Adhyaya 28

Verse 1

भीष्म उवाच । पादपानां विधिं ब्रह्मन्यथावद्विस्तराद्वद । विधिना येन कर्त्तव्यं पादपारोपणं बुधैः

ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣາຫມັນ! ຂໍໃຫ້ອະທິບາຍໂດຍຖືກຕ້ອງແລະລະອຽດ ເຖິງວິທີການວ່າດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ ວ່າບັນດິດຄວນປູກຕົ້ນໄມ້ຕາມພິທີທີ່ກຳນົດແນວໃດ”

Verse 2

ये च लोकाः स्मृता येषां तानिदानीं वदस्व मे । पुलस्त्य उवाच । पादपानां विधिं वक्ष्ये तथैवोद्यानभूमिषु

“ແລະໂລກທັງຫຼາຍທີ່ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນຂອງພວກເຂົາ ຂໍໃຫ້ບອກຂ້າພະເຈົ້າດຽວນີ້” ພຸລັສຕະຍະກ່າວວ່າ: “ຂ້າພະເຈົ້າຈະອະທິບາຍວິທີທີ່ກຳນົດໄວ້ກ່ຽວກັບຕົ້ນໄມ້ ແລະດັ່ງດຽວກັນກ່ຽວກັບດິນສວນອຸທະຍານ”

Verse 3

तटाकविधिवत्सर्वं समाप्य जगतीश्वर । ऋत्विङ्मंडपसंभारमाचार्यं चापि तद्विधं

ໂອ ຈະກະຕີອິດສະວະຣະ! ເມື່ອສຳເລັດທຸກຢ່າງຕາມວິທີພິທີຂອງສະລະນ້ຳ (ຕະຕາກ) ແລ້ວ ຈຶ່ງຈັດເຕັມເຄື່ອງສຳລັບຣິດວິຈ (ພຣະປຸໂຣຫິດ) ແລະສິ່ງຂອງສຳລັບມັນດະປະຍັນ ພ້ອມທັງແຕ່ງຕັ້ງອາຈານຕາມວິທີນັ້ນເຊັ່ນກັນ

Verse 4

पूजयेद्ब्राह्मणांस्तद्वद्धेमवस्त्रानुलेपनैः । सर्वौषध्युदकैः सिक्तान्दध्यक्षतविभूषितान्

ໃນທຳນອງດຽວກັນ ພຶງນະມັດສະການພຣາຫມັນ ດ້ວຍທານເປັນຄຳ ຜ້າ ແລະເຄື່ອງທາກາຍຫອມ; ພອມພອຍນ້ຳທີ່ປະສົມສົມຸນໄພທຸກຢ່າງ ແລະປະດັບດ້ວຍດະທິ ແລະອັກຊະຕະ (ເຂົ້າສານບໍ່ແຕກ)។

Verse 5

वृक्षान्माल्यैरलंकृत्य वासोभिरभिवेष्टयेत् । सूच्या सौवर्णया कार्यं सर्वेषां कर्णवेधनं

ເມື່ອປະດັບຕົ້ນໄມ້ດ້ວຍພວງມາລາ ແລະພັນດ້ວຍຜ້າແລ້ວ ພຶງໃຫ້ປະກອບພິທີເຈາະຫູແກ່ທຸກຄົນ ດ້ວຍເຂັມຄຳ।

Verse 6

अंजनं चापि दातव्यं तद्वद्धेमशलाकया । फलानि सप्त चाष्टौ वा कालधौतानि कारयेत्

ພຶງຖວາຍອັນຊະນະ (ຂີ້ຕາ/ຄໍລີເຣຍມ) ດ້ວຍ; ແລະພຶງຈັດໃຫ້ມີກ້ານປ້າຍເຮັດດ້ວຍຄຳ. ອີກທັງພຶງກະກຽມຜົນໄມ້ເຈັດ ຫຼື ແປດຜົນ ທີ່ຖືກລ້າງສະອາດ ແລະຂັດໃຫ້ເງົາງາມຕາມການເວລາ।

Verse 7

प्रत्येकं सर्ववृक्षाणां वेद्यांतान्यधिवासयेत् । धूपोत्र गुग्गुलुः श्रेष्ठस्ताम्रपात्रेष्वधिष्ठितान्

