Sarga 100

Verse 1

जटिलं चीरवसनं प्राञ्जलिं पतितं भुवि।ददर्श रामो दुर्दर्शं युगान्ते भास्करंयथा।।।।

ພຣະຣາມໄດ້ເຫັນພຣະພະຣະຕະ—ຜົມເປັນຊະຕາ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າເປືອກໄມ້—ລົ້ມກົດຢູ່ເທິງພື້ນດິນດ້ວຍມືປະນົມ; ເປັນພາບທີ່ທົນເບິ່ງຍາກ ດຸດດັ່ງຕາເວັນໃນການສິ້ນຍຸກ.

Verse 2

कथंचिदभिविज्ञाय विवर्णवदनं कृशम्।भ्रातरं भरतं रामः परिजग्राह बाहुना।।।।

ພຣະຣາມໄດ້ຈຳໄດ້ຢ່າງຍາກລຳບາກວ່າເປັນນ້ອງຊາຍພະຣະຕະ—ໃບໜ້າຈືດຈາງ ແລະກາຍຜ່ອມບາງ—ແລ້ວພຣະຣາມກໍໂອບກອດດຶງເຂົາເຂົ້າມາໃກ້ດ້ວຍວົງແຂນຂອງພຣະອົງ.

Verse 3

आघ्राय रामस्तं मूर्ध्नि परिष्वज्य च राघवः।अङ्के भरतमारोप्य पर्यपृच्छत्समाहितः।।।।

ພຣະຣາມແຫ່ງວົງສາຣາຄຸ ໄດ້ຈູບຫນ້າຜາກພຣະພະຣະຕ ແລະກອດອ້ອມ; ແລ້ວອຸ້ມໃຫ້ນັ່ງໃນຕັກ ພ້ອມຈິດໃຈສະຫງົບແນ່ວແນ່ ຈຶ່ງຖາມໄຖ່ຂ່າວຄາວ.

Verse 4

क्व नु तेऽभूत्पिता तात यदरण्यं त्वमागतः।न हि त्वं जीवतस्तस्य वनमागन्तुमर्हसि।।।।

ລູກຮັກ ພໍ່ຂອງທ່ານຢູ່ໃສ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ທ່ານມາຮອດປ່າ? ໃນຂະນະທີ່ທ່ານພໍ່ຍັງມີຊີວິດ ການທີ່ທ່ານມາສູ່ປ່າດົງດິບນີ້ບໍ່ຄວນເລີຍ

Verse 5

चिरस्य बत पश्यामि दूराद्भरतमागतम्।दुष्प्रतीकमरण्येऽस्मिन् किं तात वनमागतः।।।।

ຫຼັງຈາກເວລາຍາວນານ ໂອ… ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນພະພຣະຕະມາແຕ່ໄກ—ເມື່ອຍລ້າຊູບຊີດ—ມາຮອດປ່ານີ້. ເປັນຫຍັງເດີ ນ້ອງຮັກ ເຈົ້າຈຶ່ງມາສູ່ຖິ່ນທຸລະກັນດານ?

Verse 6

कच्चिद्धारयते तात राजा यत्त्वमिहाऽगतः।कच्चिन्न दीन स्सहसा राजा लोकान्तरं गतः।।।।

ລູກເອີຍ ບັດນີ້ເມື່ອເຈົ້າມາຮອດນີ້ແລ້ວ ພະຣາຊາຍັງຊົງດຳລົງພະຊົນຢູ່ບໍ? ຂໍຢ່າໃຫ້ເປັນວ່າ ພະຣາຊາຊົງເສຍພະຊົນໄປສູ່ໂລກອື່ນ ເນື່ອງຈາກຄວາມເສົ້າໝອງຢ່າງກະທັນຫັນ

Verse 7

कच्चित्सौम्य न ते राज्यं भ्रष्टं बालस्य शाश्वतम्।कच्चिच्छुश्रूषसे तात पितरं सत्यविक्रमम्।।।।

ໂອ ຜູ້ອ່ອນໂຍນ, ເນື່ອງຈາກເຈົ້າຍັງໜຸ່ມ, ຂໍໃຫ້ເຈົ້າຢ່າໄດ້ເຮັດໃຫ້ອານາຈັກນີ້ເສື່ອມສະລາຍຈົນກູ້ຄືນບໍ່ໄດ້. ລູກເອີຍ, ຂໍໃຫ້ເຈົ້າປະພຶດກະຕັນຍູ ປະນົມຮັບໃຊ້ບິດາຂອງເຈົ້າ, ຜູ້ທີ່ພະລັງແທ້ຂອງທ່ານຕັ້ງຢູ່ໃນຄວາມສັດຈິງ.

Verse 8

कच्चिद्धशरथो राजा कुशली सत्यसंङ्गरः।राजसूयाश्वमेधानामाहर्ता धर्मनिश्चयः।।।।

ພຣະຣາຊາທະສະຣະຖະ ຊົງສຸກສະບາຍດີບໍ—ຊົງຢືນຢັນໃນສັດຈະແຫ່ງຄຳປະຕິຍານ ຊົງປະກອບພິທີຍັດຍະ ຣາຊະສູຍະ ແລະ ອັສວະເມທະ ແລະຊົງໝັ້ນຄົງໃນທຳມະບໍ?

Verse 9

स कच्चिद्ब्राह्मणो विद्वान् धर्मनित्यो महाद्युतिः।इक्ष्वाकूणामुपाध्यायो यथावत्तात पूज्यते।।।।

ລູກເອີຍ ພຣາຫມັນຜູ້ນັ້ນ—ຜູ້ຮູ້ທັນ ຜູ້ຢືນຢັນໃນທຳມະເປັນນິດ ແລະມີຣັດສະມີສະຫວ່າງ—ອຸປາທະຍາຍະແຫ່ງວົງສາອິກສະວາກຸ ໄດ້ຮັບການນົບນ້ອມບູຊາຢ່າງຖືກຄວນຫຼືບໍ?

Verse 10

सा तात कच्चित्कौसल्या सुमित्रा च प्रजावती।सुखिनी कच्चिदार्या च देवी नन्दति कैकयी।।।।

“ນ້ອງຮັກເອີຍ ພຣະນາງເກົາສັລຍາສະບາຍດີບໍ? ແລະພຣະນາງສຸມິຕຣາ ຜູ້ໄດ້ຮັບພຣະຣາຊບຸດອັນປະເສີດ ກໍສະບາຍດີບໍ? ພ້ອມທັງພຣະເທວີໄກເກຍີ ຜູ້ສູງສົ່ງ ຍັງມີພຣະຫົວໃຈປິຕິຢູ່ບໍ?”

Verse 11

कच्चिद्विनयसम्पन्नः कुलपुत्रो बहुश्रुतः।अनसूयुरनुद्रष्टा सत्कृतस्ते पुरोहितः।।।।

“ເຈົ້າໄດ້ນົບນ້ອມບູຊາພຣະປຸໂຣຫິດ—ອາຈານປະຈຳຕະກູນ—ຢ່າງສົມຄວນບໍ? ຜູ້ມີວິໄນ ກິລິຍາສຸພາບ ກຳເນີດສູງ ຮູ້ວິຊາເວທະຫຼາຍ ປາສະຈາກຄວາມອິດສາ ແລະສາມາດນຳທາງເຈົ້າໄດ້?”

Verse 12

कच्चिदग्निषु ते युक्तो विधिज्ञो मतिमानृजुः।हुतं च होष्यमाणं च काले वेदयते सदा।।।।

“ທີ່ໄຟບູຊາອັນສັກສິດຂອງເຈົ້າ ໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງຜູ້ຊຳນານພິທີຍັຊະນະ ຜູ້ຮູ້ກົດພິທີ ມີປັນຍາ ແລະຊື່ສັດຕົງທຳ ໄວ້ປະຈຳບໍ? ແລະຜູ້ນັ້ນໄດ້ແຈ້ງໃຫ້ເຈົ້າຮູ້ຢ່າງທັນເວລາເສມໍ ວ່າສິ່ງໃດໄດ້ຖວາຍບູຊາແລ້ວ ແລະສິ່ງໃດຍັງຄວນຖວາຍບູຊາຕໍ່ໄປ?”

