Sarga 101
भरतस्य धर्मनिश्चयः — Bharata Affirms Lineage-Dharma and Urges Rama’s Coronation
अयोध्याकाण्ड
ໃນສະກັນນີ້ ພະພຣະຕະຕອບຄໍາຂອງພະຣາມດ້ວຍການຕໍານິຕົນເອງວ່າ ຖ້າຕົນຮັບລາຊະສົມບັດໃນຂະນະທີ່ພີ່ໃຫຍ່ຍັງມີຊີວິດ ກໍເທົ່າກັບຕົກຈາກທຳມະ. ທ່ານຍົກຂຶ້ນກົດມໍລະດົກອັນຍືນຍົງຂອງວົງສາອິກສະວາກຸ: ເມື່ອບຸດຄົນໂຕຍັງຢືນຢູ່ ບຸດຄົນນ້ອຍບໍ່ຄວນເປັນກະສັດໂດຍຖືກທຳ. ດັ່ງນັ້ນ ພະພຣະຕະຈຶ່ງອ້ອນວອນໃຫ້ພະຣາມກັບໄປອະໂຍທະຍາອັນຮຸ່ງເຮືອງພ້ອມກັນ ແລະຮັບພິທີອະພິເສກເພື່ອປະໂຫຍດແຫ່ງລາຊະວົງ. ພະພຣະຕະອະທິບາຍທຳມະແຫ່ງການປົກຄອງ: ບາງຄົນເຫັນກະສັດເປັນພຽງມະນຸດ, ແຕ່ສໍາລັບທ່ານ ກະສັດເປັນດັ່ງ “ເທວະ” ເມື່ອພຣະຈິດປະພຶດແລະລັດຖະສາດສອດຄ່ອງກັບທຳມະ ແລະເກີນກວ່າຄວາມສາມາດທົ່ວໄປ. ຕໍ່ມາທ່ານແຈ້ງຂ່າວໂສກ: ໃນຂະນະທີ່ທ່ານຢູ່ເກກະຍະ ແລະພະຣາມໄດ້ເດີນເຂົ້າປ່າພ້ອມສີຕາແລະລັກສະມະນະ ພະຣາຊາທະສະຣະຖະ ຜູ້ປະກອບຍັດຍະ ແລະເປັນທີ່ເຄົາລົບຂອງຜູ້ມີທຳ ໄດ້ເສດັດສູ່ສະຫວັນ ເນື່ອງຈາກຄວາມໂສກອັນທ່ວມທົ່ນທັນທີຫຼັງການຈາກໄປຂອງພະຣາມ. ພະພຣະຕະເຊີນໃຫ້ພະຣາມລຸກຂຶ້ນເຮັດການຖວາຍນ້ໍາບູຊາ (ຕັຣປະນະ) ແດ່ພະບິດາ ເພາະການຖວາຍຂອງບຸດອັນເປັນທີ່ຮັກ ຍ່ອມເປັນຜົນບໍ່ເສື່ອມໃນໂລກຂອງບັນພະບຸລຸດ. ສະກັນປິດທ້າຍດ້ວຍການເນັ້ນວ່າ ຈິດສຸດທ້າຍຂອງທະສະຣະຖະຈົ່ງຈໍາຢູ່ທີ່ພະຣາມ—ຄວາມຕາຍຖືກພັນລະນາເປັນຈຸດສູງສຸດແຫ່ງຄວາມໂສກແລະຄວາມອາລົມອາວອນ.
Shlokas
Verse 1
रामस्य वचनं श्रुत्वा भरतः प्रत्युवाच ह।किं मे धर्माद्विहीनस्य राजधर्मः करिष्यति।।2.101.1।।
ເມື່ອໄດ້ຟັງພຣະວາຈາຂອງພຣະຣາມແລ້ວ ພຣະພະຣະຕະກໍທູນຕອບວ່າ: «ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຂາດຈາກທຳ ລາຊະທຳຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ?»