ສຳລັບຕົ້ນໄມ້ແຕ່ລະຕົ້ນ ພຶງວາງເຄື່ອງບູຊາໄວ້ທີ່ປາຍເວທີ (ແທ່ນບູຊາ)। ໃນພິທີນັ້ນ ທູບທີ່ປະເສີດທີ່ສຸດຄື ກຸກກຸລຸ ຈັດວາງໃນພາຊະນະທອງແດງ।

Verse 8

सप्तधान्यस्थितान्कृत्वा वस्त्रगंधानुलेपनैः । कुंभान्सर्वेषु वृक्षेषु स्थापयित्वावनीश्वर

ເມື່ອກະກຽມຫມໍ້ກຸມພະທີ່ເຕັມດ້ວຍທັນຍາພືດເຈັດຊະນິດ ແລະປະດັບດ້ວຍຜ້າ ກິ່ນຫອມ ແລະເຄື່ອງທາແລ້ວ ໂອ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງປະຖະພີ ຈົ່ງຕັ້ງຫມໍ້ເຫຼົ່ານັ້ນໄວ້ເທິງຕົ້ນໄມ້ທັງປວງ।

Verse 9

पूजयित्वा दिनांते च कृत्वा बलिनिवेदनम् । यथावल्लोकपालानामिंद्रादीनां विधानतः

ເມື່ອສິ້ນວັນ ໄດ້ບູຊາແລ້ວ ແລະຖວາຍບະລິ (bali) ແລ້ວ ພຶງປະຕິບັດໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມວິທີ ເພື່ອບູຊາໂລກະປາລາ—ພຣະອິນທຣາ ແລະອື່ນໆ—ໂດຍຖືກຕ້ອງ

Verse 10

वनस्पतेरधिवास एवं कार्यो द्विजातिभिः । ततः शुक्लांबरधरान्सौवर्णकृतमेखलान्

ດັ່ງນັ້ນ ພິທີອະທິວາສ (adhivāsa) ຂອງຕົ້ນໄມ້ສັກສິດ ພຶງເຮັດໂດຍພວກທະວິຊະ (dvija) ແລ້ວຈຶ່ງນຳຜູ້ນຸ່ງຂາວ ຄາດເມຂະລາທອງຄຳ ອອກມາຂ້າງໜ້າ

Verse 11

सकांस्यदोहां सौवर्णशृंगाभ्यामतिशालिनीं । पयस्विनीं वृक्षमध्यादुत्सृजेद्गामुदङ्मुखीम्

ຈາກກາງຕົ້ນໄມ້ (ຫຼືກຸ່ມໄມ້) ພຶງປ່ອຍງົວຜູ້ງາມສະຫງ່າ ໃຫ້ນ້ຳນົມອຸດົມ ໃຫ້ຫັນໜ້າໄປທາງເໜືອ—ງົວທີ່ຮີດນ້ຳນົມລົງພາຊະນະສຳລິດ ແລະມີເຂົາທອງຄຳ

Verse 12

ततोभिषेकमंत्रेण वाद्यमंगलगीतकैः । ऋग्यजुःसाममंत्रैश्च वारुणैरभितस्तदा

ຕໍ່ມາ ດ້ວຍມົນຕຣາອະພິເສກ (abhiṣeka) ທ່າມກາງສຽງດົນຕີ ແລະເພງມົງຄຸນ ພ້ອມດ້ວຍມົນຕຣາແຫ່ງຣິກ ຢະຊຸ ແລະສາມະເວດ ອີກທັງພິທີນ້ຳອັນເກີ່ຍວກັບພຣະວະຣຸນາ ເຂົາເຈົ້າໄດ້ປະກອບພິທີໂດຍຮອບດ້ານໃນເວລານັ້ນ

Verse 13

तैरेव कुंभैः स्नपनं कुर्युर्ब्राह्मणपुंगवाः । स्नातः शुक्लांबरधरो यजमानोभिपूजयेत्

ດ້ວຍຄຸມພະ (ໝໍ້ນ້ຳ) ເຫຼົ່ານັ້ນເອງ ພຣາຫມະນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ພຶງປະກອບພິທີສະນາປະນະ (snāpana) ແລ້ວ ຍະຊະມານະເມື່ອອາບນ້ຳແລ້ວ ນຸ່ງຂາວ ພຶງບູຊາໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມວິທີ

Verse 14

गोभिर्विभवतः सर्वानृत्विजः ससमाहितान् । हेमसूत्रैः सकटकैरंगुलीयैः पवित्रकैः

ດ້ວຍງົວ ແລະຊັບສົມບັດອື່ນໆ ທ່ານໄດ້ຖວາຍກຽດແກ່ພຣາຫມະຜູ້ປະກອບພິທີ (ຣິຕວິຈ) ທັງປວງ ຜູ້ມີສະຕິແນ່ວແນ່ ແລະສະຫງົບ; ພ້ອມດ້ວຍເສັ້ນດ້າຍຄຳ ກຳໄລ ແຫວນ ແລະແຫວນນິ້ວອັນສັກສິດ।

Verse 15

वासोभिः शयनीयैश्च तथोपस्करपादुकैः । क्षीराभिषेचनं कुर्याद्यावद्दिनचतुष्टयम्

ດ້ວຍເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ເຄື່ອງນອນ ແລະດ້ວຍເຄື່ອງໃຊ້ຈຳເປັນພ້ອມປາດຸກາ (ເກີບແຕະ) ພຶງປະກອບອະພິເສກດ້ວຍນົມ ຕະຫຼອດສີ່ວັນ।

Verse 16

होमश्च सर्पिषा कार्यो यवैः कृष्णतिलैरपि । पलाशसमिधः शस्ताश्चतुर्थेऽह्नि तथोत्सवः

ພຶງປະກອບໂຮມະດ້ວຍກີ (ເນີຍໃສ) ແລະຖວາຍຢະວະ (ຂ້າວບາເລ) ກັບງາດຳດ້ວຍ ໄມ້ຟືນປາລາຊະເປັນທີ່ແນະນຳ; ແລະໃນວັນທີສີ່ ພຶງຈັດອຸດສະວະ (ງານສະເຫຼີມສະຫຼອງ) ດ້ວຍ।

Verse 17

दक्षिणा च पुनस्तद्वद्देया तत्रापि शक्तितः । यद्यदिष्टतमं किचित्तत्तद्दद्यादमत्सरी

ແລະອີກຄັ້ງ ທີ່ນັ້ນດ້ວຍ ພຶງໃຫ້ດັກຊິນາ (ຄ່າບູຊາແກ່ພຣາຫມະ) ຕາມກຳລັງ ສິ່ງໃດທີ່ຮັກທີ່ສຸດ—ຊັບອັນຫວງແໜ—ພຶງມອບສິ່ງນັ້ນ ໂດຍປາສະຈາກຄວາມອິດສາ।

Verse 18

आचार्ये द्विगुणं दत्त्वा प्रणिपत्य क्षमापयेत् । अनेन विधिना यस्तु कुर्याद्वृक्षोत्सवं बुधः

ເມື່ອໃຫ້ທານແກ່ອາຈານເປັນສອງເທົ່າແລ້ວ ພຶງກາບນົບແລະຂໍອະໄພ ຜູ້ມີປັນຍາຜູ້ຈັດງານບຸນແຫ່ງຕົ້ນໄມ້ຕາມວິທີນີ້ ຍ່ອມກະທຳໄດ້ຖືກຕ້ອງ।

Verse 19

सर्वान्कामानवाप्नोति पदं चानन्तमश्नुते । यश्चैवमपि राजेन्द्र वृक्षं संस्थापयेद्बुधः

ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາຖະໜາທັງປວງ ແລະເຖິງສະຖານະອັນອະນັນຕະ ບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ. ແລະໂອ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ມີປັນຍາທີ່ສ້າງຕັ້ງປູກຕົ້ນໄມ້ຕາມນີ້ ກໍໄດ້ຜົນບຸນນັ້ນເຊັ່ນກັນ

Verse 20

सोपि स्वर्गे वसेद्राजन्यावदिंद्रायुतत्रयम् । भूतान्भव्यांश्च मनुजांस्तारयेद्रोमसंमितान्

ໂອ ພະຣາຊາ ຜູ້ນັ້ນກໍຈະພຳນັກໃນສະຫວັນດົນເທົ່າກັບການມີອິນທຣາສາມໝື່ນ; ແລະຈະຊ່ວຍໃຫ້ມະນຸດທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ—ຈຳນວນເທົ່າຂົນຕາມກາຍ—ພົ້ນທຸກ