Verse 13

कच्चिद्देवान्पित्रून् मातृ़र्गुरून्पितृसमानपि।वृद्धांश्च तात वैद्यांश्च ब्राह्मणांश्चाभिमन्यसे।।।।

ນ້ອງຮັກເອີຍ ເຈົ້າຍັງຄົງນົບນ້ອມບູຊາເທວະດາ ເຄົາລົບບັນພະບຸລຸດ ມານດາ ຄູອາຈານ ຜູ້ເທົ່າບິດາ ຜູ້ເຖົ້າແກ່ ແພດ ແລະ ພຣາຫມັນ ຢູ່ບໍ?

Verse 14

इष्वस्त्रवरसम्पन्नमर्थशास्त्र विशारदम्।सुधन्वानमुपाध्यायं कच्चित्त्वं तात मन्यसे।।।।

ນ້ອງຮັກເອີຍ ເຈົ້າໄດ້ໃຫ້ຄວາມເຄົາລົບອັນສົມຄວນແກ່ອຸປາທະຍາ “ສຸທັນວານ” ຜູ້ຊໍານານອາວຸດອັນປະເສີດ ແລະ ຊໍານານອັດຖະສາດ (ວິຊາການປົກຄອງ) ບໍ?

Verse 15

कच्चिदात्मसमा श्शूरा श्श्रुतवन्तो जितेन्द्रियाः।कुलीनाश्चेङ्गितज्ञाश्च कृतास्ते तात मन्त्रिणः।।।।

ນ້ອງຮັກເອີຍ ເຈົ້າໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງມະນຕຣີທີ່ສົມຄວນເທົ່າທຽມກັບເຈົ້າບໍ—ຜູ້ກ້າຫານ ຮູ້ຫຼາຍ ຄວບຄຸມອິນທຣີຍໄດ້ ມີຊາດຕະກູນດີ ແລະ ຊໍານານອ່ານເຈດຈໍານົງຈາກສັນຍາອັນລະອຽດ?

Verse 16

मन्त्रो विजयमूलं हि राज्ञां भवति राघव।सुसंवृतो मन्त्रधरैरमात्यै श्शास्त्रकोविदैः।।।।

ໂອ ຣາຆະວະ (ພະພຣະຕະ) ການປຶກສາຫາລືແມ່ນຮາກແຫ່ງໄຊຊະນະຂອງກະສັດແທ້ ໂດຍສະເພາະເມື່ອຖືກຮັກສາໄວ້ຢ່າງຮັດກຸມໂດຍອຳມາດຜູ້ຮັກສາຄວາມລັບ ແລະ ຮູ້ແຈ້ງໃນສາດຕຣາ (ຊາສຕຣາ)

Verse 17

कच्चिन्निद्रावशं नैषीः कच्चित् कालेऽवबुध्यसे।कच्चिच्चापररात्रेषु चिन्तियस्यर्थनैपुणम्।।।।

ເຈົ້າບໍ່ຖືກຄວາມນອນຄອບງໍາບໍ—ເຈົ້າຕື່ນຕາມເວລາອັນຄວນບໍ? ແລະໃນຍາມທ້າຍຄືນ ເຈົ້າໄດ້ຄິດໄຕ່ຕອງເຖິງຄວາມຊໍານານໃນອຸບາຍແຫ່ງການປົກຄອງບໍ?

Verse 18

कच्चिन्मन्त्रयसे नैकः कच्चिन्न बहुभिस्सह।कच्चित्ते मन्त्रितो मन्त्रो राष्ट्रं न परिधावति।।।।

ທ່ານບໍ່ໄດ້ປຶກສາຢູ່ຜູ້ດຽວທັງໝົດ ແລະກໍບໍ່ໄດ້ປຶກສາພ້ອມກັນກັບຄົນຫຼາຍເກີນໄປ ແມ່ນບໍ? ແລະເມື່ອທ່ານຕັດສິນນະໂຍບາຍແລ້ວ ມັນຍັງຖືກຮັກສາໄວ້ໃນຂອບເຂດ ບໍ່ໃຫ້ແຜ່ກະຈາຍໄປທົ່ວອານາຈັກ ແມ່ນບໍ?

Verse 19

कच्चिदर्थं विनिश्चित्य लघुमूलं महोदयम्।क्षिप्रमारभसे कर्तुं न दीर्घयसि राघव।।।।

ໂອ ຣາຄະວະ (ພະຣະຕະ) ເມື່ອທ່ານກຳນົດແນວທາງການກະທຳແລ້ວ—ທຶນນ້ອຍແຕ່ໄດ້ຜົນປະໂຫຍດໃຫຍ່—ທ່ານລົງມືເຮັດຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະບໍ່ຖ່ວງເວລາໂດຍບໍ່ຈຳເປັນ ແມ່ນບໍ?

Verse 20

कच्चित्तु सुकृतान्येव कृतरूपाणि वा पुनः।विदुस्ते सर्वकार्याणि न कर्तव्यानि पार्थिवाः।।।।

ກະສັດອື່ນໆ ຮູ້ເລື່ອງການງານຂອງທ່ານ ກໍເມື່ອມັນສຳເລັດດີແລ້ວ—ຫຼືໃກ້ຈະສຳເລັດ—ເພື່ອໃຫ້ສິ່ງທີ່ຍັງຕ້ອງເຮັດ ບໍ່ຖືກເຜີຍແຜ່ໃຫ້ເຂົາຮູ້ກ່ອນ ແມ່ນບໍ?

Verse 21

कच्चिन्नतर्कैर्युक्त्या वा ये चाप्यपरिकीर्तिताः।त्वया वा तवामात्यैर्बुध्यते तात मन्त्रितम्।।।।

ນ້ອງຮັກເອີຍ ຂໍໃຫ້ສິ່ງທີ່ໄດ້ຕົກລົງ—ໂດຍທ່ານ ຫຼືໂດຍອຳມາດຂອງທ່ານ—ບໍ່ໃຫ້ຜູ້ອື່ນລ່ວງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍການຄາດເດົາ ການອະນຸມານ ຫຼືວິທີລັບເລື່ອນອື່ນໆ

Verse 22

कच्चित्सहस्रान्मूर्खाणामेकमिच्छसि पण्डितम्।पण्डितो ह्यर्थकृच्छ्रेषु कुर्यान्निश्रेयसं महत्।।।।

ເຈົ້າໄດ້ລະທິ້ງຄົນໂງ່ນັບພັນ ແລ້ວເລືອກແມ່ນແຕ່ຄົນມີປັນຍາພຽງຜູ້ດຽວບໍ? ເພາະໃນຍາມຄັບຂັນ ຜູ້ມີປັນຍາຍ່ອມນຳມາຊຶ່ງປະໂຫຍດໃຫຍ່ ແລະຄວາມດີສູງສຸດ។

Verse 23

सहस्राण्यपि मूर्खाणां युद्युपास्ते महीपतिः।अथवाप्ययुतान्येव नास्ति तेषु सहायता।।।।

ແມ່ນແຕ່ກະສັດຈະໄປຂໍພຶ່ງພາຄົນໂງ່ນັບພັນ—ກະທັ້ງນັບໝື່ນ—ໃນພວກເຂົາກໍບໍ່ມີການຊ່ວຍເຫຼືອທີ່ແທ້ຈິງເລີຍ।

Verse 24

एकोऽप्यमात्यो मेधावी शूरो दक्षो विचक्षणः।राजानं राजपुत्रं वा प्रापयेन्महतीं श्रियम्।।।।

ອຳມາດພຽງຜູ້ດຽວ ຖ້າມີປັນຍາ ກ້າຫານ ຊຳນານ ແລະມີສາຍຕາໄກ ກໍສາມາດນຳພະຣາຊາ ຫຼືແມ່ນແຕ່ພະຣາຊະບຸດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມຮຸ່ງເຮືອງອັນໃຫຍ່ຫຼວງໄດ້।

