Shloka 23

Rite of Tree Consecration and the Merit of Planting Sacred Trees

Devanagari script

तीर्थेषु पिंडदानादीन्रोपकाणां ददंति ते । यत्नेनापि च राजेंद्र अश्वत्थारोपणं कुरु

Transliteration

tīrtheṣu piṃḍadānādīnropakāṇāṃ dadaṃti te | yatnenāpi ca rājeṃdra aśvatthāropaṇaṃ kuru

Translation

ທີ່ທິຣຖະທັງຫຼາຍ ພວກເຂົາຍ່ອມຖວາຍປິນຑະທານ ແລະທານອື່ນໆ ຢ່າງແນ່ນອນ. ແຕ່ກໍດີ ໂອ ຣາເຊນດຣາ ຈົ່ງພາກເພຍໃຫ້ການປູກຕົ້ນອັສວັດຖະ (ຕົ້ນໂພ/ພິບພະລາ) ເປັນພະລະກິດທີ່ຕັ້ງໃຈຂອງເຈົ້າ

Word by Word

• तीर्थेषु: at holy places
• तीर्थेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन

• पिण्डदानादीन्: piṇḍa-offerings and the like
• पिण्डदानादीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिण्डदान (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; (पिण्डदानम्) आदि यस्य/येषाम् इति समाहारार्थे; ‘आदि’समास-प्रयोग

• रोपकाणाम्: of planters (those who plant)
• रोपकाणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रोपक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• ददन्ति: give
• ददन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• यत्नेन: with effort
• यत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (even/also)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन; राज्ञाम् इन्द्रः इति षष्ठी-तत्पुरुष

• अश्वत्थारोपणम्: planting of an aśvattha tree
• अश्वत्थारोपणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अश्वत्थ (प्रातिपदिक) + आरोपण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अश्वत्थस्य आरोपणम् इति षष्ठी-तत्पुरुष

• कुरु: do; perform
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Unspecified narrator addressing a king (rājendra) (exact dialogue pair not identifiable from this single verse alone).

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: पिंडदानादीन्रोपकाणां = पिण्डदानादीन् + रोपकाणाम् (न् + र → न्र); यत्नेनापि = यत्नेन + अपि (सन्धि-लोप/स्वर-सन्धि)

Characters & Entities

• Aśvattha (sacred fig tree)
• Tīrtha (pilgrimage site)

FAQs

What practice is especially recommended in this verse besides pilgrimage donations?

It urges the deliberate planting of an aśvattha (sacred fig) tree, presented as a highly meritorious act alongside offerings made at tīrthas.

How does this verse relate tīrtha-rituals like piṇḍa-dāna to broader dharma?

It acknowledges established tīrtha practices (piṇḍa-dāna and other gifts) while highlighting that dharma also includes constructive, lasting acts—here, tree planting.

What ethical lesson does the verse convey?

Religious merit is not only gained through ritual giving at holy places; one should also perform purposeful, beneficial actions that support life and the community, such as planting sacred trees.