Verse 21

परमां सिद्धिमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभाम् । य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि मानवः

ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບັນລຸສິດທິອັນສູງສຸດ ທີ່ຫາໄດ້ຍາກ ແລະປອດຈາກການຫວນກັບ (ເກີດໃໝ່). ຜູ້ໃດຟັງນີ້ເປັນນິດ ຫຼືໃຫ້ຜູ້ອື່ນສວດອ່ານ ກໍຈະໄດ້ບັນລຸຄວາມສຳເລັດນັ້ນ

Verse 22

सोपि संपूज्यते देवैर्ब्रह्मलोके महीयते । अपुत्रस्य च पुत्रित्वं पादपा एव कुर्वते

ຜູ້ນັ້ນກໍຖືກເທວະທັງຫຼາຍບູຊາຕາມພິທີ ແລະໄດ້ຮັບກຽດໃນພຣະພົມໂລກ. ແລະສຳລັບຜູ້ທີ່ບໍ່ມີລູກຊາຍ ຕົ້ນໄມ້ເທົ່ານັ້ນທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດພາວະເຫມືອນມີລູກຊາຍ

Verse 23

तीर्थेषु पिंडदानादीन्रोपकाणां ददंति ते । यत्नेनापि च राजेंद्र अश्वत्थारोपणं कुरु

ທີ່ທິຣຖະທັງຫຼາຍ ພວກເຂົາຍ່ອມຖວາຍປິນຑະທານ ແລະທານອື່ນໆ ຢ່າງແນ່ນອນ. ແຕ່ກໍດີ ໂອ ຣາເຊນດຣາ ຈົ່ງພາກເພຍໃຫ້ການປູກຕົ້ນອັສວັດຖະ (ຕົ້ນໂພ/ພິບພະລາ) ເປັນພະລະກິດທີ່ຕັ້ງໃຈຂອງເຈົ້າ

Verse 24

स ते पुत्रसहस्रस्य कृत्यमेकः करिष्यति । धनी चाश्वत्थवृक्षेण अशोकः शोकनाशनः

ໃນບຸດຊາຍພັນຄົນຂອງເຈົ້າ ມີແຕ່ຜູ້ດຽວທີ່ຈະສຳເລັດພາລະກິດນີ້। ລາວຈະມັ່ງຄັ່ງ; ໂດຍອານຸພາບແຫ່ງຕົ້ນອັສວັດຖະ (ພິບພະລະ) ອັນສັກສິດ ລາວຈະໄດ້ນາມ ‘ອະໂສກ’—ຜູ້ລົບລ້າງຄວາມໂສກ।

Verse 25

प्लक्षो यज्ञप्रदः प्रोक्तः क्षीरी चायुःप्रदः स्मृतः । जंबुकी कन्यकादात्री भार्यादा दाडिमी तथा

ຕົ້ນປລັກສະ ຖືກກ່າວວ່າໃຫ້ຜົນແຫ່ງຍັດຍະ (ພິທີບູຊາ)؛ ຕົ້ນກະສີຣີ ຖືກຈື່ຈຳວ່າປະທານອາຍຸຍືນ। ຕົ້ນຈັມບູກີ ປະທານພອນເປັນສາວນ້ອຍ (ກັນຍາ) ແລະ ຕົ້ນດາຑິມີ ກໍຖືກກ່າວວ່າປະທານພອນເປັນພັນລະຍາເຊັ່ນກັນ।

Verse 26

अश्वत्थो रोगनाशाय पलाशो ब्रह्मदस्तथा । प्रेतत्वं जायते पुंसो रोपयेद्यो विभीतकम्

ການປູກຕົ້ນອັສວັດຖະ (ໄມ້ພິບພະລະ/ໂພ) ເພື່ອທຳລາຍໂລກໄພ; ແລະຕົ້ນປະລາສະ ກໍຖືກກ່າວວ່າປະທານພຣະອະນຸກຣະຫະຂອງພຣະພຣະຫມາ। ແຕ່ສຳລັບຊາຍ ຜູ້ໃດປູກຕົ້ນວິພີຕະກະ ຈະເກີດພາວະເປັນເປຣຕະ (pretatva)។