Verse 25

कच्चिन्मुख्या महात्स्वेव मध्यमेषु च मध्यमाः।जघन्याश्च जघन्येषु भृत्याः कर्मसु योजिताः।।।।

ຂໍໃຫ້ເຈົ້າໄດ້ຈັດສັນຂ້າຮັບໃຊ້ໃຫ້ເໝາະກັບວຽກ: ຜູ້ເກັ່ງທີ່ສຸດໃຫ້ຮັບວຽກສຳຄັນ, ຜູ້ປານກາງໃຫ້ຮັບວຽກປານກາງ, ແລະຜູ້ດ້ອຍໃຫ້ຮັບວຽກຕ່ຳກວ່າ।

Verse 26

अमात्यानुपधातीतान्पितृपैतामहाञ्छुचीन्।श्रेष्ठांछ्रेष्ठेषुकच्चित्वं नियोजयसि कर्मसु।।।।

ຂໍໃຫ້ເຈົ້າແຕ່ງຕັ້ງໃນພາລະກິດສູງສຸດ ບັນດາອຳມາດຜູ້ດີເດັ່ນ ຜູ້ບໍ່ອາດຖືກຊື້ດ້ວຍສິນບົນ ມີຫຼັກຖານການຮັບໃຊ້ສືບສາຍພໍ່ປູ່ ແລະບໍລິສຸດໃນຄວາມປະພຶດ។

Verse 27

कच्चिन्नोग्रेण दण्डेन भृशमुद्वेजितप्रजम्।राष्ट्रं तवानुजानन्ति मन्त्रिणः कैकयीसुत।।।।

ໂອ ລູກແຫ່ງນາງໄກເກຍີ! ບັນດາມົນຕີຂອງເຈົ້າເຫັນດີຕໍ່ການປົກຄອງຂອງເຈົ້າບໍ່ ໂດຍທີ່ປະຊາຊົນໃນອານາຈັກບໍ່ຖືກທໍລະມານຫນັກເນື່ອງຈາກທັນດານອັນເຂັ້ມງວດ?

Verse 28

कच्चित्त्वां नावजानन्ति याजकाः पतितं यथा।उग्रप्रतिग्रहीतारं कामयानमिव स्त्रियः।।।।

ພວກຍາຊະກະ ພຣາຫມັນຜູ້ປະກອບພິທີ ບໍ່ໄດ້ດູຖູກເຈົ້າດັ່ງຄົນຕົກຕ່ຳ ເນື່ອງຈາກການເກັບຮັບຢ່າງຮຸນແຮງຫຼືບໍ່ສົມຄວນ ແມ່ນບໍ? ແລະສະຕຣີທັງຫຼາຍບໍ່ໄດ້ຫມິ່ນປະມາດເຈົ້າດັ່ງຊາຍຜູ້ຖືກກາມຕັນຫາຄອບງຳ ແມ່ນບໍ?

Verse 29

उपायकुशलं वैद्यं भृत्यसंदूषणे रतम्।शूरमैश्वर्यकामं च यो न हन्ति स हन्यते।।।।

ຜູ້ໃດມີວິຊາຄວາມຮູ້ ແຕ່ຊໍານານໃນອຸບາຍລ້ຽວລໍ້ ມັກເຮັດໃຫ້ຂ້າຮັບໃຊ້ເສື່ອມຊົ່ວ ແລະກ້າຫານແຕ່ຫິວໂຫຍອໍານາດ—ຖ້າກະສັດບໍ່ກໍາຈັດຜູ້ນັ້ນ ໃນການຕໍ່ມາກະສັດເອງຈະພິນາດ.

Verse 30

कच्चिद्धृष्टश्च शूरश्च मतिमान् धृतिमान् शुचिः।कुलीनश्चानुरक्तश्च दक्षस्सेनापतिः कृतः।।।।

ເຈົ້າໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງແມ່ທັບຜູ້ມີໃຈກ້າຫານບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ສະຫລາດແລະອົດທົນໝັ້ນຄົງ ປະພຶດສຸຈິດບໍລິສຸດ ມີຊາດຕະກູນດີ ຈົງຮັກພັກດີ ແລະຊໍານານວ່ອງໄວ ແລ້ວບໍ?

Verse 31

बलवन्तश्च कच्चित्ते मुख्या युध्दविशारदाः।दृष्टापदाना विक्रान्तास्त्वया सत्कृत्यमानिताः।।।।

ທ່ານໄດ້ໃຫ້ກຽດແລະຍົກຍ້ອງຢ່າງສົມຄວນແກ່ທະຫານເອກຜູ້ມີກຳລັງ ຊຳນານສົງຄາມ ພິສູດດ້ວຍຜົນງານ ແລະກ້າຫານ ເພື່ອໃຫ້ເຂົາຮູ້ສຶກວ່າໄດ້ຮັບຄວາມເຄົາລົບຈາກທ່ານບໍ?

Verse 32

कच्चिद्बलस्य भक्तं च वेतनं च यथोचितम्।सम्प्राप्तकालं दातव्यं ददासि न विलम्बसे।।।।

ທ່ານໄດ້ຈັດສັນເສບຽງແລະເງິນເດືອນໃຫ້ກອງທັບຢ່າງເໝາະສົມ ແລະໃຫ້ສິ່ງທີ່ຄວນໃຫ້ໃນເວລາອັນຄວນ ໂດຍບໍ່ຊັກຊ້າບໍ?

Verse 33

कालातिक्रमणाच्चैव भक्तवेतनयोर्भृताः।भर्तुः कुप्यन्ति दुष्यन्ति सोऽनर्थ स्सुमहान् स्मृतः।।।।

ເມື່ອເສບຽງແລະເງິນເດືອນຖືກຊັກຊ້າເກີນເວລາອັນຄວນ ຜູ້ພຶ່ງພາຈະໂກດເຄືອງນາຍຂອງຕົນ ແລະເກີດຄວາມເສື່ອມສັດທາ; ນີ້ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນພິບັດໃຫຍ່ຍິ່ງ.

Verse 34

कच्चित्सर्वेऽनुरक्तास्त्वां कुलपुत्राः प्रधानतः।कच्चित्प्राणां स्तवार्थेषु सन्त्यजन्ति समाहिताः।।।।

ບຸດຫຼານຕະກູນສູງທັງຫມົດ—ໂດຍສະເພາະຜູ້ມີຕຳແໜ່ງສຳຄັນ—ມີຄວາມຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ທ່ານບໍ? ແລະເຂົາເຈົ້າມີໃຈໝັ້ນຄົງ ພ້ອມສະຫຼະຊີວິດເພື່ອກິດຂອງທ່ານບໍ?

Verse 35

कच्चिज्जानपदो विद्वान्दक्षिणः प्रतिभानवान्।यथोक्तवादी दूतस्ते कृतो भरत पण्डितः।।।।

ໂອ ພະຣະຕະ ທ່ານໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງທູດຜູ້ຮອບຮູ້ແລະສາມາດບໍ—ເປັນຄົນພື້ນເມືອງ ຮູ້ຂ່າວສານ ມີນ້ຳໃຈດີ ໄຫວພິບວ່ອງໄວ—ແລະລາຍງານຕາມທີ່ຖືກສັ່ງໄວ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງບໍ?

Verse 36

कच्चिदष्टादशान्येषु स्वपक्षे दश पञ्च च।त्रिभिस्त्रिभिरविज्ञातैर्वेत्सि तीर्थानि चारकैः।।।।

ທ່ານໄດ້ໃຊ້ສາຍລັບທີ່ບໍ່ອາດຈຳແນກໄດ້—ຈັດໃຫ້ແຫ່ງລະສາມຄົນ—ເພື່ອຮູ້ຂ່າວກ່ຽວກັບທີ່ຕັ້ງແລະຕຳແໜ່ງສຳຄັນບໍ? ທັງ 18 ຝ່າຍສັດຕູ ແລະ 15 ຝ່າຍຂອງຕົນ.

