Shloka 27

Brahmā’s Discourse to Mohinī

Harivāsara, Desire, and the Satya-Test of Rukmāṅgada

Devanagari script

कृतं यद्विद्द्विधा काष्ठं तद्वज्जंघा द्विधा ध्रुवम् । शुक्रास्थिपूरितं मांसैः कथं सुन्दरतां व्रजेत् ॥ २७ ॥

Transliteration

kṛtaṃ yadviddvidhā kāṣṭhaṃ tadvajjaṃghā dvidhā dhruvam | śukrāsthipūritaṃ māṃsaiḥ kathaṃ sundaratāṃ vrajet || 27 ||

Translation

ເຫມືອນໄມ້ທ່ອນໜຶ່ງທີ່ຖືກຜ່າແລ້ວ ຍ່ອມເປັນສອງສ່ວນແນ່ນອນ; ດັ່ງນັ້ນ ຂາທ່ອນ (ແຂ້ງ) ກໍແນ່ນອນວ່າມີສອງ. ເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳເຊື້ອ ແລະກະດູກ ຖືກຫຸ້ມດ້ວຍເນື້ອ—ຈະໄປຮອດຄວາມງາມແທ້ໄດ້ແນວໃດ?

Word by Word

• कृतम्: made
• कृतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• यत्: which/that
• यत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• वित्: a knower (one who knows)
• वित्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विद् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्विप्/वित्-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘knower’ अर्थे

• द्विधा: in two (parts)
• द्विधा: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्विधा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in two parts)

• काष्ठम्: wood
• काष्ठम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: काष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तद्वत्: likewise
• तद्वत्: Sambandha/Comparison (उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम) + वत् (प्रत्यय)
• Form: तुलनार्थक-अव्यय (like that)

• जङ्घा: the leg/shank
• जङ्घा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जङ्घा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• द्विधा: in two (parts)
• द्विधा: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्विधा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय

• ध्रुवम्: certainly
• ध्रुवम्: Sambandha/Emphasis (निश्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (certainly)

• शुक्र-अस्थि-पूरितम्: filled with semen and bone
• शुक्र-अस्थि-पूरितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक) + अस्थि (प्रातिपदिक) + पूरित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः द्वन्द्व-समाहार (शुक्रं च अस्थि च) + तृतीया-तत्पुरुष/उपपद (तेन पूरितम्)

• मांसैः: with flesh
• मांसैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: मांस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन

• कथम्: how
• कथम्: Kriyā-viśeṣaṇa (प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• सुन्दरताम्: beauty
• सुन्दरताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुन्दरता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Accusative), एकवचन

• व्रजेत्: could attain/go to
• व्रजेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Narada (didactic voice within Uttara-Bhaga discourse)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bibhatsa

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It cultivates deha-asubha-viveka—seeing the body as a perishable composite—so the seeker turns from vanity toward dharma, inner purity, and liberation-oriented practice.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By reducing obsession with physical attractiveness, it strengthens vairagya; that detachment supports steadier remembrance and worship, making Bhakti less ego-centered and more God-centered.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedanga technique is taught in this verse; it is primarily a dharmic-psychological instruction (viveka/vairagya) used to stabilize sadhana rather than a rule of ritual, grammar, or astrology.