດພຣະເນດເບິ່ງພຣະບິດາ ພຣະຣາຊາຜູ້ສັດຊື່ຕໍ່ສັດຍະປະຕິຍາ; ພຣະອົງຜູ້ຖືທຳຈະປະກອບພິທີອະພິເສກ ສະຖາປະນາພຣະອົງເປັນຢຸວະຣາຊ ໃນມື້ນີ້ເທົ່ານັ້ນ.

Verse 25

दत्तमासनमालभ्य भोजनेन निमन्त्रितः।मातरं राघवः किञ्चिद्व्रीडात्प्रसार्याञ्जलिमब्रवीत्।।।।

ເມື່ອໄດ້ຮັບເຊີນຈາກແມ່ໃຫ້ເສວຍອາຫານ ພຣະຣາຆະວະພຽງແຕ່ແຕະອາສນະທີ່ຖວາຍໄວ້; ແລ້ວດ້ວຍຄວາມເຂີນອາຍເລັກນ້ອຍ ພຣະອົງໄດ້ປະນົມມື ແລະກ່າວຕໍ່ແມ່.

Verse 26

स स्वभावविनीतश्च गौरवाच्च तदा नतः।प्रस्थितो दण्डकारण्यमाप्रष्टुमुपचक्रमे।।।।

ພຣະຣາມ ຜູ້ອ່ອນນ້ອມໂດຍສັນດານ ແລະໃນຂະນະນັ້ນກໍນ້ອມກາຍດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ໄດ້ເລີ່ມທູນຂໍອະນຸຍາດຈາກແມ່ ເນື່ອງຈາກກຳລັງຈະເດີນທາງໄປສູ່ປ່າທັນຑະກະ (ດັນຑະກາ).

Verse 27

देवि नूनं न जानीषे महद्भयमुपस्थितम्।इदं तव च दुःखाय वैदेह्या लक्ष्मणस्य च।।।।

ໂອ ພຣະມານດາເທວີ, ແທ້ຈິງແລ້ວພຣະອົງຍັງບໍ່ທັນຮູ້ວ່າ ພະຍຸໄພອັນໃຫຍ່ໄດ້ມາຮອດແລ້ວ; ມັນຈະນຳຄວາມໂສກເສົ້າມາໃຫ້ພຣະອົງ, ແກ່ ວາຍເທຮີ (ສີຕາ) ແລະ ພຣະລັກສະມະນະ ດ້ວຍ

Verse 28

गमिष्ये दण्डकारण्यं किमनेनासनेन मे।विष्टरासनयोग्यो हि कालोऽयं मामुपस्थितः।।।।

ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປສູ່ປ່າທັນດະກະ; ບັດນີ້ບ່ອນນັ່ງນີ້ຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ? ເພາະເວລາໄດ້ມາຮອດແລ້ວ ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າສົມຄວນແຕ່ນັ່ງເທິງເສື່ອຫຍ້າກຸສະເທົ່ານັ້ນ

Verse 29

चतुर्दश हि वर्षाणि वत्स्यामि विजने वने।मधुमूलफलैर्जीवन्हित्वा मुनिवदामिषम्।।।।

ຕະຫຼອດສິບສີ່ປີ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຢູ່ໃນປ່າອັນໂດດດ່ຽວ ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍນ້ຳເຜິ້ງ ຮາກໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ ພ້ອມທັງລະທິ້ງການກິນເນື້ອ—ດຸດດັ່ງມຸນີລະສີ

Verse 30

भरताय महाराजो यौवराज्यं प्रयच्छति।मां पुनर्दण्डकारण्ये विवासयति तापसम्।।।।

ພຣະມະຫາຣາຊາກຳລັງປະທານຕຳແໜ່ງຢຸວະຣາຊ (ອົງມົງກຸດ) ໃຫ້ແກ່ ພຣະພະຣະຕະ; ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າກັບຖືກສົ່ງໄປຢູ່ປ່າທັນດະກະອີກຄັ້ງ—ເພື່ອດຳລົງຊີວິດເປັນຕະປະສະວິນ ຜູ້ບຳເພັນຕະປະ

Verse 31

स षट्चाष्टौ च वर्षाणि वत्स्यामि विजने वने।आसेवमानो वन्यानि फलमूलैश्च वर्तयन्।।।।

ຂ້າພະເຈົ້າຈະພັກອາໄສຢູ່ໃນປ່າອັນວິເວກເປັນເວລາສິບສີ່ປີ ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍອາຫານແຫ່ງປ່າ ຄື ໝາກໄມ້ແລະຮາກໄມ້ ກິນແຕ່ສິ່ງທີ່ປ່າມອບໃຫ້.