Verse 37

कच्चिद्व्यपास्तानहितान्प्रतियातांश्च सर्वदा।दुर्बलाननवज्ञाय वर्तसे रिपुसूदन।।।।

ໂອ ຜູ້ປະຫານສັດຕູ ທ່ານຍັງຄົງຕື່ນຕົວລະວັງຢູ່ເສມອບໍ—ບໍ່ເຄີຍມອງຂ້າມສັດຕູທີ່ເຄີຍຖືກຂັບໄລ່ແລ້ວກັບຄືນມາ ແມ່ນແຕ່ຈະເບິ່ງອ່ອນແອກໍຕາມ?

Verse 38

कच्चिन्न लौकायतिकान्ब्राह्मणांस्तात सेवसे।।अनर्थकुशला ह्येते बालाः पण्डितमानिनः।।।।

ລູກຮັກ ຂໍໃຫ້ທ່ານຢ່າໄດ້ຄົບຫາພຣາຫມັນຜູ້ມີທັດສະນະແບບໂລກາຍະຕິກະ ຍຶດຕິດໂລກີ ແລະຄິດສົງໄສ; ພວກເຂົາເປັນດັ່ງເດັກ ແຕ່ອ້າງຕົນເປັນບັນດິດ ແລະຊຳນານແຕ່ການນຳພາຄວາມເສຍຫາຍ.

Verse 39

धर्मशास्त्रेषु मुख्येषु विद्यमानेषु दुर्बुधाः।बुद्धिमान्वीक्षिकीं प्राप्य निरर्थं प्रवदन्ति ते।।।।

ແມ່ນວ່າມີຄຳພີທັມມະສາດອັນສຳຄັນຢູ່ພ້ອມແລ້ວ ແຕ່ຄົນປັນຍາຕື້ນເຫຼົ່ານັ້ນກັບຈັບແຕ່ວິກສິກີ—ຕັກກະໂຕ້ຖຽງ—ແລ້ວເວົ້າແຕ່ຖ້ອຍຄຳອັນໄຮ້ປະໂຫຍດ.

Verse 40

वीरैरध्युषितां पूर्वमस्माकं तात पूर्वकैः।सत्यनामां दृढ द्वारां हस्त्यश्वरथसङ्कुलाम्।।।।ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यै स्स्वकर्मनिरतैस्सदा।जितेन्द्रियैर्महोत्साहैर्वृतामार्यै स्सहस्रशः।।।।प्रासादैर्विविधाकारैर्वृतां वैद्यजनाकुलाम्।कच्चित्सुमुदितां स्फीतामयोध्यां परिरक्षसि।।।।

ໂອ້ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ເຈົ້າໄດ້ພິທັກອະໂຍທະຍາ—ເມືອງທີ່ສົມນາມດ້ວຍຄວາມສັດຈິງ—ຊຶ່ງໃນກ່ອນບັນພະບຸລຸດວີລະບຸລຸດຂອງພວກເຮົາໄດ້ຢູ່ອາໄສແລະປົກປ້ອງໄວ້ຫຼືບໍ? ເມືອງນັ້ນມີປະຕູແຂງແຮງ ເຕັມໄປດ້ວຍຊ້າງ ມ້າ ແລະລົດສົງຄາມ; ມີພຣາຫມັນ ກະສັດຕຣິຍ ແລະໄວສະຍະຜູ້ອາລິຍະນັບພັນ ຜູ້ຕັ້ງມັ່ນໃນໜ້າທີ່ຕາມທຳມະ ຄວບຄຸມອິນທຣີ ແລະມີຄວາມພາກພຽນສູງ; ປະດັບດ້ວຍພະລາຊວັງຫຼາກຮູບແບບ ແລະອຸດົມດ້ວຍແພດແລະນັກຮູ້—ອະໂຍທະຍານັ້ນຍັງຮຸ່ງເຮືອງ ແລະຊື່ນບານຢູ່ບໍ?

Verse 41

वीरैरध्युषितां पूर्वमस्माकं तात पूर्वकैः।सत्यनामां दृढ द्वारां हस्त्यश्वरथसङ्कुलाम्।।2.100.40।।ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यै स्स्वकर्मनिरतैस्सदा।जितेन्द्रियैर्महोत्साहैर्वृतामार्यै स्सहस्रशः।।2.100.41।।प्रासादैर्विविधाकारैर्वृतां वैद्यजनाकुलाम्।कच्चित्सुमुदितां स्फीतामयोध्यां परिरक्षसि।।2.100.42।।

ໂອ້ຣາຆະວະ (ພະຣະຕະ) ຊົນນະບົດນັ້ນສົມບູນພູນສຸກ ແລະຢູ່ດີມີສຸກບໍ—ຊື່ນຊົມດ້ວຍໄຈຕະຍະນັບຮ້ອຍ (ສະຖານບູຊາ) ຕັ້ງຖິ່ນຖານດີ ແລະຜູ້ຄົນໜາແນ່ນ; ງາມດ້ວຍເທວະສະຖານ (ວັດ/ເທວາລັຍ) ສະຖານພັກນ້ຳ ແລະສະຫຼອງນ້ຳ; ສະຫວ່າງໄສດ້ວຍງານສະມາຄົມແລະອຸດສະວະ ມີຊາຍຍິງຍິນດີຮ່າເຮີງ; ແດນນາຖືກໄຖພວນດີ ມີຝູງງົວອຸດົມ ແລະຫ່າງໄກຈາກຄວາມຮຸນແຮງ; ງາມລະມຸນ ບໍ່ພຶງຝົນ ແລະປອດຈາກສັດດຸຮ້າຍ; ປາດຈາກຄວາມຢ້ານກົວທັງປວງ ແລະປະດັບດ້ວຍເຫມືອງແຮ່; ບໍ່ມີຄົນບາບ ແລະຖືກປົກປ້ອງດີເຊັ່ນສະໄໝບັນພະບຸລຸດຂອງຂ້າ—ປະຊາຊົນຢູ່ຢ່າງສຸກສະບາຍບໍ?

Verse 42

वीरैरध्युषितां पूर्वमस्माकं तात पूर्वकैः।सत्यनामां दृढ द्वारां हस्त्यश्वरथसङ्कुलाम्।।2.100.40।।ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यै स्स्वकर्मनिरतैस्सदा।जितेन्द्रियैर्महोत्साहैर्वृतामार्यै स्सहस्रशः।।2.100.41।।प्रासादैर्विविधाकारैर्वृतां वैद्यजनाकुलाम्।कच्चित्सुमुदितां स्फीतामयोध्यां परिरक्षसि।।2.100.42।।

ນ້ອງຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ຂໍໃຫ້ເຈົ້າກຳລັງພິທັກອະໂຍທະຍາ—ເມືອງທີ່ສັດຊື່ຕາມນາມ—ຊຶ່ງໃນກ່ອນບັນພະບຸລຸດວີຣະບຸລຸດຂອງພວກເຮົາເຄີຍຢູ່ອາໄສແລະປົກປ້ອງ; ມີປະຕູແຂງແກ່ນ ແລະແອອັດດ້ວຍຊ້າງ ມ້າ ແລະລົດສົງຄາມ; ມີອາຣະຍະຊົນນັບພັນ ຜູ້ສຳລວມອິນຊີ ແລະມີຄວາມພາກພຽນຍິ່ງ—ພຣາຫມະນ ກະສັດຕຣິຍະ ແລະໄວສະຍະ—ຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນໜ້າທີ່ຕາມທຳຂອງຕົນເສມອ; ປະດັບດ້ວຍພະລາຊວັງຫຼາກຮູບແບບ ອຸດົມດ້ວຍແພດແລະນັກຮຽນຮູ້ ຊື່ນບານ ແລະຈະເລີນໃນຄວາມມັ່ງຄັ່ງຫຼືບໍ່

Verse 43

कच्चिच्चैत्यशतैर्जुष्ट स्सुनिविष्टजनाकुलः।देवस्थानैः प्रपाभिश्च तटाकैश्चोपशोभितः।।।।प्रहृष्टनरनारीकस्समाजोत्सवशोभितः।सुकृष्टसीमा पशुमान्हिंसाभिः परिवर्जितः।।।।अदेवमातृको रम्य श्श्वापदैः परिवर्जितः।परित्यक्तो भयैस्सर्वैः खनिभिश्चोपशोभितः।।।।विवर्जितो नरैः पापैर्मम पूर्वै स्सुरक्षितः।कच्चिज्जनपदस्स्फीतः सुखं वसति राघव।।।।