Verse 2
शाश्वतोऽयं सदा धर्मः स्थितोऽस्मासु नरर्षभ।ज्येष्ठेे पुत्रे स्थिते राजा न कनीयान् भवेन्नृपः।।2.101.2।।
ໂອ ບຸລຸດຜູ້ປະເສີດ! ທຳອັນນິລັນດອນນີ້ຕັ້ງຢູ່ໃນວົງສານຂອງເຮົາເສມອ: ເມື່ອບຸດອາວຸໂສຍັງຢູ່ ບຸດນ້ອຍບໍ່ອາດເປັນກະສັດໄດ້
Verse 3
स समृद्धां मया सार्धमयोध्यां गच्छ राघव।अभिषेचयचात्मानं कुलस्यास्य भवाय नः।।2.101.3।।
ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຣາຆະວະ ຈົ່ງກັບໄປກັບຂ້າພະເຈົ້າສູ່ອະໂຍທະຍາອັນຮຸ່ງເຮືອງ ແລະຈົ່ງຮັບພິທີອະພິເສກເພື່ອໃຫ້ວົງສານີ້ ແລະພວກເຮົາທັງປວງ ຈະເຈີຣິນຮຸ່ງເຮືອງ
Verse 4
राजानं मानुषं प्राहु र्देवत्वे सम्मतो मम।यस्य धर्मार्थसहितं वृत्तमाहुरमानुषम्।।2.101.4।।
ຜູ້ຄົນກ່າວວ່າ ກະສັດເປັນມະນຸດ; ແຕ່ສຳລັບຂ້າພະເຈົ້າ ພຣະອົງເປັນດັ່ງເທວະ ເນື່ອງຈາກພຣະຈະຣິຍາວັດອັນສອດຄ່ອງກັບທຳ ແລະ ອັດຖະ (ປະໂຫຍດແຫ່ງລັດ) ຖືກກ່າວວ່າເກີນກວ່າມາດຕາມະນຸດ
Verse 5
केकयस्थे च मयि तु त्वयि चारण्य माश्रिते। दिवमार्यो गतो राजा यायजूक: सतां मतः।।2.101.5।।
ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຢູ່ໃນແຄວ້ນເກກະຍະ ແລະທ່ານໄດ້ອາໄສຢູ່ໃນປ່າ ພຣະຣາຊາຜູ້ອາຣິຍະ—ຜູ້ອຸທິດໃຈໃນພິທີຍັດຍາ ແລະເປັນທີ່ນັບຖືຂອງສັດບຸຣຸດ—ໄດ້ເສດຈໄປສູ່ສະຫວັນແລ້ວ
Verse 6
निष्क्रान्तमात्रे भवति ससीते सहलक्ष्मणे।दुःखशोकाभिभूतस्तु राजा त्रिदिवमभ्यगात्।।2.101.6।।
ໂອ ຣາຄະວະ! ໃນຂະນະທີ່ພຣະອົງພຶ່ງອອກເດີນທາງພ້ອມນາງສີຕາ ແລະ ພຣະລັກສະມະນະ ພຣະຣາຊາຜູ້ຖືກທຸກຂ໌ໂສກຄອບງຳ ກໍໄດ້ເສດັດໄປສູ່ສະຫວັນຂອງເທວະດາ
Verse 7
उत्तिष्ठ पुरुषव्याघ्र क्रियतामुदकं पितुः।अहं चायं च शत्रुघ्नः पूर्वमेव कृतोदकौ।।2.101.7।।
ຈົ່ງລຸກຂຶ້ນເຖີດ ຜູ້ເປັນເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ; ຈົ່ງກະທຳພິທີອຸທະກະ (ຫຼັ່ງນ້ຳອຸທິດ) ແດ່ພຣະບິດາ. ຂ້າພະເຈົ້າ ແລະ ພຣະສັດຣຸຄະນະ ໄດ້ກະທຳອຸທະກະໄວ້ກ່ອນແລ້ວ
Verse 8
प्रियेण किल दत्तं हि पितृलोकेषु राघव।अक्षय्यं भवतीत्याहुर्भवांश्चैव पितुः प्रियः।।2.101.8।।
ໂອ ຣາຄະວະ! ເຂົາກ່າວກັນວ່າ ໃນໂລກແຫ່ງບັນພະບຸລຸດ ທານທີ່ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຖວາຍ ຍ່ອມເປັນອັກຂະຍະ ບໍ່ເສື່ອມສູນ; ແລະພຣະອົງແທ້ໆ ເປັນທີ່ຮັກຂອງພຣະບິດາ
Verse 9
त्वामेव शोचंस्तव दर्शनेप्सुस्त्वय्येव सक्तामनिवर्त्य बुद्धिम्।त्वया विहीन स्तव शोकमग्नस्त्वां संस्मरन्नस्तमितः पिता ते।।2.101.9।।
ພຣະບິດາຂອງພຣະອົງ ໂສກເສົ້າແຕ່ພຣະອົງ ປາຖະໜາຈະໄດ້ເຫັນພຣະອົງ ແລະບໍ່ອາດຫັນຈິດໃຈອອກຈາກພຣະອົງ; ເມື່ອຂາດພຣະອົງ ທ່ານຈົມຢູ່ໃນທຸກຂ໌ໂສກ ແລະໃນຂະນະທີ່ລະລຶກເຖິງພຣະອົງນັ້ນ ພຣະບິດາກໍໄດ້ດັບສິ້ນໄປ
Frequently Asked Questions
The dilemma is succession versus righteousness: Bharata argues that accepting the throne while the eldest (Rāma) lives violates the dynasty’s enduring rule and renders royal duty meaningless for one ‘devoid of dharma.’ His action is a principled refusal of power coupled with an insistence on lawful coronation.
Legitimate governance is measured by conformity to dharma, not by opportunity or coercion. Bharata’s view that the king is ‘divine’ only insofar as conduct and statecraft align with righteousness frames political authority as an ethical vocation accountable to tradition, ritual duty, and public trust.
Ayodhyā is presented as the rightful seat of consecrated rule; Kekaya marks Bharata’s absence during the crisis; the forest signifies exile as a legal-moral condition. Culturally, the sarga highlights udaka offerings and the concept of pitṛloka, stressing that rites performed by a beloved son are considered imperishable.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.