Verse 32

सा निकृत्तेव सालस्य यष्टिः परशुना वने।पपात सहसा देवी देवतेव दिवश्च्युता।।।।

ແລ້ວພຣະນາງຜູ້ສູງສົງນັ້ນກໍລົ້ມລົງທັນທີ ດຸດັ່ງກິ່ງໄມ້ສາລາໃນປ່າທີ່ຖືກຂວານຟັນຂາດ ຫຼືດຸດັ່ງເທວີທີ່ຕົກຈາກສະຫວັນ.

Verse 33

तामदुःखोचितां दृष्ट्वा पतितां कदलीमिव।रामस्तूत्थापयामास मातरं गतचेतसम्।।।।

ເມື່ອພຣະຣາມເຫັນພຣະມານາ—ຜູ້ບໍ່ຄວນຮັບທຸກຂ໌ເຊັ່ນນັ້ນ—ລົ້ມລົງດຸດັ່ງຕົ້ນກ້ວຍ ແລະໝົດສະຕິ ພຣະອົງຈຶ່ງຍົກພຣະມານາຂຶ້ນ.

Verse 34

उपावृत्त्योत्थितां दीनां बडबामिव वाहिताम्।पांसुकुण्ठितसर्वाङ्गीं विममर्श च पाणिना।।।।

ເມື່ອພຣະນາງລຸກຂຶ້ນຫຼັງຈາກກົດກິ້ງໃນດິນ ດ້ວຍຄວາມທຸກທ້ອນອັນອ່ອນແອ ດຸດັ່ງແມ່ມ້າທີ່ຖືກໃຫ້ລາກພາລະ ທັ້ງກາຍຖືກຝຸ່ນຄຸ້ມຈົນໝອງ ພຣະຣາມຈຶ່ງລູບໄລ້ປອບປະໂລມດ້ວຍພຣະຫັດຢ່າງອ່ອນໂຍນ.

Verse 35

सा राघवमुपासीनमसुखार्ता सुखोचिता।उवाच पुरुषव्याघ्रमुपशृण्वति लक्ष्मणे।।।।

ພຣະນາງເກົາສັນລະຍາ—ຜູ້ຄວນໄດ້ຮັບຄວາມສຸກແຕ່ຖືກທຸກຂ໌ບີບຄັ້ນ—ໄດ້ກ່າວກັບພຣະຣາຄະວະ (ພຣະຣາມ) ຜູ້ເປັນຍອດແຫ່ງບຸລຸດ ໃນຂະນະທີ່ພຣະອົງນັ່ງຢູ່ໃກ້ ແລະພຣະລັກສະມະນະກໍຟັງຢູ່.

Verse 36

यदि पुत्र न जायेथा मम शोकाय राघव।न स्म दुःखमतो भूयः पश्येयमहमप्रजाः।।।।

ໂອ ລູກເອີຍ, ໂອ ຣາຆະວະ! ຖ້າເຈົ້າບໍ່ໄດ້ເກີດມາເພື່ອໃຫ້ແມ່ພົບໂສກນີ້ ແມ່ເຖິງຈະເປັນຍິງບໍ່ມີລູກ ກໍບໍ່ຈຳເປັນຈະເຫັນຄວາມທຸກທີ່ໃຫຍ່ກວ່ານີ້.

Verse 37

एक एव हि वन्ध्याया श्शोको भवति मानसः।अप्रजाऽस्मीति सन्तापो न ह्यन्यः पुत्र विद्यते।।।।

ລູກເອີຍ ສຳລັບຍິງທີ່ເປັນໝັນ ໂສກໃນໃຈມີພຽງຢ່າງດຽວ: ຄວາມເຈັບຮ້ອນທີ່ຄິດວ່າ “ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ມີລູກ”; ນອກນັ້ນບໍ່ມີທຸກຂ໌ໃດທຽບໄດ້.