ໂອ້ຣາຆະວະ (ພະຣະຕະ) ຊົນນະບົດນັ້ນສົມບູນພູນສຸກ ແລະຢູ່ດີມີສຸກບໍ—ຊື່ນຊົມດ້ວຍໄຈຕະຍະນັບຮ້ອຍ (ສະຖານບູຊາ) ຕັ້ງຖິ່ນຖານດີ ແລະຜູ້ຄົນໜາແນ່ນ; ງາມດ້ວຍເທວະສະຖານ (ວັດ/ເທວາລັຍ) ສະຖານພັກນ້ຳ ແລະສະຫຼອງນ້ຳ; ສະຫວ່າງໄສດ້ວຍງານສະມາຄົມແລະອຸດສະວະ ມີຊາຍຍິງຍິນດີຮ່າເຮີງ; ແດນນາຖືກໄຖພວນດີ ມີຝູງງົວອຸດົມ ແລະຫ່າງໄກຈາກຄວາມຮຸນແຮງ; ງາມລະມຸນ ບໍ່ພຶງຝົນ ແລະປອດຈາກສັດດຸຮ້າຍ; ປາດຈາກຄວາມຢ້ານກົວທັງປວງ ແລະປະດັບດ້ວຍເຫມືອງແຮ່; ບໍ່ມີຄົນບາບ ແລະຖືກປົກປ້ອງດີເຊັ່ນສະໄໝບັນພະບຸລຸດຂອງຂ້າ—ປະຊາຊົນຢູ່ຢ່າງສຸກສະບາຍບໍ?

Verse 44

कच्चिच्चैत्यशतैर्जुष्ट स्सुनिविष्टजनाकुलः।देवस्थानैः प्रपाभिश्च तटाकैश्चोपशोभितः।।2.100.43।।प्रहृष्टनरनारीकस्समाजोत्सवशोभितः।सुकृष्टसीमा पशुमान्हिंसाभिः परिवर्जितः।।2.100.44।।अदेवमातृको रम्य श्श्वापदैः परिवर्जितः।परित्यक्तो भयैस्सर्वैः खनिभिश्चोपशोभितः।।2.100.45।।विवर्जितो नरैः पापैर्मम पूर्वै स्सुरक्षितः।कच्चिज्जनपदस्स्फीतः सुखं वसति राघव।।2.100.46।।

ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ ຂໍໃຫ້ທ່ານນຳໃຊ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ—ດ້ວຍປັນຍາອັນແຈ້ງໃສ—ການຊະນະເໜືອອິນຊີ; ມາດຕະການນະໂຍບາຍຫົກປະການ (ṣāḍguṇya); ການພິຈາລະນາຄວາມລຳບາກທີ່ເກີດຈາກດວງຊະຕາ ແລະຈາກການກະທຳຂອງມະນຸດ; ກິດຈະການຂອງລັດ ແລະຂໍ້ພິຈາລະນາການບໍລິຫານຊາວປະການ; ພ້ອມທັງປຣະກຣິຕິມັນດະລະ ວົງແຫ່ງອົງປະກອບແຫ່ງລັດແລະພັນທະມິດ; ການຈັດລະບຽບການຍາຕຣາ (ການເຄື່ອນທັບ) ແລະການລົງໂທດໃຫ້ເໝາະສົມ ພ້ອມທັງສອງທາງຄື ສັນຕິ ແລະ ສົງຄາມ

Verse 45

कच्चिच्चैत्यशतैर्जुष्ट स्सुनिविष्टजनाकुलः।देवस्थानैः प्रपाभिश्च तटाकैश्चोपशोभितः।।2.100.43।।प्रहृष्टनरनारीकस्समाजोत्सवशोभितः।सुकृष्टसीमा पशुमान्हिंसाभिः परिवर्जितः।।2.100.44।।अदेवमातृको रम्य श्श्वापदैः परिवर्जितः।परित्यक्तो भयैस्सर्वैः खनिभिश्चोपशोभितः।।2.100.45।।विवर्जितो नरैः पापैर्मम पूर्वै स्सुरक्षितः।कच्चिज्जनपदस्स्फीतः सुखं वसति राघव।।2.100.46।।

ແຜ່ນດິນອັນງາມນັ້ນ ບໍ່ພຶງຝົນ ປອດຈາກສັດດຸຮ້າຍ ຂັບໄລ່ຄວາມຢ້ານກົວທຸກປະການແລ້ວ ແລະຍັງງາມພິເສດດ້ວຍເຫມືອງແຮ່ອີກບໍ?

Verse 46

कच्चिच्चैत्यशतैर्जुष्ट स्सुनिविष्टजनाकुलः।देवस्थानैः प्रपाभिश्च तटाकैश्चोपशोभितः।।2.100.43।।प्रहृष्टनरनारीकस्समाजोत्सवशोभितः।सुकृष्टसीमा पशुमान्हिंसाभिः परिवर्जितः।।2.100.44।।अदेवमातृको रम्य श्श्वापदैः परिवर्जितः।परित्यक्तो भयैस्सर्वैः खनिभिश्चोपशोभितः।।2.100.45।।विवर्जितो नरैः पापैर्मम पूर्वै स्सुरक्षितः।कच्चिज्जनपदस्स्फीतः सुखं वसति राघव।।2.100.46।।

ຊົນນະບົດນັ້ນປາດຈາກຄົນບາບ ຖືກປົກປ້ອງດີເຊັ່ນສະໄໝບັນພະບຸລຸດຂອງຂ້າ ແລະ—ໂອ້ຣາຆະວະ—ສົມບູນພູນສຸກຈົນປະຊາຊົນຢູ່ຢ່າງສະບາຍບໍ?

Verse 47

कच्चित्ते दयितास्सर्वे कृषिगोरक्षजीविनः।वार्तायां संश्रितस्तात लोको हि सुखमेधते।।।।

ຄົນທີ່ເຈົ້າຮັກທັງຫມົດ—ຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍກະສິກຳ ແລະການລ້ຽງງົວ—ຢູ່ດີມີສຸກບໍ? ເພາະໂອ້ທ່ານຜູ້ເປັນດັ່ງບິດາ ເມື່ອປະຊາຊົນໄດ້ຮັບການໜຸນຊ່ວຍດ້ວຍ vārttā ຄືອາຊີບທີ່ໃຫ້ຜົນຜະລິດ ພວກເຂົາຍ່ອມເຈີຣິນຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງມີຄວາມສຸກ

Verse 48

तेषां गुप्तिपरीहारैः कच्चित्ते भरणं कृतम्।रक्ष्या हि राज्ञा धर्मेण सर्वे विषयवासिनः।।।।

ເຈົ້າໄດ້ຈັດໃຫ້ເຂົາທັງຫຼາຍມີການດຳລົງຊີວິດດີ ໂດຍການຄຸ້ມຄອງແລະປັດເປົ່າຄວາມທຸກຍາກແລ້ວບໍ? ເພາະຕາມທຳມະ ກະສັດພຶງປົກປ້ອງປະຊາຊົນທຸກຄົນໃນແວ່ນແຄວ້ນ

Verse 49

कच्चिस्त्रिय स्सान्त्वयसि कच्चित्ताश्च सुरक्षिताः।कच्चिन्न श्रद्धास्यासां कच्चिद्गुह्यं न भाषसे।।।।

ເຈົ້າໄດ້ປອບໃຈສະຕຣີທັງຫຼາຍເປັນນິດ ແລະພວກນາງໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງດີບໍ? ແລະເຈົ້າບໍ່ໄວ້ໃຈຄຳເວົ້າຂອງພວກນາງໂດຍງ່າຍ ທັງບໍ່ເປີດເຜີຍຄວາມລັບໃຫ້ພວກນາງບໍ