Verse 27

अंकोले कुलवृद्धिस्तु खादिरेणाप्यरोगिता । निंबप्ररोहकाणां तु नित्यं तुष्येद्दिवाकरः

ຈາກຕົ້ນອັງໂກລະ ເກີດຄວາມເຈຣິນແຫ່ງວົງສານ; ຈາກຕົ້ນຄະດິຣະ ໄດ້ຄວາມປອດໂລກ. ແລະດ້ວຍຍອດອ່ອນຂອງຕົ້ນນີມ ພຣະສຸຣິຍະເທວ (ດິວາກະຣະ) ຍ່ອມພໍພຣະໄທຢູ່ເສມອ້າຍ।

Verse 28

श्रीवृक्षे शंकरो देवः पाटलायां तु पार्वती । शिंशपायामप्सरसः कुंदे गंधर्वसत्तमाः

ໃນຕົ້ນສຣີ-ວຣຶກສະ ພຣະເທວະສັງກະຣະ (ພຣະສິວະ) ປະທັບຢູ່; ໃນຕົ້ນປາຏະລາ ພຣະແມ່ປາຣະວະຕີ ປະທັບຢູ່। ໃນຕົ້ນສິໍມສະປາ ມີອັບສະຣາອາໄສ; ແລະໃນກຸນທະ (ດອກມະລິ) ມີຄັນທັຣວະຜູ້ປະເສີດສຸດສະຖິດຢູ່।

Verse 29

तिंतिडीके दासवर्गा वंजुले दस्यवस्तथा । पुण्यप्रदः श्रीप्रदश्च चंदनः पनसस्तथा

ໃນແດນທິṃຕິḍີກະ ມີຊຸມຊົນທີ່ເອີ້ນວ່າ ດາສະວັກຄະ; ທີ່ວັມຈຸລະ ກໍມີພວກດັສຍຸເຊັ່ນກັນ. ທີ່ນັ້ນຍັງມີຕົ້ນໄມ້ປະທານບຸນແລະສິຣີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ—ເຊັ່ນ ຈັນທະນາ ແລະ ພະນະສ (ໝາກຂະໜຸນ).

Verse 30

सौभाग्यदश्चंपकश्च करीरः पारदारिकः । अपत्यनाशकस्तालो बकुलः कुलवर्द्धनः

ຈຳປະກະ ປະທານສຸພາກຍະ; ກະຣີຣະ ຖືກກ່າວວ່າເກືອບກຽວກັບພັນລະຍາຂອງຜູ້ອື່ນ. ຕາລະ ເຮັດໃຫ້ສູນເສຍລູກຫຼານ; ບະກຸລະ ເພີ່ມພູນຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງຕະກູນ.

Verse 31

बहुभार्या नारिकेला द्राक्षा सर्वांगसुंदरी । रतिप्रदा तथा कोली केतकी शत्रुनाशिनी

ມີນາມວ່າ ‘ພະຫຸພາຣຍາ’, ‘ນາຣິເກລະ’ (ໝາກພ້າວ), ‘ດຣາກສາ’ (ອະງຸ່ນ), ‘ສັຣວາງຄະສຸນທະຣີ’ (ຜູ້ມີອະວະທຸກສ່ວນງາມ), ‘ຣະຕິປຣະດາ’ (ຜູ້ປະທານຄວາມຊື່ນບານ), ພ້ອມທັງ ‘ໂກລີ’ ແລະ ‘ເກຕະກີ’ (ພັນດານັສ/ເຄວະຣາ)—ຜູ້ທຳລາຍສັດຕູ—ດັ່ງນີ້

Verse 32

एवमादि नगाश्चान्ये ये नोक्तास्तेपि दायकाः । प्रतिष्ठां ते गमिष्यंति यैस्तु वृक्षाः प्ररोपिताः

ດັ່ງນັ້ນ ຕົ້ນໄມ້ອື່ນໆອີກຫຼາຍຊະນິດ—ແມ່ນບໍ່ໄດ້ກ່າວນາມ—ກໍເປັນຜູ້ໃຫ້ ແລະໃຫ້ບຸນ. ຜູ້ໃດປູກຕົ້ນໄມ້ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບກຽດຕິຍົດ ແລະຊື່ສຽງອັນສູງສົ່ງ.