Verse 38

न दृष्टपूर्वं कल्याणं सुखं वा पतिपौरुषे।अपि पुत्रे ऽपि पश्येयमिति रामाऽस्थितं मया।।।।

ໂອ ຣາມະ, ໃນກ່ອນນີ້ ແມ່ບໍ່ເຄີຍເຫັນສິຣິມົງຄົນ ຫຼືຄວາມສຸກ ເມື່ອພຣະສະວາມີຄອງອຳນາດ; ແມ່ດຳລົງຢູ່ໄດ້ກໍເພາະຄວາມຫວັງວ່າ ຈະໄດ້ເຫັນມັນເມື່ອລູກໄດ້ຄອງອຳນາດ.

Verse 39

सा बहून्यमनोज्ञानि वाक्यानि हृदयच्छिदाम्।अहं श्रोष्ये सपत्नीनामवराणां वरा सती।।।।

ແມ່ນແມ່ຈະເປັນພຣະມະເຫສີຜູ້ໃຫຍ່ກໍຕາມ ແມ່ກໍຈະຕ້ອງຟັງຖ້ອຍຄຳຫຼາຍຢ່າງທີ່ບໍ່ນ່າຟັງ ແລະບາດໃຈ ຈາກບັນດາມະເຫສີຮ່ວມຜູ້ອ່ອນກວ່າ.

Verse 40

अतो दुःखतरं किं नु प्रमदानां भविष्यति।मम शोको विलापश्च यादृशोऽयमनन्तकः।।।।

ສໍາລັບແມ່ຍິງທັງຫຼາຍ ຈະມີທຸກຂ໌ໃດໜັກກວ່ານີ້ອີກ? ຄວາມໂສກແລະການຄໍາຄວນຂອງຂ້າ ເປັນດັ່ງນີ້ ອະນັນຕະ ບໍ່ມີວັນສິ້ນສຸດ.

Verse 41

त्वयि सन्निहितेऽप्येवमहमासं निराकृता।किं पुनः प्रोषिते तात ध्रुवं मरणमेव मे।।।।

ລູກທີ່ຮັກເອີຍ ແມ່ນແຕ່ເຈົ້າຢູ່ໃກ້ ຂ້າກໍຖືກປະຕິບັດດັ່ງຖືກປະຖິ້ມ; ແລ້ວເມື່ອເຈົ້າໄປໄກໃນການນິລະເທດ ສໍາລັບຂ້າ ຄວາມຕາຍຈະຕາມມາແນ່ນອນ.

Verse 42

अत्यन्तनिगृहीतास्मि भर्तुर्नित्यमतन्त्रिता।परिवारेण कैकेय्या स्समा वाप्यथवाऽवरा।।।।

ຂ້າຖືກກົດຂີ່ຢ່າງຫນັກ ຢູ່ໃຕ້ອໍານາດຂອງສາມີຕະຫຼອດ ບໍ່ມີອິດສະລະ; ຖືກປະຕິບັດເທົ່າກັນ—ຫຼືກະທັ້ງຕໍ່ໍາກວ່າ—ບັນດາຜູ້ຕິດຕາມຂອງໄກເກຍີ.

Verse 43

योऽहि मां सेवते कश्चिदथवाप्यनुवर्तते।कैकेय्याः पुत्रमन्वीक्ष्य स्वश्चि जनो नाभिभाषते।।।।

ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ຮັບໃຊ້ຂ້າ ຫຼືແມ່ນແຕ່ຢູ່ຂ້າງຂ້າ ເມື່ອເຫັນລູກຊາຍຂອງໄກເກຍີແລ້ວ ແມ່ນແຕ່ຄົນຂອງຂ້າເອງກໍບໍ່ເວົ້າຈາກັບຂ້າ.

Verse 44

नित्यक्रोधतया तस्याः कथं नु खरवादितत्।कैकेय्या वदनं द्रष्टुं पुत्र शक्ष्यामि दुर्गता।।।।

ລູກເອີຍ ໃນຄວາມອັບອາຍແລະທຸກຍາກເຊັ່ນນີ້ ຂ້າຈະສາມາດເບິ່ງໜ້າໄກເກຍີໄດ້ແນວໃດ—ນາງຜູ້ໂກດເຄືອງເປັນນິດ ແລະວາຈາຮຸນແຮງ?