Verse 50

कच्चिन्नागवनं गुप्तं कच्चित्ते सन्ति धेनुकाः।कच्चिन्न गणिकाश्वानां कुञ्जराणां च तृप्यसि।।।।

ປ່າຊ້າງໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງດີບໍ ແລະເຈົ້າມີງົວນົມຫຼາຍບໍ? ແລະໃນເລື່ອງມ້າແມ່ພັນກັບຊ້າງ ເຈົ້າບໍ່ພໍໃຈແຕ່ທີ່ມີ ແຕ່ຮັກສາຊັບພະຍາກອນຫຼວງໃຫ້ພຽງພໍບໍ

Verse 51

कच्चिद्दर्शयसे नित्यं मनुष्याणां विभूषितम्।उत्थायोत्थाय पूर्वाह्णे राजपुत्र महापथे।।।।

ໂອ ພະຣາຊະບຸດ ເຈົ້າຕື່ນແຕ່ເຊົ້າທຸກມື້ ແລ້ວອອກໃຫ້ປະຊາຊົນໄດ້ເຫັນ—ແຕ່ງກາຍສົມພຣະກຽດ—ຢູ່ເທິງທາງຫຼວງອັນໃຫຍ່ບໍ

Verse 52

कच्चिन्न सर्वे कर्मान्ताः प्रत्यक्षास्तेऽविशङ्कया।सर्वे वा पुनरुत्सृष्टा मध्यमेवात्र कारणम्।।।।

ຄົນງານແລະຂ້າລາຊການທັງປວງຂອງທ່ານ ເຂົ້າເຝົ້າພົບໄດ້ໂດຍກົງ ບໍ່ມີຄວາມຫວາດຫວັ່ນສົງໄສບໍ? ແລະກໍບໍ່ໄດ້ປ່ອຍໃຫ້ໃກ້ຊິດເກີນຂອບເຂດດ້ວຍບໍ? ໃນນີ້ ທາງສາຍກາງແມ່ນຫຼັກອັນຖືກຕ້ອງ.

Verse 53

कच्चित्सर्वाणि दुर्गाणि धनधान्यायुधोदकैः।यन्त्रैश्च परिपूर्णानि तथा शिल्पिधनुर्धरैः।।।।

ປ້ອມປະການທັງປວງຂອງທ່ານ ມີຊັບສິນ ເຂົ້າຂອງ ອາວຸດ ແລະນ້ຳ ຄົບຖ້ວນບໍ? ພ້ອມທັງເຄື່ອງກົນປ້ອງກັນ ແລະຊ່າງຝີມືກັບນັກທະນູດ້ວຍບໍ?

Verse 54

आयस्ते विपुलः कच्चित्कच्चिदल्पतरो व्ययः।अपात्रेषु न ते कच्चित्कोशो गच्छति राघव।।।।

ໂອ ຣາຆະວະ (ພະຣະຕະ) ລາຍຮັບຂອງທ່ານມີຫຼາຍບໍ ແລະລາຍຈ່າຍໄດ້ຄວບຄຸມໃຫ້ພອດປານກາງບໍ? ທ່ານຍັງຮັກສາບໍ່ໃຫ້ຄັງຫຼວງຖືກຟຸ່ມເຟືອຍໃຫ້ແກ່ຜູ້ບໍ່ສົມຄວນບໍ?

Verse 55

देवतार्थे च पित्रर्थेब्राह्मणाभ्यागतेषु च।योधेषु मित्रवर्गेषु कच्चिद्गच्छति ते व्ययः।।।।

ລາຍຈ່າຍຂອງທ່ານ ໄດ້ໃຊ້ໃນພັນທະອັນຄວນບໍ—ເພື່ອບູຊາແດ່ເທວະດາ ແລະບັນພະບຸລຸດ, ເພື່ອອຸປະຖຳພຣາຫມະນ ແລະຕ້ອນຮັບແຂກ, ແລະເພື່ອຈັດສັນໃຫ້ແກ່ນັກຮົບກັບມິດສະຫາຍພັນທະມິດຢ່າງສົມຄວນບໍ?

Verse 56

कच्चिदार्यो विशुद्धात्मा क्षारित श्चापरकर्मणा।अपृष्ट श्शास्त्रकुशलैर्न लोभाद्वध्यते शुचिः।।।।

ຂ້າພະເຈົ້າຫວັງວ່າ ບຸລຸດຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະຈິດໃຈບໍລິສຸດ ແມ່ນແມ່ນຖືກໃສ່ຮ້າຍດ້ວຍຂໍ້ກ່າວຫາອັນຕ່ຳຊ້າ ກໍບໍ່ຖືກປະຫານເພາະຄວາມໂລບ ໂດຍບໍ່ໄດ້ປຶກສາຜູ້ຊຳນານໃນສາດສະຕຣາ (śāstra) ກ່ອນ.

Verse 57

गृहीतश्चैव पृष्टश्च काले दृष्टस्सकारणः।कच्चिन्न मुच्यते चोरो धनलोभान्नरर्षभ।।।।

ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາມະນຸດ ຂໍໃຫ້ແນ່ໃຈວ່າ ໂຈນທີ່ຖືກຈັບໄດ້ຕາມເວລາ ຖືກຄຸມຂັງ ຖືກສອບສວນ ແລະພິສູດດ້ວຍເຫດຜົນແລະຫຼັກຖານແລ້ວ ຈະບໍ່ຖືກປ່ອຍພຽງເພາະຄວາມໂລບໃນເງິນທອງ

Verse 58

व्यसने कच्चिदाढ्यस्य दुर्गतस्य च राघव।अर्थं विरागाः पश्यन्ति तवामात्या बहुश्रुताः।।।।

ໂອ ຣາຆະວະ (ພະຣະຕະ) ໃນຍາມທຸກຍາກ ອຳມາດຜູ້ຮູ້ຫຼາຍຂອງທ່ານ ພິຈາລະນາເລື່ອງລາວໂດຍບໍ່ເອີ້ນເອງ ບໍ່ລຳອຽງ ບໍ່ວ່າຜູ້ກ່ຽວຂ້ອງຈະຮັ່ງມີ ຫຼືຍາກຈົນບໍ?

Verse 59

यानि मिथ्याभिशस्तानां पतन्त्यश्रूणि राघव।तानि पुत्रान्पशून्घ्नन्ति प्रीत्यर्थमनुशासतः।।।।

ໂອ ຣາຆະວະ (ພະຣະຕະ) ນ້ຳຕາທີ່ຫຼົ່ນຈາກຜູ້ຖືກກ່າວຫາຢ່າງບໍ່ຖືກຕ້ອງ—ເມື່ອຜູ້ປົກຄອງລົງໂທດເພື່ອຄວາມພໍໃຈຂອງຕົນເທົ່ານັ້ນ—ນ້ຳຕານັ້ນຍ່ອມທຳລາຍບຸດຫຼານ ແລະຝູງສັດຂອງຜູ້ປົກຄອງນັ້ນ

Verse 60

कच्चिद्वृद्धांश्च बालांश्च वैद्यामुख्यांश्च राघव।दानेन मनसा वाचा त्रिभिरेतैर्बुभूषसे।।।।

ໂອ ຣາຆະວະ (ພະຣະຕະ) ທ່ານມຸ່ງຫາຄວາມຜາສຸກແຫ່ງອານາຈັກ ໂດຍບຳລຸງຜູ້ເຖົ້າ ເດັກນ້ອຍ ແລະຜູ້ເປັນເລີດໃນຫມູ່ນັກຮຽນຮູ້ ດ້ວຍສາມປະການຄື ການໃຫ້ທານ ຈິດໃຈເມດຕາ ແລະວາຈາອ່ອນໂຍນ ຫຼືບໍ?

Verse 61

कच्चिद्गुरूंश्च वृद्धांश्च तापसान् देवतातिथीन्।चैत्यांश्च सर्वान्सिध्दार्थान्ब्राह्मणांश्च नमस्यसि।।।।

ເຈົ້າໄດ້ນົບນ້ອມບູຊາຢ່າງສົມຄວນແກ່ຄູອາຈານແລະຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່, ແກ່ນັກບຳເນັດຕະບະ, ແດ່ເທວະດາແລະແຂກ, ແດ່ສະຖານທີ່ສັກສິດ (ໄຈຕະຍະ), ແດ່ຜູ້ສຳເລັດ (ສິດທະ) ທັງປວງ, ແລະແດ່ພຣາຫມັນຫຼືບໍ?

Verse 62

कच्चिदर्थेन वा धर्ममर्थं धर्मेण वा पुनः।उभौ वा प्रीतिलोभेन कामेन च न बाधसे।।।।

ຂໍໃຫ້ເຈົ້າຢ່າບອດບັງທຳມະເພື່ອຊັບສິນ, ແລະຢ່າບອດບັງຊັບສິນເພື່ອທຳມະ—ຫຼືແມ່ນທັງສອງ—ເນື່ອງຈາກຄວາມໂລບໃນຄວາມເພີດເພີນ ແລະຄວາມປາຖະໜາແຫ່ງກາມະ.

Verse 63

कच्चिदर्थं च धर्मं च कामं च जयतां वर।विभज्य काले कालज्ञ सर्वान्वरद सेवसे।।।।

ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ຜູ້ມີໄຊ, ຜູ້ຮູ້ກາລະ ແລະເປັນດັ່ງຜູ້ປະທານພອນ, ເຈົ້າໄດ້ແບ່ງເວລາໃຫ້ຖືກການ ແລ້ວດູແລເປົ້າໝາຍຊີວິດທັງສາມ—ທຳມະ, ອັດຖະ, ແລະ ກາມະ—ຄົບຖ້ວນຫຼືບໍ?

Verse 64

कच्चित्ते ब्राह्मणा श्शर्म सर्वशास्त्रार्थकोविदाः।आशंसन्ते महाप्राज्ञ पौरजानपदैस्सह।।।।

ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ, ພຣາຫມັນຜູ້ຊຳນານໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງສາດສະຕຣາທັງປວງ, ພ້ອມດ້ວຍຊາວເມືອງແລະຊາວຊົນນະບົດ, ພາກັນປາຖະໜາແລະອະທິຖານໃຫ້ເຈົ້າມີຄວາມສຸກສະບາຍແລະຄວາມສຸກຫຼືບໍ?

Verse 65

नास्तिक्यमनृतं क्रोधं प्रमादं दीर्घसूत्रताम्।अदर्शनं ज्ञानवतामालस्यं पञ्चवृत्तिताम्।।।।एकचिन्तनमर्थानामनर्थज्ञैश्च मन्त्रणम्।निश्चितानामनारम्भं मन्त्रस्यापरिरक्षणम्।।।।मङ्गलाद्यप्रयोगं च प्रत्युत्थानं च सर्वतः।कच्चित्वं वर्जयस्येतान्राजदोषांश्चतुर्दश।।।।

ທ່ານໄດ້ຫຼີກເວັ້ນໂທດຂອງພະຣາຊາ 14 ປະການຫຼືບໍ່—ຄວາມບໍ່ເຊື່ອຖື(ນາສຕິກະ) ຄຳເທັດ ຄວາມໂກດ ຄວາມປະມາດ ການຜັດຜ່ອນຍືດເຢື້ອ ການເມີນຜູ້ຮູ້ ຄວາມຂີ້ຄ້ານ ແລະການຫມົກມຸ່ນໃນກາມຄຸນຫ້າ; ຈັດການລັດການໂດຍຄິດຄົນດຽວ; ປຶກສາກັບຜູ້ບໍ່ສາມາດ; ບໍ່ລົງມືໃນສິ່ງທີ່ຕັດສິນແລ້ວ; ບໍ່ຮັກສາຄວາມລັບແຫ່ງມົນຕຣາ; ລະເລີຍພິທີມົງຄຸນ; ແລະບຸກຕີສັດຕູທັງປວງພ້ອມກັນຢ່າງຫຸນຫັນ?

Verse 66

नास्तिक्यमनृतं क्रोधं प्रमादं दीर्घसूत्रताम्।अदर्शनं ज्ञानवतामालस्यं पञ्चवृत्तिताम्।।2.100.65।।एकचिन्तनमर्थानामनर्थज्ञैश्च मन्त्रणम्।निश्चितानामनारम्भं मन्त्रस्यापरिरक्षणम्।।2.100.66।।मङ्गलाद्यप्रयोगं च प्रत्युत्थानं च सर्वतः।कच्चित्वं वर्जयस्येतान्राजदोषांश्चतुर्दश।।2.100.67।।

ທ່ານໄດ້ຫຼີກເວັ້ນໂທດຂອງພະຣາຊາ 14 ປະການຫຼືບໍ່—ຄວາມບໍ່ເຊື່ອຖື(ນາສຕິກະ) ຄຳເທັດ ຄວາມໂກດ ຄວາມປະມາດ ການຜັດຜ່ອນຍືດເຢື້ອ ການເມີນຜູ້ຮູ້ ຄວາມຂີ້ຄ້ານ ແລະການຫມົກມຸ່ນໃນກາມຄຸນຫ້າ; ຈັດການລັດການໂດຍຄິດຄົນດຽວ; ປຶກສາກັບຜູ້ບໍ່ສາມາດ; ບໍ່ລົງມືໃນສິ່ງທີ່ຕັດສິນແລ້ວ; ບໍ່ຮັກສາຄວາມລັບແຫ່ງມົນຕຣາ; ລະເລີຍພິທີມົງຄຸນ; ແລະບຸກຕີສັດຕູທັງປວງພ້ອມກັນຢ່າງຫຸນຫັນ?

Verse 67

नास्तिक्यमनृतं क्रोधं प्रमादं दीर्घसूत्रताम्।अदर्शनं ज्ञानवतामालस्यं पञ्चवृत्तिताम्।।2.100.65।।एकचिन्तनमर्थानामनर्थज्ञैश्च मन्त्रणम्।निश्चितानामनारम्भं मन्त्रस्यापरिरक्षणम्।।2.100.66।।मङ्गलाद्यप्रयोगं च प्रत्युत्थानं च सर्वतः।कच्चित्वं वर्जयस्येतान्राजदोषांश्चतुर्दश।।2.100.67।।

ໂອ ຣາຆະວະ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ—ທ່ານເຂົ້າໃຈ ແລະນຳໃຊ້ໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມຄວາມໝາຍແທ້ ບັນດາຫຼັກລັດຖະສາດແລະຈັນຍາເຫຼົ່ານີ້ຫຼືບໍ່—ຫມວດ 10, 5, 4; ຊຸດ 7, 8, 3; ວິທະຍາ 3 ສາຂາ; ການຊະນະອິນທຣີຍະດ້ວຍປັນຍາ(ພຸດທິ); ນະໂຍບາຍ 6 ປະການ(ṣāḍguṇya); ວິບັດທີ່ເກີດຈາກເທວະແລະມະນຸດ; ໜ້າທີ່ທີ່ເອີ້ນວ່າ ກຣິຕຍະ; ການແບ່ງ 20 ປະເພດ; ວົງມົນຂອງອົງປະກອບແຫ່ງລັດແລະມັນດະລະ; ກົດເກນການຍາຕຣາແລະການລົງໂທດ; ແລະທາງສອງຢ່າງ—ສັນທິ(ສັນຕິ) ແລະ ວິກຣະຫະ(ສົງຄາມ)?