Verse 45

दश सप्त च वर्षाणि जातस्य तव राघवअतितानि प्रकाङ्क्षन्त्या मया दुःखपरिक्षयम्।।।।

ໂອ ຣາຄະວະ, ນັບແຕ່ການເກີດຂອງເຈົ້າ (ຍາມເຂົ້າສູ່ວັຍ) ຜ່ານມາແລ້ວສິບເຈັດປີ; ຕະຫຼອດເວລານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຢູ່ດ້ວຍການຄອຍຫວັງໃຫ້ຄວາມໂສກຂອງຂ້າພະເຈົ້າສິ້ນສຸດ

Verse 46

तदक्षयं महद्दुःखं नोत्सहे सहितुं चिरम्।विप्रकारं सपत्नीनामेवं जीर्णाऽपि राघव।।।।

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຣາຄະວະ, ແມ່ນແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າແກ່ຊະລາແລ້ວ ກໍບໍ່ອາດອົດທົນຄວາມໂສກອັນໃຫຍ່ແລະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດນີ້ໄດ້ດົນ ທັງບໍ່ອາດທົນການຫຍັບຫຍາມຈາກມະເຫສີຮ່ວມສາມີ

Verse 47

अपश्यन्ती तव मुखं परिपूर्णशशिप्रभम्।कृपणा वर्तयिष्यामि कथं कृपणजीविकाम्।।।।

ໂດຍບໍ່ໄດ້ເຫັນໃບໜ້າຂອງເຈົ້າ ທີ່ສ່ອງສະຫວ່າງດຸຈັນທຣາເຕັມດວງ, ຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ອາພັດຈະດຳລົງຊີວິດອັນທຸກທ້ອນນີ້ຕໍ່ໄປໄດ້ແນວໃດ

Verse 48

उपवासैश्च योगैश्च बहुभिश्च परिश्रमैः।दुःखं संवर्धितो मोघं त्वं हि दुर्गतया मया।।।।

ດ້ວຍການອົດອາຫານ ດ້ວຍວິນັຍໂຍຄະ ແລະດ້ວຍຄວາມລຳບາກຫຼາຍປະການ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ລ້ຽງເຈົ້າມາດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ; ແຕ່ບັດນີ້ ອະນິຈຈາ, ທຸກຢ່າງຮາວກັບກາຍເປັນສູນເປົ່າ ເນື່ອງຈາກຂ້າພະເຈົ້າອາພັດຢ່າງຫນັກ

Verse 49

स्थिरं तु हृदयं मन्ये ममेदं यन्न दीर्यते।प्रावृषीव महानद्या स्पृष्टं कूलं नवाम्भसा।।।।

ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າ ຫົວໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າຄົງແຂງກະດ້າງຫຼາຍ ເພາະມັນບໍ່ແຕກສະລາຍ—ດຸຈັ່ງຕະລິ່ງແຫ່ງແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ໃນລະດູຝົນ ຖືກນ້ຳຖ້ວມໃໝ່ກະແທກແຕ່ກໍບໍ່ພັງທະລາຍ

Verse 50

ममैव नूनं मरणं न विद्यतेन चावकाऽशोस्ति यमक्षयेऽमम।यदन्तकोऽद्यैव न मां जिहीर्षति।प्रसह्य सिंहो रुदतीं मृगीमिव।।।।

ແນ່ນອນແລ້ວ ຄວາມຕາຍບໍ່ມາຫາຂ້າ ແລະໃນອານາຈັກພຣະຍົມອັນບໍ່ສິ້ນສຸດ ກໍບໍ່ມີທີ່ໃຫ້ຂ້າ; ເພາະແມ່ນວັນນີ້ມັຈຈຸຣາຊກໍຍັງບໍ່ຉຸດຄວ້າຂ້າໄປດ້ວຍກໍາລັງ ເຫມືອນສິງໂຕລາກເອົາກວາງແມ່ທີ່ຮ້ອງໄຫ້