Verse 68

दशपञ्चचतुर्वर्गान्सप्तवर्गं च तत्त्वतः।अष्टवर्गं त्रिवर्गं च विद्यास्तिस्रश्च राघव।।।।इन्द्रियाणां जयं बुद्ध्या षाड्गुण्यं दैवमानुषम्।कृत्यं विंशतिवर्गं च तथा प्रकृतिमण्डलम्।।।।यात्रादण्डविधानं च द्वियोनी सन्धिविग्रहौ।कच्चिदेतान्महाप्राज्ञ यथावदनुमन्यसे।।।।

ໂອ ຣາຆະວະ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ—ທ່ານເຂົ້າໃຈ ແລະນຳໃຊ້ໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມຄວາມໝາຍແທ້ ບັນດາຫຼັກລັດຖະສາດແລະຈັນຍາເຫຼົ່ານີ້ຫຼືບໍ່—ຫມວດ 10, 5, 4; ຊຸດ 7, 8, 3; ວິທະຍາ 3 ສາຂາ; ການຊະນະອິນທຣີຍະດ້ວຍປັນຍາ(ພຸດທິ); ນະໂຍບາຍ 6 ປະການ(ṣāḍguṇya); ວິບັດທີ່ເກີດຈາກເທວະແລະມະນຸດ; ໜ້າທີ່ທີ່ເອີ້ນວ່າ ກຣິຕຍະ; ການແບ່ງ 20 ປະເພດ; ວົງມົນຂອງອົງປະກອບແຫ່ງລັດແລະມັນດະລະ; ກົດເກນການຍາຕຣາແລະການລົງໂທດ; ແລະທາງສອງຢ່າງ—ສັນທິ(ສັນຕິ) ແລະ ວິກຣະຫະ(ສົງຄາມ)?

Verse 69

दशपञ्चचतुर्वर्गान्सप्तवर्गं च तत्त्वतः।अष्टवर्गं त्रिवर्गं च विद्यास्तिस्रश्च राघव।।2.100.68।।इन्द्रियाणां जयं बुद्ध्या षाड्गुण्यं दैवमानुषम्।कृत्यं विंशतिवर्गं च तथा प्रकृतिमण्डलम्।।2.100.69।।यात्रादण्डविधानं च द्वियोनी सन्धिविग्रहौ।कच्चिदेतान्महाप्राज्ञ यथावदनुमन्यसे।।2.100.70।।

ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ ຂໍໃຫ້ທ່ານນຳໃຊ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ—ດ້ວຍປັນຍາອັນແຈ້ງໃສ—ການຊະນະເໜືອອິນຊີ; ມາດຕະການນະໂຍບາຍຫົກປະການ (ṣāḍguṇya); ການພິຈາລະນາຄວາມລຳບາກທີ່ເກີດຈາກດວງຊະຕາ ແລະຈາກການກະທຳຂອງມະນຸດ; ກິດຈະການຂອງລັດ ແລະຂໍ້ພິຈາລະນາການບໍລິຫານຊາວປະການ; ພ້ອມທັງປຣະກຣິຕິມັນດະລະ ວົງແຫ່ງອົງປະກອບແຫ່ງລັດແລະພັນທະມິດ; ການຈັດລະບຽບການຍາຕຣາ (ການເຄື່ອນທັບ) ແລະການລົງໂທດໃຫ້ເໝາະສົມ ພ້ອມທັງສອງທາງຄື ສັນຕິ ແລະ ສົງຄາມ

Verse 70

दशपञ्चचतुर्वर्गान्सप्तवर्गं च तत्त्वतः।अष्टवर्गं त्रिवर्गं च विद्यास्तिस्रश्च राघव।।2.100.68।।इन्द्रियाणां जयं बुद्ध्या षाड्गुण्यं दैवमानुषम्।कृत्यं विंशतिवर्गं च तथा प्रकृतिमण्डलम्।।2.100.69।।यात्रादण्डविधानं च द्वियोनी सन्धिविग्रहौ।कच्चिदेतान्महाप्राज्ञ यथावदनुमन्यसे।।2.100.70।।

ໂອ ພຣະມະຫາຣາຊາ! ຂໍໃຫ້ພຣະອົງຊົມຊື່ນ ແລະ ເສວຍອາຫານນີ້ເອງ ດັ່ງທີ່ພວກເຮົາກຳລັງກິນຢູ່; ເພາະເທວະທັງຫຼາຍທີ່ຜູກພັນກັບບຸກຄົນ ຍ່ອມໄດ້ຮັບອາຫານຢ່າງດຽວກັນກັບທີ່ເຂົາເສວຍ.

Verse 71

मन्त्रिभिस्त्वं यथोद्दिष्टैश्चतुर्भिस्त्रिभिरेव वा।कच्चित्समस्तैर्व्यस्तैश्च मन्त्रं मन्त्रयसे मिथः।।।।

ທ່ານໄດ້ປຶກສາລັບໆກັບອຳມາດຕາມທີ່ກຳນົດ—3 ຫຼື 4 ຄົນ—ທັງປຶກສາຮ່ວມກັນ ແລະປຶກສາແຍກຄົນ ເພື່ອໃຫ້ອຸບາຍຖືກທົດສອບ ແລະຄວາມລັບໄດ້ຮັກສາຫຼືບໍ່?

Verse 72

कच्चित्ते सफला वेदाः कच्चित्ते सफलाः क्रियाः।कच्चित्ते सफला दाराः कच्चित्ते सफलं श्रुतम्।।।।

ຂໍໃຫ້ການສຶກສາພຣະເວທຂອງທ່ານເກີດຜົນ ຂໍໃຫ້ການກະທຳແລະວຽກງານຂອງທ່ານສຳເລັດຜົນ ຂໍໃຫ້ຊີວິດຄອບຄົວຂອງທ່ານອຸດົມມົງຄຸນ ແລະຂໍໃຫ້ສິ່ງທີ່ທ່ານໄດ້ສົດັບຈາກສາດສະຕຣາ ກາຍເປັນປັນຍາທີ່ປາກົດໃນການປະພຶດປະຕິບັດ

Verse 73

कच्चिदेषैव ते बुद्धिर्यथोक्ता मम राघव।आयुष्या च यशस्या च धर्मकामार्थ संहिता।।।।

ໂອ ຣາຆະວະ (ພະຣະຕະ) ຂໍໃຫ້ຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງທ່ານສອດຄ່ອງຕາມທີ່ຂ້າໄດ້ກ່າວ—ຄວາມເຂົ້າໃຈທີ່ເກື້ອໜູນອາຍຸຍືນ ແລະຊື່ສຽງດີ ແລະປະສານກົມກຽວກັບ ທັມມະ, ກາມະອັນຊອບ, ແລະ ອັດຖະ(ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ)

Verse 74

यां वृत्तिं वर्तते तातो यां च नः प्रपितामहाः।तां वृत्तिं वर्तसे कच्चिद्याच सत्पथगा शुभा।।।।

ລູກເອີຍ ເຈົ້າດຳເນີນຕາມຈັນຍາວັດທີ່ພໍ່ຂອງເຮົາປະພຶດ ແລະທີ່ບັນພະບຸລຸດຂອງເຮົາເຄີຍຖືປະຕິບັດມາ—ເປັນມາກຄາມົງຄຸນ ທີ່ເດີນຢູ່ເທິງທາງສັດທາ ແລະຄວາມຈິງ ຫຼືບໍ?

Verse 75

कच्चित्स्वादु कृतं भोज्यमेको नाश्नासि राघव।कच्चिदाशंसमानेभ्यो मित्रेभ्य स्सम्प्रयच्छसि।।।।

ໂອ ຣາຆະວະ (ພະຣະຕະ) ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກິນອາຫານອັນໂອຊະຄົນດຽວແມ່ນບໍ? ແລະເຈົ້າແບ່ງປັນໃຫ້ມິດສະຫາຍຜູ້ປາຖະໜາຂໍດ້ວຍຫຼືບໍ?

Verse 76

राजा तु धर्मेण हि पालयित्वा महामतिर्दण्डधरः प्रजानाम्।अवाप्य कृत्स्नां वसुधां यथावदितश्च्युत स्स्वर्गमुपैति विद्वान्।।।।

ແຕ່ພຣະຣາຊາ—ຜູ້ມີປັນຍາ ແລະຮູ້ທັນ ຜູ້ຖືທັນດະແຫ່ງຍຸດຕິທຳເພື່ອປະຊາຊົນ—ເມື່ອປົກຄອງຕາມທຳມະດ້ວຍຄວາມເປັນລະບຽບ ແລະໄດ້ອຳນາດເຕັມເຫນືອແຜ່ນດິນທັງປວງ ຄັ້ງພົ້ນຈາກໂລກນີ້ ຍ່ອມເຖິງສະວັນ (svarga) ໂດຍແທ້