Verse 51

स्थिरं हि नूनं हृदयं ममायसंन भिद्यते यद्भुवि नावदीर्यते।अनेन दुःखेन च देहमर्पितंध्रुवं ह्यकाले मरणं न विद्यते।।।।

ແນ່ນອນ ຫົວໃຈຂອງຂ້າແຂງຄົງດັ່ງເຫຼັກ ບໍ່ແຕກບໍ່ຮ້າວ ແມ່ນແຕ່ຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນກໍບໍ່ພັງ. ແລະກາຍນີ້ ແມ່ນຈະຖືກມອບໃຫ້ແກ່ຄວາມໂສກນີ້ກໍຕາມ ກໍຈະບໍ່ພົບຄວາມຕາຍກ່ອນເວລາ—ແນ່ນອນ

Verse 52

इदं हि दुःखं यदनर्थकानि मेव्रतानि दानानि च संयमाश्च हि।तपश्च तप्तं यदपत्यकारणात्सुनिष्फलं बीजमिवोप्तमूषरे।।।।

ນີ້ແມ່ນຄວາມໂສກຂອງຂ້າ: ວຣະຕະ (ສັດຕະປະຕິຍານ) ທານ ແລະສັງຍະມະ (ການສໍາລວມຕົນ) ຂອງຂ້າ ກາຍເປັນໄຮ້ຄ່າ. ແມ່ນແຕ່ຕະປະທີ່ຂ້າບໍາເພັນເພື່ອຫວັງໄດ້ບຸດກໍບໍ່ເກີດຜົນ ເຫມືອນເມັດພືດຫວ່ານໃນດິນກັນດານ

Verse 53

यदि ह्यकाले मरणं स्वयेच्छयालभेत कश्चिद्गुरुदुःखकर्शितः।गताहमद्यैव परेतसंसदंविना त्वया धेनुरिवात्मजेन वै।।।।

ຖ້າຜູ້ໃດຖືກຄວາມໂສກອັນໜັກໜ່ວງບີບຄັ້ນ ຈະສາມາດເລືອກຄວາມຕາຍກ່ອນເວລາໄດ້ດ້ວຍຈິດປາຖະໜາຂອງຕົນ ຂ້າກໍຄົງໄດ້ໄປຮອດສະພາແຫ່ງຜູ້ລ່ວງລັບ—ສານພຣະຍົມ—ໃນວັນນີ້ເທົ່ານັ້ນ; ເພາະບໍ່ມີເຈົ້າ ຂ້າເຫມືອນແມ່ງົວທີ່ຂາດລູກງົວ

Verse 54

अथापि किं जीवितमद्य मे वृथात्वया विना चन्द्रनिभाननप्रभ।अनुव्रजिष्यामि वनं त्वयैव गौस्सुदुर्बला वत्समिवानुकाङ्क्षया।।।।

ແມ່ນແຕ່ຢ່າງນັ້ນ ຊີວິດຂ້າໃນວັນນີ້ຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດ—ເມື່ອບໍ່ມີທ່ານ ໂອ້ຜູ້ມີໃບໜ້າສະຫວ່າງດັ່ງຈັນເຕັມດວງ? ຂ້າຈະຕາມທ່ານເຂົ້າປ່າ ເຫມືອນແມ່ງົວອ່ອນແຮງທີ່ໂຫຍຫາລູກງົວດ້ວຍຄວາມຮັກອາໄລ.

Verse 55

भृशमसुखममर्षिता तदाबहु विललाप समीक्ष्य राघवम्।व्यसनमुपनिशम्य सा महत्सुतमिव बद्धमवेक्ष्य किन्नरी।।।।

ແລ້ວນາງ—ຖືກຄວາມທຸກທໍລະມານຢ່າງແຮງ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນອັນເຜົາໄໝ້ຄອບງຳ—ໄດ້ຄ່ຳຄວນຍາວນານເມື່ອເຫັນຣາຆະວະ. ເມື່ອໄດ້ຍິນເຖິງໄພພິບັດອັນໃຫຍ່ ນາງຈ້ອງມອງລາວດັ່ງຄິນນະຣີມອງບຸດຊາຍທີ່ເຕີບໃຫຍ່ແຕ່ຖືກຈັບມັດເປັນເຊລີ.